موارد مصرف تایید شده (توضیحات بالینی و کاربردی)۱. مدیریت دیابت نوع دو
- لیراگلوتاید به عنوان یک آگونیست گیرنده جی-ال-پی-۱، برای بهبود کنترل قند خون در بزرگسالان و کودکان بالای ۱۰ سال مبتلا به دیابت نوع دو تایید شده است. این دارو ترشح انسولین را به صورت وابسته به گلوکز افزایش میدهد، بنابراین خطر هیپوگلیسمی در مصرف تکدارویی بسیار پایین است. از نظر بالینی، این دارو علاوه بر کاهش هموگلوبین ای-وان-سی، باعث کاهش وزن بیمار نیز میشود که یک مزیت بزرگ در بیماران دیابتی دارای اضافه وزن است.
۲. کاهش خطر حوادث قلبی عروقی
این دارو دارای تاییدیه برای کاهش خطر حوادث قلبی عروقی جدی از جمله سکته قلبی، سکته مغزی و مرگ ناشی از بیماریهای قلبی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع دو و بیماریهای قلبی عروقی مستقر است. دادههای بالینی نشان میدهند که لیراگلوتاید فراتر از کنترل قند خون، دارای اثرات محافظتی بر عروق است و باید در خطوط اول درمان برای بیماران دیابتی با ریسک قلبی بالا در نظر گرفته شود.
۳. مدیریت وزن و چاقی مزمن
- دوزهای بالاتر لیراگلوتاید (تا ۳ میلیگرم روزانه) برای مدیریت طولانیمدت وزن در بزرگسالان با شاخص توده بدنی ۳۰ یا بیشتر، یا ۲۷ و بیشتر در حضور حداقل یک بیماری مرتبط با وزن (مانند فشار خون بالا یا دیسلیپیدمی) تایید شده است. همچنین برای نوجوانان بالای ۱۲ سال با وزن بالای ۶۰ کیلوگرم و چاقی مفرط کاربرد دارد. مکانیسم اصلی آن از طریق ایجاد احساس سیری و تاخیر در تخلیه معده است.
موارد مصرف خارج از برچسب (توضیحات بالینی و کاربردی)۱. دیابت نوع یک (به عنوان درمان کمکی)
- در برخی پروتکلهای بالینی، لیراگلوتاید به عنوان درمان کمکی در کنار انسولین برای بیماران مبتلا به دیابت نوع یک که دچار اضافه وزن هستند، استفاده میشود. هدف از این کار کاهش نوسانات قند خون، کاهش دوز انسولین مورد نیاز و جلوگیری از افزایش وزن ناشی از انسولیندرمانی است. با این حال، پزشک باید به دقت خطر کتواسیدوز دیابتی را در این بیماران پایش کند.
۲. بیماری کبد چرب غیرالکلی
- شواهد علمی رو به رشدی نشان میدهند که لیراگلوتاید میتواند در کاهش التهاب کبد و بهبود استئاتوز کبدی در بیماران مبتلا به کبد چرب موثر باشد. این اثر احتمالا به دلیل کاهش وزن قابل توجه و بهبود حساسیت به انسولین رخ میدهد. اگرچه هنوز تاییدیه رسمی برای این مورد صادر نشده، اما در بیماران دیابتی مبتلا به کبد چرب، انتخاب درمانی بسیار هوشمندانهای محسوب میشود.
۳. سندرم تخمدان پلیکیستیک
- لیراگلوتاید گاهی برای زنان مبتلا به این سندرم که دچار مقاومت به انسولین و چاقی هستند، تجویز میشود. مطالعات نشان میدهند که این دارو میتواند به کاهش وزن، بهبود پروفایل متابولیک و در برخی موارد تنظیم سیکلهای قاعدگی کمک کند. این رویکرد به ویژه زمانی که متفورمین به تنهایی پاسخگو نیست یا بیمار تحمل گوارشی آن را ندارد، مد نظر قرار میگیرد.
۴. پیشدیابت و جلوگیری از پیشرفت بیماری
- در افرادی که دارای قند خون ناشتای مختل یا تحمل گلوکز مختل هستند، استفاده از لیراگلوتاید میتواند پیشرفت به سمت دیابت نوع دو را به تاخیر اندازد یا از آن جلوگیری کند. این مداخله دارویی در کنار اصلاح سبک زندگی، اثرات ماندگاری در بهبود شاخصهای گلایسمیک نشان داده است.
نکات بالینی ویژه برای پزشکان
- تنظیم دوز پلکانی: برای به حداقل رساندن عوارض گوارشی مانند تهوع و استفراغ، توصیه میشود درمان با دوز ۶ دهم میلیگرم شروع شده و به صورت هفتگی افزایش یابد.
- پایش عملکرد پانکراس: اگرچه نادر است، اما در صورت بروز دردهای شدید شکمی، احتمال پانکراتیت باید بررسی شود.
- احتیاط در نارسایی کلیوی: با وجود اینکه لیراگلوتاید مستقیما سمی برای کلیه نیست، اما به دلیل خطر کمآبی ناشی از عوارض گوارشی، عملکرد کلیه در بیماران حساس باید پایش شود.
- ممنوعیت در سوابق خاص: در بیماران با سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید یا سندرم نئوپلازی غدد درونریز متعدد نوع دو، مصرف این دارو اکیدا ممنوع است.
