داروی آلپروستادیل که در واقع فرم مصنوعی پروستاگلاندین ای یک می باشد، یکی از عوامل متسع کننده عروق بسیار قوی و پر کاربرد در طب بالینی است. این دارو با اثر مستقیم بر روی عضلات صاف دیواره عروق خونی، باعث گشادی شریان ها و افزایش جریان خون بافتی می گردد. علاوه بر اثرات عروقی، این دارو مانع از تجمع پلاکتی نیز می شود.
موارد مصرف تایید شدهحفظ باز بودن مجرای شریانی در نوزادان مبتلا به نقص های مادرزادی قلب
- یکی از حیاتی ترین و مهم ترین موارد مصرف تایید شده آلپروستادیل، استفاده از فرم تزریق وریدی آن در بخش مراقبت های ویژه نوزادان است.
- توضیحات کاربردی برای پزشک: در نوزادانی که با نقص های مادرزادی قلبی وابسته به مجرای شریانی مانند آترزی ریوی، تترالوژی فالوت شدید یا قطع قوس آئورت متولد می شوند، بسته شدن طبیعی مجرای شریانی پس از تولد می تواند منجر به سیانوز شدید، شوک و مرگ فوری گردد. همکاران متخصص اطفال و نوزادان از انفوزیون مداوم وریدی آلپروستادیل استفاده می کنند تا این مجرا را به صورت مصنوعی باز نگه دارند و اکسیژن رسانی به بافت ها را تا زمان انجام جراحی اصلاحی قلب تضمین نمایند. پزشک باید در حین انفوزیون، نوزاد را از نظر بروز عارضه قطع تنفس یا آپنه که در این درمان بسیار شایع است، به دقت تحت پایش مداوم قرار دهد و آمادگی کامل برای لوله گذاری تنفسی را داشته باشد.
درمان اختلال نعوظ با منشا عصبی، عروقی یا روانی
- دومین مورد مصرف قطعی و تایید شده این دارو، درمان اختلال نعوظ در مردان بزرگسال است که به صورت تزریق مستقیم به داخل بافت غاری آلت تناسلی و یا شیاف های کوچک داخل مجرای ادرار تجویز می گردد.
- توضیحات کاربردی برای پزشک: در بیمارانی که به دارو های خوراکی مهار کننده فسفودی استراز پاسخ نمی دهند یا منع مصرف قطعی برای آن ها دارند، آلپروستادیل یک خط درمانی بسیار موثر است. این دارو با شل کردن عضلات صاف ترابکولار و اتساع شریان های غاری، باعث احتقان خونی و ایجاد نعوظ می شود. نکته بالینی بسیار مهم برای همکاران پزشک، آموزش دقیق نحوه تزریق به بیمار و تنظیم دقیق دوز دارو است. دوز دارو باید در مطب و تحت نظارت پزشک تیتر شود تا نعوظی ایجاد کند که بیش از یک ساعت طول نکشد. تجاوز از دوز تعیین شده می تواند منجر به پریاپیسم یا نعوظ طولانی مدت و دردناک شود که یک اورژانس اورولوژی بوده و در صورت عدم درمان سریع، به آسیب دائمی بافت و ناتوانی جنسی غیر قابل بازگشت ختم می گردد.
موارد مصرف خارج برچسبمدیریت ایسکمی بحرانی اندام و بیماری های شریانی محیطی
- استفاده از انفوزیون وریدی آلپروستادیل در بیماران مبتلا به بیماری های شدید و انسدادی شریان های محیطی، یکی از موارد مصرف خارج برچسب اما بسیار ارزشمند در طب عروق است.
- توضیحات کاربردی برای پزشک: در بیمارانی که دچار ایسکمی بحرانی اندام تحتانی هستند و به دلیل وسعت درگیری عروقی یا شرایط نامناسب جسمانی، کاندید مناسبی برای جراحی های بای پس عروقی یا مداخلات داخل عروقی نمی باشند، آلپروستادیل به عنوان یک درمان نجات بخش به کار می رود. این دارو با بهبود جریان خون در ریز گردش خون محیطی و کاهش تجمع پلاکتی، می تواند به تسکین درد های شدید در زمان استراحت کمک کرده و روند التیام زخم های ایسکمیک را تسریع بخشد و در نهایت نیاز به قطع عضو را به تاخیر بیندازد.
درمان پدیده رینود شدید و زخم های دیجیتال در اسکلرودرمی
- در بیماران روماتولوژی، به ویژه مبتلایان به اسکلرودرمی سیستمیک که دچار حملات شدید پدیده رینود می شوند، از آلپروستادیل استفاده می گردد.
- توضیحات کاربردی برای پزشک: پدیده رینود در این بیماران می تواند آن قدر شدید باشد که منجر به ایجاد زخم های دردناک در نوک انگشتان و حتی گانگرن یا سیاه شدن بافت شود. هنگامی که درمان های خط اول مانند مسدود کننده های کانال کلسیم اثربخشی کافی ندارند، همکاران روماتولوژیست از دوره های چند روزه انفوزیون وریدی آلپروستادیل برای ایجاد اتساع عروقی عمقی، بهبود خون رسانی به انگشتان و کمک به ترمیم زخم های دیجیتال استفاده می کنند.
پیشگیری از نفروپاتی ناشی از ماده حاجب در بیماران پر خطر
- استفاده پیشگیرانه از این دارو برای محافظت از کلیه ها قبل از انجام تصویر برداری های با ماده حاجب، یک کاربرد خارج برچسب در حال توسعه است.
- توضیحات کاربردی برای پزشک: در بیمارانی که دچار نارسایی مزمن کلیوی هستند و نیاز مبرم به انجام آنژیوگرافی یا سی تی اسکن با ماده حاجب دارند، خطر افت شدید عملکرد کلیه بسیار بالا است. بر اساس برخی پروتکل های تخصصی، تجویز آلپروستادیل پیش از تزریق ماده حاجب، با اتساع شریان های کلیوی و افزایش جریان خون در بخش مرکزی کلیه، می تواند اثرات مخرب و تنگ کننده عروق ناشی از ماده حاجب را خنثی کرده و خطر بروز آسیب حاد کلیوی را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
