اتیودیزداویل چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف اتیودیزداویل

موارد مصرف تایید شده داروی اتیودیزداویل

تصویربرداری و ارزیابی تشخیصی سیستم لنفاوی

• یکی از کاربردهای تایید شده و اصلی اتیودیزداویل، استفاده به عنوان ماده حاجب روغنی در تصویربرداری لنفاوی است. این دارو به صورت تزریق داخل عروق یا گره های لنفاوی به کار می رود تا نقشه ساختار لنفاوی بدن، ارزیابی درگیری گره های لنفاوی در تومورهای سرطانی، بررسی بیماری های انسدادی لنفاوی و تشخیص قطعی محل نشت مایع لنفاوی مشخص شود. در عمل بالینی، تزریق باید بسیار آهسته و تحت هدایت تصویربرداری رادیولوژی انجام شود تا از ورود مستقیم مقادیر زیاد ماده روغنی به جریان وریدی و ایجاد انسداد عروق ریوی یا مغزی جلوگیری به عمل آید. پزشک باید پیش از تزریق، وضعیت تنفسی بیمار و ظرفیت ریوی را به دقت بررسی نماید.

تصویربرداری از رحم و لوله های رحمی در بررسی ناباروری

• این دارو به عنوان ماده حاجب کدر در برابر اشعه برای تصویربرداری از فضای رحم و باز بودن لوله های رحمی تایید شده است. کاربرد بالینی آن در ارزیابی ناهنجاری های ساختاری مادرزادی رحم، پولیپ ها، چسبندگی های داخل رحمی و انسداد لوله های رحمی در بررسی علل ناباروری زنان است. علاوه بر نقش تشخیصی، ماهیت روغنی این دارو می تواند به شستشو و باز شدن مکانیکی انسدادهای خفیف ناشی از ترشحات یا موکوس در لوله های رحمی کمک کند و شانس بارداری خود به خودی را در ماه های پس از اقدام افزایش دهد. تزریق در این روش باید با فشار ملایم انجام گیرد تا از خروج ماده به عروق خونی و آمبولی جلوگیری شود.

موارد مصرف خارج برچسب داروی اتیودیزداویل

شیمی درمانی از طریق انسداد عروقی در سرطان هپاتوسلولار کبد

• مهم ترین و شایع ترین کاربرد خارج برچسب اتیودیزداویل، استفاده به عنوان ماده حامل دارو و مسدودکننده عروقی در روش کموامبولیزاسیون از طریق شریان هپاتیک در تومورهای اولیه و غیر قابل جراحی کبد است. سلول های تومور کبدی میل ترکیبی بالایی برای جذب و نگهداری این ترکیب روغنی دارند. اتیودیزداویل با داروهای ضد سرطان مانند دوکسوروبیسین، سیس پلاتین یا اپی روبیسین مخلوط شده و به عنوان یک امولسیون به درون شریان خونرسان تومور تزریق می شود. این روش بالینی باعث می شود غلظت بسیار بالایی از داروی شیمی درمانی به صورت موضعی و برای مدت طولانی در بافت تومور باقی بماند، در حالی که جریان خون شریانی تومور مسدود شده و بافت سرطانی دچار ایسکمی و نکروز می گردد و عوارض سیستمیک شیمی درمانی نیز به حداقل می رسد.

درمان قطعی نشت های لنفاوی، شیلوبدن و شیلوتوراکس

• اتیودیزداویل علاوه بر جنبه تشخیصی در سیستم لنفاوی، اثر درمانی مستقیم در مهار نشت لنف دارد. در مواردی مانند افیوژن مایع شیلو در قفسه سینه یا فضای شکم که پس از جراحی های توراکس یا تروما ایجاد می شود، لنفانژیوگرافی با اتیودیزداویل می تواند منجر به ایجاد یک پاسخ التهابی موضعی خفیف، تحریک بافت اسکار و انسداد خود به خودی در محل نشت عروق لنفاوی کوچک شود. این رویکرد غیر تهاجمی در بسیاری از بیماران نیاز به جراحی های سنگین توراکوتومی یا بستن مجرای توراسیک را برطرف می کند.

نشانه گذاری تومورها و ضایعات ریوی پیش از جراحی

• در موارد جراحی های کم تهاجمی قفسه سینه، از اتیودیزداویل به صورت تزریق مستقیم از طریق پوست تحت هدایت توموگرافی کامپیوتری برای نشانه گذاری گرهک های ریوی کوچک و عمقی استفاده می شود. به دلیل کدورت بالای رادیولوژی این ماده روغنی، جراح می تواند در طول عمل فلوروسکوپی محل دقیق ضایعه را مشاهده کرده و برداشت بافتی را با حداقل آسیب به پارانشیم سالم ریه انجام دهد.

آمبولیزاسیون و درمان ناهنجاری های عروقی و توده های خوش خیم

• اتیودیزداویل به عنوان ماده کمکی به همراه مایعات چسبنده بافتی نظیر سیانوآکریلات برای آمبولیزاسیون و کنترل خونریزی یا بستن ناهنجاری های شریانی وریدی، آنژیومیولیپومای کلیوی و واریس های گوارشی به کار می رود. اضافه کردن این روغن به چسب های بافتی علاوه بر فراهم کردن امکان مشاهده دقیق ماده در حین تزریق با اشعه رادیولوژی، زمان انعقاد چسب را تنظیم کرده و دقت مداخله عروقی را افزایش می دهد.

مکانیسم اثر اتیودیزداویل

ایجاد کدرشدگی و کنتراست در تصویربرداری با پرتو ایکس

• اتیودیزداویل یک ترکیب روغنی حاوی غلظت بالایی از ید آلی پیوند یافته با اسیدهای چرب اتیل استر روغن دانه خشخاش است. مکانیسم اصلی تصویربرداری آن بر پایه عدد اتمی بالای ید و توانایی جذب موثر فوتون های پرتو ایکس استوار است. این پدیده باعث تضعیف شدید پرتوهای عبوری و ایجاد تمایز دیداری و کنتراست رادیولوژیک بسیار قوی در بافت ها و مجاری مورد بررسی مانند سیستم لنفاوی، فضای رحم و لوله های رحمی می شود.

به دام افتادن انتخابی در نئوپلاسم های کبدی و ایجاد انسداد عروقی

• در کاربرد مداخله ای انکولوژی، مکانیسم اثر این ماده بر پایه ویژگی های هیدروفوبیک و چربی دوستی بالای آن است. پس از تزریق از طریق شریان تغذیه کننده تومور کبد، این ماده روغنی به صورت انتخابی توسط سلول های توموری کبد و فضای بینابینی آن برداشت شده و برای مدت طولانی باقی می ماند، در حالی که بافت سالم کبد به دلیل وجود سیستم تخلیه وریدی پورتال و فاگوسیتوز سریع توسط سلول های کوپفر، ظرف مدت چند روز تا چند هفته آن را پاکسازی می کند. علاوه بر این، گرانروی بالای این روغن باعث کند شدن جریان خون مویرگی درون تومور، ایجاد انسداد مکانیکی موقت یا پایدار عروق ریز و تشدید ایسکمی تومور می شود.

حامل و تثبیت کننده داروهای شیمی درمانی

• اتیودیزداویل هنگامی که با داروهای ضد سرطان محلول در آب مانند دوکسوروبیسین مخلوط می شود، یک امولسیون پایدار را تشکیل می دهد. مکانیسم عمل در این حالت، آزادسازی تدریجی، پیوسته و موضعی داروی شیمی درمانی درون بافت نئوپلاسم است که منجر به افزایش زمان تماس دارو با سلول های بدخیم، بالا رفتن غلظت داخل سلولی سایتوتوکسیک و کاهش نفوذ سیستمیک دارو به گردش خون عمومی می گردد.

تحریک التهاب موضعی و انسداد فیزیکی در نشت های لنفاوی

• در ناهنجاری های تخلیه و نشت لنف، این ماده به عنوان یک عامل تحریک کننده عمل می کند. تجمع اتیودیزداویل در مجاورت پارگی های کوچک عروق لنفاوی سبب بروز یک پاسخ التهابی خفیف و گذرا در بافت اطراف می شود. این فرایند بیولوژیک همراه با غلظت بالای روغنی دارو، بازسازی موضعی کلاژن و فیبروز را تسریع کرده و موجب بسته شدن مکانیکی منافذ نشت مایع شیلو می گردد.

فارماکوکینتیک اتیودیزداویل

جذب و ورود به جریان عمومی

• میزان و سرعت جذب سیستمیک دارو کاملا وابسته به روش تزریق است. پس از تزریق مستقیم داخل مجاری لنفاوی، دارو به آرامی از شبکه لنفی عبور کرده و نهایتا از طریق مجرای توراسیک وارد جریان خون وریدی سیستمیک می شود. در تزریق رحمی، جذب عمومی دارو از طریق مخاط بسیار ناچیز است، مگر در مواردی که فشار تزریق بالا بوده و ماده وارد عروق اندومتر یا وریدهای لگنی شود. پس از تزریق شریانی در کبد، بخش اعظم دارو در مویرگ های توموری به دام می افتد و نشت سیستمیک آن به آهستگی رخ می دهد.

توزیع بافتی و ماندگاری

• پس از تزریق لنفاوی، دارو ابتدا در گره های لنفاوی به صورت پایدار رسوب می کند و می تواند ماکروفاژهای لنفاوی را پر کرده و تصویر رادیولوژیک گره ها را از چند ماه تا گاهی یک سال حفظ کند. مقادیری از دارو که به گردش خون وریدی وارد می شوند، به سمت بستر مویرگی ریه هدایت شده و در آنجا به طور موقت فیلتر می گردند. در تزریق شریانی کبد، دارو در توده های نئوپلاستیک تا ماه ها باقی می ماند، اما در بافت غیر توموری کبد به سرعت متابولیزه می شود.

متابولیسم و دگرگونی زیستی

• اتیودیزداویل عمدتا در کبد و توسط ماکروفاژهای بافتی از طریق آنزیم های لیپاز و استراز هیدرولیز می شود. این فرایند منجر به شکستن پیوندهای استری و آزاد شدن اسیدهای چرب و یون ید آزاد می گردد. ید آزاد شده وارد مخزن ید بدن شده و می تواند توسط غده تیروئید برداشت شود یا در مسیرهای بیوشیمیایی متابولیزه گردد، که این موضوع علت بروز اختلالات عملکرد تیروئید پس از مصرف این دارو را توجیه می کند.

دفع و نیمه عمر پاکسازی

• مسیر اصلی دفع یون های ید معدنی آزاد شده از تجزیه دارو، از طریق فیلتراسیون کلیوی و ادرار است. بخش کوچکی از متابولیت های چربی نیز ممکن است از طریق صفرا و دستگاه گوارش دفع شوند. نیمه عمر پاکسازی دارو بسته به بافت هدف بسیار متغیر است؛ نیمه عمر آن در گردش خون عمومی کوتاه است، اما نیمه عمر حذف آن از گره های لنفاوی و کپسول های توموری بسیار طولانی بوده و از چند هفته تا چندین ماه متغیر است. پزشک باید در بیماران دارای سابقه کم کاری یا پرکاری تیروئید و مبتلایان به نارسایی کلیوی، دفع تاخیری و اثرات پایدار ید آزاد را مد نظر قرار دهد.

منع مصرف اتیودیزداویل

موارد منع مصرف در بیماری

حساسیت شدید و شناخته شده به ترکیبات ید دار

• مصرف اتیودیزداویل در تمام بیمارانی که سابقه واکنش های آنافیلاکسی یا حساسیت های شدید، آنژیوادم، راش های تاولی یا کهیر به مواد حاجب ید دار یا روغن دانه خشخاش دارند مطلقا ممنوع است.

بیماری های ریوی و نارسایی تنفسی

• این دارو در بیماران مبتلا به نارسایی شدید ریوی، کاهش شدید ظرفیت تهویه ای، بیماری انسدادی مزمن پیشرفته ریه، آمفیزم شدید یا فشار خون بالای ریوی مطلقا منع مصرف دارد. ورود حتی مقادیر کم قطرات روغنی به گردش خون ریوی می تواند منجر به انسداد مویرگی گسترده، افت شدید اکسیژن، دیسترس تنفسی حاد، آمبولی چربی ریه و نارسایی قلبی راست شود.

نارسایی شدید قلبی عروقی

• در بیمارانی که مبتلا به نارسایی جبران نشده قلب راست یا چپ، بیماری های شدید عروق کرونر، شوک قلبی، یا شنت راست به چپ قلبی هستند مصرف این دارو ممنوع است، زیرا شنت های قلبی اجازه می دهند قطرات روغنی از ریه عبور کرده و مستقیما وارد عروق مغزی شوند و سکته مغزی یا آمبولی سیستمیک ایجاد نمایند.

اختلالات حاد و شدید تیروئید

• در پرکاری تیروئید فعال، تیروتوکسیکوز بالینی، گواتر گره ای سمی و بیماری گریوز فعال به دلیل آزادسازی مقادیر فراوان ید آزاد و احتمال القای بحران طوفان تیروئیدی، استفاده از این دارو ممنوع است.

نارسایی پیشرفته کبد و نارسایی کلیه

• استفاده از اتیودیزداویل به خصوص در کموامبولیزاسیون در بیماران مبتلا به سیروز پیشرفته، نارسایی شدید کبدی با آسیت مقاوم یا آنسفالوپاتی کبدی، و نارسایی مرحله نهایی کلیه به دلیل خطر نکروز وسیع بافت کبد، نارسایی حاد کلیوی و مسمومیت های شدید بافتی منع مصرف دارد.

عفونت ها و التهاب های فعال لگنی و تناسلی

• در روش های تصویربرداری رحم و لوله ها، وجود هرگونه عفونت حاد واژن، التهاب دهانه رحم، بیماری التهابی حاد لگن، خونریزی های رحمی با علت نامشخص یا سابقه کورتاژ و مداخله اخیر رحمی ممنوعیت مطلق دارد، زیرا تزریق دارو تحت فشار ممکن است باکتری ها را به صفاق گسترش دهد یا ورود دارو به وریدهای آسیب دیده باعث آمبولی شود.

موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی

منع مصرف در دوران بارداری

• استفاده از اتیودیزداویل در بارداری مطلقا منع شده است. تصویربرداری از رحم و لوله های رحمی در صورت وجود یا احتمال بارداری به هیچ وجه نباید انجام شود، زیرا خطر سقط جنین، آسیب مستقیم مکانیکی و شیمیایی به رویان و اختلالات ناشی از پرتوهای رادیولوژی وجود دارد. علاوه بر این، ید آزاد شده از دارو به راحتی از جفت عبور می کند و به دلیل تکامل ناکامل غده تیروئید جنین، می تواند باعث کم کاری شدید و مادرزادی تیروئید، گواتر بزرگ جنینی و ناهنجاری های رشدی عصبی گردد. پزشک موظف است پیش از انجام هرگونه مداخله با این دارو، آزمایش منفی بارداری را به طور قطعی تایید کند.

منع مصرف در دوران شیردهی

• اتیودیزداویل و مشتقات ید دار آن در شیر مادر ترشح می شوند. ورود مقادیر بالای ید به بدن نوزاد می تواند عملکرد تیروئید شیرخوار را مهار کرده و منجر به هیپوتیروئیدی بالینی یا تحت بالینی شود. در صورت ضرورت قطعی استفاده از این دارو برای مادر، شیردهی باید بلافاصله متوقف گردد و تغذیه نوزاد با شیر مادر تا زمان اطمینان از پاکسازی کامل دارو و بر اساس نظر پزشک معالج قطع بماند.

موارد منع مصرف در کودکان
محدودیت ها و ممنوعیت های مصرف در گروه سنی کودکان: ایمنی و اثربخشی اتیودیزداویل در بیماران کودک به طور کامل و جامع در کارآزمایی های بالینی اثبات نشده است و مصرف این دارو در نوزادان، شیرخواران و کودکان به دلیل حساسیت بسیار بالا به نارسایی های ریوی و تیروئیدی باید با احتیاط فوق العاده شدید و تنها در موارد حیاتی نجات دهنده زندگی در نظر گرفته شود. در صورت استفاده تشخیصی یا درمانی لنفاوی در کودکان، مواردی نظیر وزن بسیار پایین، حجم کم عروق، احتمال بالای شنت های مخفی قلبی، و نارسایی ارگان ها منع مصرف ایجاد می کند. در کودکان کوچک، سیستم تیروئید نسبت به سرکوب عملکرد با مقادیر بالای ید بسیار آسیب پذیر است و خطر بروز عوارض شناختی و اختلال رشد ناشی از کم کاری تیروئید به دنبال مصرف دارو به مراتب بیشتر از بزرگسالان می باشد. بنابراین استفاده بدون ضرورت بالینی مبرم در سنین پایین ممنوع است.

عوارض جانبی اتیودیزداویل

عوارض بسیار شایع با شیوع بیش از ده درصد

• سندرم پس از انسداد عروقی در مداخلات کبدی شامل درد شکم و تب با شیوع بین شصت تا هشتاد درصد
• افزایش موقت آنزیم های ترانس آمیناز کبدی با شیوع بیش از هفتاد درصد
• تهوع و استفراغ با شیوع چهل تا پنجاه درصد
• دردهای کرامپی لگن و درد زیر شکم طی اقدامات رحمی با شیوع سی تا شصت درصد
• خستگی مفرط با شیوع پانزده تا سی درصد رخ می دهد.

عوارض شایع با شیوع بین یک تا ده درصد

• میکروآمبولی های ریوی بدون علامت یا با تنگی نفس خفیف و گذرا با شیوع دو تا هشت درصد
• واکنش های پوستی خفیف مانند کهیر، راش و اریتم با شیوع دو تا پنج درصد
• پرکاری تیروئید ناشی از بار ید یا کم کاری تیروئید با شیوع یک تا چهار درصد
• ترشحات واژینال یا لکه بینی خفیف پس از دستکاری رحم با شیوع پنج تا ده درصد
• کاهش گذرای اشباع اکسیژن خون با شیوع سه تا شش درصد
• سردرد یا سرگیجه ملایم با شیوع یک تا سه درصد 

عوارض ناشایع با شیوع بین یک دهم درصد تا یک درصد

• آمبولی چربی ریوی علامت دار شدید همراه با نارسایی تنفسی با شیوع نزدیک به نیم درصد
• عفونت های داخل رحمی، اندومتریت و عفونت های لگنی با شیوع حدود نیم تا یک درصد
• لنفانژیت یا آسیب عروق لنفاوی در محل تزریق با شیوع کمتر از یک درصد
• کوله سیستیت ایسکمیک حاد ناشی از انسداد عروقی نابجا با شیوع حدود نیم درصد
• ایجاد گرانولوم های موضعی یا گرانولوماتوز صفاقی با شیوع کمتر از یک درصد 

عوارض نادر با شیوع کمتر از یک دهم درصد

• واکنش های حساسیتی شدید، شوک آنافیلاکسی و افت فشار خون کشنده با شیوع کمتر از یک صدم درصد
• آمبولی مغزی و سکته های ایسکمیک ناشی از عبور قطرات روغن از شنت های قلبی یا عروقی با شیوع کمتر از یک دهم درصد
• سوراخ شدگی رحم در حین سونداژ با شیوع کمتر از یک دهم درصد
• نارسایی حاد کلیه یا کبد با شیوع کمتر از یک دهم درصد
• طوفان تیروئیدی تهدید کننده حیات با شیوع بسیار نادر

تداخلات دارویی اتیودیزداویل

تداخلات دارویی داروی اتیودیزداویل

داروهای مسدود کننده گیرنده بتا

• مانند پروپرانولول، آتنولول، متوپرولول و کارودیلول
• نوع تداخل: افزایش شدت واکنش های حساسیتی و مقاومت به درمان های احیا.
• شرح بالینی تداخل: مصرف همزمان این داروها با اتیودیزداویل می تواند ریسک وقوع واکنش های شبه آنافیلاکسی را تشدید کند. علاوه بر این، در صورت بروز شوک یا افت شدید فشار خون، تجویز داروی اپی نفرین اثرات درمانی کمتری از خود نشان می دهد، زیرا گیرنده های بتا مسدود هستند و ممکن است بیمار به افزایش دوز اپی نفرین یا مصرف گلوکاگون نیاز پیدا کند. پزشک باید قبل از انجام پروسیجر شرح حال دقیق مصرف داروهای قلبی را ارزیابی کند.

داروهای ضد دیابت خوراکی از دسته بی گوانیدها به ویژه متفورمین

• نوع تداخل: افزایش خطر اسیدوز لاکتیک ناشی از کاهش عملکرد حاد کلیوی.
• شرح بالینی تداخل: اگرچه اتیودیزداویل یک ترکیب روغنی است، اما ورود آن به بستر عروقی و بار اسمزی بالای ناشی از متابولیت های آن، به ویژه در موارد ترکیب با سایر مواد حاجب رادیولوژی یا در بیماران مبتلا به نارسایی زمینه ای کبد و کلیه، می تواند منجر به آسیب حاد کلیوی شود. اختلال در کلیرانس کلیوی متفورمین موجب تجمع دارو و بروز اسیدوز لاکتیک کشنده می گردد. توصیه می شود در بیماران پرخطر، مصرف متفورمین چهل و هشت ساعت پیش از اقدام متوقف شود و حداقل تا چهل و هشت ساعت پس از آن و پس از اطمینان از سلامت کارکرد کلیه مجددا آغاز گردد.

داروهای ضد تیروئید

• شامل متی مازول و پروپیل تیوراسیل
• نوع تداخل: مهار اثرات درمانی و تغییر در الگوی پاسخ به درمان دارویی تیروئید.
• شرح بالینی تداخل: ورود حجم وسیع ید به بدن توسط اتیودیزداویل می تواند ذخایر داخل سلولی تیروئید را اشباع کرده و اثربخشی داروهای ضد تیروئید را مختل کند یا تعادل هورمونی را به طور غیر قابل پیش بینی تغییر دهد. پزشک باید دوز این داروها را در بیماران تحت نظر تنظیم کرده و پایش های هورمونی مداوم انجام دهد.

ترکیبات حاوی ید رادیواکتیو

• شامل سدیم یدید صدو سی و یک و سدیم یدید صدو بیست و سه
• نوع تداخل: بی اثر ساختن کامل درمان و تشخیص رادیونوکلئیدی.
• شرح بالینی تداخل: اتیودیزداویل به علت ماهیت روغنی به مدت طولانی در بافت ها باقی می ماند و تا چندین ماه سطح بالایی از ید آزاد را در سرم حفظ می کند. این وضعیت سبب اشباع کامل گیرنده ها و ناقل های ید در سلول های تیروئید می شود و از بازجذب ید رادیواکتیو جلوگیری می نماید. در نتیجه، اسکن های تشخیصی تیروئید یا درمان سرطان و پرکاری تیروئید با ید رادیواکتیو برای چندین ماه پس از تجویز اتیودیزداویل بی اثر خواهد بود.

داروهای سم زای کلیوی

• مانند جنتامایسین، آمیکاسین، ونکومایسین، سیس پلاتین و آمفوتریسین بی
• نوع تداخل: افزایش اثرات سمی تجمعی بر توبول های کلیوی.
• شرح بالینی تداخل: مصرف همزمان اتیودیزداویل با این داروها، به خصوص در زمان انجام اقدامات آنژیوگرافی سنگین، خطر نکروز حاد توبولار و افت سریع فیلتراسیون گلومرولی را به شدت بالا می برد. پزشک باید در صورت امکان فاصله زمانی مناسبی بین تجویز این داروها و انجام پروسیجر در نظر بگیرد و وضعیت هیدراتاسیون بیمار را به حداکثر برساند.

داروهای ضد انعقاد و ضد پلاکت

• شامل وارفارین، هپارین، انوکساپارین، آسپرین و کلوپیدوگرل
• نوع تداخل: تشدید خطر خونریزی حین پروسیجر و تغییر در تشکیل لخته عروقی هدف.
• شرح بالینی تداخل: در پروسیجرهای مداخله ای عروقی که از اتیودیزداویل برای انسداد عروقی شریانی استفاده می شود، مصرف این داروها خطر خونریزی در محل ورود کاتتر، هماتوم خلف صفاق و نشت خونریزی دهنده بافتی را افزایش می دهد. تنظیم دقیق زمان مصرف و بررسی آزمایش های انعقادی پیش از مداخله ضروری است.

داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی

• مانند ایبوپروفن، ناپروکسن، ایندومتاسین و سلکوکسیب
• نوع تداخل: کاهش جریان خون کلیه و تشدید سمیت کلیوی.
• شرح بالینی تداخل: این داروها با مهار پروستاگلاندین های کلیوی موجب انقباض شریانچه های کلیوی می شوند که این اثر همراه با استرس ناشی از پروسیجر و بار ید اتیودیزداویل، آسیب حاد به نفرون ها را تسریع می کند.

تداخل اتیودیزداویل با غذا و رژیم های غذایی

تداخل با غذاها و مکمل های سرشار از ید

• مصرف مواد غذایی با محتوای بسیار بالای ید مانند جلبک های دریایی، غذاهای دریایی فرآوری شده با مقادیر زیاد، نمک های فوق یددار و مکمل های مولتی ویتامین حاوی ید، می تواند بار ید دریافتی بدن را به سطوح سمی برساند. این امر استعداد بیمار را برای بروز نارسایی تیروئیدی، مسمومیت پوستی ناشی از ید و التهاب غدد بزاقی افزایش می دهد.

تداخل با وضعیت ناشتایی و هیدراتاسیون

• اگرچه ساختار روغنی دارو بر جذب روده‌ای به صورت مستقیم اثر ندارد، اما قبل از پروسیجرهای نیازمند به بی حسی یا آرام بخشی، وضعیت ناشتایی از نظر پیشگیری از آسپیراسیون ریوی حیاتی است. بیمار نباید دچار کم آبی باشد؛ مصرف کافی آب و مایعات بدون املاح تا چند ساعت قبل از پروسیجر طبق پروتکل های استاندارد رادیولوژی مداخله ای، باعث افزایش دفع کلیوی محصولات ید و کاهش خطرات سمی می گردد.

تداخل با مصرف الکل

• مصرف الکل پیش یا پس از مصرف دارو می تواند به علت اثرات منفی بر رگ های خونی و عملکرد سلول های کبدی، آسیب های ناشی از انسداد عروقی در بافت کبد را تشدید کند و ریسک ناپایداری فشار خون حین پروسیجر را بالا ببرد.

تداخل اتیودیزداویل در آزمایش های بالینی و پاراکلینیکی

تداخل با آزمایش های عملکرد تیروئید

• اتیودیزداویل اثرات گمراه کننده طولانی مدتی بر نتایج آزمایشگاهی تیروئید بر جای می گذارد. سطح ید متصل به پروتئین سرم به طور کاذب به مقادیر بسیار زیاد افزایش می یابد و این اختلال تا چندین ماه یا حتی یک سال پس از مصرف دارو پایدار می ماند. همچنین به دلیل القای هیپوتیروئیدی گذرا یا تیروتوکسیکوز، غلظت های هورمون محرک تیروئید، تیروکسین آزاد و تری یدوتیرونین آزاد ممکن است دچار نوسانات شدید غیر واقعی نسبت به وضعیت طبیعی بیمار شوند که نیاز به تفسیر دقیق توسط پزشک دارد.

تداخل با آزمایش های تصویربرداری و اسکن های پزشکی هسته ای

• به دام افتادن ید در غده تیروئید به طور کامل جذب ایزوتوپ های رادیواکتیو در آزمون های جذب تیروئیدی را تا چندین ماه متوقف می کند. در این مدت، هرگونه تست سنجش جذب رادیونوکلئید تیروئید نتایج غیر واقعی و منفی کاذب به همراه خواهد داشت.

تداخل با آزمایش های آنزیم های کبدی و پانکراس

• پس از تزریق اتیودیزداویل در شریان های کبد، به دلیل نکروز ایسکمیک کنترل شده بافت تومورال و اثر موقت بر پارانشیم، سطح سرمی آلانین آمینوترانسفراز، آسپارتات آمینوترانسفراز، آلکالین فسفاتاز و بیلی روبین توتال تا چند روز به شکل چشمگیری بالا می رود. همچنین در صورت نشت یا بازگشت دارو به شریان های پانکراس، ممکن است مقادیر آمیلاز و لیپاز خون افزایش یابد که نشان دهنده التهاب حاد لوزالمعده است.

تداخل با آزمایش های انعقادی و فاکتورهای خونی

• در پی پروسیجرهای انسداد عروق و واکنش التهابی ناشی از آن، ممکن است در ساعات اولیه پس از تزریق، افزایش کاذب و موقت در شمارش گلبول های سفید خون همراه با تغییرات جزئی در زمان پروترومبین و زمان نسبی ترومبوپلاستین رخ دهد که بازتاب دهنده استرس سیستمیک و پاسخ فاز حاد ایمنی است.

تداخل با آزمایش های بیوشیمیایی ادرار

• آزادسازی ترکیبات ید و دفع ادراری آنها می تواند در برخی روش های رنگ سنجی و واکنش های معرف های آزمایشگاهی سنجش پروتئین ادرار تداخل ایجاد کرده و نتایج مثبت کاذب خفیف گزارش کند.

هشدار ها اتیودیزداویل

هشدارهای بالینی و کاربردی داروی اتیودیزداویل

خطر آمبولی ریوی و عروقی

• یکی از جدی ترین و تهدید کننده ترین خطرات ناشی از تزریق اتیودیزداویل، بروز میکروآمبولی روغنی در مویرگ های بستر ریه است. ورود ناخواسته یا بیش از حد این ماده روغنی به جریان خون وریدی یا نشت از مجاری لنفاوی و لوله های رحمی به وریدها، می تواند به انسداد شبکه عروقی ریه منجر شود. علائم بالینی شامل تنگی نفس ناگهانی، سرفه های خشک یا خونی، درد قفسه سینه، کاهش اشباع اکسیژن خون و در موارد شدید، کلاپس قلبی ریوی و سندرم دیسترس تنفسی حاد است. پزشک باید در حین تزریق حتما از پایش مداوم رادیولوژی یا فلوروسکوپی استفاده کند و در صورت مشاهده ورود ماده به وریدهای بزرگ یا بافت ریه، تزریق را بی درنگ متوقف نماید. همچنین رعایت سقف دوز مجاز بر اساس وزن و وضعیت ریوی بیمار الزامی است.

خطر آمبولی سیستمیک و سکته مغزی

• در بیمارانی که مبتلا به نقص های دیواره بین دهلیزی یا بین بطنی و هرگونه شنت راست به چپ قلبی یا شنت های عروقی ریوی هستند، قطرات روغنی ممکن است با عبور از ریه مستقیما وارد بطن چپ و جریان خون شریانی سیستمیک شوند. این رخداد می تواند سبب انسداد شریان های مغزی، سکته مغزی، اختلالات حسی و حرکتی، کوری موقت و ایسکمی سایر اندام ها شود. پیش از انجام اقداماتی نظیر لنفانژیوگرافی، بررسی تاریخچه قلبی بیمار و رد شنت های عروقی ضروری است.

اختلالات عملکرد غده تیروئید

• اتیودیزداویل حاوی غلظت بسیار بالایی از ید پیوندی است که به مرور زمان هیدرولیز شده و یون های آزاد ید را در بدن رها می کند. بار سنگین ید می تواند باعث مهار شدید و ناگهانی ترشح هورمون های تیروئید و ایجاد کم کاری تیروئید گردد، یا برعکس در افراد مستعد و دارای گره های تیروئیدی، به پرکاری شدید تیروئید و بحران تیروتوکسیکوز تبدیل شود. پزشک باید پیش از تجویز دارو وضعیت پایه تیروئید را اندازه گیری کرده و در بیماران پرخطر، عملکرد تیروئید را تا چندین ماه پس از مصرف دارو پایش کند.

واکنش های شدید افزایش حساسیت و آنافیلاکسی

• اگرچه ساختار روغنی اتیودیزداویل با مواد حاجب محلول در آب متفاوت است، اما خطر بروز واکنش های آلرژیک شدید شامل شوک آنافیلاکتیک، انقباض برونش ها، آنژیوادم، کهیر و افت شدید فشار خون همواره وجود دارد. پزشک باید همواره پیش از شروع پروسیجر، امکانات کامل احیای قلبی ریوی و داروهای نجات بخش مانند اپی نفرین، کورتیکواستروئیدها و آنتی هیستامین ها را در دسترس داشته باشد.

نکروز بافت کبد و نارسایی حاد کبدی

• در کاربرد کموامبولیزاسیون شریانی کبد، تزریق بیش از اندازه دارو یا تزریق اشتباه در شریان های غیر هدف می تواند به ایسکمی وسیع بافت سالم کبد، ترومبوز عروقی، نکروز کیسه صفرا، تشکیل آبسه های کبدی و افزایش ناگهانی آنزیم ها و بیلی روبین منجر شود. پزشک باید از جایگذاری دقیق کاتتر درون شاخه های عروقی تومورال اطمینان حاصل کرده و وضعیت عملکرد کبدی بیمار را در روزهای ابتدایی پس از درمان ارزیابی نماید.

اوردوز و مسمومیت داروی اتیودیزداویل و نحوه درمان

تظاهرات بالینی اوردوز و مسمومیت

مسمومیت با این دارو غالبا ناشی از تزریق حجم بیش از حد مجاز، فشار بالای تزریق، یا ورود ناگهانی حجم عظیمی از روغن به سیستم گردش خون مرکزی است. تظاهرات عمده مسمومیت عبارتند از:

• مسمومیت ریوی شدید: انسداد منتشر مویرگ های ریه توسط قطرات روغن، ادم ریوی غیر قلبی، هیپوکسی مقاوم به اکسیژن درمانی، هموپتزی، و افزایش بار حاد بر بطن راست قلب.
• مسمومیت سیستمیک و اختلالات همودینامیک: افت فشار خون شدید، شوک عروقی، ایست قلبی ناشی از کلاپس تنفسی و عروقی.
• مسمومیت با ید: طعم فلزی در دهان، افزایش بزاق، تب، سوزش گلو و مری، ضایعات پوستی چرکی و التهابی، و نارسایی حاد تیروئید همراه با نارسایی کلیوی به علت دفع بیش از حد بار ید و فشار اسمزی.
• مسمومیت مغزی: گیجی شدید، تشنج، بی قراری و کاهش سطح هوشیاری در اثر امبولیزاسیون مغزی یا شوک.

پروتکل های درمانی و اقدامات احیا در اوردوز

برای مسمومیت و اوردوز اتیودیزداویل هیچ پادزهر یا آنتی دوت اختصاصی وجود ندارد و روند درمان کاملا حمایتی، علامتی و متمرکز بر حفظ عملکردهای حیاتی بدن است:

• متوقف ساختن فوری پروسیجر: با مشاهده نخستین علائم مسمومیت یا شواهد نشت ماده به وریدها در تصاویر رادیولوژی، فرایند تزریق باید درجا متوقف شود.
• حمایت تنفسی و مدیریت ریوی: بیمار باید بلافاصله تحت اکسیژن درمانی با جریان بالا قرار گیرد. در صورت بروز زجر تنفسی شدید یا کاهش اشباع اکسیژن، لوله گذاری داخل تراشه و استفاده از ونتیلاتور با فشار مثبت انتهای بازدم برای مقابله با ادم ریه و بهبود اکسیژن رسانی بافتی ضروری است.
• تجویز کورتیکواستروئیدها: تجویز دوزهای وریدی و بالای کورتیکواستروئید مانند دگزامتازون یا هیدروکورتیزون به منظور کاهش پاسخ های التهابی ناشی از آمبولی چربی، مهار ادم بافتی و محافظت از غشای آلوئولی ریه توصیه می شود.
• مدیریت همودینامیک و شوک: پایش مداوم فشار خون و برون ده قلبی، تجویز مایعات کریستالوئیدی با احتیاط به منظور جلوگیری از تشدید ادم ریوی، و استفاده از داروهای اینوتروپ و وازوپرسور نظیر نوراپی نفرین برای تثبیت همودینامیک بیمار در موارد شوک عروقی انجام گیرد.
• درمان تشنج و تظاهرات عصبی: در صورت بروز حملات تشنجی، استفاده از بنزودیازپین های وریدی نظیر دیازپام یا لورازپام همراه با پایش مداوم سیستم عصبی مرکزی ضروری است.
• پایش و مهار مسمومیت تیروئیدی و کلیوی: بررسی روزانه سطح الکترولیت ها، هورمون های تیروئیدی و فاکتورهای کلیوی باید اجرا شود. هیدراتاسیون مناسب جهت تسهیل دفع ید از طریق کلیه ها بدون تحمیل بار اضافی بر سیستم گردش خون انجام پذیرد، و در موارد کم کاری یا پرکاری شدید تیروئید، درمان های اختصاصی مربوطه اعمال گردد.

توصیه های دارویی اتیودیزداویل

توصیه های دارویی به بیمار در مورد اتیودیزداویل

آمادگی و اقدامات قبل از انجام پروسیجر

• بیمار باید هرگونه سابقه حساسیت به داروها، مواد حاجب تصویربرداری، مواد غذایی دریایی یا ترکیبات حاوی ید را به صورت شفاف با پزشک معالج مطرح کند. بانوان باید قبل از شروع تصویربرداری یا تزریق دارو، احتمال بارداری، سابقه تاخیر در قاعدگی یا دوران شیردهی را حتما به کادر درمان اطلاع دهند. بیمار موظف است فهرستی کامل از تمام داروهای مصرفی به ویژه داروهای قند خون مانند متفورمین، داروهای فشار خون، داروهای تیروئید، مکمل های حاوی ید و داروهای رقیق کننده خون را در اختیار پزشک قرار دهد. رعایت دقیق دوره ناشتایی طبق دستور تیم پزشکی که معمولا شامل خودداری از مصرف غذا و مایعات برای چند ساعت قبل از پروسیجر است، کاملا الزامی می باشد.

مراقبت های حین و پس از تزریق

• در حین تزریق دارو یا بلافاصله پس از آن، بیمار باید در صورت احساس تنگی نفس، درد در قفسه سینه، گرگرفتگی شدید، سرگیجه، خارش، تهوع، یا درد شدید شکم و لگن، بی درنگ به تیم درمان هشدار دهد. پس از اتمام پروسیجر، نوشیدن فراوان مایعات و آب به دفع سریع تر فرآورده های ناشی از تجزیه ید از طریق کلیه ها کمک شایانی می کند، مگر آن که پزشک محدودیت مصرف مایعات وضع کرده باشد. استراحت کافی در بستر برای مدت زمانی که پزشک تعیین می کند، به ویژه در مواردی که ورود کاتتر از طریق کشاله ران انجام شده، جهت پیشگیری از خونریزی موضعی بسیار ضروری است. پس از اقدامات داخل رحمی، استفاده از پد بهداشتی جهت ترشحات احتمالی روغنی یا لکه بینی توصیه می شود و باید از به کار بردن تامپون تا زمان اجازه پزشک خودداری گردد.

علائم هشدار دهنده نیازمند مراجعه فوری به اورژانس

• بیمار باید آگاه باشد که در صورت مشاهده علائمی نظیر تب بالا، لرز شدید، درد شکمی پیشرونده و غیر قابل تحمل، تنگی نفس یا سرفه های خونی، تپش قلب شدید، کهیر پوستی گسترده، ورم اندام ها یا کاهش شدید حجم ادرار در روزهای پس از ترخیص، باید بدون فوت وقت به نزدیک ترین مرکز درمانی مراجعه کند. به دلیل حضور طولانی مدت این دارو در بدن، بیمار باید تا چندین ماه پس از مداخله، هر پزشکی را که به او مراجعه می کند از انجام پروسیجر با اتیودیزداویل مطلع سازد، مخصوصا اگر قرار باشد آزمایش های بررسی عملکرد تیروئید انجام شود.

توصیه های دارویی و بالینی مخصوص پزشک

ارزیابی های جامع و پایش پیش از مداخله

• پزشک باید پیش از تجویز و تزریق، تاریخچه پزشکی بیمار را از نظر بیماری های زمینه ای تیروئید مانند گواتر گره ای، سابقه پرکاری تیروئید، بیماری های شدید کلیوی یا کبدی، بیماری های قلبی با شنت راست به چپ و سابقه آسم ارزیابی نماید. بررسی دقیق پارامترهای آزمایشگاهی پایه شامل شمارش کامل سلول های خونی، وضعیت انعقادی، سطح کراتینین سرم، نیتروژن اوره خون، آزمون های عملکرد کبدی و سطح پایه هورمون های تیروئید قبل از اقدام بسیار ضروری است. در بانوانی که کاندید اقدامات تشخیصی لگنی هستند، پزشک باید از عدم بارداری با انجام تست خون اطمینان حاصل کند و پروسیجر را ترجیحا در فاز فولیکولار اولیه چرخه قاعدگی، پس از اتمام خونریزی و پیش از تخمک گذاری برنامه ریزی نماید تا از اختلال در لانه گزینی جنین و ورود ناخواسته دارو به عروق خونی متورم رحمی جلوگیری شود.

نکات فنی و تکنیک های تزریق ایمن حین پروسیجر

• پزشک باید فرآیند تزریق دارو را الزاما تحت مانیتورینگ دقیق و مداوم با روش های فلوروسکوپی یا رادیولوژی همزمان انجام دهد تا از انتشار صحیح و عدم خروج نابجای دارو اطمینان حاصل گردد. تزریق باید با سرعت بسیار آهسته و با حداقل فشار ممکن انجام پذیرد؛ ایجاد فشار بیش از حد می تواند موجب ورود ناگهانی قطرات چربی به سیستم عروق خونی وریدی و به دنبال آن میکروآمبولی ریوی یا سیستمیک شود. در اقدامات مداخله ای انکولوژی و انسداد عروقی تومورهای کبد، استفاده از کاتترهای بسیار ظریف و انتخاب دقیق ترین شاخه های شریانی تغذیه کننده ضایعه توصیه می شود تا از آسیب ایسکمیک به بافت نرمال کبد، شریان معده یا کیسه صفرا ممانعت به عمل آید. تجهیزات کامل احیای قلبی و ریوی، اکسیژن، داروی اپی نفرین، داروهای کورتیکواستروئید و آنتی هیستامین باید همواره در اتاق عمل و حین انجام پروسیجر در دسترس باشند.

مدیریت پس از مداخله و پایش های دوره ای

• پزشک باید بداند که بروز سندرم پس از انسداد عروق شامل تب خفیف، درد شکم، تهوع و بالا رفتن گذرای آنزیم های ترانس آمیناز پس از اقدامات کبدی بسیار شایع است و باید درمان های حمایتی شامل مسکن های مناسب، داروهای ضد تهوع و هیدراتاسیون کافی برای بیمار تجویز شود. عملکرد غده تیروئید باید در فواصل منظم چند هفته تا چند ماه پس از تزریق اتیودیزداویل پایش شود، چرا که اثر مهاری یا تحریکی مقادیر زیاد ید ممکن است با تاخیر بروز کند. پزشک باید در نظر داشته باشد که تصویربرداری های هسته ای تیروئید و درمان های وابسته به جذب ید رادیواکتیو تا ماه ها پس از مصرف این دارو به دلیل اشباع گیرنده ها غیر قابل استناد و بی اثر خواهند بود و باید زمان بندی این درمان ها بر اساس آن تنظیم گردد.