اسپارتینا دارویی تزریقی حاوی تیرزپاتاید است که برای کنترل دیابت نوع ۲ و کمک به کاهش وزن استفاده میشود. در این مطلب با کاربردها، دوزها، روش تزریق، عوارض احتمالی و نکات مهم مصرف آمپول اسپارتینا آشنا میشوید.
اسپارتینا یک داروی تزریقی است که ماده فعال آن تیرزپاتاید است؛ دارویی که در تنظیم قند خون و کاهش اشتها نقش دارد. این دارو برای درمان بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲، کمک به کاهش وزن و حفظ آن در افراد دارای اضافه وزن یا چاقی و همچنین برای درمان آپنه انسدادی خواب در افراد چاق مورد استفاده قرار میگیرد.
آمپول اسپارتینا با اثرگذاری بر هورمونهایی که در کنترل اشتها نقش دارند عمل میکند. این دارو میتواند احساس سیری را افزایش دهد و میل به خوردن غذا را کاهش دهد، در نتیجه مقدار غذای مصرفی کمتر شده و کاهش وزن به شکل تدریجی اتفاق میافتد. علاوه بر این، این فرایند به کنترل بهتر قند خون نیز کمک میکند.
در برخی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲، اسپارتینا ممکن است به تنهایی تجویز شود؛ به ویژه در افرادی که قادر به مصرف متفورمین نیستند. همچنین این دارو ممکن است همراه با سایر داروهای دیابت یا انسولین نیز استفاده شود.
آمپول اسپارتینا معمولاً همراه با رژیم غذایی کمکالری و افزایش فعالیت بدنی برای مدیریت وزن در بزرگسالانی استفاده میشود که:
اسپارتینا با کاهش اشتها و افزایش احساس سیری باعث میشود فرد غذای کمتری مصرف کند و به مرور زمان وزن بدن کاهش پیدا کند. میزان کاهش وزن در افراد مختلف یکسان نیست و به عواملی مانند دوز دارو، رژیم غذایی، فعالیت بدنی و شرایط متابولیک بدن بستگی دارد.
ماده فعال این دارو عملکردی شبیه برخی هورمونهای طبیعی بدن دارد که در تنظیم اشتها نقش دارند. این موضوع باعث میشود احساس گرسنگی کمتر شود و مدت زمان احساس سیری افزایش پیدا کند.
اسپارتینا به شکل قلم تزریق زیرجلدی عرضه میشود. این وسیله شبیه یک قلم است و دارو را در لایه چربی زیر پوست تزریق میکند. پس از تزریق، دارو از طریق این بافت وارد جریان خون میشود.
تزریق زیرجلدی معمولاً در ناحیه شکم، ران یا قسمت بالایی بازو انجام میشود و معمولاً درد آن نسبت به بسیاری از تزریقهای دیگر کمتر است.
اسپارتینا در دو نوع دستگاه تزریق عرضه میشود:
قلم اتواینجکت در برخی منابع با نام فیزیوجکت نیز شناخته میشود که نوعی دستگاه تزریق خودکار است. هر دو نوع دستگاه حاوی ماده مؤثره یکسان هستند، اما طراحی و نحوه استفاده از آنها متفاوت است.
با وجود اینکه داروی موجود در هر دو دستگاه یکسان است، اما در نحوه استفاده، تنظیم دوز و طراحی دستگاه تفاوتهایی وجود دارد.
قلم اسپارتینا نیاز به آمادهسازی بیشتری مانند نصب سوزن و تنظیم دوز دارد. در مقابل، اتواینجکت برای تزریق سریعتر طراحی شده و معمولاً با قرار دادن دستگاه روی پوست و فشار دادن دکمه فعال میشود.
این دارو در دوزهای مختلف تولید میشود تا امکان افزایش تدریجی مقدار دارو و کاهش احتمال بروز عوارض فراهم شود.
در بیشتر بیماران، درمان با دوز ۲.۵ میلیگرم یک بار در هفته شروع میشود. این دوز اولیه به بدن کمک میکند به تدریج با دارو سازگار شود و احتمال بروز عوارض گوارشی کاهش پیدا کند.
پس از حدود چهار هفته، در صورت نیاز پزشک ممکن است دوز دارو را افزایش دهد. دوز میتواند به صورت تدریجی به ۵، ۷.۵، ۱۰، ۱۲.۵ و در نهایت ۱۵ میلیگرم در هفته برسد.
اسپارتینا معمولاً یک بار در هفته تزریق میشود و میتوان آن را در هر زمانی از روز، با غذا یا بدون غذا استفاده کرد.
بهتر است تزریق در یک روز مشخص از هفته انجام شود تا نظم مصرف دارو حفظ شود.
تزریق این دارو به صورت زیرجلدی انجام میشود و معمولاً در نواحی زیر انجام میشود:
بله. بهتر است محل تزریق هر هفته تغییر داده شود تا از تحریک پوست یا ایجاد توده در محل تزریق جلوگیری شود.
اگر کمتر از چهار روز از زمان تزریق گذشته باشد، میتوانید دوز فراموش شده را تزریق کنید. اما اگر بیش از چهار روز گذشته باشد، بهتر است آن دوز را نادیده بگیرید و تزریق بعدی را در زمان برنامهریزی شده انجام دهید.
مصرف بیش از حد این دارو ممکن است باعث بروز علائمی مانند تهوع، استفراغ یا افت قند خون شود. در چنین شرایطی لازم است با پزشک مشورت شود.
استفاده همزمان از اسپارتینا با انسولین یا داروهای گروه سولفونیلاوره ممکن است خطر افت قند خون را افزایش دهد.
مصرف اسپارتینا در دوران بارداری توصیه نمیشود. در دوران شیردهی نیز باید قبل از استفاده با پزشک مشورت شود.
اوزمپیک حاوی ماده فعال سماگلوتاید است، در حالی که اسپارتینا دارای ماده مؤثره تیرزپاتاید است و با مکانیسم متفاوتی عمل میکند.
ساکسندا حاوی لیراگلوتاید است و معمولاً به صورت تزریق روزانه استفاده میشود، در حالی که اسپارتینا به شکل تزریق هفتگی مصرف میشود.
قطع مصرف اسپارتینا معمولاً مشکل فوری ایجاد نمیکند، اما ممکن است قند خون دوباره افزایش یابد. همچنین اگر این دارو برای کاهش وزن استفاده شده باشد، احتمال بازگشت وزن در صورت عدم رعایت رژیم غذایی وجود دارد.
مصرف اسپارتینا معمولاً همراه با اصلاح سبک زندگی توصیه میشود. داشتن رژیم غذایی سالم و انجام فعالیت بدنی منظم میتواند اثر دارو را افزایش دهد.
تجربه مصرف این دارو در افراد مختلف متفاوت است. بسیاری از مصرفکنندگان کاهش اشتها و کاهش تدریجی وزن را گزارش میکنند. در برخی افراد نیز در هفتههای ابتدایی مصرف، عوارض گوارشی خفیفی مشاهده میشود که معمولاً با گذشت زمان کاهش پیدا میکند.
بله. این دارو با اثرگذاری بر هورمونهای تنظیمکننده اشتها میتواند احساس گرسنگی را کاهش داده و احساس سیری را افزایش دهد.
برخی افراد در هفتههای اول مصرف کاهش اشتها را تجربه میکنند، اما کاهش وزن معمولاً به صورت تدریجی طی چند هفته یا چند ماه رخ میدهد.
اگر مصرف دارو قطع شود و رژیم غذایی مناسب رعایت نشود، احتمال افزایش دوباره وزن وجود دارد.
بله. بسیاری از بیماران پس از آموزش صحیح میتوانند تزریق اسپارتینا را در خانه انجام دهند.
بله. اسپارتینا یک داروی تجویزی است و باید تحت نظر پزشک مصرف شود.
خیر. از تکان دادن شدید قلم خودداری کنید، زیرا ممکن است به دارو آسیب وارد شود.
خیر. قلم اسپارتینا فقط برای یک نفر طراحی شده و نباید بین چند نفر مشترک استفاده شود.
قبل از تزریق، قلم را از یخچال خارج کنید تا به دمای محیط برسد. سپس دستها را بشویید، محل اتصال سوزن را با پد الکلی تمیز کنید و یک سوزن جدید روی قلم نصب کنید.
بله. برای هر بار تزریق باید از سوزن جدید استفاده شود و پس از تزریق سوزن از قلم جدا و دور انداخته شود.
این دارو به صورت زیرجلدی تزریق میشود و میتوان آن را در شکم، ران یا بازو تزریق کرد.
بله. بهتر است محل تزریق در هر بار مصرف تغییر داده شود تا از تحریک پوست جلوگیری شود.
بعد از تزریق، سوزن را فوراً از قلم جدا کنید و آن را همراه با درپوش در محل مناسب دور بیندازید. سپس درپوش قلم را قرار دهید و آن را دوباره در یخچال نگهداری کنید.
بله. در برخی موارد ممکن است مقدار کمی خون یا دارو از محل تزریق خارج شود که معمولاً طبیعی است و جای نگرانی ندارد.
اگر در اولین استفاده قطرهای از دارو دیده نشد، میتوان این کار را تا چهار بار تکرار کرد. اگر همچنان دارو خارج نشد، بهتر است سوزن تعویض شود و در صورت ادامه مشکل با مرکز حمایت از بیمار تماس گرفته شود.
