اطلاعات تخصصی
موارد مصرف تمازپام
داروی تمازپام یک داروی خواب آور از دسته بنزودیازپین ها است که با تقویت عملکرد گیرنده های گابا در سیستم عصبی مرکزی، اثرات آرام بخشی و خواب آور خود را اعمال می کند. این دارو به دلیل داشتن نیمه عمر متوسط و فقدان متابولیت های فعال طولانی اثر، گزینه ای مناسب برای بیمارانی است که مشکل تداوم خواب دارند و مکررا در طول شب بیدار می شوند.
موارد مصرف تایید شده داروی تمازپام
درمان کوتاه مدت بی خوابی
- این دارو توسط مراجع معتبر بین المللی برای درمان کوتاه مدت اختلال بی خوابی تایید شده است. تمازپام هم برای درمان مشکل در شروع خواب و هم برای مشکل در تداوم خواب در بزرگسالان تجویز می گردد.
نکات بالینی و کاربردی برای پزشک: - پزشک باید توجه داشته باشد که درمان با این دارو ترجیحا نباید از هفت تا ده روز فراتر رود تا از خطر ایجاد تحمل، وابستگی فیزیکی و سوء مصرف جلوگیری شود. دوز معمول برای شروع در بزرگسالان پانزده تا سی میلی گرم پیش از خواب است. با این حال، در سالمندان و بیماران ناتوان، دوز پایه باید روی هفت و نیم میلی گرم تنظیم شود. ویژگی فارماکوکینتیک مهم تمازپام این است که متابولیسم آن عمدتا از طریق گلوکورونیداسیون کبدی انجام می شود و مسیر اکسیداتیو در آن نقش کمرنگی دارد. این موضوع باعث می شود تجمع دارو در سالمندان یا افراد مبتلا به نارسایی خفیف تا متوسط کبدی کمتر از سایر بنزودیازپین ها باشد. بیمار باید حداقل هفت تا هشت ساعت زمان کامل برای خواب در اختیار داشته باشد، در غیر این صورت خطر خواب آلودگی صبحگاهی، اختلال در حافظه و کاهش مهارت های حرکتی از جمله رانندگی افزایش می یابد. قطع ناگهانی دارو پس از چند هفته مصرف می تواند منجر به بی خوابی بازگشتی، لرزش و تعریق شود، لذا تیپر کردن دوز ضروری است.
موارد مصرف خارج برچسب داروی تمازپامدرمان هراس شبانه
- در برخی موارد بالینی، پزشکان از این دارو برای کنترل اختلالات خواب عمیق مانند هراس شبانه استفاده می کنند.
نکات بالینی و کاربردی برای پزشک: - بنزودیازپین ها می توانند با کاهش مراحل خواب عمیق، بروز حملات هراس شبانه را سرکوب کنند. با این حال، پزشک باید پیش از تجویز دارو، علل زمینه ای روان پزشکی، آپنه خواب یا مصرف سایر داروها را به دقت بررسی کند. تجویز طولانی مدت برای این اندیکاسیون توصیه نمی شود و تمرکز باید بر بهداشت خواب و درمان های شناختی رفتاری باشد.
کنترل بی قراری و اختلال خواب در زوال عقل
- به صورت نادر و خارج از برچسب، برای مدیریت بی قراری های شدید شبانه در بیماران مبتلا به زوال عقل مورد استفاده قرار می گیرد.
نکات بالینی و کاربردی برای پزشک: - استفاده از تمازپام در این گروه از بیماران به شدت چالش برانگیز است. پزشک باید آگاه باشد که مصرف این دارو خطر تشدید گیجی، آتاکسی، سقوط و متعاقبا شکستگی لگن را در سالمندان به طرز چشمگیری افزایش می دهد. این دارو تنها باید زمانی تجویز شود که مداخلات غیر دارویی با شکست مواجه شده باشند و بی خوابی بیمار منجر به فرسودگی شدید مراقبان یا آسیب به خود بیمار شده باشد. دوز باید در حداقل ممکن تنظیم شده و پایش دقیق تنفسی و هوشیاری الزامی است.
مکانیسم اثر تمازپام
تمازپام مانند سایر بنزودیازپین ها با گیرنده های GABA گاما آمینو بوتیریک اسید هم پوشانی دارد. این گیرنده ها در مغز بطور گسترده ای پراکنده هستند. اتصال به جایگاه گیرنده های گابا باعث افزایش اثرات انتقال عصب این واسطه شیمیایی می شود. این اتصال باعث باز شدن کانال کلراید بر روی رسپتور می شود و باعث افزایش پلاریزاسیون نرون می گردد.
به نظر می رسد بنزودیازپین ها اثر مهار کننده گابا را تقویت می کنند و از این راه میزان تحریک نورون ها را در بسیاری از مناطق مغز کاهش می دهند
منع مصرف تمازپام
مصرف این دارو در زنان باردار اکیدا ممنوع است و جزء گروه X طبقه بندی می شود. ممکن است باعث مرگ یا نقص عضو جنین گردد.
مصرف در بارداری تمازپام
گروه X
به هيچ وجه نبايد استفاده شود: مطالعات حیوانی یا انسانی مواردی از نقص مادرزادی و یا خطر مرگ جنین ناشی از عوارض مصرف این دارو در دوران بارداری مشاهده شده است. این شواهد به واسطه تحقیقات، تجربه عرضه در بازار و یا مطالعات انسانی به دست آمده است. بنابراین ریسک خطر مصرف این دارو در بارداری بطور حتم بیش از منافع احتمالی آن است و نباید استفاده شود.
