باریسیتینیب یک مهارکننده انتخابی و بازگشتپذیر آنزیمهای جانوس کیناز است که عمدتاً بر روی نوع یک و دو این آنزیم تمرکز دارد و مسیرهای پیامرسانی سیتوکینهای التهابی را مسدود میکند.
موارد مصرف تایید شده باریسیتینیباین دارو دارای تاییدیههای رسمی از مراجع معتبر جهانی برای مدیریت بیماریهای زیر است:
آرتریت روماتوئید
- باریسیتینیب برای درمان بزرگسالان مبتلا به آرتریت روماتوئید متوسط تا شدید که پاسخ کافی به یک یا چند داروی مهارکننده عامل نکروز تومور ندادهاند یا نسبت به آنها عدم تحمل دارند، تایید شده است. این دارو میتواند به تنهایی یا در ترکیب با متوترکسات استفاده شود. از نظر بالینی، باریسیتینیب به کاهش تورم مفاصل، درد و پیشرفت آسیبهای ساختاری کمک میکند.
آلوپسی آرهآتا (ریزش موی سکهای)
- این دارو اولین مهارکننده سیستمیک است که برای درمان بزرگسالان مبتلا به آلوپسی آرهآتا شدید تایید شده است. باریسیتینیب با مهار مسیرهای التهابی که به فولیکول مو حمله میکنند، اجازه بازسازی و رشد مجدد مو را در سراسر بدن، از جمله پوست سر، ابروها و مژهها میدهد.
درمان بیماری کرونا (کووید-۱۹)
- باریسیتینیب برای درمان بیماران بزرگسال بستری در بیمارستان که به اکسیژن کمکی، تهویه ماشینی یا اکسیژنرسانی غشایی برونپیکری نیاز دارند، تاییدیه دریافت کرده است. این دارو معمولاً در ترکیب با رمدسیویر یا کورتیکواستروئیدها برای کاهش طوفان سیتوکینی و بهبود نتایج بالینی استفاده میشود.
درماتیت آتوپیک (اگزما)
- در برخی مناطق جغرافیایی مانند اروپا، باریسیتینیب برای درمان بزرگسالان مبتلا به درماتیت آتوپیک متوسط تا شدید که کاندید درمان سیستمیک هستند، تایید شده است. این دارو به طور قابل توجهی خارش پوست را کاهش داده و ضایعات پوستی را بهبود میبخشد.
موارد مصرف خارج برچسب باریسیتینیبدر دنیای پزشکی، به دلیل مکانیسم اثر گسترده این دارو بر مسیرهای ایمنی، کاربردهای زیر در مطالعات بالینی و تجربیات تخصصی مورد توجه قرار گرفته است:
لوپوس اریتماتوز سیستمیک
- شواهد حاصل از کارآزماییهای بالینی نشان میدهند که باریسیتینیب میتواند در کاهش فعالیت بیماری در مبتلایان به لوپوس که به درمانهای استاندارد پاسخ نمیدهند، موثر باشد. این دارو به ویژه در کنترل تظاهرات پوستی و مفصلی لوپوس پتانسیل بالایی نشان داده است.
پلیکندریت عودکننده
- به دلیل نقش آنزیمهای جانوس کیناز در التهاب غضروف، باریسیتینیب در برخی موارد گزارش شده برای مدیریت این بیماری نادر و تهاجمی که باعث تخریب بافتهای غضروفی میشود، به کار رفته و نتایج امیدوارکنندهای در کنترل التهاب داشته است.
بیماری پیوند علیه میزبان
- در بیماران پس از پیوند مغز استخوان که دچار واکنشهای ایمنی مزمن میشوند، باریسیتینیب به عنوان یک گزینه درمانی برای سرکوب پاسخهای ایمنی نابجا و کاهش آسیب به ارگانهای هدف مورد مطالعه قرار گرفته است.
سارکوئیدوز
- گزارشهای موردی نشان میدهند که این دارو ممکن است در درمان سارکوئیدوز مقاوم به درمان، به ویژه در تظاهرات پوستی و ریوی، با کاهش گرانولومهای التهابی موثر واقع شود.
ویتیلیگو (پیسی)
- مشابه اثر آن در آلوپسی، باریسیتینیب به دلیل توانایی در مهار اینترفرون گاما، به عنوان یک گزینه درمانی برای بازگرداندن رنگدانه به پوست در بیماران مبتلا به ویتیلیگو تحت بررسی و استفاده محدود بالینی قرار دارد.
نکات کلیدی برای مدیریت بالینی پزشکان - غربالگری عفونتها: پیش از شروع درمان، غربالگری برای سل و هپاتیت ویروسی الزامی است، زیرا این دارو میتواند باعث فعالسازی مجدد عفونتهای خفته شود.
- خطر ترومبوز: هشدار جدی در مورد خطر بروز لخته خون در وریدها و ریه وجود دارد. پزشک باید در بیماران دارای ریسک فاکتورهای عروقی، دارو را با احتیاط فراوان تجویز کند.
- پایش آزمایشگاهی: بررسی منظم شمارش گلبولهای سفید، هموگلوبین و آنزیمهای کبدی در طول دوره درمان برای مدیریت عوارض جانبی ضروری است.
