تداسپت آهسته‌رهش با ماده مؤثره متوپرولول سوکسینات، از بتا-بلاکرهاست و برای تنظیم ضربان قلب، کاهش فشار خون و محافظت از قلب در آنژین و نارسایی قلبی تجویز می‌شود.
تداسپت دارویی وابسته به دستگاه قلب و عروق و از دسته مسدودکننده‌های گیرنده بتا (داروهایی که با کم‌اثر کردن هورمون‌های استرس مانند آدرنالین، ضربان قلب، توان پمپاژ عضله قلب و فشار عروق را تنظیم می‌کنند) محسوب می‌شود.
این فرآورده در ایران توسط شرکت داروسازی تهران دارو تولید می‌گردد و ماده مؤثره آن متوپرولول سوکسینات است که با سازوکار آزادسازی پیوسته و یکنواخت در کل ۲۴ ساعت شبانه‌روز عمل می‌نماید.
هدف عمده تجویز این دارو، کاستن از بار کاری قلب، کاهش مصرف اکسیژن در عضله قلب و پیشگیری از پیام‌های تحریکی بیش از حد سیستم عصبی بر دستگاه گردش خون است.
تداسپت با مسدود کردن انتخابی گیرنده‌های بتا در سلول‌های قلب، سرعت تپش و شدت انقباض بطن‌ها را متعادل می‌سازد و فشاری که بر دیواره سرخرگ‌ها وارد می‌شود را پایین می‌آورد.
کاربردهای درمانی رسمی و تاییدشده تداسپت شامل موارد زیر است:
پزشکان متخصص گاهی از تداسپت برای کنترل علائمی بهره می‌برند که مستقیماً در بروشور اصلی ثبت نشده است، اما اثربخشی آن به اثبات رسیده است:
تداسپت داروی تخصصی دستگاه قلب و گردش خون است و هیچ مجوزی برای درمان اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی ندارد.
این دارو ماده محرک مغزی نیست و مراکز پردازش فکری یا هورمون‌های تمرکز در مغز را فعال نمی‌کند؛ بنابراین به هیچ وجه نباید به عنوان درمان بیش‌فعالی یا جایگزین داروهای روان‌پزشکی استفاده شود.
تداسپت بر ترشح و بازجذب پیام‌رسان‌های شیمیایی شادی و پاداش در مغز اثری ندارد و کاربردی در درمان بیماری‌هایی مانند حمله خواب (حملات ناگهانی و غیرقابل مقاومت خواب در طول روز) یا درمان بالینی افسردگی ندارد.
مصرف خودسرانه این دارو برای بهبود روحیه یا اختلالات خواب نه تنها نتیجه‌بخش نیست، بلکه به دلیل کند کردن ضربان و افت فشار، احساس بی‌حالی و خستگی را تشدید می‌کند.
تداسپت داروی تقویت هوش، افزایش حافظه یا داروی جادویی یادگیری نیست و توانایی درک مطلب یا حافظه تحصیلی افراد را افزایش نمی‌دهد.
ارتباط این دارو با آزمون‌ها صرفاً جنبه جسمانی دارد؛ یعنی با متوقف کردن ترشح آدرنالین، دستپاچگی، لرزش دست و تپش کوبنده قلب را مهار می‌کند، اما فرآیند پردازش ذهنی را تقویت نخواهد کرد.
این دارو هیچ‌گونه اثر تحریک‌کنندگی بر نورون‌های حافظه ندارد و گیرنده‌های یادگیری در کورتکس مغز را فعال نمی‌سازد.
تداسپت صرفاً با ایجاد آرامش فیزیکی در رگ‌ها و قلب، تنش شدید را مهار می‌کند و حتی در بسیاری از افراد ممکن است سبب احساس رخوت، سنگینی پلک‌ها و کند شدن سرعت پاسخ‌دهی ذهنی گردد.
استفاده از تداسپت بدون تجویز پزشک در افراد سالمی که بیماری قلبی ندارند، خطرات جسمی حادی به وجود می‌آورد:
تداسپت به صورت قرص‌های پیوسته‌رهش تولید می‌شود که درون آن‌ها ریزدانه‌های حاوی متوپرولول سوکسینات قرار دارد و دارو را به آرامی طی ۲۴ ساعت آزاد می‌کند.
دوزهای رسمی و تولیدشده تداسپت در کشور شامل مقادیر ۲۳.۵، ۴۷.۵، ۹۵ و ۱۹۰ میلی‌گرم است که پایداری پیوسته و یکنواختی در مهار بار کاری قلب فراهم می‌آورند.
فرآورده تداسپت با دوزهای ۱۰، ۲۰ یا ۳۰ میلی‌گرم در بازار دارویی کشور وجود خارجی ندارد.
طرح چنین اعدادی ناشی از اشتباه گرفتن این دارو با مسکن‌ها، داروهای ضداضطراب یا سایر داروهای قلبی با اسامی مشابه است و کمترین مقدار رسمی تولیدشده این فرآورده ۲۳.۵ میلی‌گرم می‌باشد.
میزان مصرف این دارو بر اساس فشار خون، تعداد ضربان نبض در حالت استراحت و شدت پاسخ بدن توسط پزشک تعیین می‌شود:
تداسپت باید روزی یک‌بار، در ساعتی معین از شبانه‌روز و همراه با یک لیوان پر از آب مصرف شود.
حفظ نظم زمانی در مصرف روزانه دارو اهمیت بالایی دارد، زیرا باعث می‌شود غلظت دارو در رگ‌ها افت نکند و قلب همواره در برابر استرس‌های روزمره محافظت شود.
مناسب‌ترین زمان برای مصرف تداسپت، ساعات اولیه صبح همراه با صبحانه یا بلافاصله پس از آن است تا از پرش‌های ناگهانی ضربان قلب حین فعالیت‌های روزانه پیشگیری کند.
این فرآورده ذاتاً داروی خواب‌آور نیست و مانع خواب طبیعی نمی‌شود، اما چنانچه فردی پس از مصرف شبانه دچار رویاهای بسیار واضح یا کابوس شد، می‌تواند با نظر پزشک ساعت مصرف را به صبح منتقل نماید.
تداسپت را می‌توان همراه غذا یا با معده خالی میل کرد، اما توصیه می‌شود الگوی مصرف همواره یکسان باقی بماند تا جذب دارو با نوسان روبه‌رو نشود.
پوسته و ریزدانه‌های این قرص به هیچ عنوان نباید در دهان جویده، له یا پودر شوند؛ خرد کردن قرص سبب تخریب ساختار آزادسازی تدریجی شده و کل داروی ۲۴ ساعته یک‌باره وارد خون می‌شود که می‌تواند به ایست قلبی یا افت شدید فشار منجر گردد.
نصف کردن قرص تنها در شرایطی مجاز است که خط شیار تقسیم روی آن وجود داشته باشد و پزشک اجازه داده باشد؛ حتی در این صورت نیز نیمه قرص باید کاملاً درسته بلعیده شود.
در صورتی که یک نوبت را فراموش کردید، به محض به خاطر آوردن آن را مصرف کنید؛ مگر آنکه زمان کمی تا نوبت بعدی باقی مانده باشد.
اگر به نوبت بعدی نزدیک هستید، دوز فراموش‌شده را رها کنید و طبق جدول زمانی عادی پیش بروید؛ هرگز برای جبران زمان از دست رفته، دو دوز دارو را هم‌زمان مصرف نکنید.
قرص‌ها را در دمای معمولی اتاق (زیر ۳۰ درجه سانتی‌گراد)، در محیطی خشک، خنک و به دور از رطوبت، حرارت مستقیم و تابش نور خورشید نگهداری کنید.
دارو باید همواره در بسته‌بندی اولیه کارخانه و کاملاً دور از دید و دسترس کودکان قرار داده شود.
عوارض این دارو عمدتاً در اثر ملایم شدن جریان خون، افت کارایی پمپاژ پرفشار قلب و افت متوسط فشار رگ‌ها نمایان می‌شوند.
اکثر نشانه‌ها در طول ۲ تا ۴ هفته نخست با سازگار شدن رگ‌ها تخفیف می‌یابند، اما عوارض آزاردهنده یا ماندگار باید به پزشک معالج گزارش شوند.
تداسپت دارویی نیست که باعث از دست رفتن شدید اشتها یا لاغری مفرط شود.
نشانه‌های رایج در شروع مصرف عبارتند از احساس کوفتگی و خستگی زودرس حین راه‌رفتن، کاهش طاقت بدنی در ورزش و سبکی ملایم سر ناشی از افت فشار خون.
تداسپت داروی آرام‌کننده سیستم رگ‌ها و قلب است و باعث تحریک‌پذیری یا پرخاشگری نمی‌شود.
با این وجود، عبور مقادیر کمی از دارو به بافت‌های عصبی در موارد اندکی ممکن است باعث کرختی احساسی، احساس بی‌حوصلگی یا تشدید نشانه‌های افسردگی خفیف شود که در این حالت پزشک وضعیت بیمار را ارزیابی خواهد کرد.
مصرف بلندمدت این فرآورده در بیماری‌های قلبی بسیار نجات‌بخش و ایمن است، اما پایش دوره‌ای فاکتورهای زیر توسط پزشک الزامی خواهد بود:
مهار هورمون‌های استرس بر عضله قلب در روزهای نخست ممکن است تغییراتی در هماهنگی حرکتی و ادراک بدنی ایجاد کند.
آگاهی از نشانه‌های هشداردهنده از بروز حوادث ناخواسته و خطرات عروقی پیشگیری خواهد کرد.
تداسپت با خنثی ساختن اثر محرک آدرنالین، ضربان‌های تند و پرشی ناشی از عصبانیت، استرس یا ناهماهنگی‌های ریتم قلب را مهار می‌کند.
اگر مقدار داروی مصرفی بیش از توان بدن باشد، پمپاژ خون ضعیف شده و فرد ممکن است دچار سیاهی رفتن چشم‌ها، گیجی و افت ناگهانی هوشیاری شود.
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر باید بدون فوت وقت با اورژانس یا پزشک معالج تماس بگیرید:
احساس منگی و سردردهای خفیف در روزهای اول درمان ناشی از تطبیق پیدا کردن عروق مغز با فشار خون پایین‌تر است و معمولاً زودگذر خواهد بود.
تاری دید ناشی از افت فشار خون وضعیتی (سیاهی رفتن چشم‌ها به علت برخاستن بسیار سریع از حالت خوابیده به ایستاده) است که با تغییر وضعیت آهسته و شکیبایی رفع می‌شود؛ اما اگر سرگیجه با افتادگی گوشه لب یا اختلال در تکلم همراه باشد، فوریت پزشکی است.
تهوع خفیف، دل‌پیچه ملایم یا احساس بادکردگی شکم در آغاز مصرف ممکن است تجربه شود که مصرف قرص همراه با صبحانه آن را مهار می‌کند.
احساس خشکی دهان نیز به دلیل تغییر در ترشح بزاق رخ می‌دهد و نوشیدن مداوم جرعه‌های آب در طول روز این احساس را تسکین می‌دهد.
تداخلات دارویی با تداسپت می‌تواند خطراتی چون افت کشنده ضربان قلب، نوسانات شدید فشار و مسمومیت کبدی پدید آورد.
همیشه فهرستی از تمام داروهای شیمیایی، گیاهی و مکمل‌های مصرفی خود را در اختیار پزشک قرار دهید.
برخی داروهای ضدافسردگی رایج مانند فلوکستین، پاروکستین و بوپروپیون آنزیم‌های تجزیه‌کننده تداسپت را در کبد مهار می‌کنند.
این تداخل غلظت تداسپت را در خون چند برابر بالا می‌برد و خطر کندی شدید قلب را تشدید می‌نماید؛ همچنین مصرف داروهای قدیمی ضدافسردگی نیازمند کنترل دقیق فشار خون است.
همزمانی این دارو با برخی داروهای ویژه قلب بسیار حساس است و نظارت تخصصی می‌طلبد:
نوشابه‌های انرژی‌زا و مقادیر زیاد قهوه با تحریک گیرنده‌های قلب، اثر درمانی تداسپت در آرام‌سازی ضربان را از بین می‌برند.
از سوی دیگر، مصرف هم‌زمان داروهای آرام‌بخش و قرص‌های خواب‌آور با این دارو اثر رخوت‌زایی را به شدت تقویت کرده و گیجی عمیق ایجاد می‌کند.
مصرف تداسپت در گروهی از اختلالات ساختاری قلب ممنوع است و پیش از تجویز باید عملکرد قلبی ارزیابی شود.
هرگز نباید دوز دارو را سرخود تغییر داد یا بدون اطلاع پزشک آن را آغاز کرد.
در شرایط پزشکی زیر مصرف این دارو ممنوعیت کامل دارد:
در مبتلایان به بیماری قند خون ناپایدار، نارسایی شدید خون‌رسانی در عروق پاها و برونشیت مزمن، مصرف دارو با احتیاط شدید بالینی انجام می‌شود.
مصرف بیش از حد دارو چه به عمد و چه بر اثر اشتباه، شرایطی بسیار خطرناک ایجاد می‌کند:
تجویز این فرآورده در دوران بارداری تنها در صورت ارزیابی دقیق منافع برای مادر در برابر خطرات برای جنین مجاز است.
مراقبت ویژه از وضعیت بالینی این گروه‌ها خطرات ناخواسته را دفع می‌نماید.
این ترکیب از سد جفت عبور می‌کند و با انقباض نسبی عروق ممکن است سبب کاهش وزن جنین در هنگام تولد شود.
نوزادانی که مادرانشان در ماه‌های پایانی بارداری این فرآورده را مصرف کرده‌اند، پس از تولد باید تحت نظر قرار گیرند:
دارو به مقادیر کمی وارد شیر مادر می‌شود، اما نوزاد شیرخوار باید پایش شود.
در صورت مشاهده رخوت غیرعادی نوزاد، مکیدن ضعیف سینه یا کند شدن ضربان قلب وی، مراجعه سریع به پزشک اطفال ضروری است.
مصرف این فرآورده در کودکان صرفاً برای درمان فشار خون بالا و با محاسبه دقیق میلی‌گرم دارو بر اساس وزن کودک صورت می‌گیرد.
شواهد بالینی نشان می‌دهند که تداسپت مانع رشد قدی یا تکامل استخوان‌های کودک نمی‌شود و پایش نبض اولویت اول خواهد بود.
در افراد سالمند به علت شکنندگی عروق و احتمال بالای زمین‌خوردن ناشی از سرگیجه، درمان باید با کمترین دوزهای ممکن آغاز شود.
در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبدی به دلیل تاخیر در پاکسازی دارو، دوزها باید با احتیاط کاهش یابند، اما در نارسایی کلیه تغییر دوز ضرورت چندانی ندارد.
کاهش پیام‌های عصبی محرک و افت فشار خون ممکن است پاسخ‌های فیزیکی بدن را در روابط زناشویی دستخوش تغییر کند.
پزشک می‌تواند مشخص سازد که این تغییرات ناشی از خود داروی تداسپت است یا از بیماری زمینه‌ای فشار خون سرچشمه می‌گیرد.
تداسپت در درصدی از آقایان ممکن است با کاهش فشار خون در مویرگ‌های ناحیه تناسلی، سبب افت تمایل جنسی یا اختلال در نعوظ شود.
این دارو بر خلاف برخی مسکن‌ها، واکنش تحریکی غیرعادی یا نعوظ طولانی و دردناک ایجاد نمی‌کند.
تداسپت اثر مخربی بر هورمون‌های تخمدان، چرخه ماهانه قاعدگی یا توانایی باروری بانوان ندارد.
نامنظمی‌های قاعدگی در مبتلایان معمولاً ناشی از اضطراب بیماری قلبی، استرس عمومی بدن یا مشکلات عملکرد تیروئید است.
تداسپت ماده مخدر نیست و هیچ‌گونه وابستگی روانی، ولع دارویی یا اعتیاد در بیمار ایجاد نمی‌کند.
با این وجود، متوقف ساختن مصرف این دارو تابع قوانین بسیار سختگیرانه پزشکی است و نباید خودسرانه انجام گیرد.
این دارو به هیچ عنوان رفتار اعتیادگونه به همراه ندارد و گیرنده‌های سرخوشی در مغز را فعال نمی‌کند.
پاسخ بدن به دارو در طول سال‌ها به معنای وابستگی منفی نبوده، بلکه نشانه نیاز ساختار قلب به مهار پیام‌های استرس است.
کنار گذاشتن ناگهانی دارو باعث بروز پدیده جهش واکنشی ضربان قلب می‌شود که بسیار خطرساز است:
در صورت نیاز به اتمام درمان، پزشک دوز دارو را طی یک الی دو هفته به صورت پله‌پله و بسیار آرام کاهش می‌دهد.
در صورتی که حین روند کم کردن دوز، علائمی چون درد سینه یا تپش شدید ظاهر شد، باید فوراً برنامه کاهش دوز متوقف شود.
طراحی پیوسته‌رهش تداسپت سبب می‌شود دارو پس از بلعیدن، به صورت ذرات میکروسکوپی در طول لوله گوارش سفر کرده و پیوسته جذب شود.
این ویژگی مانع از بالا و پایین شدن ناگهانی غلظت دارو در رگ‌ها می‌شود و محافظت ۲۴ ساعته پایداری پدید می‌آورد.
اثر آرام‌بخش اولیه دارو بر نبض و فشار خون ظرف ۲ تا ۴ ساعت پس از مصرف آشکار می‌گردد.
طول مدت مهار ضربان و کنترل فشار شریان‌ها به مدت ۲۴ ساعت کامل حفظ می‌شود؛ به همین دلیل مصرف تنها یک نوبت در روز برای حفظ سلامت قلب کفایت می‌کند.
نیمه‌عمر دارویی این ترکیب (مدت زمانی که غلظت آن در خون به نصف مقدار اولیه کاهش می‌یابد) حدود ۳ تا ۷ ساعت است، اما آزادسازی مداوم از قرص اثر آن را پایدار می‌سازد.
پس از مصرف آخرین دوز، تصفیه کامل فرآورده‌های جانبی آن از مسیر ادرار حدود ۱ تا ۲ روز زمان خواهد برد.
تداسپت متعلق به دسته مسدودکننده‌های گیرنده بتا است، در حالی که ریتالین در رده داروهای محرک سیستم اعصاب مرکزی قرار دارد.
این تفاوت ماهیتی بنیادین، هرگونه شباهت درمانی یا قابلیت جایگزینی این دو فرآورده را به طور کامل ناممکن می‌سازد.
تداسپت با مهار آدرنالین، ضربان قلب و فشار خون را ملایم می‌سازد، در حالی که ریتالین ضربان، فشار خون و سطح هوشیاری مغز را تحریک می‌کند.
تداسپت برای حفظ سلامت قلب مصرف می‌شود، اما ریتالین برای کنترل نقص توجه تجویز شده و استعداد اعتیادآوری دارد.
داروهایی مانند کانسروتا ساختاری محرک دارند که تمرکز را از طریق نورون‌های مغزی ارتقا می‌دهند.
تداسپت به هیچ وجه با این مسیرها در ارتباط نیست و حوزه عمل آن صرفاً به ریتم عضله قلب و گشادی رگ‌ها محدود می‌شود.
مودافینیل داروی مهار خواب و اتوموکستین داروی نقص توجه است که هر دو ممکن است تپش قلب پدید آورند.
تداسپت عملکردی کاملاً برعکس دارد و ریتم قلب را مهار می‌کند؛ بنابراین نباید این فرآورده‌ها با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
گزارش‌های مصرف‌کنندگان نشان می‌دهد که آگاهی از روزهای نخست مصرف، اضطراب‌های بیجا پیرامون عوارض دارو را برطرف می‌سازد.
بسیاری از نشانه‌های ابتدایی نظیر حس خستگی با هماهنگ شدن عروق ظرف دو الی سه هفته ناپدید می‌شوند.
برخی افراد در ابتدای شروع درمان، هنگام غروب احساس سنگینی و افت انرژی داشته‌اند.
رعایت نکات زیر برای عبور از این دوره سازگاری مؤثر گزارش شده است:
مصرف‌کنندگانی که تداسپت را اول صبح و به همراه صبحانه مصرف کرده‌اند، خواب آرام‌تری را در طول شب گزارش داده‌اند.
پرهیز از نوشیدن قهوه یا چای غلیظ در ساعات پایانی روز نیز به آرامش خواب شبانه کمک شایانی می‌کند.
خیر؛ این فرآورده در کیت‌های معمول و متداول عدم اعتیاد شناسایی نمی‌شود، هرچند در موارد نادر آزمایشگاهی ممکن است نیاز به آزمایش تکمیلی تاییدکننده باشد.
تنها در حالتی که شیار خط تقسیم روی قرص وجود داشته باشد و پزشک دستور داده باشد می‌توان قرص را تقسیم کرد؛ اما نیمه قرص نیز باید کاملاً درسته بلعیده شود و جویده نشود.
خیر؛ هیچ مکمل گیاهی اثربخشی دقیق، پیوسته و نجات‌بخش این دارو را بر گیرنده‌های قلبی ندارد و قطع خودسرانه آن جان بیمار را به خطر می‌اندازد.
در حالتی آرام بنشینید یا دراز بکشید و از تغییر دوز پرهیز کنید؛ چنانچه تپش قلب همراه با درد شدید سینه، تنگی نفس یا سرگیجه شدید بود، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
قطع ناگهانی سبب جهش شدید فشار خون، تپش‌های نامنظم و خطر بالای بروز حمله قلبی می‌گردد و قطع آن باید حتماً تدریجی و با نظر پزشک باشد.
کافئین موجود در قهوه اثر آرام‌کننده تداسپت بر قلب را خنثی می‌کند؛ بنابراین توصیه می‌شود مصرف قهوه، چای پررنگ و نوشیدنی‌های انرژی‌زا در طول درمان به حداقل برسد.
