تگاسرود چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف تگاسرود

موارد مصرف تایید شده

سندرم روده تحریک پذیر با غلبه یبوست در زنان

• تنها مورد مصرف تایید شده و رسمی این دارو درمان سندرم روده تحریک پذیر همراه با یبوست در بیماران زن با سن کمتر از شصت و پنج سال است.

• ارزیابی ریسک قلبی عروقی پیش از شروع درمان با این دارو کاملا ضروری است. تجویز این دارو در بیمارانی که سابقه انفارکتوس میوکارد سکته مغزی حمله ایسکمیک گذرا یا آنژین صدری دارند اکیدا ممنوع است. این دارو به عنوان آگونیست گیرنده های سروتونین نوع چهار عمل کرده و حرکات پریستالتیک روده را افزایش می دهد.
• درمان باید با ارزیابی دقیق علائم آغاز شود و در صورتی که پس از چهار الی شش هفته از شروع مصرف هیچ گونه بهبود بالینی در علائم بیمار از جمله کاهش درد شکمی و بهبود الگوی دفع مشاهده نشد مصرف دارو باید فورا متوقف گردد. همچنین به بیماران آموزش دهید در صورت بروز اسهال شدید همراه با سبکی سر یا افت فشار خون دارو را قطع کنند.

یبوست مزمن ایدیوپاتیک

• اگرچه تاییدیه های جدید دارو بیشتر بر سندرم روده تحریک پذیر متمرکز است اما این دارو در موارد بالینی خاص برای مدیریت یبوست مزمن ایدیوپاتیک در بزرگسالان نیز مورد توجه قرار گرفته است.

• استفاده از این دارو برای یبوست مزمن باید به عنوان خطوط آخر درمان و تنها در بیمارانی در نظر گرفته شود که به تغییرات سبک زندگی مکمل های فیبردار و ملین های اسموتیک پاسخ مناسبی نداده اند. در طول دوره درمان پایش الکترولیت ها به ویژه در صورت بروز اسهال طولانی مدت توصیه می شود.

فلج معده یا گاستروپارزی

• به دلیل مکانیسم پروکینتیک این دارو گاهی به صورت تجربی برای بهبود تخلیه معده در بیماران مبتلا به گاستروپارزی دیابتی یا ایدیوپاتیک استفاده می شود.

• شواهد بالینی در این مورد محدود است و تصمیم به تجویز باید با در نظر گرفتن دقیق نسبت سود به زیان و به ویژه خطرات ایسکمیک قلبی اتخاذ شود. دارو تنها باید برای کوتاه ترین زمان ممکن و تحت نظارت دقیق بالینی تجویز گردد. از آنجا که این دارو میتواند باعث افزایش ترشحات روده ای شود بررسی وضعیت هیدراتاسیون بیمار در ویزیت های دوره ای اهمیت بالایی دارد.

مکانیسم اثر تگاسرود

• تگاسرود یک آگونیست انتخابی گیرنده های سروتونین نوع چهار در دستگاه گوارش است. اتصال دارو به این گیرنده ها باعث تحریک شبکه عصبی روده ای و آزادسازی واسطه های عصبی از جمله استیل کولین می شود. این فرایند رفلکس پریستالتیک را فعال کرده و باعث افزایش حرکات پیش برنده در سراسر دستگاه گوارش به ویژه روده ها می شود. علاوه بر این، دارو ترشحات پایه روده را افزایش داده و حساسیت احشایی را در برابر اتساع روده تعدیل می کند. از دیدگاه بالینی، این مکانیسم ها در کنار هم منجر به تسهیل تخلیه روده، کاهش نفخ و تسکین درد شکمی در بیماران می شوند.

فارماکوکینتیک تگاسرود

جذب

• پس از تجویز خوراکی در حالت ناشتا، دارو به سرعت جذب می شود اما زیست دسترسی مطلق آن حدود ده درصد است. مصرف دارو همراه با غذا زیست دسترسی آن را به شدت کاهش می دهد (کاهش چهل تا شصت درصدی)، به همین دلیل تاکید بالینی بر مصرف دارو حداقل سی دقیقه قبل از غذا است. حداکثر غلظت پلاسمایی معمولا طی یک ساعت پس از مصرف ایجاد می شود.

توزیع

• این دارو دارای حجم توزیع بالایی است و به میزان بسیار زیادی (حدود نود و هشت درصد) به پروتئین های پلاسما، به ویژه آلفا یک اسید گلیکوپروتئین، متصل می شود.

متابولیسم

• متابولیسم دارو گسترده است و به دو مسیر اصلی تقسیم می شود. مسیر اول شامل هیدرولیز در محیط اسیدی معده است. مسیر دوم در کبد رخ می دهد که شامل اکسیداسیون و تشکیل ترکیبات گلوکورونیده می باشد. ایزوزیم های سیتوکروم در متابولیسم این دارو نقش قابل توجهی ندارند. متابولیت های تولید شده فاقد اثرات بالینی بارز هستند.

دفع

• نیمه عمر حذف نهایی دارو حدود یازده ساعت تخمین زده می شود. پاکسازی دارو از بدن عمدتا از طریق مدفوع (حدود شصت و هشت درصد که بخش عمده آن داروی تغییر نیافته است) و ادرار (حدود سی و سه درصد که عمدتا متابولیت های دارو است) انجام می شود. در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبدی یا کلیوی به دلیل احتمال تجمع متابولیت ها و تغییر در پروفایل دفع، تجویز دارو ممنوع است یا نیاز به احتیاط بسیار ویژه دارد.

منع مصرف تگاسرود

موارد منع مصرف در بیماری ها
تجویز داروی تگاسرود در بیماران با شرایط بالینی زیر اکیدا ممنوع است و پزشکان باید پیش از شروع درمان سابقه پزشکی بیمار را به دقت ارزیابی کنند:

سابقه حوادث ایسکمیک قلبی عروقی

• تجویز این دارو در بیمارانی که سابقه سکته قلبی سکته مغزی حمله ایسکمیک گذرا یا آنژین صدری دارند به دلیل خطر بروز مجدد این حوادث ممنوع است.

بیماری های ایسکمیک گوارشی

• بیمارانی که سابقه ایسکمی روده یا کولیت ایسکمیک دارند نباید این دارو را مصرف کنند.

نارسایی های ارگانی

• مصرف تگاسرود در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کلیوی و همچنین نارسایی متوسط تا شدید کبدی کنترااندیکه است زیرا خطر تجمع دارو و متابولیت های آن وجود دارد.

انسداد و اختلالات ساختاری گوارشی

• در صورت وجود سابقه یا شک بالینی به انسداد روده چسبندگی های شکمی بیماری علامت دار کیسه صفرا یا شک به اختلال عملکرد اسفنکتر اودی تجویز این دارو ممنوع است.

بارداری

• اطلاعات بالینی کافی و کنترل شده در خصوص ایمنی تگاسرود در زنان باردار وجود ندارد. بر اساس دستورالعمل های معتبر مصرف این دارو در دوران بارداری به هیچ وجه توصیه نمی شود مگر در شرایط بسیار نادر که ضرورت بالینی قطعی وجود داشته باشد و جایگزین ایمن تری در دسترس نباشد.

شیردهی

• مطالعات حیوانی نشان داده است که این دارو به میزان قابل توجهی در شیر ترشح می شود. با توجه به احتمال بروز عوارض جانبی جدی در نوزاد شیرخوار مصرف تگاسرود در دوران شیردهی ممنوع است. در صورت الزام قطعی به مصرف دارو توسط مادر شیردهی باید متوقف گردد.

• ایمنی و اثربخشی داروی تگاسرود در بیماران خردسال و نوجوانان با سن کمتر از هجده سال طی مطالعات بالینی تایید نشده است. از این رو تجویز این دارو برای جمعیت کودکان کاملا خارج از دستورالعمل های استاندارد بوده و به عنوان یک مورد منع مصرف مطلق در نظر گرفته می شود. پزشکان باید برای مدیریت مشکلات گوارشی در اطفال از درمان های جایگزین و تایید شده برای این گروه سنی استفاده نمایند.

عوارض جانبی تگاسرود

عوارض شایع گوارشی و عصبی

• سردرد: این مورد شایع ترین عارضه جانبی تگاسرود می باشد که در حدود 15% از بیماران مشاهده می شود.
• درد شکمی: بروز دردهای شکمی در حدود 12% از مصرف کنندگان گزارش شده است.
• اسهال: اسهال در حدود 9% از بیماران رخ می دهد که معمولا در هفته اول شروع درمان اتفاق می افتد و ممکن است در برخی موارد شدید باشد.
• تهوع: احساس تهوع در حدود 8% از بیماران تحت درمان ایجاد می شود.
• نفخ: ایجاد نفخ شکم در حدود 6% از موارد مشاهده می گردد.
• سرگیجه: سرگیجه در حدود 4% از مصرف کنندگان بروز می کند.

عوارض جدی و نادر

• حوادث ایسکمیک قلبی عروقی: بروز حوادث جدی مانند سکته قلبی آنژین صدری و سکته مغزی با اینکه با شیوع بسیار پایین و کمتر از 1% گزارش شده است اما به دلیل اهمیت بالینی بسیار بالا اصلی ترین دلیل محدودیت تجویز این دارو می باشد.
• کولیت ایسکمیک: این عارضه نیز با شیوع کمتر از 1% رخ می دهد. در صورت بروز هرگونه افت فشار خون یا مشاهده خون در مدفوع دارو باید فورا قطع گردد.

تداخلات دارویی تگاسرود

تداخلات دارویی تگاسرود
تگاسرود به دلیل مکانیسم اثر خود که باعث افزایش حرکات دستگاه گوارش می شود می تواند بر جذب سایر داروهای خوراکی تاثیر بگذارد. تداخلات بالینی مهم به شرح زیر است:

داروهای ضد بارداری خوراکی

• تسریع عبور گوارشی ناشی از تگاسرود می تواند باعث کاهش جذب و در نتیجه کاهش اثربخشی قرص های ضد بارداری شود. به بیماران توصیه کنید از روش های جایگزین یا کمکی استفاده کنند.

دیگوکسین

• تغییر در سرعت حرکات روده می تواند میزان جذب دیگوکسین را مختل کند. پایش دقیق سطح خونی دیگوکسین در زمان شروع یا قطع تگاسرود الزامی است.

داروهای ضد افسردگی

• مانند فلوکستین و سرترالین
• از انحا که این داروها نیز بر گیرنده های سروتونین تاثیر می گذارند مصرف همزمان می تواند خطر بروز عوارض گوارشی مانند اسهال شدید را افزایش دهد و در موارد بسیار نادر خطر سندرم سروتونین را به همراه داشته باشد.

• مصرف غذا زیست دسترسی و جذب تگاسرود را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد. برای رسیدن به حداکثر اثربخشی درمانی این دارو باید با معده خالی و حداقل 30 دقیقه قبل از وعده غذایی مصرف شود.

• بر اساس داده های بالینی موجود تاکنون تداخل مستقیم و قابل توجهی بین تگاسرود و تست های تشخیصی یا ازمایشگاهی روتین گزارش نشده است و این دارو باعث ایجاد نتایج مثبت یا منفی کاذب در ازمایش های خون و ادرار نمی شود.

هشدار ها تگاسرود

هشدارهای دارویی و بالینی
پزشکان پیش از تجویز این دارو باید خطرات بالقوه زیر را به دقت ارزیابی کنند:

حوادث ایسکمیک قلبی عروقی

• مهم ترین هشدار در مورد این دارو خطر بروز حوادث جدی قلبی عروقی شامل انفارکتوس میوکارد سکته مغزی و آنژین صدری است. این دارو تنها باید برای بیمارانی تجویز شود که هیچ گونه سابقه یا ریسک فاکتور قلبی عروقی ندارند. در صورت بروز هرگونه علامت مشکوک به ایسکمی قلبی یا مغزی مصرف دارو باید فورا قطع شود.

کولیت ایسکمیک و عوارض جدی گوارشی

• گزارش هایی مبنی بر بروز ایسکمی روده و کولیت ایسکمیک در بیماران مصرف کننده وجود دارد. در صورت بروز دردهای شکمی جدید یا تشدید دردهای قبلی و همچنین مشاهده خون در مدفوع یا خونریزی رکتال دارو باید فورا قطع شده و ارزیابی های تشخیصی دقیق انجام گیرد.

اسهال شدید و افت حجم مایعات

• مصرف این دارو می تواند منجر به اسهال شدید همراه با افت فشار خون سنکوپ و کاهش حجم مایعات بدن شود. به بیماران آموزش دهید در صورت بروز اسهال مداوم سبکی سر یا علائم کم آبی مصرف دارو را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنند. در این موارد بررسی وضعیت همودینامیک و الکترولیت ها ضروری است.

خطر افکار و رفتارهای خودکشی

• در مطالعات بالینی افزایش خطر بروز افکار خودکشی یا تغییرات رفتاری در بیماران مصرف کننده مشاهده شده است. پایش وضعیت روانی بیمار در طول درمان الزامی است و در صورت بروز علائم افسردگی یا تغییرات خلقی غیرعادی ارزیابی روانپزشکی و قطع دارو باید در نظر گرفته شود.

علائم مسمومیت و اوردوز

• اطلاعات در مورد مصرف بیش از حد این دارو محدود است اما بر اساس مکانیسم اثر دارو علائم اصلی اوردوز شامل تشدید عوارض جانبی گوارشی مانند اسهال شدید درد و کرامپ های شکمی نفخ و همچنین سردرد شدید و افت فشار خون وضعیتی می باشد.

مدیریت بالینی و درمان مسمومیت

• پادزهر اختصاصی: در حال حاضر هیچ پادزهر اختصاصی برای مسمومیت با این دارو وجود ندارد.
• درمان حمایتی: پایه اصلی درمان مدیریت علامتی و حمایتی است. پایش دقیق علائم حیاتی و وضعیت قلبی عروقی بیمار ضروری است.
• جبران مایعات: در صورت بروز اسهال شدید و افت فشار خون جایگزینی سریع مایعات وریدی و اصلاح اختلالات الکترولیتی باید انجام شود.
• پاکسازی دارو: با توجه به حجم توزیع بالا و اتصال بسیار شدید دارو به پروتئین های پلاسما انجام همودیالیز برای پاکسازی دارو از خون به احتمال زیاد بی تاثیر خواهد بود و توصیه نمی شود. شستشوی معده یا تجویز زغال فعال تنها در صورتی که زمان کوتاهی از مصرف دوز سمی گذشته باشد ممکن است در نظر گرفته شود.

توصیه های دارویی تگاسرود

توصیه های دارویی مخصوص پزشک

• پزشک محترم پیش از تجویز تگاسرود ارزیابی دقیق خطرات قلبی عروقی بیمار کاملا الزامی است. این دارو منحصرا برای زنان کمتر از شصت و پنج سال مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر با غلبه یبوست تایید شده است که هیچ گونه سابقه ای از بیماری های ایسکمیک قلبی عروقی مانند سکته قلبی سکته مغزی یا انژین صدری ندارند.
• در طول دوره درمان وضعیت بیمار را از نظر بروز اسهال شدید که می تواند منجر به افت حجم مایعات بدن و سنکوپ شود پایش کنید. در صورت بروز هرگونه نشانه مشکوک به کولیت ایسکمیک از جمله درد ناگهانی و شدید شکم یا مشاهده خون در مدفوع مصرف دارو باید بلافاصله متوقف شده و بررسی های تشخیصی انجام گیرد. همچنین در صورتی که پس از گذشت چهار الی شش هفته از شروع درمان هیچ گونه پاسخ بالینی مطلوبی مشاهده نشد ادامه درمان با این دارو توصیه نمی شود و باید قطع گردد.

• هنگام تجویز این دارو به بیمار اموزش دهید که برای جذب بهتر و اثربخشی کامل دارو را حتما با معده خالی و حداقل سی دقیقه قبل از وعده های غذایی مصرف کند.
• بیمار باید کاملا اگاه شود که در صورت بروز علائم هشدار دهنده قلبی و عروقی نظیر درد یا احساس فشار در قفسه سینه تنگی نفس ضعف و بی حسی ناگهانی در یک نیمه از بدن یا بروز هرگونه اختلال در تکلم مصرف دارو را فورا قطع کرده و به اورژانس مراجعه نماید. علاوه بر این به بیمار تاکید کنید که در صورت تجربه اسهال بسیار شدید و ابکی احساس سبکی سر غش کردن یا مشاهده خونریزی مقعدی پزشک معالج خود را در اسرع وقت در جریان بگذارد.