پرمترین چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف پرمترین

موارد مصرف تایید شده داروی پرمترین

درمان بیماری گال

• کرم پنج درصد پرمترین خط اول درمان گال محسوب می شود. پزشک باید به بیمار آموزش دهد که کرم را از گردن تا کف پا به طور کامل روی پوست تمیز و خشک بمالد. در نوزادان و افراد مسن، استفاده از کرم روی پوست سر و صورت نیز ضروری است. دارو باید هشت تا چهارده ساعت روی پوست بماند و سپس شسته شود. از نظر بالینی، تکرار درمان پس از یک تا دو هفته برای از بین بردن تخم های تازه باز شده توصیه می شود.

درمان شپش سر

• لوسیون یک درصد پرمترین برای درمان شپش سر استفاده می شود. در شرایط بالینی، ابتدا موها با شامپوی معمولی شسته و با حوله خشک می شوند. سپس لوسیون روی موها و پوست سر مالیده شده و پس از ده دقیقه آبکشی می شود. استفاده از شانه های مخصوص برای خارج کردن تخم شپش الزامی است و درمان باید در روز نهم تکرار گردد.

موارد مصرف خارج برچسب داروی پرمترین

درمان شپش عانه

• پرمترین یک درصد در منابع بالینی به عنوان درمانی موثر برای شپش عانه شناخته می شود. لوسیون باید روی ناحیه درگیر مالیده شده و پس از ده دقیقه شسته شود. ارزیابی و درمان همزمان شریک جنسی نیز برای جلوگیری از ابتلای مجدد ضروری است.

درمان فولیکولیت دمودکس و روزاسه

• کرم پنج درصد پرمترین به صورت خارج برچسب برای درمان روزاسه و عفونت های ناشی از مایت دمودکس تجویز می شود. پزشک می تواند استفاده روزانه از این کرم را برای نواحی درگیر صورت توصیه کند تا بار انگلی و التهاب کاهش یابد.

پیشگیری از نیش حشرات و کنه

• اسپری ها و محلول های پرمترین برای آغشته کردن لباس ها و پشه بندها استفاده می شوند تا از نیش حشرات ناقل بیماری جلوگیری کنند. پزشک باید تاکید کند که این فرمولاسیون ها نباید مستقیما روی پوست استفاده شوند.

مکانیسم اثر پرمترین

• پرمترین یک ترکیب پیرتروئید سنتتیک است که به طور مستقیم بر غشای سلول عصبی انگل ها مانند مایت گال و انواع شپش اثر می گذارد.
• این دارو با اتصال به کانال های سدیمی وابسته به ولتاژ در غشای سلول های عصبی انگل، باعث اختلال در عملکرد آن ها می شود. پرمترین زمان باز ماندن این کانال های سدیمی را طولانی می کند که این امر منجر به تاخیر در روند رپلاریزاسیون سلول عصبی می شود. در نتیجه این تداخل، هدایت پیام های عصبی مختل شده و فلج عضلانی و عصبی در انگل رخ می دهد که در نهایت به مرگ انگل می انجامد. این مکانیسم اثر اختصاصی برای حشرات و مایت ها است و به دلیل تفاوت در ساختار کانال های سدیمی پستانداران، سمیت آن برای انسان در مصارف موضعی بسیار پایین است.

فارماکوکینتیک پرمترین

جذب

• پس از استفاده موضعی کرم یا لوسیون پرمترین روی پوست سالم، میزان جذب سیستمیک دارو بسیار ناچیز است. مطالعات بالینی نشان می دهد که معمولا کمتر از دو درصد از دوز مالیده شده روی پوست وارد جریان خون سیستمیک می شود. این جذب پایین عامل اصلی ایمنی بالای دارو و فقدان عوارض جانبی سیستمیک قابل توجه است.

توزیع

• داروی پرمترین پس از استفاده موضعی به طور عمده در لایه شاخی پوست باقی می ماند. اتصال دارو به پروتئین های پلاسما در همان مقدار ناچیز جذب شده بالاست، اما تجمع بافتی قابل توجهی در اندام های داخلی ایجاد نمی کند.

متابولیسم

• همان مقدار اندکی از پرمترین که جذب خون می شود، به سرعت متابولیزه می گردد. متابولیسم این دارو عمدتا از طریق هیدرولیز استری در کبد و تا حدی در خود پوست انجام می شود. این واکنش ها پرمترین را به متابولیت های کاملا غیر فعال تبدیل می کنند و مانع از تجمع ترکیب فعال در بدن می شوند.

دفع

• متابولیت های غیر فعال ناشی از هیدرولیز دارو، به سرعت و به طور عمده از طریق کلیه ها و ادرار از بدن دفع می شوند. روند دفع معمولا ظرف چند روز پس از مصرف موضعی کامل می شود و اثری از دارو در سیستم خونی باقی نمی ماند.

منع مصرف پرمترین

موارد منع مصرف در بیماری ها

• مهم ترین منع مصرف مطلق این دارو، وجود سابقه حساسیت مفرط به پرمترین، سایر ترکیبات پیرتروئید، پیرترین ها یا هر یک از مواد جانبی موجود در فرمولاسیون دارو است. در صورت بروز واکنش های حساسیتی مانند خارش شدید و بثورات پوستی گسترده، مصرف دارو باید فورا قطع شود.
• همچنین در بیماران مبتلا به آسم باید با احتیاط فراوان تجویز شود، زیرا گزارش هایی مبنی بر تشدید علائم آسم یا بروز تنگی نفس پس از مصرف موضعی این دارو وجود دارد. این دارو نباید در نواحی نزدیک به چشم ها، دهان و سایر غشاهای مخاطی یا روی پوست دارای زخم باز استفاده شود. در صورت تماس اتفاقی با چشم، شستشوی فوری با آب فراوان الزامی است.

موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی

• دوران بارداری: جذب سیستمیک پرمترین از طریق پوست سالم بسیار ناچیز است. در مطالعات حیوانی شواهدی از بروز نقایص مادرزادی یا آسیب به جنین مشاهده نشده است. با این حال، مطالعات کنترل شده کافی در زنان باردار وجود ندارد. مصرف این دارو در دوران بارداری تنها در صورتی مجاز است که منفعت آن برای مادر به طور واضح بیشتر از خطرات احتمالی برای جنین باشد، هرچند در عمل بالینی معمولا به عنوان یکی از گزینه های درمانی ایمن در بارداری شناخته می شود.
• دوران شیردهی: مشخص نیست که آیا این دارو در شیر انسان ترشح می شود یا خیر. با توجه به جذب سیستمیک بسیار پایین، خطر برای نوزاد حداقل است. با این وجود، پزشک باید تصمیم بگیرد که آیا شیردهی در زمان درمان به طور موقت متوقف شود یا داروی جایگزین تجویز گردد. در صورت استفاده در زنان شیرده، باید از مالیدن دارو بر روی سینه ها و نواحی اطراف آن خودداری کرد تا از ورود اتفاقی دارو به دهان نوزاد جلوگیری شود.

موارد منع مصرف در کودکان

ایمنی و اثربخشی این دارو در نوزادان زیر دو ماه به اثبات نرسیده است و مصرف آن در این گروه سنی اکیدا توصیه نمی شود. پوست نوزادان در این سن تکامل نیافته است که این امر می تواند منجر به افزایش نفوذپذیری پوست، جذب سیستمیک بیشتر دارو و در نتیجه افزایش خطر سمیت عصبی شود. برای درمان گال در نوزادان زیر دو ماه، باید از درمان های جایگزین ایمن تر با نظر پزشک استفاده کرد. در کودکان بزرگتر از دو ماه، مصرف فرمولاسیون های موضعی این دارو با رعایت دقیق دستورالعمل ها مورد تایید است.

عوارض جانبی پرمترین

عوارض جانبی شایع (حدود ده درصد)

سوزش و گزگز خفیف و گذرا

• در حدود 10 درصد از بیماران گزارش شده است. این عارضه معمولا بلافاصله پس از استفاده روی پوست بروز می کند و شدت آن در بیماران مبتلا به التهاب شدید پوستی بیشتر است.

عوارض جانبی با شیوع متوسط (یک تا هفت درصد)

خارش پوستی

• در حدود 7 درصد از بیماران مشاهده می شود. البته ذکر این نکته بالینی ضروری است که خارش می تواند تا چند هفته پس از درمان موفقیت امیز به دلیل واکنش حساسیت تاخیری به بقایای انگل ادامه یابد و لزوما عارضه دارویی نیست.

قرمزی و التهاب پوست

• در حدود 1 تا 2 درصد موارد رخ می دهد.

بی حسی یا کرختی موضعی

• در حدود 1 تا 2 درصد بیماران در محل استفاده از دارو این حس را به صورت گذرا تجربه می کنند.

عوارض جانبی نادر (کمتر از یک درصد)

بثورات پوستی شدید و واکنش های حساسیت تماسی

• در کمتر از 1 درصد بیماران رخ می دهد.

سردرد، تب و سرگیجه

• بسیار نادر بوده و شیوع آن ها کمتر از 1 درصد ارزیابی شده است که معمولا در صورت جذب سیستمیک ناشی از استفاده مکرر روی پوست به شدت آسیب دیده دیده می شود.

تداخلات دارویی پرمترین

تداخلات دارویی

• همان طور که می دانید پرمترین به صورت موضعی روی پوست استفاده می شود و جذب سیستمیک آن بسیار ناچیز و معمولا کمتر از 2 درصد است. به همین دلیل تداخلات دارویی سیستمیک قابل توجه و خطرناکی برای آن در منابع علمی معتبر بین المللی گزارش نشده است.
• با این وجود، مصرف همزمان سایر دارو های موضعی به ویژه کورتیکواستروئید ها یا همان کورتون های موضعی مانند هیدروکورتیزون، بتامتازون، تریامسینولون و کلوبتازول روی همان ناحیه از پوست توصیه نمی شود. مصرف همزمان این دارو های ضد التهاب می تواند باعث سرکوب واکنش های ایمنی موضعی پوست شده و در نتیجه اثربخشی پرمترین را کاهش داده و باعث گسترش پنهان عفونت انگلی شود.
• همچنین استفاده همزمان از سایر محصولات و پماد های موضعی دارای ترکیبات تحریک کننده پوست، می تواند خطر بروز التهاب، قرمزی و سوزش پوست را در بیمار تشدید کند. در صورت نیاز به استفاده از سایر پماد ها، باید فاصله زمانی مناسب رعایت شود.

تداخل با غذا

• با توجه به ماهیت موضعی دارو و عدم ورود آن به دستگاه گوارش و گردش خون سیستمیک، هیچ گونه تداخل بالینی معنی داری بین داروی پرمترین و مواد غذایی یا نوشیدنی ها گزارش نشده است. بنابراین هیچ محدودیت غذایی خاصی برای بیماران در زمان استفاده از این دارو نیاز نیست و جذب یا اثر دارو تحت تاثیر رژیم غذایی قرار نمی گیرد.

تداخل در آزمایشات بالینی

• بررسی دقیق منابع معتبر پزشکی نشان می دهد که مصرف موضعی پرمترین هیچ گونه تداخلی با تست های آزمایشگاهی معمول از جمله آزمایش خون، ادرار و سایر مایعات بدن ندارد. این دارو نتایج آزمایش های بیوشیمیایی، هورمونی، آنزیم های کبدی و کلیوی و هماتولوژی بیمار را به صورت کاذب تغییر نمی دهد و پزشک می تواند با اطمینان کامل آزمایش های لازم را برای بیمار درخواست کند.

هشدار ها پرمترین

هشدارهای بالینی داروی پرمترین

مصرف خارجی و تماس مخاطی

• این دارو صرفا برای استفاده موضعی و خارجی است. باید از تماس آن با چشم ها، دهان، بینی، واژن و سایر غشاهای مخاطی به شدت جلوگیری شود. در صورت تماس اتفاقی با چشم، شستشوی فوری با آب فراوان الزامی است.

واکنش های حساسیتی و متقاطع

• در بیمارانی که به گیاه داوودی یا سایر ترکیبات پیرتروئید حساسیت دارند، احتمال بروز واکنش های متقاطع و آنافیلاکسی وجود دارد. در صورت بروز هرگونه بثورات پوستی شدید، تورم یا تنگی نفس، مصرف دارو باید فورا قطع شود.

بیماران تنفسی و آسم

• گزارش هایی از تشدید علائم تنفسی و حمله های آسم به دنبال استفاده از این دارو وجود دارد. تجویز در بیماران مبتلا به آسم شدید یا دارای سابقه واکنش های تنفسی حساس باید با احتیاط و پایش بالینی انجام گیرد.

عوارض عصبی و موضعی

• بیماران ممکن است پس از استفاده، دچار خارش شدیدتر، سوزش، گزگز یا بی حسی موقت در محل مصرف شوند. این علائم معمولا گذرا هستند، اما پزشک باید بیمار را نسبت به این موارد آگاه سازد تا از درمان های خودسرانه و مکرر که خطر مسمومیت را افزایش می دهند، جلوگیری شود.

خطر در کودکان خردسال

• مصرف در نوزادان زیر دو ماه به دلیل تکامل نیافتن سد پوستی و خطر جذب سیستمیک و بروز سمیت عصبی، اکیدا ممنوع است.

اوردوز و مسمومیت داروی پرمترین و درمان آن

علائم اوردوز و مسمومیت

• اوردوز معمولا در اثر بلع تصادفی یا استفاده بیش از حد، وسیع و مکرر روی پوست آسیب دیده رخ می دهد. بلع مقادیر قابل توجه می تواند منجر به علائم گوارشی نظیر تهوع، استفراغ و دردهای شکمی شود. در موارد شدیدتر و مسمومیت سیستمیک، علائم عصبی شامل سرگیجه، سردرد، بی حالی، لرزش عضلانی، آتاکسی و در نهایت تشنج بروز می کند.

اقدامات درمانی و اورژانسی

هیچ پادزهر اختصاصی برای مسمومیت با این دارو وجود ندارد و درمان کاملا حمایتی و علامتی است.

• در صورت بلع تصادفی: اگر بیمار در مراحل اولیه مراجعه کند، شستشوی معده و تجویز زغال فعال می تواند برای کاهش جذب گوارشی موثر باشد. باید از القای استفراغ به دلیل خطر آسپیراسیون پرهیز کرد.
• مدیریت عوارض عصبی: در صورت بروز تشنج یا بی قراری شدید سیستم عصبی، استفاده از داروهای ضد تشنج مانند دیازپام یا سایر بنزودیازپین ها به صورت وریدی توصیه می شود. پایش علائم حیاتی و حمایت تنفسی در موارد شدید الزامی است.
• تماس پوستی بیش از حد: موضع باید فورا با آب فراوان و صابون شسته شود تا بقایای دارو به طور کامل پاک گردد. برای کنترل خارش و التهاب شدید ناشی از مصرف بیش از حد موضعی، تجویز آنتی هیستامین های خوراکی و کورتیکواستروئیدهای موضعی ملایم کاربرد دارد.

توصیه های دارویی پرمترین

توصیه های دارویی بیمار
آموزش صحیح به بیمار برای استفاده از پرمترین بسیار مهم است. موارد زیر باید به صورت واضح به بیمار توضیح داده شوند:

روش مصرف برای گال

• بیمار باید کرم را روی تمام سطح بدن از زیر چانه و گردن تا کف پا ها و بین انگشتان به دقت بمالد. دارو باید بین هشت تا چهارده ساعت روی پوست بماند و سپس با آب گرم شسته شود.

روش مصرف برای شپش

• لوسیون باید روی مو های شسته شده و مرطوب مالیده شود، دقیقاً ده دقیقه روی سر بماند و سپس به خوبی آبکشی شود.

تداوم خارش

• حتما به بیمار توضیح دهید که خارش پوست ممکن است تا دو الی چهار هفته پس از درمان موفقیت آمیز ادامه داشته باشد. این موضوع به دلیل واکنش حساسیت زا به بقایای انگل است و نشانه شکست درمان نیست، بنابراین نباید دارو را خودسرانه مجدداً مصرف کنند.

بهداشت محیط

• تمام لباس ها، ملحفه ها و حوله هایی که در سه روز قبل از درمان استفاده شده اند، باید با آب بسیار داغ شسته و با حرارت بالا خشک شوند تا از ابتلای مجدد جلوگیری شود.

احتیاطات مصرف

• دارو فقط برای استعمال خارجی است و باید از تماس آن با چشم، دهان، بینی و سطوح مخاطی به شدت جلوگیری شود.

توصیه های دارویی مخصوص پزشک
برای مدیریت بهتر بیماران و جلوگیری از عوارض یا شکست درمان، رعایت نکات بالینی زیر توسط پزشک معالج ضروری است:

انتخاب فرمولاسیون و دوز مناسب

• برای درمان گال حتما از کرم پنج درصد و برای درمان شپش سر از لوسیون یک درصد استفاده کنید.

مدیریت خارش پس از گال

• برای کنترل خارش مداوم پس از اتمام درمان پرمترین، به جای تجویز مجدد داروی ضد انگل، کورتیکواستروئید های موضعی یا آنتی هیستامین های خوراکی را برای تسکین بیمار تجویز کنید.

معیار درمان مجدد

• تنها در صورتی که پس از گذشت چهارده روز از درمان اولیه، انگل زنده در معاینه بالینی مشاهده شد یا ضایعات پوستی جدیدی بروز کرد، درمان مجدد با پرمترین را تجویز کنید.

ملاحظات اطفال

• مصرف پرمترین در نوزادان کمتر از دو ماه توصیه نمی شود. در کودکان خردسال تر، دارو باید با احتیاط کامل و تحت نظارت دقیق استفاده شود.

درمان پروفیلاکتیک اطرافیان

• برای جلوگیری از چرخه انتقال گال، به بیمار تاکید کنید که تمام اعضای خانواده و افرادی که با او تماس نزدیک داشته اند، حتی در صورت نداشتن علامت، باید به صورت همزمان با پرمترین درمان شوند.

پروفایل ایمنی

• به خاطر داشته باشید که جذب سیستمیک پرمترین از طریق پوست سالم بسیار ناچیز و کمتر از 2 درصد است، در نتیجه بروز عوارض جانبی سیستمیک با این دارو بسیار نادر می باشد و دارو ایمنی بالایی دارد.