قرص آلزیکسا برای کنترل علائم آلزایمر و زوال عقل تجویز میشود. بررسی نحوه مصرف دوزهای ۵ و ۱۰، بهترین زمان مصرف، عوارض شایع، تداخلات دارویی و هشدارهای مهم در سالمندان.
قرص آلزیکسا دارویی تخصصی برای مراقبت از سیستم اعصاب مرکزی است که برای مدیریت علائم زوال عقل (کاهش تدریجی و پیشرونده تواناییهای فکری، حافظه و تمرکز) در بیماران مبتلا به آلزایمر تجویز میشود.
این فرآورده روند تخریب مهارتهای ذهنی را کندتر میکند و به حفظ استقلال فردی و ارتقای کیفیت زندگی سالمندان کمک مینماید؛ هرچند یک درمان ریشهای و قطعی برای بیماری آلزایمر به شمار نمیرود. این دارو در ایران توسط داروسازی تسنیم تولید شده و هدف بنیادین آن، تنظیم پیامهای شیمیایی مغز و محافظت از سلولهای عصبی در برابر فرسایش تدریجی است.
آلزیکسا حاوی ماده فعال دارویی به نام ممانتین است. این ماده در دسته مهارکنندههای گیرنده انامدیای (گیرندههای تحریکی ویژه در سطح سلولهای مغز که پیامهای شیمیایی یادگیری را دریافت میکنند) قرار میگیرد.
در بیماری آلزایمر، مادهای شیمیایی به نام گلوتامات (پیامرسان عصبی که در حالت طبیعی برای حافظه ضروری است، اما مقدار بیش از حد آن سمی میشود) بیش از اندازه ترشح میشود. ترشح مداوم این ماده سبب ورود بیرویه کلسیم به درون سلولهای مغزی شده و در نهایت به مرگ این سلولها میانجامد. آلزیکسا با سازوکارهای زیر از بافت مغز محافظت میکند:
خانواده دارویی آلزیکسا در اشکال و مقادیر متفاوتی عرضه میشود تا روند درمان بر اساس پیشرفت بیماری تنظیم گردد:
اصلیترین و معتبرترین کاربرد درمانی این فرآورده، تثبیت وضعیت شناختی در مراحل متوسط تا پیشرفته بیماری آلزایمر است. در مراحل ابتدایی ممکن است داروهای دیگری تجویز شوند، اما با پیشرفت آسیبهای سلولی، آلزیکسا نقش محوری پیدا میکند.
پزشکان علاوه بر آلزایمر، در زوال عقل ناشی از بیماریهای عروقی مغز (افت حافظه به علت کاهش خونرسانی مویرگی یا سکتههای کوچک مکرر مغزی) نیز از این دارو بهره میگیرند. همچنین در بسیاری از بیماران، آلزیکسا همراه با داروی دونپزیل به صورت همزمان نسخه میشود تا از دو مسیر شیمیایی متفاوت جلوی پسرفت حافظه گرفته شود.
این فرآورده سرعت خاموش شدن مدارهای ارتباطی مغز را کاهش میدهد و به سالمند کمک میکند تواناییهای ابتدایی زیر را برای مدت طولانیتری حفظ کند:
در مبتلایان به پارکینسون که با گذر زمان به افت عملکردهای فکری و زوال عقل دچار میشوند، آلزیکسا صرفاً با هدف محافظت از حافظه و مهار سردرگمی ذهنی به کار میرود.
این دارو هیچگونه تأثیری در کاهش لرزش غیرارادی دستها، برطرف کردن سفتی عضلات یا کندی حرکات فیزیکی ناشی از پارکینسون ندارد و نباید با هدف تسکین علائم حرکتی مصرف شود.
میزان مجاز مصرف این دارو برای هر بیمار به طور اختصاصی بر اساس شدت آسیب حافظه، توان تصفیه کلیهها و میزان تحمل بدن تعیین میشود. دوز نگهدارنده استاندارد برای اکثر بیماران بزرگسال، ۲۰ میلیگرم در شبانهروز است که در نوع قرصهای ساده به صورت دو نوبت ۱۰ میلیگرمی (صبح و عصر یا شب) تجویز میگردد.
در سالمندانی که به نارساییهای خفیف تا متوسط کلیوی دچار هستند، سقف مجاز روزانه ممکن است توسط پزشک به ۱۰ میلیگرم محدود گردد؛ از این رو هرگز نباید دوز دارو را بدون دستور پزشک افزایش داد.
به منظور جلوگیری از شوک عصبی و سازگار شدن تدریجی بدن با دارو، درمان همواره به روش پلکانی و با دوزهای پایین در فواصل زمانی هفتگی آغاز میشود:
تنها قرصهای ساده آلزیکسا که روی سطح آنها خط تقسیم کارخانهای حک شده است، با تجویز مستقیم پزشک برای هفتههای نخست شروع درمان قابل تقسیم به دو نیمه هستند.
خرد کردن، جویدن، باز کردن کپسولها یا له کردن اشکال پیوستهرهش و طولانیاثر اکیداً ممنوع است. شکستن ساختار این فرآوردهها موجب ورود ناگهانی کل دوز شبانهروز به خون شده و بیمار را با مسمومیت دارویی و سرگیجه حاد روبهرو میسازد.
آلزیکسا را میتوان همراه با وعدههای غذایی یا با معده خالی به همراه یک لیوان کامل آب مصرف کرد؛ چرا که غذا تأثیری در میزان جذب آن بر جای نمیگذارد.
در صورتی که سالمند پس از مصرف دارو دچار تهوع یا دلآشوبه ملایم میشود، توصیه میگردد قرص بلافاصله پس از صرف صبحانه یا یک میانوعده سبک به او داده شود.
در صورت فراموش شدن یک وعده، به محض یادآوری باید قرص مصرف شود؛ مگر آنکه زمان کمی تا نوبت بعدی باقی مانده باشد. رعایت نکات زیر در این شرایط ضروری است:
مصرف تصادفی دوزهای بالا میتواند سبب مسمومیت حاد دارویی در سیستم اعصاب شود. علائم خطر عبارتند از:
اگر دارو به صورت یکبار در روز تجویز شده است، مصرف آن در ساعات اولیه صبح همراه با صبحانه بهترین زمان به شمار میرود تا مراقبان بتوانند علائم سالمند را در ساعات بیداری کنترل کنند.
چنانچه دارو در دو نوبت تجویز شده باشد، نوبت نخست در ابتدای روز و نوبت دوم در ساعات ابتدایی عصر یا همراه با شام (دستکم ۴ ساعت پیش از خوابیدن) مصرف میشود تا آرامش شبانه بیمار دستخوش اختلال نگردد.
آلزیکسا دارویی کنداثر و مداوم است و نتایج سودمند آن در تثبیت رفتارهای بیمار معمولاً ظرف ۳ تا ۶ هفته مصرف مرتب آشکار میگردد.
این فرآورده نیمهعمر دفعی (مدتزمانی که طول میکشد تا غلظت ماده دارویی در خون به نصف مقدار اولیه کاهش یابد) بسیار طولانی در حدود ۶۰ تا ۸۰ ساعت دارد؛ بنابراین دارو به کندی از بدن دفع میشود و تأثیر محافظتی آن در تمام طول شبانهروز پابرجا میماند.
این دسته از عوارض بیشتر در هفتههای نخست شروع درمان و حین افزایش دوز پدیدار میشوند و اغلب با سازگاری بدن تخفیف مییابند:
در موارد اندکی از مصرفکنندگان، تغییرات رفتاری موقتی گزارش شده است:
مراقبت از سلامت عمومی بیمار در طول دوره مصرف از اهمیت بالایی برخوردار است:
به دلیل عملکرد مستقیم این داروها بر انتقالدهندههای عصبی، ترکیب آنها با آلزیکسا نیازمند دقت فراوان است:
تغییر در خواص شیمیایی ادرار میتواند سرعت خروج آلزیکسا را مختل ساخته و به تجمع دارو بیانجامد:
تنها مورد منع مصرف مطلق این دارو، سابقه حساسیت دارویی شناختهشده به ماده ممانتین یا مواد نگهدارنده موجود در قرص است. در صورت پیدایش کهیرهای برجسته خارشدار، ورم لبها، زبان، پلکها یا گرفتگی مجرای گلو، مصرف دارو باید فوراً متوقف شده و با مراکز درمانی تماس گرفته شود.
از آنجا که بخش عمده این دارو بدون تغییر از طریق فیلتراسیون کلیه دفع میشود، توجه به نکات زیر ضروری است:
سرگیجههای ابتدای درمان و افت تعادل، سالمندان را به شدت در معرض خطر زمین خوردن و شکستگی استخوان لگن قرار میدهد. همراهان بیمار باید تدابیر ایمنی زیر را به کار ببندند:
قرصها باید در دمای معمول اتاق (پایینتر از ۳۰ درجه سانتیگراد)، در مکانی کاملاً خشک، خنک و به دور از رطوبت حمام نگهداری شوند.
جعبه دارو را از تابش مستقیم نور خورشید دور نگه دارید و با توجه به آسیبپذیری کودکان و سالمندان دارای اختلال حواس، بستهبندی را همواره دور از دید و دسترس آنان قرار دهید.
این فرآورده هیچگونه وابستگی شیمیایی، ولع روانی یا اعتیاد در بیمار ایجاد نمیکند و با افزایش طول مصرف، بیمار به دوزهای بالاتر وابسته نمیشود. نیاز پیوسته بیمار به این دارو صرفاً به دلیل ماهیت مزمن و پیشرونده بیماری آلزایمر است.
قطع خودسرانه و یکباره این دارو عواقب ناگواری برای سلامت سالمند به همراه دارد:
در شرایطی که پزشک تصمیم به قطع یا تعویض دارو بگیرد، این فرآیند با کاهش پلهپله دوز در طول چند هفته به اجرا درمیآید تا دستگاه عصبی با شوک شیمیایی مواجه نشود.
آلزیکسا نام تجاری داروی ممانتین ساخت ایران است و از حیث ماده مؤثره، قدرت اثر و استانداردهای دارویی هیچ تفاوتی با برند خارجی ابیکسا ندارد. این دو فرآورده از نظر بالینی عملکرد یکسانی داشته و تفاوت اصلی در شرکت سازنده و قیمت آنهاست.
این دو دارو از دو مسیر کاملاً مجزا بر مغز اثر میگذارند:
برندهای مختلف ایرانی ممانتین نظیر یاسینکس و آلزیکسا همگی از استانداردهای یکنواخت سازمان غذا و دارو پیروی میکنند و از نظر کارایی در کند کردن افت حافظه تفاوتی میان آنها وجود ندارد.
خانوادههای بیماران اظهار میکنند که پس از سپری شدن دوره آغازین، سردرگمیهای شدید سالمند کاهش یافته و توانایی وی در پیگیری صحبتهای معمول خانواده و به خاطر آوردن اتفاقات روزمره بهبود محسوسی داشته است. آرامتر شدن بیمار در محیط منزل و کاهش بیقراریهای غروب از دیگر تجارب مثبت همراهان است.
برخی مراقبان گزارش میدهند که سالمند در هفتههای نخست شروع دوز دارو، کمی تحریکپذیرتر و بیقرارتر از قبل بوده است؛ اما با تداوم مصرف منظم و گذشت زمان، این واکنش موقتی جای خود را به آرامش رفتاری پایدار داده است.
در پی مصرف طولانیمدت، کنترل تکانههای پرخاشگرانه، کاهش سوءظن نسبت به مراقبان و بهبود توانایی مشارکت در کارهای ساده خانوادگی از نقاط قوت گزارششده توسط خانوادهها بوده است.
خیر؛ این دارو بیماری را ریشهکن نمیکند، بلکه با محافظت از سلولهای بازمانده مغز، شیب افت تواناییهای فکری را ملایمتر ساخته و استقلال فردی سالمند را برای زمان طولانیتری حفظ مینماید.
خیر؛ سازوکار این دارو مهار تخریب ناشی از ترشح سمی گلوتامات در بافتهای آسیبدیده است. استفاده از آن توسط دانشجویان یا اشخاص سالم هیچ تأثیری در ارتقای هوش نداشته و تنها عوارضی نظیر سرگیجه و منگی ایجاد میکند.
به محض یادآوری نوبت جاافتاده را به بیمار بدهید؛ اما اگر به زمان مصرف نوبت بعدی نزدیک شدهاید، دوز فراموششده را رها کرده و از دوبرابر کردن مقدار قرص جداً خودداری نمایید.
بیمار را فوراً روی صندلی یا تخت بنشانید تا از افتادن او جلوگیری شود؛ در صورتی که سرگیجه با لکنت زبان، افتادگی چهره یا ناتوانی در حرکت یک دست همراه بود، بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
خیر؛ خرد کردن، جویدن یا حل کردن فرآوردههای پیوستهرهش و طولانیاثر به دلیل آزادسازی ناگهانی و مسمومکننده کل دارو در بدن کاملاً ممنوع است.
بیماری آلزایمر ماهیتی مزمن دارد؛ بنابراین درمان با آلزیکسا یک فرآیند طولانیمدت و چندساله است و تا زمانی که پزشک متخصص بر اساس معاینات دورهای اثربخشی آن را سودمند تشخیص دهد، تداوم خواهد یافت.
ایا قرص الزیکسا باعث سر درد هم میشه چون مادرم از وقتی که این قرص رو استفاده میکنه دایما از سر درد رنج میبره؟ البته اسنترا 50 و رهاکین 500هم استفاده میکنه.
سلام . از موقعی که مصرف این دارو را شروع کردیم بیمار ما احساس خوابآلودگی زیاد میکنه و بیحال شده و تقریباً کنترل ادرار ندارد. لطفا راهنمایی فرمائید.
آیا قرص عوارضی هم دارد
سلام ۔ سی سال سن دارم، این قرص واسه درمان افسردگی خوبه؟
قرص alzixa میتونه فشار خون رو بالا ببره؟
سلام من دچار بیماری فشار چشم شدم به اضافه مصرف قطره های چشمی این دارو هم به من داده شده آیا کاربرد خاصی دارد
عرض ادب و احترام ایا این دارو یا داروی ترانکوپین و اسنترا درصورت زیاد یا کم بودن مقدار مصرفی ممکن هست باعث مشکلات پوستی بشن؟ مادرم ۷۷سال دارن و الزایمر شدید دارن چند روزی میشه بین یکی از انگشتای دستشون مثل حالت گزیدگی شده و الان مثل حالت سوختگی شده
سلام! حتما پزشکشون رو در جریان بذارین.
ایا بیمار باخوردن این قرص دچار تب هم میشود چه باید کرد
برای افسردگی هم هست
سلام من ۷ روز قبلا داروی آلزیکسا 10 را دو روز خوردم بعد قطع کردم حالا ادرار خونی دارم خوب میشه یا برم پیش دکتر
در صورت وجود خون در ادرار حتما به پزشک مراجعه کنید. ربطی به آلزیکسا ندارد. ممکن است سنگ کلیه داشته باشید