سفتی زوکسیم یک آنتی‌بیوتیک تزریقی از گروه سفالوسپورین‌های نسل سوم است. این دارو برای درمان بعضی عفونت‌های باکتریایی ناشی از میکروب‌های حساس به دارو تجویز می‌شود.
این دارو روی عفونت‌های ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفلوانزا اثری ندارد.
نحوه اثر دارو از راه مختل کردن ساخت دیواره محافظ باکتری است. سفتی زوکسیم ساخت پپتیدوگلیکان را مهار می‌کند. (پپتیدوگلیکان بخش مهمی از دیواره باکتری است.)
این دارو بیشتر از راه کلیه دفع می‌شود. به همین دلیل، عملکرد کلیه در تعیین مقدار و فاصله تزریق اهمیت دارد.
مصرف سفتی زوکسیم باید با تشخیص پزشک و در صورت نیاز بر اساس نتیجه کشت و آنتی‌بیوگرام انجام شود. (آنتی‌بیوگرام آزمایشی است که نشان می‌دهد باکتری به کدام آنتی‌بیوتیک حساس است.)
نام ژنریک این دارو «سفتی زوکسیم» یا «سفتیزوکسیم» است و در منابع لاتین با نام ceftizoxime دیده می‌شود.
شکل تزریقی آن معمولاً به صورت سفتیزوکسیم سدیم عرضه می‌شود. ویال‌های ۵۰۰ میلی‌گرمی و ۱ گرمی از شکل‌های رایج گزارش‌شده آن هستند.
برای شناسایی درست دارو، باید نام ماده مؤثره، قدرت ویال و مسیر مجاز تزریق روی بسته‌بندی بررسی شود.
سفتی زوکسیم برای درمان بعضی عفونت‌های باکتریایی به کار می‌رود. این دارو معمولاً زمانی مطرح می‌شود که عفونت متوسط تا شدید باشد یا بیمار به درمان تزریقی نیاز داشته باشد.
انتخاب این دارو به محل عفونت، شدت بیماری، الگوی مقاومت میکروبی، سن، سابقه حساسیت دارویی و عملکرد کلیه بستگی دارد.
این دارو ممکن است برای بعضی عفونت‌های دستگاه ادراری، دستگاه تنفسی تحتانی، پوست و بافت نرم، استخوان و مفصل، داخل شکم، لگن، خون و پرده‌های اطراف مغز و نخاع تجویز شود.
مننژیت (عفونت پرده‌های اطراف مغز و نخاع) و سپسیس (واکنش شدید و خطرناک بدن به عفونت) از موارد جدی هستند و معمولاً به درمان بیمارستانی نیاز دارند.
سوزاک بدون عارضه در بعضی منابع قدیمی‌تر ذکر شده است، اما انتخاب درمان باید بر اساس دستورالعمل‌های به‌روز و وضعیت مقاومت میکروبی انجام شود. این دارو نباید برای خوددرمانی عفونت‌های مقاربتی استفاده شود.
تجویز این دارو برای یک ناحیه به این معنی نیست که برای همه عفونت‌های همان ناحیه مناسب است. گاهی تخلیه آبسه، جراحی یا مصرف هم‌زمان داروهای دیگر هم لازم می‌شود.
عوارض شایع‌تر این دارو معمولاً خفیف‌تر هستند، اما در صورت ماندگاری یا شدید شدن باید به پزشک اطلاع داده شوند.
رشد بیش از حد قارچ هم ممکن است رخ دهد و به صورت برفک دهان یا کاندیدیاز واژن دیده شود. (کاندیدیاز واژن یعنی خارش، سوزش یا ترشح غیرعادی ناشی از رشد قارچ.)
بعضی عوارض نیاز به بررسی فوری دارند و نباید نادیده گرفته شوند.
واکنش حساسیتی شدید می‌تواند نشانه آنافیلاکسی باشد. (آنافیلاکسی یک واکنش حساسیتی سریع و خطرناک است.)
اسهال شدید ممکن است نشانه کولیت ناشی از آنتی‌بیوتیک باشد. (کولیت یعنی التهاب روده.) این مشکل ممکن است در طول درمان یا حتی پس از پایان آن دیده شود.
در این وضعیت نباید بدون نظر پزشک داروی ضداسهال مصرف شود.
سفتی زوکسیم معمولاً به صورت ویال پودری برای تهیه محلول تزریقی عرضه می‌شود. این پودر پیش از تزریق با حلال مناسب آماده می‌شود.
این دارو خوراکی نیست و آماده‌سازی آن باید طبق دستور فرآورده و توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود.
سفتی زوکسیم بسته به نوع فرآورده و نظر پزشک می‌تواند به صورت عضلانی یا وریدی تجویز شود.
تزریق وریدی معمولاً در عفونت‌های شدیدتر یا در بیماران بستری کاربرد بیشتری دارد. تزریق عضلانی هم در بعضی برنامه‌های درمانی قابل استفاده است.
مسیر تزریق به شدت عفونت، وضعیت بیمار، مقدار دارو و نظر پزشک بستگی دارد و نباید خودسرانه تغییر کند.
سفتی زوکسیم نباید بدون بررسی سازگاری با داروهای دیگر در یک سرنگ یا محلول مشترک مخلوط شود. آمینوگلیکوزیدها در صورت تجویز هم‌زمان باید جداگانه داده شوند.
سفتی زوکسیم طبق نسخه و در زمان‌های تعیین‌شده، از راه عضلانی یا وریدی تزریق می‌شود.
مقدار دارو، نوع حلال، غلظت محلول، سرعت تزریق و فاصله نوبت‌ها باید مطابق دستور پزشک و اطلاعات همان فرآورده باشد.
این دارو معمولاً توسط پرستار یا فرد آموزش‌دیده آماده و تزریق می‌شود.
پیش از شروع درمان باید سابقه حساسیت به سفالوسپورین‌ها یا پنی‌سیلین‌ها، بیماری کلیوی، سابقه کولیت ناشی از آنتی‌بیوتیک و فهرست کامل داروهای مصرفی به پزشک گفته شود.
مدت درمان به نوع، محل و شدت عفونت و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد. کاهش تب یا درد همیشه به معنی برطرف شدن کامل عفونت نیست.
درمان باید تا زمانی که پزشک تعیین کرده ادامه پیدا کند. قطع زودهنگام یا حذف نوبت‌ها می‌تواند باعث بازگشت عفونت و افزایش مقاومت میکروبی شود.
این دارو ممکن است برای بعضی عفونت‌های باکتریایی شدیدتر یا پیچیده‌تر دستگاه ادراری، دستگاه تنفسی تحتانی و پوست و بافت نرم تجویز شود.
علائمی مانند سوزش ادرار، سرفه یا ضایعه پوستی به‌تنهایی برای انتخاب این دارو کافی نیستند.
در عفونت‌های عمقی یا آبسه‌ها، گاهی علاوه بر آنتی‌بیوتیک، تخلیه یا اقدام درمانی دیگر هم لازم است.
عفونت‌های ویروسی تنفسی با این دارو درمان نمی‌شوند. کلونیزاسیون باکتریایی هم به معنی عفونت واقعی نیست. (کلونیزاسیون یعنی وجود باکتری بدون ایجاد بیماری فعال.)
سفتی زوکسیم انتخاب معمول برای هر گلودرد یا عفونت ساده دندان نیست. بیشتر گلودردها ویروسی هستند و عفونت دندان ممکن است به درمان دندان‌پزشکی نیاز داشته باشد.
در بعضی عفونت‌های لگنی یا دستگاه تناسلی، این دارو ممکن است بخشی از درمان باشد، اما گاهی برای پوشش کامل میکروب‌ها به داروهای دیگری هم نیاز است.
افرادی که سابقه حساسیت شدید به سفتی زوکسیم یا دیگر سفالوسپورین‌ها دارند، نباید بدون ارزیابی تخصصی این دارو را دریافت کنند.
در افرادی که سابقه واکنش شدید به پنی‌سیلین‌ها دارند هم باید احتیاط شود، چون احتمال حساسیت متقاطع وجود دارد.
بیماران دارای بیماری کلیوی، سابقه تشنج، بیماری‌های روده مانند کولیت، سالمندان و افرادی که چند دارو مصرف می‌کنند، معمولاً به بررسی دقیق‌تر نیاز دارند.
مصرف هم‌زمان سفتی زوکسیم با بعضی داروها ممکن است به پایش دقیق‌تر نیاز داشته باشد.
سفتی زوکسیم نباید بدون بررسی سازگاری، با آمینوگلیکوزیدها در یک محلول مخلوط شود.
برای این دارو تداخل شناخته‌شده مهمی با غذا گزارش نشده است. درباره مصرف الکل، تداخل اختصاصی ثابت‌شده‌ای از نوع شبه‌دی‌سولفیرام برای این دارو شناخته نشده است، اما الکل می‌تواند تهوع، ضعف یا کم‌آبی را بدتر کند.
اطلاعات انسانی محدود است. این دارو در بارداری فقط زمانی تجویز می‌شود که پزشک فایده درمان را بیشتر از خطر احتمالی بداند.
عفونت درمان‌نشده هم می‌تواند برای مادر و جنین خطرناک باشد. به همین دلیل، بارداری دلیل قطع خودسرانه درمان نیست.
مقدار کمی از این دارو ممکن است وارد شیر شود. در دوران شیردهی باید به بروز اسهال، برفک دهان یا تغییرات گوارشی در نوزاد توجه شود.
تصمیم درباره ادامه شیردهی یا ادامه درمان باید با نظر پزشک انجام شود.
بارداری قطعی یا احتمالی و برنامه بارداری باید پیش از شروع درمان به پزشک گفته شود.
در صورت بروز خونریزی غیرعادی، اسهال شدید، واکنش حساسیتی یا علائم قارچی، باید پزشک در جریان قرار گیرد.
سفتی زوکسیم معمولاً به صورت ویال پودری برای تهیه محلول تزریقی عرضه می‌شود. ویال‌های ۵۰۰ میلی‌گرمی و ۱ گرمی از شکل‌های رایج آن هستند.
مقدار و فاصله تزریق برای همه یکسان نیست و بر اساس نوع عفونت، شدت بیماری، سن، وزن و عملکرد کلیه تعیین می‌شود.
در عفونت‌های جدی مانند مننژیت یا سپسیس، برنامه درمان با عفونت‌های ساده تفاوت دارد. به همین دلیل، بیان یک دوز ثابت برای همه بیماران ایمن نیست.
چون این دارو بیشتر از راه کلیه دفع می‌شود، در اختلال عملکرد کلیه ممکن است نیاز به کاهش دوز یا افزایش فاصله تزریق باشد.
نوزادان، کودکان، سالمندان، بیماران بدحال و افراد دیالیزی به ارزیابی اختصاصی نیاز دارند.
بیمار نباید مقدار دارو یا فاصله نوبت‌ها را خودسرانه تغییر دهد.
سفتی زوکسیم در بعضی عفونت‌های باکتریایی کودکان با تجویز پزشک قابل استفاده است. مقدار مصرف کودکان بر پایه وزن، سن، شدت عفونت و عملکرد کلیه تعیین می‌شود.
در نوزادان و شیرخواران، به دلیل کامل نبودن عملکرد کلیه، تنظیم دوز باید با دقت بیشتری انجام شود.
در سالمندان، کاهش عملکرد کلیه شایع‌تر است و می‌تواند خطر تجمع دارو را بیشتر کند. به همین دلیل، بررسی عملکرد کلیه اهمیت دارد.
در بیماران کلیوی معمولاً تنظیم دوز یا فاصله تزریق لازم است.
کاهش ادرار، گیجی، حرکات غیرارادی یا تشنج می‌تواند نشانه تجمع دارو یا عارضه جدی باشد و باید سریع بررسی شود.
افرادی که سابقه کولیت یا بیماری التهابی روده دارند باید این موضوع را به پزشک اطلاع دهند.
اسهال خفیف، تهوع، استفراغ، دل‌پیچه و ناراحتی شکم ممکن است در طول درمان دیده شوند.
اگر این علائم شدید شوند، ادامه پیدا کنند یا باعث کم‌آبی شوند، باید به پزشک اطلاع داده شوند.
اسهال شدید، مکرر، آبکی یا خونی همراه با تب یا درد شدید شکم می‌تواند نشانه کولیت پسودوممبران باشد. (کولیت پسودوممبران نوعی التهاب جدی روده است.)
خارش، راش یا کهیر ممکن است نشانه حساسیت دارویی باشند. اگر همراه با تورم صورت یا گلو، تنگی نفس یا احساس غش باشند، وضعیت اورژانسی است.
سردرد در بعضی افراد گزارش شده است. خواب‌آلودگی عارضه شاخص این دارو نیست، اما گیجی یا کاهش هوشیاری باید بررسی شود.
قطع زودهنگام درمان می‌تواند باعث برطرف نشدن کامل عفونت، بازگشت علائم و افزایش مقاومت میکروبی شود.
بهبود ظاهری علائم به این معنی نیست که درمان باید زودتر متوقف شود.
اگر یک نوبت فراموش شد، باید با پزشک یا مرکز درمانی هماهنگ شود.
نباید دو نوبت با هم یا با فاصله خیلی کم تزریق شود، مگر با دستور پزشک.
اگر چند نوبت از دست رفته یا دارو اشتباه تزریق شده است، برنامه درمان نباید خودسرانه تغییر داده شود.
سفتی زوکسیم پس از ورود به بدن اثر ضدباکتریایی خود را آغاز می‌کند. در تزریق عضلانی، غلظت دارو معمولاً حدود یک ساعت بعد به بیشترین مقدار می‌رسد.
در تزریق وریدی، دارو سریع‌تر وارد جریان خون می‌شود.
زمان شروع اثر با زمان احساس بهبود یکی نیست. بهبود علائم ممکن است طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت دیده شود، اما در عفونت‌های شدید یا عمقی بیشتر طول می‌کشد.
نیمه‌عمر این دارو در افراد با عملکرد کلیه طبیعی حدود ۱٫۷ ساعت است. (نیمه‌عمر یعنی زمانی که مقدار دارو در خون تقریباً به نصف می‌رسد.)
در اختلال شدید کلیوی، نیمه‌عمر دارو می‌تواند به‌طور قابل توجهی بیشتر شود. به همین دلیل، فاصله تزریق باید با توجه به عملکرد کلیه تنظیم شود.
ویال پودری باید طبق شرایط درج‌شده روی بسته‌بندی نگهداری شود.
دارو باید از گرما، رطوبت، نور مستقیم و دسترس کودکان دور بماند.
پس از آماده‌سازی، شرایط نگهداری محلول به نوع حلال، غلظت و دستور فرآورده بستگی دارد.
آماده‌سازی و تزریق باید توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود.
هر دو دارو از سفالوسپورین‌های نسل سوم هستند، اما سفتی زوکسیم تزریقی است و سفیکسیم معمولاً خوراکی است.
سفیکسیم جایگزین مستقیم خوراکی برای سفتی زوکسیم نیست. انتخاب بین این داروها باید بر اساس نوع عفونت و نظر پزشک انجام شود.
هر سه دارو از سفالوسپورین‌های تزریقی نسل سوم هستند، اما از نظر نیمه‌عمر، راه دفع، فاصله تزریق و بعضی کاربردهای بالینی تفاوت دارند.
هیچ‌کدام برای همه عفونت‌ها برتری ثابت ندارند و انتخاب دارو باید بر اساس شرایط بیمار انجام شود.
تجربه مصرف‌کنندگان یکسان نیست. بعضی افراد کاهش تب، درد یا ترشح را طی چند روز گزارش می‌کنند، اما در عفونت‌های شدید یا عمقی بهبود ممکن است دیرتر باشد.
این تجربه‌ها معیار قطعی علمی برای اثبات اثر دارو نیستند و نتیجه درمان باید با ارزیابی پزشک سنجیده شود.
برخی مصرف‌کنندگان از تهوع، دل‌پیچه، اسهال خفیف، برفک دهان یا واژن، درد محل تزریق، راش یا خارش گزارش می‌دهند.
در مقابل، اسهال شدید، خون در مدفوع، تنگی نفس، تورم صورت یا درد شدید و رو به افزایش محل تزریق طبیعی نیست و نیاز به بررسی فوری دارد.
خیر. این دارو فقط روی بعضی عفونت‌های باکتریایی اثر دارد و برای سرماخوردگی، آنفلوانزا و دیگر عفونت‌های ویروسی مناسب نیست.
باید با پزشک یا مرکز درمانی هماهنگ شود. دو نوبت نباید هم‌زمان یا با فاصله خیلی کم تزریق شوند، مگر با دستور پزشک.
بله. اسهال خفیف و رشد بیش از حد قارچ در دهان یا واژن ممکن است رخ دهد. اسهال شدید یا خونی نیاز به بررسی فوری دارد.
این موضوع به نوع حساسیت قبلی بستگی دارد. در افراد با سابقه واکنش شدید به پنی‌سیلین، تجویز این دارو باید با احتیاط و نظر پزشک انجام شود.
هیچ‌کدام برای همه بهتر نیستند. انتخاب مسیر تزریق به شدت عفونت، وضعیت بیمار و نظر پزشک بستگی دارد.
داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین، بعضی داروهای آسیب‌رسان به کلیه مانند آمینوگلیکوزیدها و برخی ادرارآورها از تداخل‌های مهم‌تر هستند و باید پیش از درمان به پزشک گفته شوند.
در صورت تزریق اشتباه یا مصرف بیش از حد، به‌ویژه اگر گیجی، تشنج یا کاهش ادرار ایجاد شد، باید فوراً با پزشک، مرکز درمانی یا اورژانس تماس گرفته شود.
سفتی زوکسیم یک آنتی‌بیوتیک سمی‌سنتتیک تزریقی از نسل سوم سفالوسپورین‌ها است که دارای طیف اثر گسترده علیه باکتری‌های گرم منفی و گرم مثبت می‌باشد. شناخت دقیق اندیکاسیون‌های بالینی و کاربردهای خارج از برچسب این دارو برای تجویز بهینه، مدیریت دوزاژ و اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف آنتی‌بیوتیک اهمیت بالینی بالایی دارد.
موارد مصرف تایید شده
سفتی زوکسیم یک آنتی‌بیوتیک تزریقی از نسل سوم سفالوسپورین‌ها است که به دلیل پایداری بالا در برابر طیف وسیعی از بتالاکتامازها و نفوذ بافتی مطلوب، کاربرد گسترده‌ای در درمان عفونت‌های شدید باکتریایی دارد. مکانیسم اثر سفتی زوکسیم بر پایه مهار سنتز دیواره سلولی باکتری و ایجاد اثر باکتریوسیدال یا کشنده باکتری استوار است:
موارد منع مصرف در بیماری
ارزیابی وضعیت بالینی بیمار و بیماری‌های زمینه‌ای پیش از شروع درمان با سفتی زوکسیم برای جلوگیری از مخاطرات بالینی الزامی است.
تداخلات دارویی
تداخلات دارویی سفتی زوکسیم عمدتاً ناشی از تغییرات در دفع کلیوی یا اثرات سمّی هم‌افزا بر کلیه و سیستم گوارش است.
هشدارهای بالینی جامع و کاربردی
ارزیابی دقیق هشدارهای دارویی پیش از شروع و در حین درمان با سفتی زوکسیم از بروز مخاطرات جدی بالینی جلوگیری می‌کند.
توصیه‌های دارویی برای ارائه به بیمار
آموزش صحیح بیمار درباره روند درمان، علائم خطرمند و نحوه مراقبت از خود، نقش بسزایی در ارتقای ایمنی و موفقیت درمان دارد.
| سفدی نیر | سفدیتورن پیوکسیل |
| سفکسیم | سفوتاکسیم |
| سفپودوکسیم پروکستیل | سفتازیدیم |
| سفتی بوتن | سفتریاکسون |
| سفتازیدیم+آویباکتام | |
| نمایش بیشتر | |
برای بررسی دقیق دوزها،عوارض جانبی،هشدارها و جزئیات کاربرد داروها،می‌توانید به وب‌سایت Drugs.com مراجعه کنید.
قابل استفاده در بارداری: با مطالعات حیوانی شواهدی دال بر خطرناک بودن این دارو مشاهده نشده است. مطالعات انسانی به اندازه کافی در دست نیست
| کد ژنریک | نام شکل دارویی | پرخطر | دما | حیاتی | برچسب هشدار بالا |
|---|---|---|---|---|---|
| 00233 |
ویال سفتیزوکسیم سدیم ۱ گرم |
||||
| 00234 |
ویال سفتیزوکسیم سدیم ۵۰۰ میلی‌گرم |
