موارد مصرف تایید شده تریپاراتاید، شکل بازترکیبی هورمون پاراتیروئید انسانی، اولین داروی تایید شده با اثر آنابولیک است که به جای جلوگیری از تخریب استخوان، مستقیماً باعث ساخته شدن استخوان جدید میشود. موارد مصرف رسمی آن عبارتند از:
۱. پوکی استخوان شدید در زنان یائسه
- این دارو برای زنانی که در معرض خطر بسیار بالای شکستگی هستند تایید شده است.
- معیار بالینی: بیمارانی که سابقه شکستگی ناشی از پوکی استخوان دارند، یا دارای چندین عامل خطر برای شکستگی هستند، و یا به درمانهای معمول مانند بیسفسفوناتها پاسخ نداده یا تحمل آنها را ندارند. تریپاراتاید به طور معناداری تراکم مواد معدنی استخوان را در ستون فقرات و ران افزایش داده و خطر شکستگیهای مهرهای و غیرمهرهای را کاهش میدهد.
۲. پوکی استخوان اولیه یا ناشی از کمکاری غدد جنسی در مردان
- برای مردانی که دچار کاهش تراکم استخوان شدید هستند و در خطر بالای شکستگی قرار دارند، تجویز میشود.
- نکته کاربردی: این دارو به ویژه در مردانی که دچار پوکی استخوان ایدیوپاتیک یا ناشی از کاهش تستوسترون هستند و به درمانهای ضد تخریب استخوان پاسخ کافی ندادهاند، بسیار موثر است.
۳. پوکی استخوان ناشی از مصرف کورتیکواستروئیدها
- تایید شده برای مردان و زنانی که به دلیل بیماریهای التهابی مزمن، به مدت طولانی از داروهایی مانند پردنیزولون (معمولا ۵ میلیگرم یا بیشتر در روز) استفاده میکنند.
- تحلیل بالینی: کورتونها باعث مهار فعالیت سلولهای استخوانساز میشوند. تریپاراتاید با تحریک مستقیم این سلولها، اثرات مخرب کورتون بر اسکلت بدن را خنثی کرده و سرعت بازسازی استخوان را بهبود میبخشد.
موارد مصرف خارج برچسبدر شرایط خاص بالینی، پزشکان بر اساس شواهد موجود در منابع علمی بینالمللی، تریپاراتاید را در موارد زیر نیز تجویز میکنند:
۱. جوش نخوردن شکستگیهای استخوانی
- پزشکان ارتوپد در مواردی که شکستگی استخوانهای بلند پس از زمان استاندارد جوش نمیخورد، از این دارو استفاده میکنند.
- توضیح کاربردی: مطالعات نشان میدهند که تریپاراتاید با تسریع تشکیل کال استخوانی و افزایش سرعت بازسازی در محل شکستگی، میتواند به بهبود شکستگیهای جوش نخورده یا دیرجوشخورده کمک کند.
۲. استئونکروز فک ناشی از داروها
- در مواردی که بیماران به دلیل مصرف طولانیمدت بیسفسفوناتها دچار تخریب بافت استخوانی فک شدهاند، تریپاراتاید ممکن است تجویز شود.
- تحلیل عملکرد: این دارو با افزایش گردش خون استخوانی و تحریک نوسازی بافت، به ترمیم زخمهای استخوانی در ناحیه فک کمک میکند.
۳. شکستگیهای غیرتیپیک ران
- بیمارانی که در اثر مصرف مزمن داروهای ضد تخریب استخوان دچار شکستگیهای خاص در تنه استخوان ران شدهاند، کاندید دریافت تریپاراتاید هستند. تریپاراتاید با تغییر وضعیت متابولیک استخوان از حالت سکون به حالت فعال، به ترمیم این شکستگیهای دشوار کمک میکند.
۴. دندانپزشکی و ایمپلنت
- در موارد نادری که تراکم استخوان فک برای قرار دادن ایمپلنت کافی نیست یا شکست ایمپلنت به دلیل کیفیت پایین استخوان رخ داده است، از این دارو برای تقویت بستر استخوانی استفاده شده است.
نکات کلیدی در مدیریت بالینی برای پزشکان
- محدودیت دوره درمان: طبق دستورالعملهای فعلی، طول دوره درمان با تریپاراتاید در طول عمر یک بیمار نباید از ۲۴ ماه فراتر رود.
- پروتکل پس از درمان: به دلیل اینکه پس از قطع دارو، تراکم استخوان به سرعت کاهش مییابد، بلافاصله پس از اتمام دوره تریپاراتاید، باید یک داروی ضد تخریب استخوان (مانند بیسفسفوناتها یا دنوزومب) شروع شود تا استخوان جدید ساخته شده تثبیت گردد.
- هشدار منع مصرف: در بیماران مبتلا به بیماری پاژه استخوان، بیمارانی که سابقه پرتوتابی به اسکلت دارند، یا افرادی که دارای سرطانهای متاستاتیک استخوان یا افزایش سطح کلسیم خون هستند، مصرف این دارو مطلقاً ممنوع است.
