اگزازپام یک داروی آرامبخش است. این دارو در گروهی از داروها قرار میگیرد که به آنها بنزودیازپین گفته میشود (داروهایی که با آرامتر کردن فعالیت مغز، اضطراب و تنش را کمتر میکنند). اگزازپام بیشتر برای کاهش اضطراب، تنش عصبی، بیقراری و در بعضی افراد برای کمک کوتاهمدت به خواب تجویز میشود.
این دارو با اثر روی مغز و اعصاب، حالت برانگیختگی و نگرانی شدید را کمتر میکند و ممکن است باعث احساس آرامش شود. البته اگزازپام درمان قطعی اضطراب یا بیخوابی نیست و معمولاً برای مدت محدود مصرف میشود.
چون اگزازپام میتواند وابستگی ایجاد کند، مصرف خودسرانه، افزایش مقدار مصرف یا استفاده طولانیمدت از آن بدون نظر پزشک مناسب نیست.
اگزازپام بیشتر برای افرادی تجویز میشود که دچار اضطراب، استرس شدید، دلشوره، تنش عصبی یا بیقراری هستند. این دارو میتواند برای مدت کوتاه به آرامتر شدن فرد کمک کند.
در بعضی شرایط، پزشک ممکن است از اگزازپام برای کمک به خواب هم استفاده کند؛ بهویژه زمانی که بیخوابی به دلیل اضطراب یا نگرانی زیاد ایجاد شده باشد.
گاهی این دارو در برخی بیماران برای کمک به کاهش علائم ترک الکل هم به کار میرود، اما این مورد حتماً باید زیر نظر پزشک انجام شود و مصرف خودسرانه آن خطرناک است.
یکی از کاربردهای اصلی اگزازپام، کاهش اضطراب و استرس شدید است. وقتی فرد دچار نگرانی زیاد، دلشوره، بیقراری، تنش عضلانی یا آشفتگی عصبی میشود، پزشک ممکن است برای مدت کوتاه این دارو را تجویز کند.
اگزازپام علت اصلی اضطراب را از بین نمیبرد، اما میتواند شدت علائم را کمتر کند. اگر اضطراب طولانیمدت باشد، معمولاً لازم است علت آن بررسی شود و درمانهای مناسبتری مانند مشاوره، رواندرمانی یا داروهای مناسب برای مصرف طولانیتر در نظر گرفته شود.
قرص اگزازپام برای خواب در بعضی افراد تجویز میشود، مخصوصاً وقتی بیخوابی به دلیل اضطراب، فکر و خیال زیاد، تنش عصبی یا دلشوره باشد. در این حالت، آرامتر شدن ذهن ممکن است به بهتر خوابیدن کمک کند.
با این حال، اگزازپام معمولاً انتخاب اصلی برای درمان بیخوابی طولانیمدت نیست. اگر فرد مدت زیادی برای خواب از این دارو استفاده کند، ممکن است بدن به آن عادت کند و بدون دارو خوابیدن سختتر شود.
مصرف خودسرانه اگزازپام برای خواب میتواند باعث خوابآلودگی روز بعد، کاهش تمرکز، کند شدن واکنشها، فراموشی و وابستگی شود. اگر بیخوابی ادامهدار است، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
قرص اگزازپام 10 یعنی هر قرص دارای 10 میلیگرم اگزازپام است. میلیگرم واحد اندازهگیری مقدار دارو است و نشان میدهد چه مقدار ماده دارویی در هر قرص وجود دارد.
اینکه یک قرص 10 میلیگرمی باشد، به این معنی نیست که برای همه افراد مناسب است. مقدار مناسب مصرف برای هر فرد فرق دارد و پزشک آن را با توجه به سن، شدت اضطراب یا بیخوابی، وضعیت کبد، بیماریهای دیگر و داروهای همزمان تعیین میکند.
مصرف بیشتر از مقدار تجویز شده میتواند خطر خوابآلودگی شدید، گیجی، افت هوشیاری، زمین خوردن و وابستگی را بیشتر کند.
قرص اگزازپام باید دقیقاً همانطور مصرف شود که پزشک گفته است. این دارو ممکن است یک بار یا چند بار در روز تجویز شود و مقدار مصرف آن به علت مصرف، شدت علائم و شرایط بدنی فرد بستگی دارد.
اگزازپام را میتوان همراه غذا یا بدون غذا مصرف کرد. اگر بعد از مصرف آن معده ناراحت شود، ممکن است مصرف همراه غذا بهتر باشد.
بیمار نباید مقدار دارو را خودسرانه کم یا زیاد کند. همچنین نباید دارو را به فرد دیگری بدهد، حتی اگر علائم او شبیه باشد.
زمان مصرف قرص اگزازپام به علت تجویز بستگی دارد. اگر پزشک آن را برای اضطراب روزانه تجویز کرده باشد، ممکن است مصرف دارو در یک یا چند نوبت در طول روز لازم باشد.
اگر اگزازپام برای کمک به خواب تجویز شده باشد، معمولاً نزدیک زمان خواب مصرف میشود. با این حال، زمان دقیق مصرف باید طبق نسخه پزشک باشد.
چون این دارو میتواند باعث خوابآلودگی و کاهش تمرکز شود، بعد از مصرف آن نباید رانندگی کرد یا با ابزار و دستگاههای خطرناک کار کرد؛ مگر اینکه فرد بداند دارو چه اثری روی بدن او دارد و پزشک نیز منع نکرده باشد.
قرص اگزازپام معمولاً بعد از مدتی کوتاه تا متوسط شروع به اثر میکند، اما زمان دقیق اثر کردن آن در همه افراد یکسان نیست. سن، وضعیت بدن، مقدار دارو، مصرف همراه غذا و داروهای دیگر میتوانند روی زمان اثر دارو تأثیر بگذارند.
اثر آرامبخشی اگزازپام ممکن است چند ساعت باقی بماند. به همین دلیل بعضی افراد بعد از مصرف آن دچار خوابآلودگی، کندی، گیجی یا کاهش تمرکز میشوند.
اگزازپام ممکن است مدتی در بدن باقی بماند. مدت باقی ماندن آن برای همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند سن، عملکرد کبد، مقدار مصرف و مدت مصرف بستگی دارد.
کبد یکی از اعضای مهم بدن است که به تجزیه و دفع بسیاری از داروها کمک میکند. اگر عملکرد کبد ضعیف باشد، ممکن است دارو مدت بیشتری در بدن بماند.
اگزازپام ممکن است در بعضی آزمایشهای مربوط به مصرف داروها یا مواد قابل تشخیص باشد. اگر فرد این دارو را با نسخه پزشک مصرف میکند، بهتر است قبل از آزمایش این موضوع را اطلاع دهد.
اگزازپام مانند بسیاری از داروهای آرامبخش میتواند عوارضی ایجاد کند. این عوارض در همه افراد دیده نمیشوند، اما در شروع مصرف یا با مصرف مقدار بالاتر ممکن است بیشتر باشند.
اگر این عوارض شدید شوند، ادامه پیدا کنند یا زندگی روزمره را مختل کنند، بهتر است بیمار با پزشک مشورت کند.
در بعضی افراد، اگزازپام میتواند عوارض جدیتری ایجاد کند. این عوارض کمتر شایع هستند، اما باید به آنها توجه شود.
فراموشی ناشی از اگزازپام معمولاً به این شکل است که فرد اتفاقات بعد از مصرف دارو را خوب به خاطر نمیآورد. این مشکل در سالمندان، مصرف دوزهای بالاتر یا مصرف همزمان با الکل و داروهای آرامبخش دیگر بیشتر ممکن است دیده شود.
خیر، اگزازپام مرفین ندارد. مرفین یک داروی مسکن قوی از گروه داروهای مخدر است، اما اگزازپام داروی آرامبخش و ضداضطراب است.
با این حال، نداشتن مرفین به معنی بیخطر بودن اگزازپام نیست. اگزازپام میتواند باعث وابستگی شود؛ یعنی بدن و ذهن به مصرف دارو عادت کنند و قطع ناگهانی آن مشکلساز شود.
به همین دلیل، اگزازپام باید فقط با تجویز پزشک و طبق دستور مصرف شود.
اگزازپام میتواند وابستگی جسمی و روانی ایجاد کند. وابستگی جسمی یعنی بدن به حضور دارو عادت میکند و با قطع ناگهانی آن ممکن است علائم ناخوشایند ایجاد شود. وابستگی روانی یعنی فرد احساس کند بدون دارو نمیتواند آرام باشد یا بخوابد.
احتمال وابستگی زمانی بیشتر میشود که دارو برای مدت طولانی، با مقدار بالا یا بدون نظر پزشک مصرف شود. به همین دلیل، پزشکان معمولاً این دارو را برای دورههای کوتاهمدت تجویز میکنند.
اگر فرد احساس میکند به مصرف اگزازپام وابسته شده است، نباید دارو را ناگهانی قطع کند و باید با پزشک مشورت کند.
قطع ناگهانی اگزازپام، بهویژه بعد از مصرف منظم و طولانیتر، میتواند باعث برگشت اضطراب یا ایجاد علائم ترک شود. علائم ترک یعنی نشانههایی که بعد از کم شدن یا قطع دارویی که بدن به آن عادت کرده، ظاهر میشوند.
به همین دلیل، اگر لازم باشد دارو قطع شود، پزشک معمولاً مقدار مصرف را کمکم کاهش میدهد تا بدن فرصت سازگاری داشته باشد.
اگزازپام با الکل و داروهایی که باعث خوابآلودگی میشوند، تداخل مهم دارد. تداخل دارویی یعنی دو دارو یا یک دارو و یک ماده دیگر، روی اثر هم تأثیر بگذارند و احتمال عوارض را بیشتر کنند.
مصرف همزمان اگزازپام با الکل یا داروهای خوابآور میتواند باعث خوابآلودگی شدید، گیجی، افت هوشیاری، کند شدن تنفس و خطرهای جدی شود.
قبل از شروع اگزازپام، بیمار باید فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفی خود را به پزشک یا داروساز اطلاع دهد.
مصرف همزمان اگزازپام با مسکنهای مخدر میتواند بسیار خطرناک باشد. مسکنهای مخدر داروهای قوی برای کاهش درد هستند که میتوانند باعث خوابآلودگی و کند شدن تنفس شوند.
اگزازپام هم میتواند بدن را آرام و خوابآلود کند. وقتی این دو با هم مصرف شوند، احتمال خوابآلودگی شدید، کاهش سطح هوشیاری، کند شدن تنفس و حتی خطر جانی بیشتر میشود.
اگر فردی داروهایی مانند متادون یا مسکنهای مخدر مصرف میکند، باید قبل از مصرف اگزازپام حتماً پزشک را در جریان بگذارد.
قرص اگزازپام برای همه افراد مناسب نیست. در بعضی شرایط، مصرف آن ممکن است خطرناک باشد یا فقط با احتیاط و نظارت پزشک انجام شود.
در افرادی که افسردگی، افکار آسیب به خود، سابقه سوءمصرف دارو یا سابقه مصرف مواد دارند، اگزازپام باید با دقت بیشتری بررسی شود.
در دوران بارداری، مصرف اگزازپام باید فقط با نظر پزشک باشد. این دارو ممکن است روی جنین اثر بگذارد، بهویژه اگر در مقدار بالا یا در ماههای پایانی بارداری مصرف شود.
در دوران شیردهی نیز باید احتیاط شود، چون ممکن است مقدار کمی از دارو وارد شیر مادر شود و در نوزاد خوابآلودگی، بیحالی یا مشکل در شیر خوردن ایجاد کند.
اگر فرد باردار است، قصد بارداری دارد یا به نوزاد شیر میدهد، باید قبل از مصرف اگزازپام با پزشک مشورت کند.
سالمندان معمولاً به اثرات اگزازپام حساستر هستند. در این افراد احتمال خوابآلودگی، گیجی، اختلال حافظه، زمین خوردن و شکستگی بیشتر است.
به همین دلیل، اگر پزشک اگزازپام را برای سالمندان تجویز کند، معمولاً با مقدار کمتر و احتیاط بیشتر شروع میکند.
در کودکان، مصرف اگزازپام باید بسیار محدود و فقط با تجویز پزشک باشد. استفاده خودسرانه از این دارو در کودکان مناسب نیست.
در بعضی افراد، اگزازپام ممکن است باعث کاهش میل جنسی، کاهش انرژی یا اختلال در عملکرد جنسی شود. این عارضه در همه افراد دیده نمیشود.
این مشکل ممکن است در مصرف طولانیمدت، مصرف مقدار بالاتر یا مصرف همزمان با بعضی داروهای دیگر بیشتر دیده شود. اگر فرد بعد از شروع اگزازپام متوجه تغییر واضح در میل یا عملکرد جنسی شد، بهتر است بدون قطع خودسرانه دارو با پزشک مشورت کند.
اگزازپام و کلونازپام هر دو داروهای آرامبخش هستند و هر دو روی مغز و اعصاب اثر میگذارند، اما دقیقاً یکسان نیستند.
اگزازپام بیشتر برای اضطراب، تنش عصبی و گاهی کمک کوتاهمدت به خواب تجویز میشود. کلونازپام علاوه بر برخی مشکلات اضطرابی، در بعضی بیماریهای عصبی مانند تشنج هم کاربرد دارد.
این دو دارو از نظر سرعت اثر، مدت ماندن در بدن، مقدار مصرف و موارد کاربرد با هم فرق دارند. بنابراین، نباید اگزازپام و کلونازپام را خودسرانه به جای هم مصرف کرد.
اگزازپام، دیازپام، لورازپام و آلپرازولام همگی داروهای آرامبخش و ضداضطراب هستند، اما تفاوتهایی دارند. بعضی از این داروها سریعتر اثر میکنند و بعضی مدت بیشتری در بدن میمانند.
اینکه کدام دارو برای یک فرد مناسبتر است، به علت مصرف، سن، بیماریهای زمینهای، داروهای دیگر و احتمال وابستگی بستگی دارد.
هیچکدام از این داروها نباید بدون نظر پزشک با دیگری جایگزین شوند.
اگر اگزازپام برای فرد مناسب نباشد یا پزشک تشخیص دهد که مصرف آن بهتر است ادامه پیدا نکند، ممکن است داروی دیگری یا روشهای غیر دارویی پیشنهاد شود.
در اضطراب مزمن یا بیخوابی طولانیمدت، روشهای غیر دارویی معمولاً نقش مهمی دارند و میتوانند به کاهش نیاز به دارو کمک کنند.
برای کاهش خطر عوارض، هنگام مصرف اگزازپام باید چند نکته مهم رعایت شود.
اگزازپام بیشتر برای کاهش اضطراب، تنش عصبی، بیقراری و در بعضی افراد برای کمک کوتاهمدت به خواب تجویز میشود. این دارو درمان دائمی اضطراب یا بیخوابی نیست و باید با نظر پزشک مصرف شود.
اگر زمان زیادی از نوبت فراموششده نگذشته باشد، معمولاً میتوان آن را مصرف کرد. اما اگر به نوبت بعدی نزدیک است، بهتر است نوبت فراموششده حذف شود. دو برابر کردن مقدار دارو توصیه نمیشود.
بله، مصرف اگزازپام با الکل خطرناک است. این ترکیب میتواند باعث خوابآلودگی شدید، گیجی، کند شدن تنفس و کاهش هوشیاری شود.
اگزازپام میتواند وابستگی ایجاد کند، مخصوصاً اگر مدت طولانی، با مقدار بالا یا بدون نظر پزشک مصرف شود. به همین دلیل، مصرف آن باید محدود و تحت نظر پزشک باشد.
در بعضی افراد ممکن است باعث اختلال حافظه یا فراموشی شود. این مشکل بیشتر در سالمندان، مصرف مقدار بالاتر یا مصرف همزمان با الکل و داروهای خوابآور دیده میشود.
ممکن است در بعضی آزمایشها قابل شناسایی باشد. اگر فرد این دارو را با نسخه پزشک مصرف میکند، بهتر است قبل از انجام آزمایش این موضوع را اطلاع دهد.
خیر، بهویژه اگر دارو مدتی به طور منظم مصرف شده باشد. قطع ناگهانی میتواند باعث بیخوابی، اضطراب، لرزش، تپش قلب و علائم ترک شود. کاهش یا قطع دارو باید با نظر پزشک انجام شود.
بله، سالمندان بیشتر در معرض خوابآلودگی، گیجی، زمین خوردن و اختلال حافظه هستند. به همین دلیل معمولاً پزشک در سالمندان با مقدار کمتر و احتیاط بیشتر دارو را تجویز میکند.
ممکن است با بعضی داروهای ضدافسردگی تداخل داشته باشد و خوابآلودگی یا سرگیجه را بیشتر کند. بنابراین پزشک باید از همه داروهای مصرفی بیمار آگاه باشد.
موارد مصرف تایید شده اگزازپام
این موارد دارای تاییدیه رسمی بر اساس مطالعات بالینی گسترده و مکانیسم اثر دارو بر گیرندههای گاما آمینوبوتیریک اسید هستند:
اگزازپام به عنوان یک بنزودیازپین با اثر کوتاه تا متوسط، اثرات درمانی خود را از طریق تقویت سیستمهای مهاری مغز اعمال میکند. مکانیسمهای دقیق آن به شرح زیر است:
اگزازپام به دلیل مسیر متابولیکی خاص خود، در میان بنزودیازپینها جایگاه ویژهای دارد، به ویژه برای بیمارانی که دچار نارساییهای عضوی هستند.
موارد منع مصرف در بیماریها
تجویز اگزازپام در حضور شرایط بالینی زیر میتواند خطرات جدی برای سلامت بیمار به همراه داشته باشد:
عوارض جانبی سیستم عصبی مرکزی
این دسته از عوارض شایعترین واکنشها به اگزازپام هستند و مستقیماً با مکانیسم تقویت مهار در مغز ارتباط دارند.
هشدارهای جامع و کاربردی اگزازپام
مدیریت بالینی اگزازپام به عنوان یک بنزودیازپین با اثر کوتاه تا متوسط، مستلزم توجه دقیق به هشدارهای زیر است:
توصیههای دارویی مخصوص پزشک
مدیریت بالینی اگزازپام به دلیل ماهیت آرامبخش و پتانسیل ایجاد وابستگی، نیازمند دقت در پروتکلهای تجویز و نظارت است:
هنگام بلند شدن از حالت خوابیده یا نشسته، این کار را به آرامی انجام دهید تا دچار سرگیجه ناگهانی و افتادن نشوید. این موضوع به ویژه برای افراد مسن در ساعات میانی شب که برای استفاده از سرویس بهداشتی بیدار میشوند، اهمیت حیاتی دارد.
| آلپرازولام | فلورازپام |
| لورازپام | میدازولام |
| نیترازپام | تمازپام |
| تریازولام | کلردیازپوکساید |
| کلرازپیک اسید | دلورازپام |
| دیازپام | اس تازولام |
| نمایش بیشتر | |
برای دسترسی به اطلاعات تخصصی و جامع در زمینه مقدارمصرف، فارماکولوژی،تداخلات دارویی و راهنماییهای کلینیکی،از وبسایت Medscape استفاده کنید.
Drugs.comبرای بررسی دقیق دوزها،عوارض جانبی،هشدارها و جزئیات کاربرد داروها،میتوانید به وبسایت Drugs.com مراجعه کنید.
استفاده نشود: شواهدی دال بر خطر مرگ جنین با مصرف این دارو در دوران بارداری وجود دارد. این شواهد به واسطه تحقیقات، تجربه عرضه در بازار و یا مطالعات انسانی به دست آمده است. منافع دارو در مقابل خطرات احتمالی، تعیین کننده مصرف یا عدم مصرف این دارو در دوران بارداری است
| کد ژنریک | نام شکل دارویی | پرخطر | دما | حیاتی | برچسب هشدار بالا |
|---|---|---|---|---|---|
| 00934 |
قرص اگزازپام |
