قرص ازستاتین داروی ترکیبی برای کاهش کلسترول خون و پیشگیری از سکته قلبی است. نکات مهم نحوه مصرف، بهترین زمان مصرف در شب، تفاوت دوز ۱۰ با ۲۰، عوارض عضلانی و تداخل دارویی آن را بخوانید.
قرص ازستاتین دارویی ترکیبی است که با نسخه پزشک برای کنترل و کاهش چربی خون تجویز می‌شود. این دارو از دو ماده مؤثر «ازتیمایب» و «رزوواستاتین» تشکیل شده است و توسط شرکت داروسازی آرنا حیات دانش در ایران تولید می‌شود.
پزشکان این دارو را زمانی تجویز می‌کنند که رژیم غذایی و مصرف یک داروی ساده چربی به تنهایی نتواند کلسترول (نوعی چربی موجود در خون) را به اندازه کافی پایین بیاورد. این دارو در موارد زیر کاربرد دارد:
ازستاتین هم‌زمان از دو مسیر مجزا با چربی خون بالا مقابله می‌کند:
بیشتر داروهای معمولی چربی خون تنها یکی از دو مسیر ساخت یا جذب چربی را مسدود می‌کنند. همکاری هم‌زمان این دو ماده در ازستاتین باعث می‌شود قدرت پایین آوردن کلسترول بد خون، حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد بیشتر از زمانی باشد که بیمار فقط یک نوع قرص چربی مصرف می‌کند.
ازستاتین تأثیر مستقیمی بر بهبود توازن چربی‌های خون دارد و این کار را به شکل‌های زیر انجام می‌دهد:
در برخی افراد، کبد به صورت ارثی و ژنتیکی مقدار بسیار زیادی کلسترول تولید می‌کند. ازستاتین در این بیماران و همچنین در افرادی که به دلیل بیماری‌های زمینه‌ای در خطر بالای آسیب‌های قلبی هستند، نقش درمانی قدرتمندی ایفا می‌کند تا چربی خونشان به سطح ایمن برسد.
وقتی چربی در دیواره رگ‌ها جمع می‌شود، توده‌هایی به نام پلاک چربی (رسوب‌های سفت و چسبنده در دیواره درونی رگ‌ها) به وجود می‌آید. ازستاتین از تشکیل و بزرگ شدن این رسوب‌ها جلوگیری کرده و آن‌ها را پایدار می‌کند تا ناگهان نترکند و مسیر رگ را مسدود نکنند.
مصرف منظم ازستاتین در افرادی که قبلاً تجربه سکته قلبی، سکته مغزی یا باز کردن رگ با فنر را داشته‌اند، خطر تکرار این حوادث را به شکل محسوسی کم می‌کند و از رگ‌های حیاتی قلب و مغز در درازمدت محافظت می‌نماید.
روی جعبه این دارو دو عدد دیده می‌شود که با یک خط کج از هم جدا شده‌اند. عدد سمت چپ (۱۰) همیشه ثابت است و نشان‌دهنده ۱۰ میلی‌گرم ماده «ازتیمایب» (مهارکننده جذب روده‌ای چربی) است. عدد سمت راست که تغییر می‌کند، مقدار «رزوواستاتین» (مهارکننده ساخت چربی در کبد) را نشان می‌دهد. بنابراین دوز ۱۰/۲۰ نسبت به ۱۰/۱۰ قدرت بیشتری در مهار ساخت چربی در کبد دارد.
این دارو در چهار قدرت مختلف تولید می‌شود تا پزشک بر اساس شدت بیماری بهترین گزینه را انتخاب کند:
مقدار مصرف این دارو تنها یک عدد قرص در شبانه‌روز است. به هیچ عنوان نباید بدون دستور پزشک دوز دارو را افزایش دهید، زیرا مصرف مقادیر بالاتر می‌تواند خطر بروز عوارض کبدی و عضلانی را بالا ببرد.
قرص را باید به صورت درسته و کامل همراه با یک لیوان پر از آب قورت دهید. از جویدن، خرد کردن یا حل کردن قرص در آب خودداری کنید، زیرا این کار روند آزاد شدن و جذب یکنواخت دارو در بدن را به هم می‌زند.
برخی داروها در صورت مصرف هم‌زمان با ازستاتین، مانع جذب آن در معده و روده می‌شوند:
اگر خوردن یک نوبت از دارو را فراموش کردید، به محض یادآوری در همان روز آن را میل کنید. اما اگر به زمان مصرف قرص روز بعد نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کنید و هرگز دو قرص را با هم نخورید. در صورت مصرف اتفاقی تعداد زیادی قرص، فوراً به اورژانس مراجعه نمایید.
برای حفظ اثربخشی دارو، نکات نگهداری زیر را رعایت کنید:
ازستاتین اثر طولانی‌مدتی در بدن دارد و می‌توان آن را در هر ساعتی از شبانه‌روز مصرف کرد؛ شرط اصلی این است که هر روز رأس یک ساعت مشخص خورده شود. با این حال، بسیاری از پزشکان مصرف شبانه (قبل از خواب یا پس از شام) را پیشنهاد می‌کنند، زیرا کبد بیشترین مقدار کلسترول را در طول شب می‌سازد.
وجود غذا در معده تأثیری بر جذب این دارو ندارد و می‌توانید آن را با معده خالی یا پر مصرف کنید. اگر پس از خوردن قرص با معده خالی دچار دل‌پیچه یا ناراحتی معده می‌شوید، بهتر است آن را بلافاصله بعد از وعده غذایی میل کنید.
دارو از همان روزهای نخست مصرف، فعالیت خود را برای مهار کلسترول آغاز می‌کند. کاهش قابل اندازه‌گیری چربی خون معمولاً پس از ۲ هفته مصرف منظم مشخص می‌شود و پس از ۴ هفته به بیشترین حد اثرگذاری خود می‌رسد.
پزشکان معمولاً ۲ تا ۴ هفته پس از شروع دارو یا تغییر دوز آن، آزمایش خون تجویز می‌کنند. این آزمایش به پزشک نشان می‌دهد که بدن شما چقدر به دارو پاسخ داده و آیا دوز فعلی برای شما مناسب است یا خیر.
در شرایط زیر مصرف ازستاتین به کلی ممنوع است:
کوفتگی، گرفتگی یا درد خفیف عضلات از عوارض شناخته شده داروهای چربی خون است. اما اگر دچار درد شدید، ضعف غیرعادی عضلات، تب یا تیره شدن رنگ ادرار (به رنگ چای پررنگ) شدید، باید فوراً دارو را قطع کرده و به پزشک اطلاع دهید، زیرا ممکن است نشانه آسیب جدی به بافت عضله (رابدومیولیز) باشد.
برخی از بیماران در هفته‌های اول مصرف ممکن است علائم گوارشی خفیفی را تجربه کنند که معمولاً به مرور زمان برطرف می‌شوند:
در صورت مشاهده علائم حساسیت شدید مانند کهیر، خارش شدید، ورم صورت، لب‌ها، زبان یا گلو که باعث سختی در نفس کشیدن یا بلعیدن می‌شود، بلافاصله به نزدیک‌ترین مرکز اورژانس مراجعه کنید. همچنین زرد شدن پوست یا سفیدی چشم‌ها نیازمند بررسی فوری پزشکی است.
از آنجایی که بخشی از این دارو در کبد کار می‌کند، ممکن است در برخی افراد باعث افزایش خفیف آنزیم‌های کبدی شود که اغلب بی‌خطر است؛ به همین دلیل پزشک قبل و حین درمان آزمایش کبد می‌نویسد. در افراد مبتلا به کبد چرب که هم‌زمان چربی خون بالایی دارند، مصرف این دارو زیر نظر پزشک نه تنها آسیبی نمی‌زند، بلکه با کاهش چربی کلی، به بهبود وضعیت کبد نیز کمک می‌کند.
ازستاتین به دلیل ترکیبی بودن، این امکان را می‌دهد که با دوز کمتری از رزوواستاتین به نتیجه عالی رسید؛ این ویژگی باعث می‌شود فشار کمتری به کلیه‌ها وارد شود. با این حال، در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه، تنظیم دوز باید با دقت و توسط پزشک انجام گیرد.
داروهای خانواده استاتین (مانند رزوواستاتین موجود در این قرص) ممکن است قند خون ناشتا را به مقدار بسیار کمی بالا ببرند. با این وجود، پزشکان تأکید می‌کنند که بیماران دیابتی نباید مصرف دارو را قطع کنند، زیرا فایده بزرگ این دارو در جلوگیری از سکته قلبی و مغزی در افراد دیابتی بسیار مهم‌تر از این افزایش جزئی قند خون است.
مصرف هم‌زمان ازستاتین با برخی داروها نیازمند احتیاط ویژه است:
مصرف ازستاتین با بیشتر داروهای رایج فشار خون مشکلی ایجاد نمی‌کند. اما داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی (مانند سیکلوسپورین که در بیماران پیوند عضو استفاده می‌شود) و برخی داروهای ضدویروس و ضدمیکروب، غلظت ازستاتین را در خون به شدت بالا می‌برند و مصرف هم‌زمانشان ممنوع یا نیازمند تغییر دوز است.
برخلاف داروهای قدیمی‌تر چربی خون (مانند آتورواستاتین و سیمواستاتین) که به شدت با گریپ‌فروت تداخل دارند، ازستاتین تداخل مستقیمی با این میوه ندارد. با این حال، پرهیز از مصرف افراطی آب گریپ‌فروت در طول درمان با داروهای چربی خون همواره توصیه می‌شود.
بدن جنین برای ساختن سلول‌ها و رشد طبیعی اندام‌های خود به کلسترول نیاز دارد. به همین دلیل مصرف ازستاتین در دوران بارداری مطلقاً ممنوع است. خانم‌هایی که در سن باروری هستند باید در طول درمان از روش‌های مطمئن جلوگیری از بارداری استفاده کنند و در صورت باردار شدن، بلافاصله دارو را قطع کرده و به پزشک اطلاع دهند. همچنین به دلیل احتمال ترشح دارو در شیر مادر، مصرف آن در دوران شیردهی ممنوع است.
در گروه‌های خاص باید به نکات زیر توجه شود:
با اینکه کلسترول ماده اولیه برای ساخت برخی هورمون‌ها در بدن است، اما ازستاتین در دوزهای درمانی هیچ اختلالی در تولید هورمون‌های جنسی ایجاد نمی‌کند. کاهش میل جنسی عارضه رایج این دارو محسوب نمی‌شود.
تحقیقات علمی نشان داده‌اند که این دارو به توان باروری و کیفیت اسپرم آسیبی نمی‌رساند. در واقع، مشکلات نعوظ در مردان اغلب به دلیل گرفتگی رگ‌ها، دیابت یا فشار خون بالا رخ می‌دهد و ازستاتین با باز نگه داشتن رگ‌ها و بهبود خون‌رسانی، در درازمدت به حفظ سلامت عروق کمک می‌کند.
خیر، ازستاتین هیچ‌گونه وابستگی جسمی یا روانی ایجاد نمی‌کند و جزو داروهای اعتیادآور نیست. دلیل اینکه پزشکان مصرف طولانی‌مدت یا دائمی آن را تجویز می‌کنند، ماهیت مزمن و همیشگی بودن بیماری چربی خون است.
اگر مصرف دارو را به طور خودسرانه قطع کنید، کبد دوباره شروع به ساختن کلسترول زیاد می‌کند و جذب چربی از روده نیز به حالت اول برمی‌گردد. در نتیجه، چربی خون در عرض چند هفته دوباره بالا می‌رود و رگ‌های قلب و مغز در معرض خطر گرفتگی و سکته قرار می‌گیرند.
آتورواستاتین، رزوواستاتین و ازتیمایب هر کدام داروهایی تک‌جزئی هستند و به تنهایی فقط یک مسیر از چربی را کنترل می‌کنند. ازستاتین با ترکیب کردن دو دارو در یک قرص، بدون اینکه نیاز باشد دوز یک دارو را تا حد خطرناک بالا ببریم، چربی خون را با قدرت بیشتر و عوارض کمتر مهار می‌کند.
تفاوت اصلی این داروها در ترکیبات سازنده آن‌هاست:
بسیاری از بیمارانی که قبلاً با مصرف داروهای تکی نتوانسته بودند چربی خون خود را به حد نرمال برسانند، گزارش کرده‌اند که پس از تغییر دارو به ازستاتین، اعداد آزمایش چربی خونشان به سرعت و به شکل چشمگیری کاهش یافته است. همچنین یکی شدن دو قرص در یک عدد، فراموشی نوبت دارو را بسیار کم کرده است.
برخی از مصرف‌کنندگان در روزهای ابتدایی شروع درمان، حس کوفتگی یا خستگی خفیف در ساق پا یا شانه‌ها را تجربه کرده‌اند که در بیشتر موارد پس از عادت کردن بدن به دارو برطرف شده است. بیمارانی که قبلاً با دوزهای بالای استاتین دچار درد عضلانی می‌شدند، از تحمل بهتر ازستاتین رضایت داشته‌اند.
تعدادی از بیماران که با مصرف ناشتای قرص دچار نفخ یا سنگینی معده می‌شدند، تجربه کرده‌اند که با انتقال زمان مصرف دارو به بعد از وعده شام و نوشیدن یک لیوان کامل آب، مشکلات گوارشی آن‌ها به طور کامل برطرف شده است.
بیماری چربی خون بالا معمولاً یک وضعیت دائمی است و دارو چربی خون را کنترل می‌کند، نه اینکه ریشه آن را برای همیشه از بین ببرد. بنابراین مصرف ازستاتین اغلب یک درمان بلندمدت یا همیشگی است و تا زمانی که پزشک صلاح بداند باید ادامه پیدا کند.
خیر، این دارو خاصیت خواب‌آوری ندارد و باعث کاهش هوشیاری در کارهای روزمره نمی‌شود. در موارد بسیار نادری ممکن است فرد در ابتدای درمان احساس سرگیجه خفیفی داشته باشد که اگر ادامه‌دار شد، باید با پزشک مشورت کند.
خیر، ازستاتین داروی لاغری نیست. این قرص کلسترول و چربی‌های محلول در خون را پایین می‌آورد و هیچ اثری بر آب کردن چربی‌های انباشته‌شده در شکم و سایر بافت‌های بدن ندارد. کاهش وزن نیازمند رژیم غذایی مناسب و ورزش است.
این دارو یک محصول تخصصی در حوزه بیماری‌های قلب و عروق است که توسط «شرکت داروسازی آرنا حیات دانش» در ایران و در دوزهای متنوع تولید و به بازار عرضه می‌شود.
