قرص اینوسترال (سرترالین ۵۰ و ۱۰۰) برای درمان افسردگی، اضطراب و وسواس تجویز می‌شود. با بهترین زمان و نحوه مصرف، عوارض شایع، تداخلات دارویی و روش قطع آن آشنا شوید.
قرص اینوسترال یک داروی ضدافسردگی از دسته مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (ماده‌ای شیمیایی در مغز که خلق‌وخو را تنظیم می‌کند) است که توسط شرکت داروسازی تهران دارو در ایران تولید می‌شود.
این دارو در دوزهای ۵۰ و ۱۰۰ میلی‌گرم در دسترس است و ماده مؤثر آن سرترالین نام دارد.
این دارو با مهار بازجذب سروتونین، سطح این پیام‌رسان شیمیایی را در مغز بالا می‌برد و ارتباط بین سلول‌های عصبی را تقویت می‌کند.
تنظیم این پیام‌رسان شیمیایی به بهبود خلق‌وخو، کاهش اضطراب و کم شدن افکار وسواسی کمک می‌کند.
اینوسترال آرام‌بخش فوری نیست و نباید برای تسکین لحظه‌ای اضطراب استفاده شود؛ زیرا برای اثرگذاری پایدار به مصرف منظم روزانه نیاز دارد.
اینوسترال از گزینه‌های درمانی اصلی برای بهبود دوره حاد و درمان نگهدارنده در افسردگی اساسی است و احساس غم مداوم و بی‌انگیزگی را برطرف می‌کند.
در اختلال هراس (حملات ناگهانی و شدید ترس و تپش قلب بدون خطر واقعی)، این دارو از تکرار حملات شدید پیشگیری می‌نماید.
برای کنترل اختلال استرس پس از سانحه و اضطراب فراگیر نیز تجویز می‌شود و همراه با روان‌درمانی بهترین نتیجه را ایجاد می‌کند.
اینوسترال برای درمان اختلال وسواس فکری عملی در بزرگسالان و کودکان بالای ۶ سال تایید شده است و اثربخشی کامل آن گاهی تا ۱۲ هفته زمان می‌برد.
در ترس‌های اجتماعی و اشتغال‌های فکری شدید درباره ظاهر بدن، این دارو ترس‌های آزاردهنده فرد را کاهش می‌دهد.
برای مهار تغییرات خلقی شدید پیش از قاعدگی، دارو طبق نظر پزشک در تمام طول ماه یا فقط در ۱۴ روز پایانی چرخه ماهانه مصرف می‌شود.
دوز ۵۰ میلی‌گرم مقدار مصرف استاندارد برای شروع درمان افسردگی و وسواس در بزرگسالان است تا سازگاری اولیه بدن بررسی شود.
برای قضاوت درباره میزان اثربخشی این مقدار، به ۲ تا ۴ هفته مصرف مداوم نیاز است و نباید مصرف آن زودهنگام متوقف شود.
قطع مصرف یا تغییر خودسرانه دوز پس از احساس بهبودی اولیه ممنوع است؛ زیرا ثبات نتیجه درمانی به تداوم مصرف وابسته است.
اگر دوز ۵۰ پاسخ درمانی کافی ایجاد نکند، پزشک مقدار دارو را با فاصله‌های زمانی حداقل یک‌هفته‌ای به ۱۰۰ میلی‌گرم افزایش می‌دهد.
تفاوت دوز ۱۰۰ با ۵۰ در شدت اثرگذاری آن بر پیام‌رسان‌های عصبی مغز است و بیشتر در وسواس‌های شدید یا افسردگی‌های مقاوم کاربرد دارد.
با رسیدن به این دوز، احتمال بروز برخی عوارض گذرا مانند تهوع یا لرزش دست بیشتر می‌شود که نیاز به پیگیری پزشک دارد.
در اختلال هراس، اضطراب اجتماعی و در کودکان ۶ تا ۱۲ سال، درمان با دوز ۲۵ میلی‌گرم آغاز می‌شود تا بدن به آرامی به دارو عادت کند. پس از گذشت یک هفته و با بررسی واکنش بدن، مقدار مصرف با نظر پزشک به ۵۰ میلی‌گرم در روز افزایش می‌یابد.
بیشترین مقدار مجاز مصرف این دارو ۲۰۰ میلی‌گرم در روز است که افزایش تا این حد باید بسیار آرام انجام شود تا از مسمومیت پیشگیری گردد.
قرص اینوسترال را می‌توان همراه با وعده غذایی یا با معده خالی مصرف کرد، اما استفاده همراه غذا از ناراحتی معده جلوگیری می‌کند.
قرص باید به طور کامل با یک لیوان آب بلعیده شود و نباید جویده یا خرد شود، مگر اینکه خط تقسیم داشته باشد و پزشک اجازه دهد.
بهتر است دارو هر روز در ساعت معینی میل شود تا مقدار ثابتی از آن در جریان خون باقی بماند.
اگر یک نوبت را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را میل کنید؛ اما اگر نزدیک به نوبت بعدی است، نوبت فراموش‌شده را رها کنید.
هرگز در یک وعده دو قرص برای جبران دوز قبلی استفاده نکنید؛ زیرا این کار باعث افزایش ناگهانی دارو در خون و تشدید عوارض می‌شود.
مصرف بیش از اندازه دارو علائم زیر را ایجاد می‌کند:
در صورت مصرف بیش از حد، هرگز فرد را وادار به استفراغ نکنید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید و جعبه دارو را به کادر درمان نشان دهید.
زمان مصرف به واکنش بدن بستگی دارد؛ اگر دارو خواب را مختل می‌کند یا انرژی را بالا می‌برد، مصرف صبحگاهی مناسب‌تر است.
اگر دارو احساس رخوت، خواب‌آلودگی یا سرگیجه ایجاد می‌کند، بهتر است با مشورت پزشک شب‌ها قبل از خواب میل شود.
پس از انتخاب زمان مناسب، ساعت مصرف روزانه را ثابت نگه دارید تا اثر دارو متعادل بماند.
بهبود اولیه در مواردی مثل تنظیم خواب، بازگشت اشتها و افزایش انرژی معمولاً طی ۱ تا ۲ هفته نخست شروع می‌شود.
بهبود اصلی و ماندگار در خلق‌وخو، رفع حس ناامیدی و کاهش افکار منفی به ۲ تا ۴ هفته مصرف مداوم نیاز دارد.
کنترل افکار و رفتارهای وسواسی روند آرام‌تری دارد و ممکن است برای رسیدن به نتیجه مطلوب تا ۱۲ هفته زمان ببرد.
مدت زمان لازم برای نصف شدن مقدار دارو در بدن (نیمه‌عمر) حدود ۲۶ ساعت است که امکان مصرف یک‌بار در روز را فراهم می‌آورد.
برای آنکه غلظت دارو در خون به پایداری کامل برسد، دست‌کم به یک هفته مصرف منظم روزانه زمان نیاز است.
طول دوره درمان حتی پس از رفع همه علائم بیماری معمولاً ۶ تا ۹ ماه ادامه می‌یابد تا از بازگشت دوباره مشکلات جلوگیری شود.
در روزهای ابتدایی مصرف این دارو، برخی نشانه‌های گذرا ممکن است بروز پیدا کند:
این واکنش‌ها ناشی از سازگار شدن بدن با سطح جدید سروتونین است و بیشتر آنها طی ۱ تا ۲ هفته خودبه‌خود برطرف می‌شوند.
تا زمانی که هوشیاری کامل شما مشخص نشده است، در رانندگی و کارهای نیازمند دقت بالا احتیاط کنید.
در آغاز درمان، برخی افراد ممکن است موقتاً دلشوره، احساس ناآرامی یا سختی در به خواب رفتن را تجربه کنند.
در افراد زیر ۲۴ سال باید هرگونه بی‌قراری شدید، تغییرات ناگهانی رفتار یا فکر به آسیب زدن به خود را سریعاً به پزشک اطلاع داد.
با بروز این واکنش‌ها نباید دارو را خودسرانه متوقف کرد، بلکه باید سریعاً پزشک معالج را در جریان گذاشت.
حساسیت شدید به این دارو بسیار نادر است اما می‌تواند با دانه‌های پوستی، کهیر، خارش شدید یا تاول ظاهر شود.
اگر با تورم لب، صورت یا گلو، تنگی نفس و احساس غش روبه‌رو شدید، نشانه واکنش آلرژیک حاد است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در هفته‌های ابتدایی، اینوسترال به دلیل تهوع خفیف یا کم شدن میل به غذا ممکن است باعث کاهش وزن موقت شود.
با برطرف شدن افسردگی و بازگشت اشتها به حالت عادی، در برخی افراد احتمال دارد وزن کمی افزایش پیدا کند.
اثر دارو روی وزن در هر فرد متفاوت است و اینوسترال نباید به عنوان دارویی برای لاغری یا چاقی مصرف شود.
اینوسترال با تنظیم مراکز کنترل اشتها در مغز، رفتارهای غذایی افراطی و پرخوری ناشی از تنش را تعدیل می‌کند.
در کسانی که به پرخوری عصبی مبتلا هستند، مصرف دوزهای بالاتر این دارو با نظر پزشک می‌تواند میل افراطی به غذا را مهار کند.
ورزش منظم روزانه و رژیم غذایی سالم بهترین راه برای جلوگیری از نوسانات ناخواسته وزن در دوران مصرف این دارو است.
گیرنده‌های سروتونین در دیواره معده و روده نیز وجود دارند و تحریک آنها با دارو می‌تواند حرکات دستگاه گوارش را تندتر کند.
این حالت ممکن است دل‌پیچه، نفخ یا اسهال موقت ایجاد کند که با مصرف قرص پس از غذا تا حد زیادی آرام می‌شود.
اگر اسهال ادامه پیدا کرد، نوشیدن مایعات فراوان ضروری است تا آب بدن کم نشود و باید وضعیت را با پزشک در میان گذاشت.
سردردهای خفیف در اوایل درمان رایج هستند و معمولاً با استراحت مناسب و نوشیدن آب کافی طی چند روز خوب می‌شوند.
اینوسترال در افراد عادی تأثیر مخربی بر ریتم قلب و فشار خون ندارد و در افراد دارای ناراحتی‌های قلبی داروی مناسبی شمرده می‌شود.
اگر تپش قلب ناگهانی، سبکی سر شدید هنگام ایستادن یا درد در قفسه سینه رخ داد، باید سریعاً بررسی پزشکی انجام گیرد.
سروتونین روی مراکز تنظیم دمای بدن در مغز اثر می‌گذارد و به همین دلیل برخی افراد هنگام خواب دچار تعریق زیاد می‌شوند.
این حالت خطری ندارد و استفاده از لباس‌های نخی و خنک نگه داشتن اتاق خواب به کنترل آن کمک می‌کند.
اگر تعریق با تب شدید، گیجی یا گرفتگی عضلات همراه باشد، نیازمند ارزیابی فوری تخصصی است.
کاهش میل جنسی یا دیر رسیدن به ارگاسم از عوارض شناخته‌شده این دارو در زنان و مردان است.
این مشکل هرگز نباید با قطع خودسرانه دارو درمان شود؛ پزشک با تغییر زمان مصرف یا تنظیم دوز آن را تعدیل می‌کند.
اینوسترال آسیبی به قدرت باروری فرد نمی‌زند و عوارض آن پس از پایان دوره درمان کاملاً برطرف می‌شوند.
یکی از خصوصیات این دارو به تأخیر انداختن زمان انزال است که گاهی توسط متخصصان برای درمان زودانزالی در مردان استفاده می‌شود.
برای این کاربرد، مصرف منظم روزانه تأثیر بسیار بهتری نسبت به مصرف موردی قبل از رابطه دارد.
میزان مصرف دارو برای این هدف باید کاملاً تحت نظر پزشک تعیین شود تا از بی‌حسی بیش از حد جلوگیری گردد.
برخی بانوان ممکن است در دوره مصرف دارو با نوسان در تاریخ عادت ماهانه، لکه‌بینی یا تغییر در مقدار خون‌ریزی مواجه شوند.
این حالت به علت اثر سروتونین بر هورمون‌ها و کارکرد پلاکت‌ها رخ می‌دهد و اغلب گذرا است.
در صورتی که خون‌ریزی‌های غیرعادی یا طولانی تکرار شود، بررسی وضعیت توسط پزشک متخصص زنان لازم است.
سندرم سروتونین (بالا رفتن بیش از حد ماده‌ای به نام سروتونین در بدن که می‌تواند باعث بی‌قراری، تب، لرزش و گیجی شود) بیماری خطرناکی است که در اثر تداخل دارویی رخ می‌دهد.
مصرف همزمان اینوسترال با مسکن‌های قوی مانند ترامادول، متادون، گیاه علف چای و برخی دیگر از داروهای اعصاب می‌تواند این حالت را بسازد.
هنگام تعویض داروی ضدافسردگی، باید فاصله زمانی دست‌کم دو هفته طبق دستور دقیق پزشک رعایت شود.
مصرف همزمان دارو با آرام‌بخش‌ها و خواب‌آورهایی مثل دیازپام و آلپرازولام، گیجی و خواب‌آلودگی را چند برابر می‌کند.
نوشیدن الکل در زمان مصرف این دارو کاملاً ممنوع است؛ الکل اثر درمانی را از بین برده و خطر بروز رفتارهای خطرناک و سرگیجه را بالا می‌برد.
مصرف همزمان این دارو با مسکن‌هایی مثل ایبوپروفن، ناپروکسن و آسپرین ریسک آسیب به بافت معده و خون‌ریزی گوارشی را بیشتر می‌کند.
داروهای میگرنی مثل سوماتریپتان هم با سروتونین در ارتباط هستند و مصرف آنها در کنار اینوسترال به احتیاط بالایی نیاز دارد.
برای آرام کردن دردهای معمول و سردرد، داروی استامینوفن گزینه بسیار ایمن‌تری در کنار این دارو به حساب می‌آید.
مصرف دارو در بارداری تنها با تشخیص قطعی پزشک و در صورتی مجاز است که اهمیت سلامت مادر بیشتر از خطرات احتمالی باشد.
استفاده از دارو در ماه‌های آخر ممکن است بعد از تولد باعث بی‌قراری کوتاه یا تند شدن تنفس نوزاد شود.
این دارو به مقدار بسیار کم وارد شیر مادر می‌شود و در افسردگی پس از زایمان کاربرد دارد، اما خواب‌آلودگی نوزاد باید پایش شود.
برای کودکان و نوجوانان، این دارو تنها برای مهار وسواس در سنین بالاتر از ۶ سال و با پیگیری مداوم روانپزشک تجویز می‌شود.
در افراد سالمند، خطر افت سدیم در خون (هیپوناترمی)، احساس گیجی و احتمال زمین خوردن بالاتر است و باید درمان با دوزهای پایین آغاز شود.
بخش اصلی دارو در کبد تجزیه می‌شود؛ بنابراین برای بیماران با مشکلات کبدی ملایم دوزهای کمتر یا فاصله‌های طولانی‌تر مصرف تجویز می‌گردد.
در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبدی استفاده از این دارو معمولاً توصیه نمی‌شود.
افرادی که ناراحتی کلیوی دارند معمولاً نیازی به تغییر دوز دارو ندارند، اما بررسی عمومی حال آنها همچنان ضروری است.
برای حفظ اثربخشی و سلامت دارو، نکات زیر را رعایت کنید:
قرص اینوسترال ماده مخدر نیست و هیچ‌گونه وابستگی روانی، تمایل مهارنشدنی برای مصرف یا سرخوشی کاذب به وجود نمی‌آورد.
عادت کردن طبیعی بدن به دریافت دارو با اعتیاد متفاوت است و نیاز به درمان طولانی برای مهار بیماری نشانه وابستگی روانی نیست.
کنار گذاشتن ناگهانی دارو باعث بروز نشانه‌های ناخوشایند سندروم قطع می‌شود که ممکن است ظرف چند روز خود را نشان دهد:
این علائم به دلیل تغییر ناگهانی سطح سروتونین مغز ایجاد می‌شوند و نباید آنها را با بازگشت بیماری اولیه اشتباه گرفت.
برای تمام کردن دوره درمان، دوز دارو طبق نقشه پزشک به صورت پله‌پله در بازه چند هفته تا چند ماه کم می‌شود.
پزشک ممکن است هر یک یا دو هفته کمی از مقدار قرص کم کند تا سلول‌های مغز فرصت انطباق پیدا کنند.
اگر با کم شدن دوز، احساس ناخوشی یا علائم بیماری برگردد، روند کاهش دارو کندتر یا موقتاً متوقف خواهد شد.
داروهایی مثل آسنترا و زولوفت همانند اینوسترال دارای ماده مؤثر سرترالین هستند، اما افزودنی‌های ساخت آنها کمی تفاوت دارد.
این تفاوت جزئی ممکن است اندکی بر سرعت جذب یا سازگاری با معده تأثیر بگذارد، اما اصل عملکرد دارویی آنها کاملاً مشابه است.
اینوسترال تولید شرکت تهران دارو است، دسترسی دائمی در کشور دارد و تعویض برند در دوره مصرف باید با نظر پزشک باشد.
اینوسترال نسبت به فلوکستین آرامش بهتری در خواب فراهم می‌کند و در مهار وسواس نتایج مطلوب‌تری نشان می‌دهد.
در مقایسه با سیتالوپرام، اینوسترال خطر کمتری برای بی‌نظمی در تپش قلب دارد و برای مبتلایان به مشکلات قلبی مطمئن‌تر است.
همچنین تنظیم دوز و قطع کردن اینوسترال به دلیل نیمه‌عمر مناسب آن، از داروی فلوکستین راحت‌تر پیش می‌رود.
اگر فردی به دلیل عوارض گوارشی شدید یا مشکلات جنسی مداوم توان مصرف این دارو را نداشته باشد، گزینه‌های دیگر بررسی می‌شوند:
انتخاب داروی جایگزین باید متناسب با شرایط سلامتی و نوع اختلال باشد و هیچ دارویی نباید ناگهانی با داروی دیگر جایگزین شود.
بسیاری از افرادی که مصرف دارو را آغاز می‌کنند، گزارش داده‌اند که طی هفته نخست احساس دلشوره و بی‌قراری داشته‌اند.
این حس گذرا معمولاً ظرف یک تا دو هفته فروکش می‌کند و با ورزش ملایم، تنفس عمیق و راهنمایی پزشک به خوبی مهار می‌شود.
برخی مصرف‌کنندگان گزارش می‌کنند پس از چند ماه حس هیجانات عاطفی آنها ملایم‌تر شده و اصطلاحاً احساس آرامش سنگین دارند.
با این حال، بیشتر افراد پس از رفع غم و اضطراب فلج‌کننده، از بازگشت توان برای انجام کارهای روزمره رضایت بالایی دارند.
نخستین نشانه مثبت مصرف اینوسترال معمولاً آرام‌تر شدن خواب شبانه، کم شدن بیداری‌های ناگهانی و خواب‌های آشفته است.
بهبود روحیه، بازگشت انگیزه و آرامش ذهنی پایدار غالباً از اواخر ماه اول به مرور شکل می‌گیرد و تثبیت می‌شود.
خیر؛ طول درمان در بیشتر مبتلایان بین ۹ ماه تا ۲ سال است و پس از تثبیت بهبودی، دارو به صورت تدریجی قطع می‌شود.
تنها در کسانی که بارها با بازگشت افسردگی مواجه شده‌اند، ممکن است مصرف طولانی‌مدت برای حفظ تعادل روحی پیشنهاد شود.
خیر؛ ترکیب اینوسترال مخدر نیست و در آزمایش‌های تشخیصی اعتیاد اختلالی ایجاد نمی‌کند.
در برخی کیت‌های آزمایش سریع ادرار ممکن است به ندرت جواب مثبت کاذب دیده شود که با آزمایش دقیق‌تر آزمایشگاهی برطرف می‌گردد.
این حالت به علت واکنش اولیه گیرنده‌های عصبی مغز به بالا رفتن ناگهانی سروتونین است و ظرف ۷ تا ۱۴ روز تمام می‌شود.
پزشکان برای پیشگیری از این اضطراب گذرا، درمان را با دوزهای پایین مثل ۲۵ میلی‌گرم آغاز می‌کنند تا بدن کم‌کم سازگار شود.
