با ادواگراف، داروی سرکوبکننده ایمنی برای بیماران پیوند عضو، آشنا شوید. این مقاله شامل اطلاعات کامل درباره دوز، عوارض، تداخلات دارویی، آزمایش سطح خونی و نکات مصرف است.
ادواگراف یک داروی تضعیفکنندهٔ سیستم ایمنی است که بیشتر برای بیمارانی که عضو پیوندی دریافت کردهاند، تجویز میشود. این فرآورده به شکل کپسول سخت با آزادسازی تدریجی تولید شده و معمولاً روزانه یک نوبت مصرف میگردد.
این دارو با مهار پاسخهای ایمنی بدن، از پسزدن عضو تازهپیوندی جلوگیری میکند. تغییر نام تجاری، نوع فرم یا میزان مصرف تنها با تأیید متخصص پیوند امکانپذیر است.
تاکرولیموس مادهٔ فعال اصلی ادواگراف به شمار میرود. غلظت این ماده در خون به عملکرد کبد و کلیه، نوع عضو پیوند شده، مدت زمان پس از پیوند و سایر داروهای مصرفی وابسته است.
فاصلهٔ بین دوز مؤثر و دوز سمی تاکرولیموس بسیار اندک است؛ بنابراین انجام مرتب آزمایشهای خون و نظارت مستمر پزشکی الزامی میباشد.
ادواگراف کپسولی با رهش پایدار است که برای مصرف یکبار در روز طراحی شده و با کپسولهای تاکرولیموس با رهش سریع نظیر پروگراف تفاوت اساسی دارد.
سرعت رهاسازی و جذب این فرآوردهها با یکدیگر همسان نیست؛ بنابراین تعویض ادواگراف با هر محصول دیگر حاوی تاکرولیموس باید با نظر متخصص پیوند صورت گیرد.
هدف اصلی از مصرف ادواگراف، پیشگیری از رد عضو پیوندی است. این دارو غالباً همراه با سایر داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی به کار گرفته میشود.
طول دورهٔ درمان به نوع پیوند و وضعیت بیمار بستگی داشته و برنامهٔ درمانی هر فرد توسط تیم پیوند تدوین میگردد.
پس از پیوند کلیه یا کبد، ممکن است ادواگراف برای کنترل واکنش ایمنی علیه عضو جدید تجویز شود. مقدار مصرف و سطح هدف تاکرولیموس در خون برای تمام بیماران یکسان نخواهد بود.
نوع عضو پیوندی، کارایی عضو جدید، سلامت کبد و کلیه و داروهای هممصرف همگی در تعیین دوز مؤثر هستند.
ادواگراف با تعدیل پاسخهای دفاعی بدن، خطر پسزدن عضو را کاهش میدهد. دستیابی به نتیجهٔ مطلوب مستلزم مصرف منظم، رعایت زمان دقیق، انجام آزمایشهای دورهای و ویزیتهای مرتب پزشکی است.
قطع خودسرانه، کاهش دوز یا تغییر فرآورده بدون هماهنگی، احتمال پسزدن عضو را به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
دوز ادواگراف برای هر بیمار به صورت انفرادی تعیین میشود. از دوز تجویزی دیگران پیروی نکنید و تعداد کپسولها را خودسرانه تغییر ندهید.
عوامل زیر در تعیین دوز تأثیرگذارند:
ادواگراف در دوزهای گوناگون از جمله ۰٫۵ و ۱ میلیگرم عرضه میشود. پزشک ممکن است برای دستیابی به دوز مطلوب، ترکیبی از کپسولهای مختلف را تجویز نماید.
تعداد کپسولها را خودسرانه کم یا زیاد نکنید و ادواگراف را با سایر فرآوردههای تاکرولیموس جایگزین ننمایید.
دوز آغازین پس از پیوند بر اساس وزن بدن و نوع عضو محاسبه میشود. در برخی رژیمهای درمانی، دوز اولیه حدود ۰٫۱۰ تا ۰٫۳۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز است، اما این مقدار برای همهٔ بیماران کاربرد ندارد.
دوز دقیق تنها توسط پزشک معالج تعیین میگردد. اسهال، بیماری کبدی، تغییرات عملکرد کلیه، شروع یا قطع داروهای همراه ممکن است نیاز به تنظیم دوز داشته باشند.
ادواگراف را دقیقاً مطابق با دستور متخصص پیوند مصرف نمایید. کپسول را به طور کامل همراه با یک لیوان آب فرو برده و از جویدن، خرد کردن یا دستکاری آن خودداری کنید.
معمولاً ادواگراف روزانه یک بار مصرف میشود. بهتر است هر روز در ساعت معینی مصرف شده و همواره از همان برند و همان فرمولاسیون استفاده گردد، مگر اینکه پزشک تغییر را تأیید کرده باشد.
ادواگراف اغلب یک بار در صبح مصرف میشود. اگر پزشک زمان دیگری را توصیه کرده، به همان روال عمل کنید.
مصرف دارو در ساعت ثابت به پایداری سطح خونی کمک شایانی میکند. زمان مصرف را بر اساس احساس شخصی یا تغییر علائم جابهجا نکنید.
ادواگراف را با معدهٔ خالی یا حدود دو تا سه ساعت پس از صرف غذا میل کنید. همچنین حداقل یک ساعت تا وعدهٔ غذایی بعدی فاصله باشد.
روش مصرف باید در تمام روزها یکسان باشد، زیرا غذا میتواند میزان جذب را تحت تأثیر قرار دهد. در طول درمان از گریپفروت و آب آن بپرهیزید، چون ممکن است غلظت ادواگراف را در خون افزایش دهند.
کپسول را باز، خرد یا در آب حل نکنید. بلافاصله پس از خارج کردن از بستهبندی آن را مصرف نمایید.
خشککنندهٔ درون بسته قابل خوردن نیست. دارو را در بستهبندی اصلی و دور از رطوبت، طبق دستور درجشده روی برچسب، نگهداری کنید.
اگر ظاهر کپسول یا بستهبندی با دفعات پیش تفاوت داشت، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت نمایید.
ادواگراف برای مهار مداوم سیستم ایمنی و پیشگیری از رد عضو طراحی شده است. اثر آن به مانند مسکنها با بهبود فوری علائم سنجیده نمیشود.
پزشک اثربخشی را با بررسی وضعیت بالینی، عملکرد عضو پیوندی و سطح خونی دارو ارزیابی میکند.
به دلیل رهش طولانی، ادواگراف برای مصرف روزانه مناسب است. مدت اثر به دوز مصرفی، میزان جذب، کارکرد کبد، وضعیت گوارش و داروهای هممصرف وابسته است.
فاصلهٔ مصرف را بر اساس احساس شخصی یا تغییر علائم تغییر ندهید.
مدت ماندگاری ادواگراف در بدن در افراد مختلف متفاوت است. بیماری کبدی، اسهال، تغییر کارکرد کلیه و برخی داروهای همزمان میتوانند سطح دارو را تغییر دهند.
آزمایش خون برای پایش غلظت دارو و تنظیم دوز انجام میشود. برای تغییر نتیجهٔ آزمایش، نوبت مصرف را حذف یا جابهجا نکنید.
ادواگراف با تضعیف سیستم ایمنی، احتمال بروز عفونت را افزایش میدهد. عوارض در همه بروز نمیکنند و شدت آنها به سطح خونی دارو، وضعیت جسمانی و داروهای هممصرف وابسته است.
برخی از عوارض احتمالی عبارتند از:
اگر عوارض شدید شدند، اسهال ادامه یافت یا درد شکمی ایجاد شد، پزشک را در جریان بگذارید.
علائم زیر میتوانند نشانهٔ عفونت یا عارضهٔ جدی باشند و نیاز به مراجعهٔ فوری دارند:
عفونتهای مغزی و برخی عوارض عصبی در مصرفکنندگان سرکوبگرهای ایمنی نادر اما جدی هستند. در صورت بروز هر یک از موارد فوق، سریعاً به مرکز درمانی مراجعه کنید.
ادواگراف ممکن است فشار خون یا قند خون را بالا ببرد. کنترل مرتب فشار خون و انجام آزمایشهای تجویز شده، به ویژه در بیماران دیابتی یا مبتلا به بیماری کلیوی، از اهمیت بالایی برخوردار است.
ریزش مو ممکن است به ادواگراف، بیماری زمینهای یا سایر داروها مرتبط باشد. در صورت بروز گیجی، خوابآلودگی، اختلال تمرکز یا تاری دید، از رانندگی و کار با دستگاهها خودداری کرده و پزشک را مطلع سازید.
ادواگراف ممکن است کارکرد کلیه را کاهش داده و منجر به افزایش کراتینین یا کاهش ادرار گردد. افزایش فشار خون، تورم پا یا صورت، افزایش سریع وزن و تغییر در مقدار یا تعداد دفعات ادرار را به پزشک گزارش دهید.
بررسی کراتینین، حجم ادرار و سطح خونی ادواگراف به تشخیص زودهنگام مشکلات کلیوی کمک میکند.
بیماران مبتلا به بیماری کبدی ممکن است به تنظیم دقیقتر دوز و پیگیریهای مکرر نیاز داشته باشند، زیرا تغییر کارکرد کبد میتواند سطح ادواگراف را در خون دگرگون کند.
تهوع، سوءهاضمه و ناراحتی معده ممکن است رخ دهند. درد شدید یا مداوم شکم، به ویژه همراه با تب، لرز، تهوع یا استفراغ، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
اسهال از عوارض نسبتاً رایج ادواگراف است و میتواند جذب و سطح دارو را تغییر دهد. اگر اسهال بیش از یک روز ادامه یافت، به پزشک یا تیم پیوند اطلاع دهید.
دوز ادواگراف را برای کنترل اسهال خودسرانه تغییر ندهید. ورم ناگهانی همراه با کاهش ادرار، تنگی نفس یا افزایش سریع وزن نیاز به بررسی فوری دارد.
پیش از شروع هر داروی نسخهای، بدون نسخه، مکمل یا فرآوردهٔ گیاهی، مصرف ادواگراف را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
برخی داروها سطح ادواگراف را افزایش داده و خطر آسیب کلیوی، عوارض عصبی و اختلالات ضربان قلب را بالا میبرند. برخی دیگر سطح آن را کاهش داده و خطر پسزدن عضو را افزایش میدهند.
برخی داروهای ضدقارچ و آنتیبیوتیک مانند فلوکونازول، ایتراکونازول، پوزاکونازول، وریکونازول، کلاریترومایسین، اریترومایسین و آزیترومایسین میتوانند سطح ادواگراف را تغییر دهند.
ریفامپیسین، ریفابوتین، ایزونیازید و برخی دیگر از داروهای ضدعفونت نیز بر سطح این دارو تأثیر میگذارند. مصرف همزمان ادواگراف و سیکلوسپورین معمولاً توصیه نمیشود، زیرا خطر آسیب کلیوی را تشدید میکند.
هر گونه تغییر در درمان عفونت باید با اطلاع متخصص پیوند صورت پذیرد.
ایبوپروفن و داروهای مشابه ممکن است همراه با ادواگراف خطر آسیب کلیوی را افزایش دهند. پیش از مصرف ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک یا مسکنهای مشابه با پزشک مشورت کنید.
در بیماران پیوندی، به ویژه مبتلایان به بیماری کبدی، مقدار و مدت مصرف استامینوفن نیز باید با نظر پزشک تعیین شود. هیچ مسکنی را برای مصرف مداوم خودسرانه انتخاب نکنید.
گریپفروت و آب آن ممکن است سطح ادواگراف را افزایش دهند و در طول درمان باید کاملاً پرهیز شوند.
دربارهٔ سایر آبمیوهها و مکملهای گیاهی با پزشک یا داروساز مشورت کنید. فرآوردههای حاوی علف چای میتوانند سطح ادواگراف را کاهش دهند.
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا احتمال بارداری میدهید، پیش از شروع یا ادامهٔ مصرف ادواگراف با متخصص پیوند و متخصص زنان مشورت کنید.
ادواگراف در بارداری تنها زمانی مصرف میشود که پزشک سود و خطر احتمالی آن را ارزیابی کرده باشد. مصرف این دارو با زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد و برخی مشکلات نوزادی همراه گزارش شده است.
با این حال، قطع خودسرانهٔ ادواگراف نیز میتواند عضو پیوندی را در معرض خطر قرار دهد.
اثر مستقیم ادواگراف بر باروری زنان و مردان به طور قطعی مشخص نیست. بیماری زمینهای، نوع پیوند، داروهای همزمان و تغییرات هورمونی نیز میتوانند بر باروری تأثیر بگذارند.
اگر نگرانی دربارهٔ باروری دارید یا قصد بارداری دارید، با پزشک مشورت کنید.
تغییر در پریود، کیفیت اسپرم یا میل جنسی ممکن است به ادواگراف، بیماری زمینهای یا داروهای دیگر مربوط باشد. بروز یا تداوم این علائم را با پزشک در میان بگذارید.
تاکرولیموس موجود در ادواگراف وارد شیر انسان میشود و اثر آن بر نوزاد به طور کامل شناخته نشده است.
دربارهٔ ادامهٔ شیردهی و روش تغذیهٔ نوزاد با پزشک یا تیم پیوند مشورت کنید و درمان را خودسرانه تغییر ندهید.
مصرف ادواگراف در کودکان باید تنها با تصمیم تیم تخصصی و بر اساس وضعیت جسمانی آنها انجام شود.
در سالمندان، احتمال بروز عوارض کلیوی و عصبی، افزایش فشار خون و تداخلات دارویی بیشتر است؛ بنابراین پیگیری دقیقتری لازم است.
بیماران مبتلا به بیماری کبدی یا کلیوی باید پیش از مصرف ادواگراف پزشک را مطلع کنند. این افراد ممکن است به دوز متفاوت و آزمایشهای بیشتری نیاز داشته باشند.
ادواگراف توان دفاعی بدن را کاهش میدهد و احتمال عفونتهای باکتریایی، ویروسی، قارچی و انگلی را افزایش میدهد.
در صورت بروز هر یک از علائم زیر، سریعاً به پزشک اطلاع دهید:
در صورت عفونت، آنتیبیوتیک را خودسرانه مصرف نکنید، زیرا بسیاری از آنتیبیوتیکها میتوانند سطح ادواگراف را تغییر دهند.
به دلیل کاهش فعالیت سیستم ایمنی، پاسخ بدن به برخی واکسنها ممکن است کمتر شود. بعضی واکسنهای زنده نیز ممکن است برای بیمار مناسب نباشند.
پیش از هر واکسیناسیون، نوع واکسن و زمان مناسب تزریق آن را با متخصص پیوند هماهنگ کنید.
اگر یک نوبت ادواگراف را فراموش کردید، برای دریافت راهنمایی دربارهٔ زمان مصرف بعدی با تیم پیوند یا داروساز تماس بگیرید.
نوبت بعدی را دو برابر نکنید و چند کپسول را با فاصلهٔ کوتاه مصرف نکنید.
قطع ناگهانی ادواگراف میتواند خطر پسزدن عضو پیوندی را افزایش دهد. حتی در صورت بروز عارضه، مصرف دارو را بدون دستور متخصص پیوند متوقف نکنید.
اگر چند نوبت دارو را به طور تصادفی مصرف نکردید، سریعاً با تیم درمان تماس بگیرید.
ادواگراف دارویی اعتیادآور به معنای وابستگی رفتاری نیست. با این حال، ممکن است برای حفظ عضو پیوندی به مصرف طولانیمدت نیاز داشته باشید.
مدت درمان به نوع پیوند و وضعیت بیمار بستگی دارد. در طول درمان، عفونت، عملکرد کلیه و کبد، فشار خون و قند خون باید پیگیری شوند.
آزمایش خون تاکرولیموس برای اندازهگیری غلظت ادواگراف در خون و کمک به تنظیم دوز انجام میشود.
بالا بودن سطح دارو میتواند خطر آسیب کلیوی، لرزش، سردرد، عوارض عصبی، افزایش فشار خون یا اختلال ضربان قلب را افزایش دهد. پایین بودن آن نیز ممکن است خطر پسزدن عضو را بالا ببرد.
این آزمایش ممکن است در شرایط زیر با فاصلهٔ زمانی کوتاهتری انجام شود:
محدودهٔ هدف برای غلظت ادواگراف در خون برای همهٔ بیماران یکسان نیست. نوع پیوند، زمان سپریشده از پیوند و وضعیت کبد و کلیه در تعیین این محدوده نقش دارند.
در بسیاری از بیماران، محدودهٔ نگهدارنده حدود ۵ تا ۱۵ نانوگرم در میلیلیتر در نظر گرفته میشود؛ اما پزشک ممکن است محدودهٔ دیگری را مناسب بداند.
نتیجهٔ آزمایش به تنهایی دلیل کافی برای تغییر دوز نیست و باید همراه با علائم، عملکرد عضو پیوندی و سایر آزمایشها بررسی شود.
نمونه خون معمولاً درست پیش از نوبت بعدی ادواگراف گرفته میشود تا کمترین مقدار دارو در خون اندازهگیری شود.
دستور مرکز پیوند را دربارهٔ زمان نمونهگیری رعایت کنید. زمان آخرین نوبت دارو، داروهای جدید، مکملها و بروز اسهال را به پزشک یا آزمایشگاه بگویید.
ادواگراف و پروگراف هر دو حاوی تاکرولیموس هستند، اما از نظر فرمولاسیون رهش و برنامهٔ مصرف با هم تفاوت دارند.
ادواگراف اثر طولانیمدت دارد و معمولاً روزی یک نوبت مصرف میشود. پروگراف اثر سریعتری دارد و معمولاً در دو نوبت روزانه تجویز میشود.
این دو فرآورده از نظر جذب یکسان نیستند و نباید بدون نظر متخصص پیوند جایگزین یکدیگر شوند. تغییر فرآورده به تنظیم دوز و آزمایش خون نیاز دارد.
تاکرولیموس مادهٔ مؤثر ادواگراف است و ادواگراف نام تجاری یک فرآوردهٔ طولانیاثر محسوب میشود.
همهٔ فرآوردههای حاوی تاکرولیموس از نظر شکل دارویی، سرعت رهش و تعداد دفعات مصرف با ادواگراف یکسان نیستند.
ادواگراف متعلق به شرکت استلاس است. شرکت استلاس اروپا در هلند به عنوان شرکت مرتبط با محصول و بهستان دارو به عنوان واردکننده معرفی شده است.
برای اطلاع از محل تولید هر سری، عبارت «ساخت» یا «تولیدکننده» را روی همان بسته بررسی کنید.
جایگزین ادواگراف ممکن است فرآوردهٔ دیگری از تاکرولیموس یا داروی متفاوتی برای کاهش فعالیت سیستم ایمنی باشد.
انتخاب جایگزین به نوع پیوند، سطح دارو در خون، عملکرد کلیه و کبد و داروهای همزمان بستگی دارد. هیچ فرآوردهای را خودسرانه جایگزین ادواگراف نکنید.
تجربهٔ بیماران پس از پیوند کلیه با ادواگراف یکسان نیست. برخی با مصرف منظم و انجام آزمایشها درمان را به خوبی ادامه میدهند.
برخی دیگر ممکن است لرزش، سردرد، تهوع، اسهال، افزایش فشار خون یا تغییر عملکرد کلیه را تجربه کنند. تجربهٔ یک بیمار قابل تعمیم به دیگران نیست.
شدت عوارض ادواگراف به دوز، سطح خونی، وضعیت جسمانی و داروهای همزمان بستگی دارد. تهوع، سردرد و لرزش ممکن است در بعضی بیماران ایجاد شود و در برخی دیگر دیده نشود.
تب، گلودرد، سرفه، ضعف شدید، کاهش ادرار، ورم، درد شدید شکم، گیجی، اختلال دید، تشنج یا تغییر هوشیاری نیاز به تماس سریع با پزشک دارد.
بیماران پیوندی معمولاً بر مصرف ادواگراف در ساعت ثابت، انجام آزمایشهای منظم و پرهیز از تغییر خودسرانهٔ برند یا دوز تأکید دارند.
با این حال، تجربههای فردی جایگزین توصیهٔ تیم پیوند نیستند و وضعیت هر بیمار باید جداگانه بررسی شود.
تغییر وزن و ریزش مو ممکن است حین مصرف ادواگراف دیده شوند. بیماری زمینهای، داروهای همزمان، تغییرات هورمونی و وضعیت تغذیه نیز در بروز این علائم نقش دارند.
افزایش سریع وزن همراه با ورم یا کاهش ادرار باید سریعاً بررسی شود.
خوابآلودگی عارضهٔ اصلی ادواگراف نیست، اما گیجی، خستگی، اختلال تمرکز یا مشکلات بینایی ممکن است رخ دهند.
در صورت بروز این علائم، رانندگی و کار با دستگاهها را انجام ندهید و پزشک را مطلع کنید.
تا زمانی که پزشک مصرف ادواگراف را برای پیشگیری از رد عضو ضروری بداند، درمان باید ادامه یابد. مدت درمان به نوع پیوند و وضعیت بیمار بستگی دارد.
قطع یا کاهش دوز بدون دستور متخصص پیوند میتواند خطر پسزدن عضو را افزایش دهد.
