سیکلوپنتولات یک قطره چشمی است که با اثر بر عضلات داخل چشم، مردمک را گشاد میکند و توانایی فوکوس چشم روی اشیای نزدیک را موقتاً کاهش میدهد.
کاربرد اصلی این دارو در موارد زیر است:
این دارو با شل کردن ماهیچه دایرهای اطراف مردمک و ماهیچههایی که عدسی چشم را برای فوکوس حرکت میدهند، مردمک را گشاد و عدسی را موقتاً کمحرکت میکند.
این حالت به چشمپزشک امکان میدهد بخشهای داخلی و عمقی چشم را بهتر بررسی کند.
یکی از کاربردهای رایج این دارو، کمک به تعیین دقیقتر عیوب انکساری است. با از کار انداختن موقت توانایی فوکوس، چشمپزشک میتواند عدد واقعیتر عینک را تعیین کند، بهویژه در کودکانی که توانایی فوکوس قوی دارند.
گشادی مردمک ناشی از این دارو، بررسی دقیقتر شبکیه و ساختارهای عمقی چشم را ممکن میکند. همچنین در ارزیابی تنبلی چشم (ضعف بینایی یک چشم در دوران رشد) در کودکان کاربرد دارد.
در برخی موارد التهاب داخل چشم مانند یووئیت (التهاب لایه میانی چشم) نیز از این دارو استفاده میشود، اما فقط با نظر چشمپزشک.
سیکلوپنتولات پیش از تعیین نمره عینک، بهویژه در کودکان و برخی بزرگسالان، توسط چشمپزشک تجویز میشود تا اندازهگیری دقیقتری از عیب انکساری چشم به دست آید.
استفاده از این قطره دقت تعیین نمره را افزایش میدهد، اما نتیجه نهایی باید توسط چشمپزشک تفسیر شود. عدد بهدستآمده باید با سایر یافتههای معاینه تطبیق داده شود، چون هر فرد ممکن است پاسخ متفاوتی به دارو نشان دهد.
این دارو در کودکان از جمله نوزادان نیز کاربرد دارد، اما باید فقط طبق تجویز و تحت نظر پزشک مصرف شود. پس از استفاده در نوزادان توصیه میشود کودک حداقل ۳۰ دقیقه از نظر بروز واکنش غیرعادی زیر نظر باشد.
در کودکان مبتلا به آسیب مغزی، فلج اسپاستیک (سفتی غیرطبیعی عضلات ناشی از آسیب سیستم عصبی)، سندرم داون یا گلوکوم با زاویه بسته (افزایش خطرناک فشار داخل چشم)، مصرف این دارو باید فقط با نظر چشمپزشک انجام شود.
فشار ملایم روی گوشه داخلی چشم پس از چکاندن قطره میتواند ورود دارو به بدن را کاهش دهد، اما جایگزین دستور پزشک نمیشود.
عوارض این دارو معمولاً موقتی هستند و با از بین رفتن اثر دارو کاهش مییابند. احتمال و شدت بروز آنها در کودکان، بهویژه نوزادان، بیشتر است.
از عوارض نسبتاً شایع این دارو میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
اگر تاری دید یا حساسیت به نور بیش از ۳۶ ساعت ادامه یابد، مراجعه به پزشک ضروری است.
در برخی افراد، بهویژه کودکان، ممکن است عوارض زیر دیده شود:
در موارد نادر توهم، روانپریشی و تشنج ممکن است بروز کند. هر علامت غیرمعمول و شدید باید سریعاً به پزشک اطلاع داده شود.
پس از استفاده از این قطره، مردمک معمولاً ظرف ۱۵ تا ۶۰ دقیقه گشاد میشود و این حالت میتواند تا ۲۴ ساعت ادامه داشته باشد. در این بازه زمانی باید از رانندگی یا کار با وسایلی که نیاز به دقت بینایی دارند خودداری شود.
در برخی افراد، بهویژه کسانی که زمینه گلوکوم با زاویه بسته دارند، این دارو میتواند فشار داخل چشم را افزایش دهد. در صورت بروز درد شدید چشم، قرمزی غیرعادی یا کاهش ناگهانی بینایی، باید سریعاً به پزشک مراجعه شود.
گشادی مردمک طی حدود ۱۵ تا ۶۰ دقیقه به اوج خود میرسد و از کار افتادن موقت توانایی فوکوس روی اشیای نزدیک معمولاً بین ۲۵ تا ۷۵ دقیقه پس از قطرهچکانی به بیشترین میزان خود میرسد.
گشادی مردمک میتواند تا ۲۴ ساعت باقی بماند و تاری دید معمولاً بین ۶ تا ۲۴ ساعت طول میکشد. این بازه زمانی در افراد مختلف، بهویژه کودکان، میتواند متفاوت باشد.
تا زمانی که تاری دید و حساسیت به نور کاملاً برطرف نشده، بهتر است از رانندگی، کار با ابزارهای خطرناک و فعالیتهایی که نیاز به دید دقیق دارند خودداری شود.
این دارو باید دقیقاً طبق دستور پزشک استفاده شود. پیش از قطرهچکانی، دستها شسته شوند و نوک قطرهچکان با چشم یا هر سطح دیگری تماس نداشته باشد.
پس از ریختن قطره، فشار ملایم روی گوشه داخلی چشم برای مدت کوتاه میتواند جذب دارو به داخل بدن را کاهش دهد.
پیش از استفاده از این قطره، پزشک را از موارد زیر مطلع کنید:
این قطره در غلظتهای نیمدرصد و یکدرصد در دسترس است. انتخاب غلظت مناسب بر اساس سن، هدف معاینه و نظر پزشک صورت میگیرد. با غلظت بالاتر، احتمال و شدت عوارض ممکن است بیشتر شود.
اگر از لنز تماسی استفاده میکنید، پیش از قطرهچکانی لنز را خارج کنید. قطره را دور از دسترس کودکان، در دمای معمول اتاق و به دور از نور مستقیم نگهداری کنید.
اگر یک نوبت قطره فراموش شد، برای جبران مقدار اضافه نچکانید. در صورت شک، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
سیکلوپنتولات از خانواده داروهایی است که آتروپین، تروپیکامید و هوماتروپین نیز در آن قرار دارند. مصرف همزمان این داروها میتواند عوارضی مانند خشکی، تاری دید یا افزایش فشار داخل چشم را تشدید کند.
در برخی معاینات، فنیلافرین بهصورت همزمان با سیکلوپنتولات استفاده میشود تا گشادی مردمک تقویت شود. این ترکیب باید تحت نظر مستقیم پزشک انجام شود، زیرا احتمال بروز عوارض قلبیعروقی بیشتر میشود.
برخی داروهای ضدحساسیت و ضدافسردگی اثر مشابهی دارند و مصرف همزمان آنها با سیکلوپنتولات ممکن است عوارضی مانند خشکی دهان، تاری دید یا بیقراری را تشدید کند. پیش از مصرف، پزشک را از تمام داروهای مصرفی مطلع کنید.
درباره بیخطر بودن این دارو در بارداری انسانی اطلاعات کافی در دست نیست. مصرف این قطره در بارداری فقط در شرایط خاص و با تجویز پزشک انجام میشود و نباید خودسرانه مصرف شود.
درباره عبور این دارو به شیر مادر اطلاعات مشخصی در دسترس نیست. زنان شیرده باید پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنند.
سالمندان ممکن است نسبت به عوارض قلبیعروقی این دارو مانند تندی ضربان قلب حساستر باشند. در افراد مبتلا به بیماریهای قلبی، مصرف باید با احتیاط و تحت نظر پزشک انجام شود.
در افراد مبتلا به گلوکوم با زاویه بسته، این دارو معمولاً نباید مصرف شود، زیرا میتواند فشار داخل چشم را افزایش داده و وضعیت را وخیمتر کند. تشخیص نوع گلوکوم و تصمیم درباره مصرف باید بر عهده چشمپزشک باشد.
افراد مبتلا به سندرم داون ممکن است نسبت به اثرات این دارو حساسیت بیشتری داشته باشند. در این گروه، مصرف باید فقط با ارزیابی دقیق و نظارت ویژه پزشک انجام شود.
در برخی افراد ممکن است پس از مصرف علائمی مانند سردرد، خشکی دهان یا احساس ناخوشایند گوارشی بروز کند. این علائم معمولاً خفیف و موقتی هستند، اما در صورت شدید بودن یا تداوم باید به پزشک اطلاع داده شود.
اگر درد شدید چشم، قرمزی غیرعادی، تب یا هر علامت نگرانکننده دیگر رخ دهد، باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه شود، زیرا این علائم میتوانند نشانه واکنش حساسیتی یا افزایش فشار داخل چشم باشند.
اگر مقداری از قطره بهصورت اتفاقی وارد دهان یا بدن کودک شود، نباید آن را کماهمیت شمرد. در نوزادان و کودکان خردسال این موضوع جدیتر است.
علائم مسمومیت معمولاً شامل موارد زیر است:
در مسمومیت شدیدتر ممکن است کودک دچار توهم، حرکات غیرطبیعی، تشنج یا کاهش سطح هوشیاری شود.
بیقراری ممکن است به شکل گریه غیرقابل آرامکردن یا تحریکپذیری دیده شود. توهم و گیجی در کودک کوچک بیشتر بهصورت نگاه خیره، رفتار نامعمول یا پاسخ ندادن درست به محرکها بروز میکند.
در نوزاد هشتماهه، هر علامت غیرعادی پس از مصرف باید با دقت بیشتری بررسی شود، چون تحمل دارو در این سن کمتر است.
دهان کودک را با مقدار کمی آب تمیز کنید، او را وادار به استفراغ نکنید و سریع با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید. در صورت خوابآلودگی شدید، تشنج، تب یا تندی غیرعادی ضربان قلب، اقدام فوری لازم است.
هر دو دارو برای گشاد کردن مردمک و از کار انداختن موقت توانایی فوکوس بهکار میروند، اما سیکلوپنتولات معمولاً اثر سریعتر و کوتاهتری دارد. به همین دلیل در معاینه چشم و تعیین نمره بیشتر از سیکلوپنتولات استفاده میشود.
آتروپین تاری دید و گشادی مردمک را برای مدت طولانیتری نگه میدارد و برای برخی موارد خاص چشمپزشکی مناسبتر است.
تروپیکامید هم برای گشاد کردن مردمک استفاده میشود، اما معمولاً اثر آن کوتاهتر و ضعیفتر است. سیکلوپنتولات برای از کار انداختن موقت توانایی فوکوس و تعیین دقیقتر نمره چشم، بهویژه در کودکان، کاربرد پررنگتری دارد.
هوماتروپین نیز داروی گشادکننده مردمک است، اما از نظر قدرت، شروع اثر و مدت اثر با سیکلوپنتولات فرق دارد. تفاوت اصلی این داروها در سرعت شروع، مدت اثر و میزان از کار انداختن توانایی فوکوس است. هیچکدام نباید بهجای دیگری خودسرانه استفاده شوند.
سیکلوپنتولات نام ماده مؤثره دارو است و ممکن است با برندهای مختلف عرضه شود. برای بیمار، مهمتر از نام برند، ماده مؤثره و غلظت قطره است.
اشکال دارویی موجود شامل موارد زیر است:
در بسیاری از موارد، سیکلوژیل نام برند فرآوردهای از سیکلوپنتولات است. چون نامهای برند ممکن است در کشورهای مختلف متفاوت باشند، باید برچسب دارو بررسی شود.
اگر روی جعبه نام لاتین سیکلوپنتولات نوشته شده باشد، همان دارو است. اگر فقط نام برند ذکر شده باشد، بهتر است از داروساز درباره ماده مؤثره سؤال شود.
«سیکلوپنتولیت» معمولاً یک اشتباه نوشتاری یا تلفظی برای سیکلوپنتولات است و داروی جداگانهای محسوب نمیشود. نام درست و استاندارد، سیکلوپنتولات است.
جایگزین بسته به هدف مصرف متفاوت است. برای گشادشدن مردمک و معاینه چشم، گاهی تروپیکامید یا در موارد خاص آتروپین استفاده میشود. در کودکان، انتخاب جایگزین باید حتماً توسط چشمپزشک انجام شود و نباید خودسرانه از قطره مشابه استفاده کرد.
تجربه مصرف سیکلوپنتولات در افراد مختلف یکسان نیست. برخی فقط تاری دید و حساسیت به نور را برای چند ساعت تجربه میکنند و بعضی دیگر، بهویژه کودکان، بیقراری یا سوزش کوتاهمدت دارند.
شدت و مدت این علائم به سن، غلظت قطره، تعداد دفعات مصرف و حساسیت فردی بستگی دارد. مهمترین نکته پس از مصرف، رعایت احتیاط در دید نزدیک، جلوگیری از مالش چشم و مراقبت از کودک در برابر نور شدید است.
بسیاری از مصرفکنندگان میگویند تاری دید نزدیک و حساسیت به نور بعد از قطره ایجاد میشود و معمولاً چند ساعت تا یک روز باقی میماند. بعد از غلظت بالاتر این حالت ممکن است طولانیتر باشد.
اگر تاری دید بیش از زمان مورد انتظار ادامه پیدا کرد یا همراه با درد چشم، قرمزی شدید یا کاهش دید بود، باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
والدین معمولاً از گشاد شدن مردمک، بیقراری کوتاهمدت، سوزش چشم و حساسیت به نور گزارش میدهند. در بیشتر موارد این اثرها گذرا هستند، اما در نوزادان و کودکان کمسن، توجه به دوز تجویزی و روش صحیح چکاندن قطره بسیار مهم است.
برای کودک هشتماهه، دارو باید دقیقاً طبق نسخه چشمپزشک مصرف شود. اگر نسخه مشخص نیست یا روش مصرف مبهم است، بهترین کار تماس با پزشک یا داروساز است.
در معاینه چشم، هدف این است که تطابق موقتاً کنار گذاشته شود تا نمره واقعیتر بهدست آید. بعد از قطره، خواندن، کار نزدیک و استفاده از صفحهنمایش سختتر میشود، ولی این اثر موقت است.
دقت نمرهگیری با این قطره معمولاً بیشتر از معاینه بدون فلج تطابق است، بهخصوص در کودکانی که ممکن است با تطابق زیاد، دوربینی یا آستیگماتیسم را پنهان کنند.
چون این دارو برای گشاد نگه داشتن مردمک طراحی شده است و اثرش موقت است. برگشت مردمک به حالت طبیعی ممکن است چند ساعت تا یک روز طول بکشد. اگر گشادی مردمک خیلی طولانی شد یا با درد و کاهش دید همراه بود، با پزشک تماس بگیرید.
اگر طبق نسخه و با دوز درست استفاده شود، معمولاً ایمن است، اما در نوزادان و کودکان خردسال احتمال عوارض بیشتر است و باید دقیقتر پایش شوند. مصرف خودسرانه یا خوردن اتفاقی دارو میتواند خطرناک باشد.
خود دارو نمره چشم را بهطور دائمی تغییر نمیدهد. این قطره کمک میکند نمره واقعیتر در معاینه مشخص شود و نمره پنهانشده بهعلت تطابق چشم بهتر دیده شود.
استفاده از موبایل ممکن است بهدلیل تاری دید نزدیک سخت یا آزاردهنده باشد. بهتر است تا وقتی اثر دارو باقی است، استفاده طولانی از صفحهنمایش کم شود و کودک از نور و تحریک اضافه دور نگه داشته شود.
در بسیاری از افراد چند ساعت طول میکشد و گاهی تا یک روز هم ممکن است باقی بماند. در کودکان خردسال یا بعد از غلظت بالاتر، این مدت میتواند طولانیتر باشد. اگر تاری دید بیش از حد معمول ماند یا شدید شد، باید بررسی شود.
بله، ممکن است در برخی افراد فشار داخل چشم را بالا ببرد یا این خطر را بیشتر کند، بهویژه در کسانی که گلوکوم با زاویه بسته (افزایش خطرناک فشار داخل چشم) دارند. در این بیماران یا افراد مشکوک، مصرف باید با نظر چشمپزشک باشد.
سيكلوپنتولات براي تعيين عيوب انكساري و در روشهاي تشخيصي مانند افتالموسكوپي، براي گشاد كردن مردمك چشم در روشهاي تشخيصي و يا قبل و بعد از اعمال جراحي و درمان يوئوتيت استفاده مي شود.
*-گشادشدن مردمک چشم (با بلوک اسفنکتر عنبیه در پاسخ به تحریکات کولینرژیک)
- فلج تطابق چشم (با بلوک عضلات جسم مژگانی در پاسخ به تحریکات کولینرژیک)
*جذب: سیستمیک ناچیز
شروع اثر: سریع
اوج اثر:
فلج تطابق 75-25 دقیقه
گشادی مردمک 60-15 دقیقه
طول اثر:
گشادی مردمک حداکثر 24 ساعت
فلج تطابق 24-6 ساعت
دفع: ادرار
اين دارو در كودكان مبتلا به آسيب مغزي و فلج اسپاستيك، افراد مبتلا به سندرم داون يا منگوليسم، يا گلوكوم با زاويه بسته نبايد مصرف شود.
*عوارض نسبتا شایع (%10-1):
قلبی عروقی: تاکی کاردی
سیستم اعصاب مرکزی: آتاکسی، توهم، بیش فعالی، تکلم نابسامان، روان پریشی، بی قراری، تشنج
پوستی: سوزش پوست
ازدیاد حساسیت: واکنش ازدیاد حساسیت
چشمی: کاهش قدرت تطابق، افزایش فشار داخل چشم
*مشخصات کلی تداخلات:
- تشدید اثرات آنتی کولینرژیک
تداخلات رده X(پرهیز):
آکلیدینیوم، سیمتروپیوم، الوکسادولین، گلیکوپیرولات (استنشاق دهانی)، گلیکوپیرونیوم (موضعی)، ایپراتروپیوم (استنشاق دهانی)، لووسولپیرید، اوکساتوماید، پتاسیم کلراید، پتاسیم سیترات، روفناسین، تیوتروپیوم، اومکلیدینیوم
کاهش اثرات داروها توسط سیکلوپنتولات:
مهارکننده های استیل کولین استراز، کارباکول، اکوتیوفات یودید، عوامل معده روده ای (پروکینتیک)، ایتوپرید، لوسولپیراید، نیتروگلیسرین، پیلوکارپین (چشمی)، سکرتین
کاهش اثرات سیکلوپنتولات توسط داروها:
مهارکننده های استیل کولین استراز
افزایش اثرات داروها توسط سیکلوپنتولات:
عوامل آنتی کولینرژیک، فرآورده های حاوی کانابینویید، سیمتروپیوم، کلوزاپین، الوکسادولین، گلوکاگون، گلیکوپیرولات (استنشاق دهانی)، میرابگرون، آگونیست های اپیوئید، پتاسیم کلراید، پتاسیم سیترات، راموسترون، روفناسین، دیورتیک های تیازیدی و شبه تیازیدی، تیوتروپیوم، توپیرامات
افزایش اثرات سیکلوپنتولات توسط داروها:
آکلیدینیوم، آمانتادین، فرآورده های حاوی توکسین بوتولونیوم، کلرال بتائین، گلیکوپیرونیوم (موضعی)، ایپراتروپیوم (استنشاق دهانی)، میانسرین، اوکساتومید، پراملینتید، اومکلیدینیوم
تداخل با غذا:
ذکر نشده است.
*1- پس از استعمال سیکلوپنتولات در نوزادان، به مدت حداقل30 دقیقه پایش گردند.
1. افزايش فشار داخلي بيني و دستگاه اشكي خصوصاً در كودكان بايد كنترل شود.
2. اگر تاري ديد يا افزايش حساسيت به نور بيش از 36 ساعت پس از قطع دارو ادامه يافت، به پزشك مراجعه كنيد.
| آتروپین سولفات چشمی | هماتروپین |
| تروپیکامید-چشمی | دیپی وفرین |
برای دسترسی به اطلاعات تخصصی و جامع در زمینه مقدارمصرف، فارماکولوژی،تداخلات دارویی و راهنماییهای کلینیکی،از وبسایت Medscape استفاده کنید.
Drugs.comبرای بررسی دقیق دوزها،عوارض جانبی،هشدارها و جزئیات کاربرد داروها،میتوانید به وبسایت Drugs.com مراجعه کنید.
در شرايط خاص و نظارت ويژه پزشك قابل استفاده است: مطالعات حیوانی مواردی از عارضه جانبی برای جنین نشان داده است و مطالعات انسانی به اندازه کافی در دست نیست. منافع دارو در مقابل خطرات احتمالی، تعیین کننده مصرف یا عدم مصرف این دارو در دوران بارداری است.
| کد ژنریک | نام شکل دارویی | پرخطر | دما | حیاتی | برچسب هشدار بالا |
|---|---|---|---|---|---|
| 06747 |
قطره چشمی سیکلوپنتولات هیدروکلراید ۰٫۵ درصد ۵ میلیلیتر |
||||
| 00367 |
قطره چشمی سیکلوپنتولات هیدروکلراید ۱ درصد ۱۰ میلیلیتر |
||||
| 50838 |
محلول سیکلوپنتولات هیدروکلراید ۱ درصد ۵ میلیلیتر |
اسامی تجاری موجود در ایران |
|||
| نام تجاری | |||
|---|---|---|---|
|
قطره چشمی کولیرکاسی سیکلوپلژیکو 1%
|
|||
|
قطره چشمی میدریلات 1%
|
|||
|
قطره چشمی سیکلوپنتولات سینا دارو 1% 5 میلی لیتر
|
|||
براي فرزند8ماهه من قطره چشمي تجويزشده،چطوري بايدمصرفش کنم؟روزي چندبأر؟