دنوزومب یک آنتیبادی مونوکلونال انسانی است که با مهار پروتئین رنک لیگاند، مانع از فعالیت بیش از حد استئوکلاستها شده و تخریب استخوان را کاهش میدهد. این دارو در دو دوز متفاوت ۶۰ میلیگرم (با نام تجاری پرولیا) و ۱۲۰ میلیگرم (با نام تجاری اکسجوا) برای اهداف درمانی گوناگون تجویز میشود.
موارد مصرف تایید شده و نکات بالینی۱. درمان پوکی استخوان در زنان یائسه و مردان
- این دارو برای زنان یائسه که در معرض خطر بالای شکستگی هستند یا سابقه شکستگی دارند، تایید شده است. همچنین برای افزایش تراکم استخوان در مردان مبتلا به پوکی استخوان کاربرد دارد.
- نکته بالینی: برخلاف بیسفسفوناتها، دنوزومب برای بیماران با نارسایی کلیوی محدودیت شدید ندارد، اما خطر هیپوکلسمی در این افراد بسیار بالاست و نیاز به پایش دقیق سطح کلسیم و ویتامین دی پیش از شروع درمان دارد.
۲. پوکی استخوان ناشی از درمانهای سرطانی
- تایید شده برای افزایش توده استخوانی در مردانی که تحت درمان محرومیت از آندروژن برای سرطان پروستات غیرمتاستاتیک هستند و زنانی که درمانهای مهارکننده آروماتاز برای سرطان سینه دریافت میکنند.
- نکته بالینی: در این بیماران، دارو نه تنها از شکستگی جلوگیری میکند، بلکه به حفظ کیفیت زندگی در طول دورههای طولانی درمان هورمونی کمک مینماید.
۳. پیشگیری از عوارض اسکلتی در تومورهای بدخیم
- در دوزهای بالاتر، برای پیشگیری از حوادث مرتبط با اسکلت مانند شکستگیهای پاتولوژیک، نیاز به پرتوتابی یا جراحی استخوان در بیماران مبتلا به متاستازهای استخوانی ناشی از تومورهای جامد و مولتیپل میلوما استفاده میشود.
۴. تومور سلول غولآسای استخوان (جاینت سل)
- برای بزرگسالان یا نوجوانان با اسکلت بالغ که تومور آنها قابل جراحی نیست یا جراحی منجر به عوارض شدید میشود، تجویز میگردد.
- نکته بالینی: این دارو میتواند باعث کنترل رشد تومور و کاهش نیاز به جراحیهای تهاجمی در نواحی حساس مانند لگن یا ستون فقرات شود.
۵. هایپرکلسمی ناشی از بدخیمی
- برای درمان سطح بالای کلسیم خون که به درمان با بیسفسفوناتها پاسخ نداده است، تایید شده است.
موارد مصرف خارج برچسب و کاربردهای تحقیقاتیاین موارد در منابع بینالمللی به عنوان کاربردهای جانبی یا در حال مطالعه ذکر شدهاند که پزشک ممکن است بر اساس قضاوت بالینی و شرایط بیمار در نظر بگیرد:
۱. بیماری پاژه استخوان
- در مواردی که بیماران به درمانهای استاندارد پاسخ نمیدهند یا منع مصرف برای سایر داروها دارند، دنوزومب به عنوان یک گزینه جایگزین برای مهار بازجذب استخوانی سریع در این بیماری بررسی شده است.
- ملاحظه بالینی: پایش سطح آلکالین فسفاتاز برای ارزیابی پاسخ به درمان در این مورد ضروری است.
۲. پوکی استخوان ناشی از مصرف گلوکوکورتیکوئیدها
- اگرچه در برخی کشورها به لیست موارد تایید شده اضافه شده، اما در بسیاری از منابع همچنان در دستهبندی استفاده برای پیشگیری در بیمارانی که دوزهای بالای کورتون را برای مدت طولانی دریافت میکنند، قرار میگیرد.
۳. پیشگیری از تحلیل استخوان در آرتریت روماتوئید
- مطالعات نشان دادهاند که اضافه کردن دنوزومب به درمانهای استاندارد روماتیسم مفصلی میتواند از فرسایش استخوانهای مفصلی جلوگیری کند، هرچند بر التهاب مفصل تاثیری ندارد.
۴. استئوپنی در بیماران مبتلا به فیبروز کیستیک
- به دلیل جذب پایین مواد معدنی در این بیماران، از دنوزومب به صورت محدود برای تقویت ساختار استخوانی و جلوگیری از شکستگیهای زودرس استفاده شده است.
ملاحظات مهم برای مدیریت بیمار (ویژه پزشک) - پدیده بازگشت: قطع ناگهانی دنوزومب میتواند منجر به افزایش سریع فعالیت استئوکلاستها و خطر شکستگیهای متعدد در ستون فقرات شود. توصیه میشود در صورت قطع دارو، حتما درمان جایگزین با بیسفسفوناتها در نظر گرفته شود.
- سلامت دهان و دندان: پیش از شروع درمان با دوزهای بالا، معاینه دندانپزشکی برای پیشگیری از استئونکروز فک ضروری است.
- مکملهای ضروری: تمام بیماران باید مقادیر کافی کلسیم و ویتامین دی را به صورت روزانه دریافت کنند مگر اینکه منع مصرف خاصی وجود داشته باشد.
آیا داروی دنوزوماب برای پوکی استخوان با جواب تراکم استخوان با مهر متخصص بیماریهای داخلی برای بیمه سلامت(خدمات درمانی) جهت تایید قابل قبول است یا باید آن را بصورت آزاد تهیه کنیم.