Lactase Enzyme
آنزیم لاکتاز یک مکمل گوارشی است که به هضم قند شیر (لاکتوز یا قند طبیعی موجود در شیر و لبنیات) در بدن کمک میکند.
این فرآورده برای افرادی مناسب است که پس از نوشیدن شیر یا مصرف خوراکیهای لبنی، دچار دلپیچه، نفخ، قاروقور شکم یا اسهال میشوند.
لاکتاز یک درمان دائمی برای روده نیست و کارکرد آن تنها محدود به هضم همان وعده غذایی مصرفشده است.
این مکمل برای راحتی افراد در شکلهای گوناگونی تولید میشود:
ماده مؤثر این مکمل تنها در مسیر لوله گوارش فعالیت میکند و وارد جریان خون بدن نمیشود؛ به همین دلیل خطری برای سلامت سایر اندامها ندارد.
قند طبیعی شیر ساختاری دوگانه دارد و تا زمانی که به بخشهای کوچکتر خرد نشود، دیواره روده باریک توانایی جذب آن را نخواهد داشت.
آنزیم لاکتاز طبیعی این قند را به دو قند سادهتر شامل گلوکز و گالاکتوز (دو نوع قند ساده و قابل جذب برای سلولهای بدن) تجزیه میکند تا بهراحتی از روده عبور کنند.
هنگامی که این آنزیم در لوله گوارش به اندازه کافی نباشد، قند شیر دستنخورده به روده بزرگ میرسد و به خوراک باکتریهای مستقر در آنجا تبدیل میشود.
تخمیر قند شیر توسط باکتریهای روده بزرگ و کشیده شدن آب اضافی به فضای داخل روده، دلیل اصلی بروز اسهال آبکی و تجمع باد در شکم است.
استفاده از این مکمل با هضم بهموقع قند شیر در بخشهای بالایی لوله گوارش، مانع از تولید گاز و بههمخوردن تعادل روده میشود.
عدم تحمل لاکتوز صرفاً به دلیل کمبود یا نبود یک آنزیم هضمکننده در روده رخ میدهد و یک واکنش حساسیتی نیست.
در مقابل، حساسیت به پروتئین شیر یک پاسخ غیرطبیعی از سوی سیستم ایمنی (دستگاه دفاعی بدن) است.
این نوع حساسیت معمولاً با نشانههایی چون کهیر، خارش، اگزمای پوستی (نوعی التهاب و قرمزی پوست همراه با خارش شدید) و حتی تورم در گلو یا صورت آشکار میشود.
آنزیم لاکتاز هیچ نقشی در تجزیه یا هضم پروتئینهای شیر ندارد و تنها قند شیر را میشکند.
بنابراین مصرف این مکمل برای افرادی که دچار حساسیت واقعی به پروتئینهای لبنی هستند، هیچ فایدهای ندارد و نباید به عنوان درمان استفاده شود.
هدف اصلی از مصرف این فرآورده، مهار ناراحتیهای گوارشی پس از صرف لبنیات در افراد حساس است.
بهرهگیری از این مکمل به روده اجازه میدهد بدون تحریک و التهاب، مواد مغذی موجود در لبنیات را جذب کند.
استفاده بهموقع از این آنزیم مانع از انباشته شدن قند هضمنشده در مجرای روده باریک میگردد.
این موضوع موجب میشود افراد بدون نیاز به حذف کامل لبنیات از سفره غذایی خود، از فواید مهم شیر مانند کلسیم و پروتئین بهرهمند شوند.
برخی از مبتلایان به سندرم روده تحریکپذیر (نوعی اختلال عملکرد روده که با درد شکم، نفخ و دگرگونی در دفع همراه است)، به قندهای زودتخمیر حساسیت دارند.
در این گروه، قند شیر میتواند محرک شروع دردهای رودهای باشد و مصرف این مکمل به آرامش لوله گوارش و تسکین باد شکم آنها کمک مینماید.
این مکمل با شکستن فوری قند شیر در لحظه ورود به روده، مشکلات زیر را برطرف میسازد:
این فرآورده برای شیرخواران و کودکانی که به دلیل تکامل نیافتن لوله گوارش دچار دلدرد میشوند، طراحی شده است.
استفاده از این مکمل در گروه سنی نوزادان حتماً باید بر اساس دستور و نظارت دقیق پزشک متخصص کودکان انجام گیرد.
در برخی نوزادان، کمبود موقت این آنزیم سبب تخمیر شیر در دستگاه گوارش و بروز کولیک (دردهای شدید و قولنج نوزادی همراه با بیقراری و گریه طولانی) میگردد.
افزودن این فرآورده به وعده شیر، گاز جمعشده در لوله گوارش را کاهش داده و موجب خواب راحتتر و آرامش کودک میشود.
برای نوزادانی که با شیشه شیر تغذیه میشوند، داروی مایع به شیشه شیر دوشیدهشده یا شیر خشک اضافه میشود و طبق راهنمای روی بسته به آن چند دقیقه زمان میدهند تا اثر کند.
در تغذیه مستقیم از سینه مادر، مقدار کمی از دارو با یک قاشق چایخوری از شیر دوشیدهشده ترکیب شده و پیش از شروع شیردهی با قاشق تمیز به نوزاد خورانده میشود.
از اضافه کردن این فرآورده به شیر بسیار داغ خودداری کنید؛ چراکه حرارت بالا عملکرد آنزیم را کاملاً از بین میبرد.
میزان نیاز به این مکمل بر اساس وزن یا سن تعیین نمیشود، بلکه کاملاً به حجم لبنیات مصرفشده در آن وعده بستگی دارد.
قدرت اثرگذاری این فرآورده با واحد استاندارد فعالیت آنزیمی بر روی جعبه نوشته میشود و در هر برند متفاوت است.
بهطور معمول برای یک وعده لبنی استاندارد، مصرف ۳۰۰۰ تا ۹۰۰۰ واحد آنزیم کفایت میکند.
برای دستیابی به بهترین نتیجه، رعایت نکات زیر پیشنهاد میشود:
بهترین زمان برای استفاده از این فرآورده، همزمان با نخستین لقمه غذا یا اولین جرعه از نوشیدنی لبنی است.
این هماهنگی زمانی باعث میشود آنزیم همقدم با قند شیر وارد دستگاه گوارش شده و فوراً هضم را انجام دهد.
اگر خوردن مکمل در ابتدای وعده غذایی فراموش شد، مصرف آن پس از تمام شدن غذا تاثیر چندانی نخواهد داشت؛ چراکه قند از بخش بالایی معده عبور کرده است.
در صورت فراموشی، نیازی به مصرف دوز دوبرابر در وعده بعدی نیست.
به دلیل عدم جذب این مکمل به خون، استفاده از مقادیر بالاتر مسمومیت کلی ایجاد نمیکند؛ هرچند مصرف بسیار زیاد آن ممکن است مدفوع را کمی سفت کند.
خوردن این مکمل مدتها پیش از غذا سبب تخلیه سریع آن از معده پیش از رسیدن شیر میشود.
مصرف دیرهنگام نیز مانع از فرآیند تخمیر قند در روده نخواهد شد؛ بنابراین دقیقترین شیوه، مصرف در همان ثانیههای آغاز غذاست.
مدت زمان فعالیت مفید این آنزیم در لوله گوارش بین ۳۰ تا ۴۵ دقیقه پس از مصرف پایدار است.
چنانچه پس از گذشت این زمان، وعده لبنی تازهای میل شود، برای پیشگیری از نشانهها باید مجدداً مکمل مصرف گردد.
اگر صرف غذا یا حضور در مهمانی بیش از ۴۵ دقیقه طول بکشد، اثر دوز اولیه به پایان میرسد.
در چنین شرایطی، همراه با بخش دوم دسرها یا غذاهای حاوی لبنیات، استفاده از یک دوز تازه پیشنهاد میشود.
این مکمل دارویی از نظر پزشکی فرآوردهای بسیار کمخطر و ایمن است و اکثر مصرفکنندگان مشکلی با آن ندارند.
با این حال، ممکن است در افراد با سیستم گوارش بسیار حساس، نشانههای خفیف و گذرایی دیده شود.
گاهی در مواردی نادر، احساس حالت تهوع زودگذر، سنگینی مختصر در معده یا دلپیچه ملایم گزارش میشود.
این نشانهها اغلب گذرا بوده و بیشتر ناشی از هماهنگ نبودن دوز مصرفی با حجم لبنیات خوردهشده است.
تداوم اسهال پس از نوشیدن شیر نشانه عارضه دارویی نیست؛ بلکه نشان میدهد دوز آنزیم برای هضم کامل قند آن وعده کافی نبوده است.
بروز یبوست نیز عارضهای بسیار نادر است که تنها در پی مصرف دوزهای بسیار سنگین در برخی گزارشها دیده شده است.
احتمال حساسیت به خود این پروتئین آنزیمی بسیار اندک است؛ با این وجود، در صورت مشاهده علائم زیر باید مصرف قطع شده و به پزشک مراجعه شود:
این فرآورده به دلیل عدم جذب در رگها، تداخل دارویی شیمیایی با داروهای قلبی، کبدی یا کلیوی ندارد.
با این حال، برخی داروهای گوارشی میتوانند سرعت عمل این آنزیم را تغییر دهند.
داروهای کاهنده اسید معده (داروهای خنثیکننده و مهارکننده اسید معده مانند شربتهای ضداسید، امپرازول و فاموتیدین) اسیدیته معده را تغییر میدهند.
این داروها ممکن است تجزیه آنزیم در معده را کند کرده و بر شیوه عملکرد آن در ابتدای روده اثر بگذارند.
مصرف لاکتاز باعث دگرگونی نتایج آزمایشهای تشخیصی زیر میشود:
بر اساس استانداردهای پزشکی، توصیه میشود مصرف این فرآورده دستکم ۲۴ ساعت پیش از انجام این آزمایشها متوقف شود و مسئول آزمایشگاه در جریان قرار گیرد.
عملکرد کاملاً موضعی دارو در مجرای روده سبب شده تا اثر سویی بر جنین یا نوزاد شیرخوار دیده نشود.
با وجود اطمینان بالا از ایمنی دارو، مشورت پیش از مصرف در دوران بارداری همواره گامی اصولی است.
این مکمل جذب گردش خون مادر نمیشود و راهی به درون جفت یا شیر مادر پیدا نمیکند.
مادران باردار و شیرده میتوانند با هماهنگی پزشک معالج خود، برای استفاده راحتتر از کلسیم لبنیات از این فرآورده کمک بگیرند.
عملکرد این آنزیم، خرد کردن قند شیر به دو قند ساده یعنی گلوکز (قند ساده خون) و گالاکتوز است.
در نتیجه، قند حاصل از لبنیات سریعتر وارد گردش خون میشود و افراد مبتلا به دیابت باید در پایش قند خون خود به این موضوع توجه داشته باشند.
با بالا رفتن سن، ترشح طبیعی آنزیم در دیواره روده کم میشود و مصرف این فرآورده به بهبود تغذیه سالمندان یاری میرساند.
اگر نشانههای سوءهاضمه همراه با کاهش وزن بیدلیل یا رگههای خون در مدفوع باشد، بررسی کامل پزشکی الزامی است.
این مکمل مادهای مشابه ترشحات طبیعی دستگاه گوارش است و ساختار مواد شیمیایی اعتیادآور را ندارد.
مصرف منظم آن هیچگونه وابستگی یا تنبلی پایدار در بافت روده پدید نمیآورد.
شواهد علمی اثبات میکنند که مصرف این مکمل تاثیری در کاهش یا توقف توان ژنتیکی روده در ترشح طبیعی آنزیم ندارد.
در نتیجه، استفاده درازمدت از آن سبب تنبل شدن رودهها یا عادت کردن دستگاه گوارش نخواهد شد.
چنانچه مصرف این فرآورده قطع شود و فرد مجدداً لبنیات بنوشد، نفخ و دردهای قبلی ظاهر میشوند.
این اتفاق به معنای اعتیاد به مکمل نیست، بلکه صرفاً نشان میدهد کمبود زمینه ای آنزیم طبیعی در روده همچنان ادامه دارد.
پروتئینهای آنزیمی ساختاری شکننده دارند و گرما، رطوبت شدید و تابش خورشید خواص آنها را از بین میبرد.
رعایت دقیق شرایط نگهداری، کیفیت و اثربخشی فرآورده را در تمام دوران مصرف حفظ میکند.
برای نگهداری بهینه این فرآورده رعایت موارد زیر ضروری است:
فرآوردههای مایع معمولاً پس از باز کردن درب ظرف باید در یخچال نگهداری شوند و طبق مهلت درجشده روی بسته به مصرف برسند.
این دارو را همواره در بستهبندی اصلی و دور از دید و دسترس کودکان نگهداری کنید.
برای کنترل ناراحتیهای ناشی از مصرف محصولات لبنی، گزینههای متعددی در دسترس قرار دارد.
شناخت تفاوتهای این محصولات به انتخاب بهترین راهکار کمک فراوانی میکند.
مکملهای هاضمه عمومی ترکیباتی مثل آمیلاز یا پروتئاز (آنزیمهای ویژه هضم چربی، نشاسته و گوشت) را در خود دارند.
این محصولات فاقد لاکتاز اختصاصی هستند و مصرف آنها هیچ تاثیری در رفع علائم ناشی از قند شیر نخواهد داشت.
پروبیوتیکها (باکتریهای مفید و زنده برای سلامت روده) در درازمدت محیط میکروبی روده را تقویت کرده و گوارش را بهبود میبخشند.
در نقطه مقابل، مکمل لاکتاز اثری فوری دارد و تنها قند موجود در همان وعده غذایی میلشده را هضم میکند.
در شیرهای بدون لاکتوز، این آنزیم در کارخانه به شیر افزوده شده و قند آن قبلاً شکسته شده است.
استفاده از شیرهای فرآوریشده در خانه آسان است، اما همراه داشتن مکمل، مصرف انواع شیرینی، بستنی و غذاهای پنیری را در بیرون از منزل و سفر ممکن میسازد.
ماده مؤثر این مکملها معمولاً از مخمرها یا قارچهای میکروسکوپی مفید بهدست میآید که ممکن است اندکی تفاوت در میزان اثربخشی داشته باشند.
در صورتی که با مصرف یک محصول به نتیجه مطلوب نرسیدید، میتوانید با داروساز مشورت کرده و برندی با منبع متفاوت را انتخاب کنید.
نظرات مصرفکنندگان نشان میدهد که رضایت از این مکمل تا حد زیادی به زمانبندی دقیق در مصرف آن وابسته است.
این تجربیات اگرچه جنبه کاربردی دارند، اما هرگز جایگزین توصیههای علمی پزشک معالج نخواهند بود.
بسیاری از افراد گزارش کردهاند که مصرف مکمل در شروع وعده غذایی، خوردن انواع پیتزا، کیک خامهای و بستنی را بدون نفخ و دلدرد ممکن ساخته است.
در خوراکیهای بسیار پرچرب مانند خامه غلیظ، معمولاً به دوزهای بالاتری از مکمل نیاز بوده است.
علت کماثر بودن مکمل در برخی تجربیات معمولاً شامل موارد زیر است:
بیشتر مصرفکنندگان همراه داشتن همیشگی این فرآورده در مهمانیها و رستورانها را بسیار مایه آرامش خاطر میدانند.
این کار مانع از نگرانی و خجالت ناشی از صداهای شکم و دلپیچههای ناگهانی در جمعهای کاری و دوستانه میشود.
این مکمل برای کمک به هضم آسان قند شیر و پیشگیری از بروز نفخ، اسهال، باد شکم و دلپیچه پس از خوردن لبنیات به کار میرود.
خیر، این مکمل نقش پیشگیرانه دارد و اگر پس از عبور شیر از معده و آغاز تخمیر قند در روده مصرف شود، تاثیری نخواهد داشت.
خود این مکمل هیچ کالری ندارد و چاقکننده نیست؛ با این حال ممکن است با آزادتر شدن رژیم غذایی و مصرف بیشتر لبنیات پرکالری، وزن فرد افزایش یابد.
خیر، از آنجا که این دارو وارد جریان خون نمیشود، هیچ اثری بر عملکرد یا تعادل هورمونها ندارد.
خیر، افرادی که بدنشان به میزان کافی آنزیم طبیعی ترشح میکند، نیازی به مصرف این فرآورده ندارند و مصرف آن سودی برای آنها نخواهد داشت.
این وضعیت معمولاً به دلایل زیر رخ میدهد:
آنزیم لاکتاز یک مکمل گوارشی است که وظیفه تجزیه قند شیر (لاکتوز) به قندهای سادهتر (گلوکز و گالاکتوز) را بر عهده دارد تا جذب آنها در روده باریک میسر شود.
موارد مصرف تایید شده آنزیم لاکتاز
این آنزیم به عنوان یک درمان جایگزین برای جبران کمبود طبیعی این آنزیم در بدن تایید شده است:
آنزیم لاکتاز که از نظر بیوشیمیایی یک بتا-گالاکتوزیداز است، نقش حیاتی در کاتابولیزم قندهای دوقندی ایفا میکند:
از آنجا که لاکتاز یک مکمل آنزیمی است که اثر خود را به صورت موضعی در مجرای گوارش اعمال میکند، ویژگیهای حرکتی آن با داروهای سیستمیک متفاوت است:
نکات کلیدی برای مدیریت بالینی پزشکان
موارد منع مصرف آنزیم لاکتاز در بیماریها
اگرچه لاکتاز یک آنزیم طبیعی است، اما در برخی شرایط پزشکی مصرف آن باید با احتیاط صورت گیرد یا ممنوع شود:
عوارض گوارشی (کمتر از ۵ درصد)
در مطالعات بالینی، درصد کمی از مصرفکنندگان علائم گوارشی را گزارش کردهاند. جالب اینجاست که در بسیاری از موارد، افتراق بین عارضه جانبی خودِ آنزیم و علائم ناشی از شکست درمان (باقی ماندن لاکتوز تجزیه نشده) دشوار است.
واکنشهای حساسیتی (کمتر از ۱ درصد)
واکنشهای آلرژیک به آنزیم لاکتاز بسیار نادر هستند اما پتانسیل بروز در افراد مستعد را دارند:
تحلیل بالینی برای پزشکان
نکات کلیدی برای مدیریت بالینی
تداخلات دارویی آنزیم لاکتاز
تداخلات این آنزیم عمدتاً در سطح مجرای گوارش و به واسطه تغییر در محیط بیوشیمیایی روده رخ میدهد:
هشدارهای کامل و جامع کاربردی برای پزشکان
در هنگام تجویز و پایش بیمارانی که از مکمل آنزیم لاکتاز استفاده میکنند، توجه به هشدارهای زیر برای مدیریت بهینه بالینی الزامی است:
توصیههای دارویی مخصوص پزشک
مدیریت بالینی بیماران با کمبود لاکتاز نیازمند رویکردی شخصیسازی شده است که فراتر از تجویز یک مکمل ساده است:
| راسبوریکاز | الگلوکراز |
| الفا گالاکتوزیداز ا | الوسولفاز آلفا |
| ایمی گلوسراز | لارونیداز |
| ساکروسیداز | گالسولفاز |
| ایدورسولفاز | |
| نمایش بیشتر | |
قابل استفاده در بارداری: با مطالعات گسترده در انسان شواهدی دال بر خطرناک بودن این دارو در سه ماهه اول بارداری مشاهده نشده است و همچنین در سه ماهه های بعدی
اسامی تجاری موجود در ایران |
|||
| نام تجاری | |||
|---|---|---|---|
|
قطره ایزی کول بیبی
|
|||
|
قرص لاکتیز 3000 واحد
|
|||
|
ساشه آنزیم لاکتاز پرسی زایم پارسی لاکت
|
|||
|
قرص لاکتاز 7000 یوروویتال
|
|||
|
قطره کولی بیبی ادونسیس
|
|||
|
قطره میلکازیم
|
|||
|
کپسول لاکتاز فورتی ژن
|
|||