تربینافین چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

معرفی تربینافین

قرص تربینافین یک داروی ضد قارچ خوراکی است که برای درمان عفونت‌های قارچی ناخن و پوست در مواردی که بیماری شدید باشد یا درمان موضعی کافی نیست، تجویز می‌شود. این دارو به شکل قرص ۲۵۰ میلی‌گرمی و همچنین به صورت موضعی (کرم، پماد و قطره) موجود است. مکانیسم اثر آن مهار آنزیم اسکوالن اپوکسیداز در قارچ است که با اختلال در ساختار غشای سلولی قارچ، منجر به مرگ سلول قارچ می‌شود.

موارد مصرف تربینافین

قرص تربینافین برای درمان عفونت‌های قارچی ناخن و پوست که نیاز به درمان خوراکی دارند، استفاده می‌شود. مهم‌ترین موارد مصرف عبارتند از:

• قارچ ناخن دست و پا (اونیکومایکوزیس)
• عفونت‌های قارچی پوست مانند کچلی بدن (تینیا کورپوریس)، پای ورزشکاران (تینیا پدیس) و کچلی کشاله ران (تینیا کروریس)
• برفک دهان (در برخی موارد)
• پیتریازیس ورسیکالر (نوعی لک‌های قارچی روی پوست)

توجه داشته باشید که قرص تربینافین برای عفونت‌های قارچی تجویز می‌شود و برای اگزما، عفونت‌های باکتریایی یا ویروسی مناسب نیست. اشکال موضعی مانند کرم تربینافین برای عفونت‌های سطحی پوست کاربرد دارند.

نحوه مصرف و دوز تربینافین

دوز معمول قرص تربینافین برای بزرگسالان یک عدد قرص ۲۵۰ میلی‌گرمی روزانه است. بهتر است این دارو همراه با غذا یا بلافاصله بعد از غذا مصرف شود تا عوارض گوارشی کاهش یابد. مدت زمان مصرف بستگی به نوع عفونت دارد:

• برای قارچ ناخن: معمولاً ۶ تا ۱۲ هفته (حدود ۲ تا ۳ ماه)
• برای عفونت‌های پوستی: ۲ تا ۶ هفته

اگر یک نوبت مصرف را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید. اگر نزدیک نوبت بعدی بود، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و برنامه عادی را ادامه دهید. دوز را دو برابر نکنید. برای بهترین نتیجه، درمان را تا پایان دوره تجویز شده ادامه دهید حتی اگر علائم از بین رفته باشند.

عوارض جانبی تربینافین

مانند هر داروی دیگری، قرص تربینافین ممکن است عوارضی ایجاد کند. عوارض شایع و نسبتاً شایع عبارتند از:

• سیستم عصبی مرکزی: سردرد (شایعترین عارضه)
• گوارشی: اسهال، استفراغ، سوء هاضمه، درد بالای شکم، تهوع، درد شکمی، گلو درد، دندان درد – همچنین اختلال چشایی که ممکن است شدید باشد و منجر به کاهش وزن، اضطراب و افسردگی شود
• پوستی: راش پوستی، خارش، کهیر
• کبدی: اختلالات آنزیمی کبد (افزایش آنزیم‌های کبدی)
• تنفسی: نازوفارنژیت (التهاب بینی و حلق)، سرفه، عفونت مجاری تنفسی فوقانی، احتقان بینی، آبریزش بینی
• چشمی: تغییر در دید رنگ، کاهش وضوح بینایی
• سایر: تب، علائم شبه آنفلوآنزا

مصرف طولانی مدت (بیش از ۳ ماه) ممکن است خطر عوارض کبدی را افزایش دهد. در صورت مشاهده علائمی مانند زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، خستگی شدید یا تهوع مداوم، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

موارد منع مصرف و هشدارهای تربینافین

قرص تربینافین در شرایط زیر نباید مصرف شود یا باید با احتیاط فراوان مصرف گردد:

• حساسیت یا آلرژی به تربینافین یا ترکیبات آن
• بیماری فعال کبدی (مانند نارسایی کبد یا هپاتیت)
• نارسایی شدید کلیوی
• در دوران بارداری و شیردهی تنها با تجویز پزشک و در موارد ضروری
• در کودکان و سالمندان با احتیاط مصرف شود

هشدارهای مهم:

• عملکرد کبدی در ابتدای درمان و سپس به صورت دوره‌ای ارزیابی شود
• سطح کراتینین خون در ابتدای درمان اندازه‌گیری شود
• در صورتی که درمان بیش از ۶ هفته طول بکشد، شمارش کامل خون (CBC) انجام شود
• اختلالات حس بویایی و چشایی باید تحت نظر باشد
• بیمار و اطرافیان باید از علائم مسمومیت کبدی (تهوع مداوم، استفراغ، بی‌حالی، یرقان) آگاه باشند و در صورت بروز به پزشک مراجعه کنند

تداخل‌های دارویی تربینافین

قرص تربینافین ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد:

• سایمتیدین: متابولیسم تربینافین را کاهش داده و سطح آن را در خون بالا می‌برد (مهارکننده آنزیم سیتوکروم P450)
• ریفامپین: متابولیسم تربینافین را افزایش داده و اثر آن را کاهش می‌دهد (القاءکننده آنزیم)
• وارفارین و داروهای رقیق‌کننده خون: اثر این داروها ممکن است تغییر کند
• قرص‌های ضد بارداری خوراکی: تداخل احتمالی – بهتر است پزشک را مطلع کنید
• الکل: مصرف همزمان خطر آسیب کبدی را افزایش می‌دهد
• کافئین: تربینافین ممکن است متابولیسم کافئین را کند کرده و باعث بی‌قراری و تپش قلب شود
• داروهای کاهنده اسید معده و آنتی‌هیستامین‌ها: تداخل احتمالی – حتماً به پزشک اطلاع دهید

علائم هشدار هنگام مصرف تربینافین

در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، مصرف دارو را قطع کرده و فوراً به پزشک مراجعه کنید:

• زردی پوست یا سفیدی چشم (یرقان)
• ادرار تیره رنگ
• خستگی شدید یا ضعف غیرمعمول
• درد شکم یا حالت تهوع مداوم
• بثورات پوستی شدید، خارش یا تاول
• تغییرات غیرعادی در حس چشایی یا بویایی
• تب، گلودرد یا زخم‌های دهانی
• تاری دید یا تغییر در دید رنگ

مصرف تربینافین در بارداری و شیردهی

بارداری: قرص تربینافین در گروه B بارداری (طبق FDA) قرار دارد. مطالعات حیوانی خطری نشان نداده‌اند، اما مطالعات کافی انسانی در دسترس نیست. بنابراین مصرف در بارداری فقط در صورت ضرورت مطلق و با تجویز پزشک مجاز است.

شیردهی: تربینافین در مقادیر کم وارد شیر مادر می‌شود. مصرف قرص خوراکی در دوران شیردهی تنها در موارد ضروری و با نظر پزشک انجام شود. اشکال موضعی (کرم) معمولاً بی‌خطر هستند.

فارماکوکینتیک و اطلاعات دارویی تربینافین

اطلاعات تکمیلی درباره نحوه جذب و دفع قرص تربینافین:

• جذب: بیش از ۷۰٪ از دوز مصرفی جذب می‌شود
• فراهمی زیستی: در کودکان ۳۶ تا ۶۴٪، در بزرگسالان حدود ۴۰٪
• پیک غلظت پلاسمایی: طی ۲ ساعت پس از مصرف
• اتصال به پروتئین: بیش از ۹۹٪
• متابولیسم: کبدی (توسط آنزیم‌های CYP1A2، 3A5، 2C8، 2C9، 2C19 به متابولیت‌های غیرفعال)
• نیمه عمر مؤثر: در کودکان ۲۷ تا ۳۱ ساعت، در بزرگسالان ۳۶ ساعت
• نیمه عمر نهایی: ۲۰۰ تا ۴۰۰ ساعت (به دلیل آزادسازی کند از پوست و بافت چربی)
• دفع: ۸۰٪ از طریق ادرار و ۲۰٪ از طریق مدفوع

سوالات پرتکرار درباره تربینافین

آیا قرص تربینافین اعتیادآور است؟

خیر، قرص تربینافین اعتیادآور نیست و وابستگی روانی یا جسمی ایجاد نمی‌کند. با این حال، مصرف طولانی مدت بدون نظارت پزشک توصیه نمی‌شود.

قرص تربینافین چند ماه باید مصرف شود؟

مدت درمان بستگی به نوع و شدت عفونت دارد. برای قارچ ناخن معمولاً ۶ تا ۱۲ هفته (حدود ۲ تا ۳ ماه) و برای عفونت‌های پوستی ۲ تا ۶ هفته طول می‌کشد. دوره درمان باید کامل طی شود حتی اگر علائم ظاهری از بین رفته باشند.

آیا قرص تربینافین باعث خستگی و خواب‌آلودگی می‌شود؟

خستگی و خواب‌آلودگی از عوارض نادر قرص تربینافین است. اگر احساس خواب‌آلودگی دارید، از رانندگی یا کار با ماشین‌آلات خودداری کنید.

قرص تربینافین قبل یا بعد از غذا مصرف شود؟

برای کاهش عوارض گوارشی و جذب بهتر، بهتر است قرص تربینافین همراه با غذا یا بلافاصله بعد از غذا مصرف شود. مصرف با معده خالی ممکن است جذب را تغییر دهد و عوارض گوارشی را افزایش دهد.

آیا قرص تربینافین با قرص ضد بارداری تداخل دارد؟

برخی منابع احتمالی تداخل را گزارش کرده‌اند، اما شواهد قوی وجود ندارد. برای احتیاط، در صورت مصرف قرص ضد بارداری، پزشک خود را مطلع کنید و در طول درمان از روش‌های پیشگیری اضافی استفاده کنید.

تربینافین برای اگزما هم مؤثر است؟

خیر، تربینافین (چه قرص و چه کرم) یک داروی ضد قارچ است و برای درمان اگزما که یک بیماری التهابی و غیرعفونی است کارایی ندارد. فقط برای عفونت‌های قارچی تجویز می‌شود.

آیا مصرف قرص تربینافین در شیردهی مجاز است؟

مصرف موضعی (کرم) تربینافین در شیردهی معمولاً بی‌خطر است. اما قرص خوراکی باید با احتیاط و تنها با تجویز پزشک مصرف شود، زیرا مقدار کمی از دارو وارد شیر مادر می‌شود.

آیا قرص تربینافین باعث افت قند خون می‌شود؟

افت قند خون از عوارض شایع قرص تربینافین نیست. با این حال، در صورت مصرف همزمان با داروهای دیابت یا انسولین، ممکن است سطح قند خون تحت تأثیر قرار گیرد. بهتر است قند خون خود را پایش کنید.

عوارض مصرف طولانی مدت قرص تربینافین چیست؟

مصرف طولانی مدت (بیش از ۳ ماه) خطر آسیب کبدی و افزایش آنزیم‌های کبدی را افزایش می‌دهد. همچنین ممکن است باعث تغییرات پوستی، ریزش مو، اختلال در حس چشایی و بویایی شود. در صورت نیاز به درمان طولانی، پزشک معمولاً آزمایش‌های دوره‌ای کبدی و شمارش خون (CBC) تجویز می‌کند.

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف تربینافین

موارد مصرف تایید شده

عفونت قارچی ناخن یا آنیکومایکوزیس

• مصرف خوراکی تربینافین به عنوان خط اول درمان برای عفونت های درماتوفیتی ناخن پا و ناخن دست تایید شده است. برای ناخن دست معمولا دوره درمان شش هفته و برای ناخن پا دوازده هفته در نظر گرفته می شود. از نظر بالینی توجه به این نکته ضروری است که پاسخ درمانی و رشد ناخن سالم، معمولا ماه ها پس از اتمام دوره درمان دارویی قابل مشاهده است زیرا پاکسازی کامل دارو از بستر ناخن و رشد ناخن جدید به زمان طولانی نیاز دارد. پیش از شروع درمان خوراکی حتما باید تایید آزمایشگاهی مبنی بر وجود درماتوفیت انجام شود و همچنین بررسی پایه آنزیم های کبدی پیش از شروع درمان کاملا الزامی است.

عفونت قارچی پوست سر یا کچلی سر

• فرمولاسیون گرانول خوراکی این دارو برای درمان کچلی سر ناشی از گونه های تریکوفیتون و میکروسپوروم در بیماران بالای چهار سال تایید شده است. در بالین باید توجه داشت که اثربخشی تربینافین در برابر گونه های تریکوفیتون بسیار بالاتر و سریع تر از گونه های میکروسپوروم است. بنابراین در صورت تشخیص بالینی یا آزمایشگاهی عفونت با میکروسپوروم، ممکن است به دوره های درمانی طولانی تر نیاز باشد. توصیه می شود این فرم دارو همراه با غذای چرب مصرف شود تا جذب سیستمیک آن به حداکثر برسد.

عفونت های قارچی سطحی پوست شامل کچلی بدن، کچلی کشاله ران و کچلی پا

• فرمولاسیون های موضعی مانند کرم و ژل برای درمان این عفونت های درماتوفیتی تایید شده اند. درمان موضعی معمولا یک تا دو بار در روز برای یک تا چهار هفته توصیه می شود. در محیط بالینی به بیمار آموزش دهید که کرم را علاوه بر ضایعه اصلی تا حدود دو سانتی متر روی پوست کاملا سالم اطراف ضایعه نیز بمالد تا از گسترش قارچ جلوگیری شود. فرمولاسیون های موضعی به دلیل جذب سیستمیک بسیار ناچیز نیازی به پایش آنزیم های کبدی ندارند.

پیتریازیس ورسیکالر یا تینه آ ورسیکالر

• تنها فرم موضعی تربینافین برای درمان این بیماری سطحی تایید شده است. ذکر این نکته برای پزشکان بسیار حائز اهمیت است که فرم خوراکی تربینافین برخلاف داروهای گروه آزول، در درمان پیتریازیس ورسیکالر اثربخشی مناسبی ندارد و ترشح آن در غدد سباسه برای ریشه کنی این نوع قارچ خاص کافی نیست، لذا مصرف خوراکی آن برای این اندیکاسیون به هیچ وجه توصیه نمی شود.

موارد مصرف خارج از برچسب

گرانولوم ماجوکی

• این حالت یک عفونت قارچی عمقی تر فولیکول های مو است که معمولا به دنبال استفاده نابجا از کورتیکواستروئیدهای موضعی روی ضایعات قارچی سطحی ایجاد می شود. از آنجا که داروهای ضد قارچ موضعی توانایی نفوذ کافی به عمق فولیکول مو را ندارند، استفاده از تربینافین خوراکی به صورت خارج از برچسب یک انتخاب بالینی بسیار موثر و خط اول است. دوره درمان معمولا بین چهار تا شش هفته در نظر گرفته می شود تا ضایعات التهابی به طور کامل برطرف شوند.

عفونت های درماتوفیتی مقاوم، وسیع یا التهابی پوست

• در مواردی که کچلی بدن، کشاله ران یا پا بسیار گسترده است، با التهاب شدید و وزیکولار همراه است یا به درمان های موضعی استاندارد پاسخ نداده است، تجویز فرم خوراکی تربینافین به عنوان یک گزینه خارج از برچسب بسیار کاربردی است. معمولا یک دوره درمان دو تا چهار هفته ای با فرم خوراکی می تواند به سرعت علائم بالینی را سرکوب کرده و عفونت را ریشه کن کند. استفاده از این روش باعث افزایش پذیرش بیمارانی می شود که توانایی استفاده مداوم از کرم در نواحی وسیع بدن را ندارند.

اسپوروتریکوزیس جلدی لنفاوی

• درمان های استاندارد دیگری برای این عفونت قارچی زیر جلدی وجود دارد اما در بیمارانی که تحمل مصرف آن داروها را ندارند یا دچار منع مصرف ناشی از تداخلات دارویی هستند، تربینافین خوراکی به عنوان یک جایگزین مناسب و خارج از برچسب استفاده می شود. در این بیماران معمولا به دوزهای روزانه بالاتر نیاز است و روند درمان باید تا چند هفته پس از رفع کامل ضایعات بالینی ادامه یابد که گاهی چندین ماه زمان می برد. بررسی منظم و ماهانه تست های عملکردی کبد در این درمان های طولانی مدت کاملا ضروری است.

مکانیسم اثر تربینافین

• تربینافین یک داروی ضد قارچ از گروه آلیل آمین ها است. این دارو با مهار آنزیم اسکوآلن اپوکسیداز در غشای سلولی قارچ عمل می کند. این آنزیم برای سنتز ارگوسترول که جزء اصلی غشای سلولی قارچ است، حیاتی و ضروری می باشد. مهار این آنزیم در مراحل اولیه سنتز استرول، باعث کاهش شدید سطح ارگوسترول و در مقابل، تجمع داخل سلولی اسکوآلن می شود. تجمع اسکوآلن به میزان سمی، باعث مرگ سریع سلول قارچ می شود. به همین دلیل تربینافین بر خلاف بسیاری از داروهای ضد قارچ دیگر، دارای خاصیت قارچ کش است و صرفا متوقف کننده رشد قارچ نیست. این مکانیسم به شدت اختصاصی است و باعث می شود دارو بر سیستم آنزیمی بدن انسان تاثیر بسیار ناچیزی داشته باشد که این موضوع برای پزشکان از نظر پروفایل ایمنی بیمار اهمیت بالایی دارد.

فارماکوکینتیک تربینافین

جذب

• پس از مصرف خوراکی، دارو به خوبی جذب می شود و بیش از هفتاد درصد دوز مصرفی وارد سیستم گوارشی و گردش خون می شود. با این حال، به دلیل متابولیسم عبور اول کبدی، فراهمی زیستی آن در نهایت حدود چهل درصد است. مصرف دارو همراه با غذا تاثیر بالینی معنی داری بر میزان جذب سیستمیک آن ندارد و پزشک می تواند دارو را با یا بدون غذا برای بیمار تجویز کند.

توزیع

• یکی از مهم ترین ویژگی های فارماکوکینتیک این دارو، ماهیت به شدت چربی دوست آن است. تربینافین پس از جذب به سرعت در بافت های چربی، درم، اپیدرم، مو و بستر ناخن توزیع و متمرکز می شود. دارو به میزان زیادی در غدد سباسه ترشح می شود و غلظت بالایی در فولیکول های مو ایجاد می کند که برای درمان کچلی سر بسیار حائز اهمیت است. میزان اتصال این دارو به پروتئین های پلاسما بسیار بالا و بیش از نود و نه درصد است. تجمع گسترده و نفوذ عمقی در بافت های هدف، اثربخشی بالینی طولانی مدت آن را حتی هفته ها پس از اتمام دوره تجویز کاملا توجیه می کند.

متابولیسم

• دارو به طور گسترده در کبد توسط چندین ایزو آنزیم متابولیزه می شود. متابولیت های حاصل از این فرایند فاقد هرگونه فعالیت ضد قارچی هستند. به دلیل این متابولیسم گسترده کبدی، پایش عملکرد کبد پیش از شروع درمان و در طول درمان های طولانی مدت برای پزشکان الزامی است.

دفع و نیمه عمر

• حدود هفتاد و یک درصد از دوز مصرفی به شکل متابولیت های غیر فعال از طریق ادرار و کلیه ها و مقدار کمتری در حدود بیست و دو درصد از طریق مدفوع دفع می گردد. نیمه عمر دفع اولیه دارو در خون حدود سی و شش ساعت است، اما نیمه عمر نهایی آن به دلیل آزاد شدن بسیار آهسته دارو از بافت های چربی و پوست، بسیار طولانی و بین دویست تا چهارصد ساعت است. این ویژگی خاص فارماکوکینتیک باعث می شود که غلظت درمانی دارو در بستر ناخن تا ماه ها پس از قطع کامل درمان دارویی همچنان حفظ شود و روند بهبودی بالینی و رشد ناخن سالم ادامه یابد.

منع مصرف تربینافین

موارد منع مصرف در بیماری ها

بیماری های فعال یا مزمن کبدی

• تربینافین خوراکی دارای متابولیسم گسترده در کبد است. تجویز این دارو در بیماران مبتلا به بیماری های مزمن یا فعال کبدی مطلقا ممنوع است. سمیت کبدی ناشی از این دارو، اگرچه نادر است، اما می تواند شدید و حتی کشنده باشد. پزشک موظف است پیش از شروع درمان، سطح آنزیم های ترانس آمیناز کبدی را ارزیابی کند. در صورت بروز هرگونه علائم بالینی دال بر آسیب کبدی مانند تهوع مداوم، بی اشتهایی، خستگی بی دلیل، استفراغ، درد در سمت راست بالای شکم، یرقان، ادرار تیره یا مدفوع بی رنگ، مصرف دارو باید فورا قطع شده و بررسی های تکمیلی انجام گیرد.

نارسایی کلیوی

• مصرف فرم خوراکی در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کلیوی (کلیرانس کراتینین کمتر از پنجاه میلی لیتر در دقیقه) به دلیل کاهش دفع متابولیت ها و خطر تجمع دارو، توصیه نمی شود. در صورت نیاز مبرم به تجویز، تنظیم دقیق دوز و پایش مستمر عملکرد کلیه الزامی است.

لوپوس اریتماتوز

• گزارش های بالینی نشان دهنده بروز یا تشدید لوپوس اریتماتوز سیستمیک و همچنین لوپوس اریتماتوز تحت حاد جلدی به دنبال مصرف این دارو است. تجویز این دارو در بیماران دارای سابقه ابتلا به لوپوس ممنوع است و در صورت بروز علائم پوستی یا سیستمیک مشکوک به لوپوس در طول درمان، مصرف دارو باید بلافاصله متوقف شود.

اختلالات سیستم ایمنی و هماتولوژیک

• در صورت بروز نوتروپنی شدید یا سایر اختلالات خونی خطرناک، مصرف دارو باید قطع شود. بیمارانی که دچار نقص ایمنی هستند باید تحت نظارت دقیق تر پزشک قرار گیرند.

موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی

دوران بارداری

• درمان عفونت های قارچی مانند عفونت قارچی ناخن یک وضعیت اورژانس پزشکی محسوب نمی شود. با وجود این که مطالعات حیوانی سمیت جنینی قابل توجهی را نشان نداده اند، اما به دلیل محدودیت داده های بالینی و کارآزمایی های انسانی کنترل شده، تجویز تربینافین خوراکی در دوران بارداری ممنوع است و درمان باید تا پایان دوره بارداری به تعویق بیفتد. مصرف فرم های موضعی نیز تنها در شرایطی مجاز است که منافع درمان برای مادر به وضوح بر خطرات احتمالی برای جنین غالب باشد.

دوران شیردهی

• پس از مصرف خوراکی، دارو به میزان قابل توجهی در شیر مادر ترشح می شود. به دلیل خطر بروز عوارض جانبی جدی در نوزاد شیرخوار، تجویز فرم خوراکی برای مادران شیرده اکیدا ممنوع است. در خصوص فرم های موضعی، اگرچه میزان جذب سیستمیک ناچیز است، اما باید از استفاده آن بر روی نواحی سینه و اطراف آن خودداری کرد تا از ورود تصادفی دارو به دهان نوزاد جلوگیری شود.

موارد منع مصرف در کودکان

محدودیت سنی در مصرف اشکال دارویی

• ایمنی و اثربخشی قرص های خوراکی تربینافین در کودکان زیر دوازده سال به طور کامل تثبیت نشده است. از این رو، تجویز فرم قرص برای عفونت های قارچی ناخن در این گروه سنی معمولا ممنوع است، مگر این که پزشک متخصص بر اساس شرایط خاص بالینی و پس از ارزیابی دقیق خطرات و منافع، تصمیم به تجویز آن به صورت خارج از برچسب بگیرد.

گرانول های خوراکی

• فرم گرانول خوراکی این دارو به طور خاص برای درمان عفونت قارچی پوست سر (کچلی سر) در کودکان طراحی شده است. با این حال، تجویز این فرم دارویی در کودکان زیر چهار سال به دلیل نبود داده های ایمنی کافی، ممنوع می باشد و پزشک باید از جایگزین های دارویی ایمن تر برای این رده سنی استفاده کند.

داروهای موضعی در اطفال

• استفاده از کرم ها، ژل ها و محلول های موضعی در نوزادان و خردسالان زیر دوازده سال باید با احتیاط فراوان همراه باشد. به دلیل نازک بودن لایه شاخی پوست در کودکان خردسال، احتمال جذب سیستمیک داروهای موضعی افزایش می یابد. بنابراین، مصرف این ترکیبات در نواحی وسیع بدن یا زیر پوشش های بسته در کودکان خردسال ممنوع است.

عوارض جانبی تربینافین

سیستم عصبی مرکزی

• شایع ترین عارضه گزارش شده در بیماران تحت درمان، سردرد می باشد که با شیوع 12.9 درصد مشاهده می شود. این سردردها معمولا خفیف تا متوسط بوده و به مسکن های رایج پاسخ می دهند.

دستگاه گوارش

• عوارض گوارشی بخش قابل توجهی از شکایات بیماران را تشکیل می دهند. اسهال با شیوع 5.6 درصد، سوء هاضمه با شیوع 4.3 درصد، درد شکم با شیوع 2.4 درصد و تهوع با شیوع 2.6 درصد گزارش شده است.
• یکی از عوارض بسیار مهم و نیازمند توجه ویژه پزشک، اختلالات چشایی از جمله کاهش یا از دست دادن حس چشایی است که در 2.8 درصد بیماران رخ می دهد. این عارضه می تواند منجر به کاهش وزن و اضطراب بیمار شود و در مواردی ممکن است هفته ها پس از قطع دارو تداوم یابد.

پوست و بافت زیرجلدی

• تظاهرات پوستی نیز نسبتا شایع هستند. بثورات پوستی در 5.6 درصد، خارش در 2.8 درصد و کهیر در 1.1 درصد موارد بروز می کند. پزشک باید توجه داشته باشد که در موارد نادر، این راش های پوستی می توانند پیش درآمدی بر واکنش های شدید و تهدید کننده حیات پوستی باشند.

کبد و مجاری صفراوی

• اختلال در تست های عملکرد کبدی و افزایش آنزیم های کبدی در 3.3 درصد از بیماران مشاهده می شود. با توجه به خطر نادر اما جدی نارسایی حاد کبدی، درخواست آزمایش پایه کبد پیش از شروع درمان و پایش آن در صورت بروز علائم بالینی به شدت توصیه می گردد.

سیستم بینایی

• اختلالات بینایی از جمله تاری دید یا تغییر در درک رنگ ها با شیوع 1.1 درصد گزارش شده است که در صورت بروز، ارزیابی های تخصصی چشم پزشکی الزامی است.

نکات کاربردی بالینی برای پزشک
بیشتر عوارض جانبی ذکر شده ماهیتی گذرا و خفیف دارند و با قطع دارو برطرف می شوند. با این حال، آموزش به بیمار در خصوص گزارش سریع علائمی نظیر تغییر رنگ ادرار، زردی، بثورات پوستی پیش رونده و از دست دادن حس چشایی، برای جلوگیری از بروز آسیب های ماندگار، از وظایف کلیدی پزشک معالج در زمان تجویز این دارو می باشد.

تداخلات دارویی تربینافین

تداخلات دارویی تربینافین
داروی تربینافین در کبد متابولیزه می شود و مهارکننده قوی آنزیم کبدی سیتوکروم پی ۴۵۰ ایزوآنزیم تو دی سیکس است. این ویژگی فارماکوکینتیک باعث بروز تداخلات دارویی مهمی می شود که نیازمند تنظیم دوز یا پایش بالینی دقیق توسط پزشک معالج است.

تداخل با سوبستراهای آنزیم تو دی سیکس

• تربینافین غلظت پلاسمایی داروهایی که توسط این آنزیم متابولیزه می شوند را به شدت افزایش می دهد. این داروها شامل ضد افسردگی های سه حلقه ای مانند آمی تریپتیلین و دزیپرامین، مهارکنندگان بازجذب سروتونین مانند فلوکستین و پاروکستین، مسدود کننده های گیرنده بتا مانند متوپرولول، داروهای ضد آریتمی مانند پروپافنون و فلکاینید و مهارکنندگان مونوآمین اکسیداز تیپ بی مانند سلژیلین هستند. در صورت تجویز همزمان، پزشک باید بیمار را از نظر سمیت دارویی بررسی کرده و در صورت نیاز دوز داروی دوم را کاهش دهد.

تداخل با القا کنندگان و مهارکنندگان آنزیم های سیتوکروم پی ۴۵۰

• داروهایی مانند ریفامپین که القا کننده آنزیم های کبدی هستند، متابولیسم تربینافین را افزایش داده و کلیرانس آن را تا 100 درصد بالا می برند. این امر موجب کاهش سطح خونی و اثربخشی تربینافین می شود. از سوی دیگر، داروهایی مانند سایمتیدین که مهارکننده این آنزیم ها هستند، کلیرانس تربینافین را تا 33 درصد کاهش داده و خطر سمیت آن را بالا می برند. در این موارد تنظیم دوز تربینافین ضروری است.

تداخل با سیکلوسپورین

• تربینافین کلیرانس سیکلوسپورین را حدود 15 درصد افزایش می دهد که منجر به کاهش غلظت خونی این داروی سرکوب کننده سیستم ایمنی می شود. پایش دقیق سطح خونی سیکلوسپورین در بیماران پیوندی الزامی است.

تداخل با کافئین

• تربینافین کلیرانس کافئین تزریقی یا خوراکی را کاهش داده و نیمه عمر آن را طولانی می کند. این تداخل می تواند منجر به تشدید عوارض جانبی کافئین مانند تپش قلب یا بی خوابی در بیمار شود.

تداخل با غذا

• جذب داروی تربینافین تحت تاثیر غذا قرار نمی گیرد. فراهمی زیستی دارو حدود 40 درصد است که به دلیل عبور اول کبدی می باشد. مصرف غذا تغییر بالینی معناداری در غلظت پلاسمایی دارو ایجاد نمی کند، بنابراین پزشک می تواند به بیمار توصیه کند که دارو را با شکم پر یا خالی مصرف نماید. با این حال، مصرف دارو با غذا ممکن است تحمل گوارشی آن را در برخی بیماران بهبود بخشد.

تداخل در آزمایشات
تربینافین می تواند تغییرات مهمی در نتایج آزمایشگاهی ایجاد کند که پزشک باید قبل و حین درمان به آن ها توجه داشته باشد.

آزمایش های عملکرد کبدی

• این دارو می تواند باعث افزایش سطح آنزیم های کبدی از جمله آلانین آمینوترانسفراز و آسپارتات آمینوترانسفراز شود. به دلیل گزارش موارد نادر اما جدی از نارسایی کبدی، انجام آزمایش های پایه عملکرد کبد قبل از شروع درمان خوراکی و تکرار آن در صورت بروز علائم بالینی ضروری است.

آزمایش خون

• تربینافین در موارد نادری می تواند باعث کاهش تعداد گلبول های سفید خون به ویژه نوتروفیل ها و لنفوسیت ها شود. در بیمارانی که دچار نقص سیستم ایمنی هستند یا علائم عفونت ثانویه را نشان می دهند، درخواست شمارش کامل سلول های خونی توصیه می شود. در صورت افت شدید رده های سلولی، قطع فوری دارو الزامی است.

هشدار ها تربینافین

هشدارهای بالینی و احتیاطات پزشکی داروی تربینافین
تجویز سیستمیک و موضعی این دارو نیازمند پایش دقیق بالینی است. پزشکان پیش از شروع درمان باید خطرات احتمالی زیر را در نظر داشته باشند:

سمیت شدید کبدی

• یکی از مهم ترین هشدارهای این دارو خطر بروز نارسایی حاد کبدی است که می تواند منجر به نیاز به پیوند کبد یا حتی مرگ بیمار شود. این عارضه ممکن است در بیمارانی که هیچ گونه سابقه قبلی از بیماری های کبدی نداشته اند نیز رخ دهد. پزشک موظف است پیش از آغاز درمان آنزیم های کبدی را ارزیابی کند. در صورت بروز علائمی نظیر یرقان، ادرار تیره، خستگی مفرط بی دلیل، تهوع مداوم یا درد در ناحیه فوقانی سمت راست شکم، مصرف دارو باید فورا قطع شده و بررسی های عملکرد کبد به صورت اورژانسی انجام گیرد.

اختلالات حسی چشایی و بویایی

• اختلال در حس چشایی و بویایی از جمله کاهش یا از دست دادن کامل این حواس گزارش شده است. اگرچه در بیشتر بیماران این عوارض پس از قطع دارو به تدریج برطرف می شوند اما مواردی از اختلالات دائمی نیز مشاهده شده است. در صورت شکایت بیمار از تغییر در طعم غذاها یا از دست دادن حس بویایی درمان باید بلافاصله متوقف گردد تا از ماندگاری عارضه جلوگیری شود.

بروز علائم خلقی و افسردگی

• گزارش های بالینی نشان دهنده بروز علائم افسردگی شدید در طول دوره درمان با این دارو است. پزشک باید در طول دوره درمان وضعیت روانی و خلقی بیمار را ارزیابی کرده و در صورت بروز علائم افسردگی، بی خوابی شدید یا تغییرات رفتاری، دارو را قطع و بیمار را به روانپزشک ارجاع دهد.

عوارض هماتولوژیک و خونی

• افت شدید رده های خونی از جمله کاهش شدید نوتروفیل ها و کاهش پلاکت ها در بیماران تحت درمان مشاهده شده است. اگر طول دوره درمان بیش از شش هفته برنامه ریزی شده است انجام آزمایش شمارش کامل سلول های خونی به صورت دوره ای به شدت توصیه می شود. در صورت بروز هرگونه علائم دال بر نقص سیستم ایمنی یا عفونت های ثانویه درمان باید متوقف شود.

واکنش های شدید و کشنده پوستی

• واکنش های حساسیت پوستی تهدید کننده حیات نظیر سندرم استیونز جانسون، نکرولیز اپیدرمال سمی و واکنش دارویی همراه با ائوزینوفیلی و علائم سیستمیک با مصرف این دارو گزارش شده است. پزشک باید به بیمار آموزش دهد که در صورت بروز هرگونه بثورات پوستی پیش رونده، تاول، قرمزی منتشر یا پوسته ریزی، مصرف دارو را در همان لحظه قطع کرده و به اورژانس مراجعه نماید.

تشدید یا بروز لوپوس اریتماتوز

• مواردی از بروز اولیه یا تشدید علائم بیماری لوپوس اریتماتوز سیستمیک و جلدی پس از مصرف این دارو ثبت شده است. در صورت مشاهده ضایعات پوستی حساس به نور یا علائم سیستمیک مرتبط با لوپوس، دارو باید متوقف شده و ارزیابی های روماتولوژی انجام گیرد.

مسمومیت داروی تربینافین و مدیریت بالینی آن
مصرف مقادیر بیش از حد این دارو تا دوز پنج گرم گزارش شده است. پزشکان در مواجهه با بیمار مسموم باید پروتکل های زیر را در نظر داشته باشند:

علائم بالینی مسمومیت

• تظاهرات بالینی ناشی از مسمومیت حاد با این دارو عمدتا شامل عوارض گوارشی و عصبی است. بیمار ممکن است با علائمی نظیر حالت تهوع شدید، استفراغ، دردهای شکمی، سردرد، سرگیجه و تکرر ادرار به مراکز درمانی مراجعه کند. بثورات پوستی منتشر نیز در موارد اوردوز محتمل است.

درمان و مدیریت مسمومیت

هیچ گونه پادزهر اختصاصی برای مسمومیت با این دارو وجود ندارد. استراتژی اصلی درمان بر پایه پاکسازی دستگاه گوارش و اقدامات حمایتی است.

• اقدامات اولیه: تجویز زغال فعال در ساعات اولیه پس از مسمومیت، اصلی ترین اقدام برای جلوگیری از جذب سیستمیک دارو است. شستشوی معده تنها در صورتی توصیه می شود که زمان بسیار کوتاهی از بلع مقادیر بالای دارو گذشته باشد.
• مراقبت های حمایتی: درمان به صورت کاملا علامتی و حمایتی انجام می شود. کنترل تهوع و استفراغ با داروهای ضد تهوع، اصلاح اختلالات آب و الکترولیت ناشی از استفراغ مداوم و پایش دقیق علائم حیاتی بیمار در دستور کار قرار گیرد.
• عدم کارایی روش های تصفیه خون: با توجه به این که این دارو اتصال بسیار بالایی به پروتئین های پلاسما دارد (بیش از نود و نه درصد) و حجم توزیع بافتی آن گسترده است، استفاده از روش هایی مانند همودیالیز یا هموپرفیوژن برای دفع دارو از خون بیمار مسموم بی تاثیر بوده و توصیه نمی شود. مانیتورینگ عملکرد کبد در روزهای پس از اوردوز جهت اطمینان از عدم بروز سمیت حاد کبدی ضروری است.

توصیه های دارویی تربینافین

توصیه های دارویی بیمار

• بیمار باید دوره درمان را به طور کامل به اتمام برساند حتی اگر علائم بیماری زودتر از بین بروند. قطع زود هنگام دارو می تواند منجر به بازگشت عفونت قارچی شود.
• داروی خوراکی را می توان با معده خالی یا همراه با غذا مصرف کرد. در صورت تجویز فرم گرانول برای کودکان، باید آن را روی غذاهای نرم و غیر اسیدی مانند پودینگ یا پوره سیب زمینی پاشید و از مخلوط کردن آن با پوره سیب یا غذاهای اسیدی خودداری کرد.
• بیمار باید در صورت بروز علائم آسیب کبدی فورا مصرف دارو را قطع کرده و به پزشک مراجعه کند. این علائم شامل حالت تهوع مداوم، بی اشتهایی، خستگی شدید، استفراغ، درد در سمت راست و بالای شکم، زرد شدن پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره و مدفوع کم رنگ است.
• تغییر یا از دست دادن حس چشایی و بویایی از عوارض احتمالی است که معمولا پس از قطع دارو برطرف می شود، اما بیمار باید در صورت بروز این مشکل یا کاهش وزن ناشی از آن، پزشک را مطلع سازد.
• در صورت بروز هرگونه بثورات پوستی، تاول، قرمزی، پوسته پوسته شدن یا زخم در دهان، مصرف دارو باید فورا متوقف شده و با اورژانس تماس گرفته شود. همچنین در صورت بروز تب، گلودرد یا سایر علائم عفونت، اطلاع به پزشک الزامی است.

توصیه های دارویی مخصوص پزشک

• پیش از شروع درمان خوراکی با این دارو، ارزیابی پایه ای آنزیم های کبدی شامل آسپارتات آمینوترانسفراز و آلانین آمینوترانسفراز برای تمامی بیماران، صرف نظر از داشتن یا نداشتن بیماری زمینه ای کبد، الزامی است. نارسایی حاد کبدی در بیماران با و بدون بیماری قبلی کبد گزارش شده است.
• این دارو مهارکننده قوی آنزیم سیتوکروم پی چهارصد و پنجاه ایزوآنزیم تو دی سیکس است. هنگام تجویز همزمان با داروهایی که توسط این آنزیم متابولیزه می شوند مانند داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای، مهارکنندگان بازجذب سروتونین، مسدود کننده های گیرنده بتا و داروهای ضد آریتمی، تنظیم دوز و پایش دقیق بالینی ضروری است.
• به دلیل خطر بروز کاهش شدید گلبول های سفید خون از جمله نوتروپنی، در صورتی که بیمار در طول درمان دچار تب، گلودرد یا سایر علائم نقص ایمنی شد، انجام آزمایش شمارش کامل سلول های خونی توصیه می شود. در صورت تایید افت رده های سلولی، دارو باید قطع شود.
• برای درمان عفونت قارچی ناخن، به بیمار اطلاع دهید که رشد کامل ناخن سالم به زمان نیاز دارد. مدت زمان درمان برای ناخن دست معمولا شش هفته و برای ناخن پا دوازده هفته است، اما نتیجه نهایی بالینی و زیبایی ممکن است ماه ها پس از اتمام دوره درمان و با رشد کامل ناخن جدید قابل مشاهده باشد.
• در بیمارانی که مبتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک یا جلدی هستند، این دارو ممکن است باعث تشدید یا بروز علائم بیماری شود، لذا تجویز آن نیازمند احتیاط و پایش دقیق بالینی است.