پلی میکسین ان اچ چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

قطره پلی میکسین ان اچ چیست؟

قطره گوشی پلی میکسین ان اچ یک داروی موضعی ترکیبی است که از دو آنتی‌بیوتیک (داروهای ضدباکتری و نابودکننده میکروب‌ها) و یک ماده ضدالتهاب کورتونی تشکیل می‌شود.

این دارو به طور ویژه برای مهار عفونت‌های باکتریایی مجرای خارجی گوش، کم کردن ورم، خشک کردن ترشحات چرکی و تسکین درد حاد گوش تجویز می‌شود.

کاربردهای پلی میکسین ان اچ

پلی میکسین ان اچ برای چه عفونت‌هایی استفاده می‌شود؟

این دارو به عنوان درمان خط اول برای برطرف کردن عفونت‌های باکتریایی مجرای خارجی گوش به کار می‌رود و کاربردهای مهم آن عبارتند از:

• درمان التهاب حاد مجرای گوش خارجی (عفونت دردناک مجرای گوش که به گوش شناگران نیز معروف است) ناشی از باکتری‌های بیماری‌زا مانند سودوموناس و استافیلوکوک.
• مهار و پیشگیری از بروز عفونت باکتریایی در حفره‌های جراحی، به‌ویژه پس از عمل ماستوئیدکتومی (عمل جراحی برای تخلیه عفونت و چرک از بافت استخوان پشت گوش).
• بهبود و تسکین التهاب‌های پوستی همراه با ترشحات چرکی و عفونت باکتریایی در ورودی لاله گوش.

کاربرد قطره پلی میکسین ان اچ در التهاب و خارش گوش

جزء ضدالتهاب موجود در این دارو با سرعت بالایی سوزش، خارش آزاردهنده و تورم بافت مجرای گوش را آرام می‌کند.

با این حال، مصرف این فرآورده برای هر نوع خارش یا ترشح گوش مناسب نیست و علت دقیق بیماری حتماً باید توسط پزشک مشخص گردد.

آیا پلی میکسین ان اچ برای عفونت قارچی گوش مناسب است؟

خیر، پلی میکسین ان اچ صرفاً یک داروی ضدباکتری است و هیچ‌گونه اثری روی قارچ‌ها ندارد.

مصرف این دارو در عفونت‌های قارچی گوش کاملاً ممنوع است؛ زیرا کورتون موجود در آن سیستم ایمنی موضعی گوش را تضعیف کرده و موجب رشد سریع‌تر و تکثیر گسترده قارچ‌ها می‌شود.

استفاده خودسرانه و طولانی‌مدت از این دارو باکتری‌های مفید مجرای گوش را نابود کرده و زمینه را برای ابتلا به عفونت‌های قارچی ثانویه مهیا می‌سازد.

اشکال دارویی قطره پلی میکسین ان اچ

تفاوت پماد و قطره پلی میکسین ان اچ چیست؟

شکل‌های مختلف این دارو متناسب با محل درگیری و نیاز بالینی بیمار طراحی شده‌اند:

• قطره گوشی حالتی روان و سیال دارد تا بتواند به آسانی به بخش‌های عمیق، باریک و متورم مجرای گوش نفوذ کرده و تمامی سطوح آلوده را پوشش دهد.
• پماد برای استعمال روی پوست لاله گوش و بخش بیرونی مناسب است و نباید داخل مجرای گوش استفاده شود؛ زیرا راه تهویه هوا را مسدود کرده و ترشحات را درون گوش محبوس می‌کند.
• این فرآورده گوشی به دلیل ترکیبات و اسیدیته خاص خود به هیچ عنوان برای بافت حساس چشم مناسب نیست و هرگز نباید داخل چشم ریخته شود.

ترکیبات پلی میکسین ان اچ

این دارو از ترکیب سه ماده مؤثر و کارآمد ساخته شده است که اثر درمانی یکدیگر را تقویت می‌کنند:

• پلی‌میکسین بی: نوعی آنتی‌بیوتیک است که به دیواره سلولی باکتری‌های بیماری‌زا نفوذ کرده و با تخریب غشای آن‌ها، باکتری را نابود می‌سازد.
• نئومایسین: نوعی آنتی‌بیوتیک دیگر است که جلوی پروتئین‌سازی در ساختار درونی باکتری‌ها را گرفته و مانع رشد و تکثیر آن‌ها می‌شود.
• هیدروکورتیزون: ماده‌ای ضدالتهاب از خانواده کورتون‌ها (داروهای مهارکننده التهاب، قرمزی و تورم) است که با فرونشاندن ورم و خارش، شرایط را برای نفوذ و اثر بهتر آنتی‌بیوتیک‌ها فراهم می‌کند.

نحوه مصرف پلی میکسین ان اچ

چند قطره باید در گوش ریخت و فواصل زمانی چقدر است؟

میزان دقیق و فواصل مصرف دارو باید توسط پزشک تعیین شود، اما شیوه متداول مصرف به صورت زیر است:

• در افراد بزرگسال معمولاً ۳ تا ۴ قطره، در ۳ تا ۴ نوبت در طول شبانه‌روز در مجرای گوش چکانده می‌شود.
• طول دوره مصرف دارو نباید از ۷ تا ۱۰ روز متوالی بیشتر شود تا از تحریک موضعی بافت گوش و بروز مقاومت میکروبی پیشگیری گردد.
• برای چکاندن دارو، به پهلو دراز بکشید، لاله گوش را به آرامی به سمت بالا و عقب هدایت کنید، دارو را داخل مجرا بچکانید و ۳ تا ۵ دقیقه در همان وضعیت بمانید.
• برای حفظ پاکیزگی دارو، از تماس نوک قطره‌چکان با دست، لاله گوش یا داخل مجرا خودداری نمایید.

نحوه گرم کردن دارو قبل از مصرف

دمای داروی چکانده‌شده اهمیت بالایی در حفظ تعادل و راحتی بیمار دارد:

چکاندن داروی سرد در مجرای گوش عصب‌های تعادلی گوش داخلی را تحریک کرده و می‌تواند سرگیجه شدید، احساس چرخش محیط و حالت تهوع لحظه‌ای ایجاد کند.

پیش از مصرف، بطری دارو را چند دقیقه میان کف دست‌های خود بگیرید تا با دمای بدن یکنواخت شود؛ هرگز برای گرم کردن شیشه از آب جوش یا مایکروویو استفاده نکنید.

شیوه نگهداری و مدت‌زمان مصرف پس از باز شدن

• دارو را در دمای معمولی اتاق (بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد)، دور از تابش مستقیم نور خورشید و یخ‌زدگی نگهداری فرمایید.
• این فرآورده پس از باز شدن درپوش بطری، فقط تا ۳۰ روز قابل مصرف است و پس از گذشت این مدت، باقیمانده آن باید دور ریخته شود.
• درپوش ظرف را بلافاصله پس از هر بار مصرف محکم ببندید و بسته را دور از دسترس کودکان قرار دهید.

عوارض پلی میکسین ان اچ

علت سوزش و خارش گوش بعد از ریختن دارو چیست؟

احساس سوزش یا گزش مختصر در ابتدای چکاندن دارو، ناشی از برخورد ترکیبات دارویی با بافت ملتهب و زخم‌های سطحی درون مجرا است.

این احساس معمولاً ظرف چند دقیقه فروکش می‌کند، اما در صورت تداوم یا تشدید آن، باید با پزشک مشورت شود.

علائم حساسیت به نئومایسین چیست؟

گاهی بافت پوست گوش نسبت به نئومایسین موجود در دارو واکنش حساسیتی نشان می‌دهد:

• بروز قرمزی شدید لاله گوش، خارش شدید و پیش‌رونده، پوسته‌ریزی و خروج ترشحات آبکی جدید از نشانه‌های حساسیت هستند.
• این علائم نباید با بدتر شدن عفونت باکتریایی اشتباه گرفته شوند.
• در صورت مشاهده این نشانه‌ها، مصرف دارو باید قطع شده و وضعیت فوراً با پزشک معالج مطرح گردد.

عوارض مصرف طولانی‌مدت پلی میکسین ان اچ

مصرف بیش از حد یا طولانی‌تر از دوره مجاز می‌تواند خطرات بالینی زیر را ایجاد کند:

• نازک شدن پوست گوش: مصرف بیش از ۱۰ روز به دلیل وجود جزء کورتونی، سبب نازک شدن، شکنندگی و آسیب‌پذیری بافت پوششی مجرای گوش می‌شود.
• آسیب شنوایی (صدمه به بافت عصبی و سلول‌های مویی گوش داخلی در اثر نفوذ نئومایسین): در صورت آسیب یا پارگی پرده گوش رخ می‌دهد و می‌تواند به افت دائم شنوایی منجر شود.
• ایجاد اختلال در نتایج آزمایش‌های حساسیت پوستی در ناحیه سر و گردن به واسطه اثر مهاری کورتون.
• رشد بیش از حد قارچ‌ها و ایجاد عفونت‌های قارچی ثانویه در مجرای گوش.

مصرف پلی میکسین ان اچ در کودکان

آیا استفاده از این دارو برای نوزادان و شیرخواران ایمن است؟

مصرف این فرآورده در نوزادان و شیرخواران زیر دو سال به طور معمول توصیه نمی‌شود:

• پوست مجرای گوش نوزادان بسیار ظریف و نفوذپذیر است و دارو می‌تواند وارد گردش خون عمومی شود.
• ورود این مواد به خون نوزاد خطرات بالقوه‌ای برای سلامت کلیه‌ها و دستگاه شنوایی ایجاد می‌کند.
• استفاده در این رده سنی فقط در شرایط اضطراری و با نظر مستقیم پزشک متخصص کودکان انجام می‌گیرد.

نکات مهم در دوز مصرفی برای کودکان بالای دو سال

در کودکان بالای دو سال پس از بررسی دقیق پزشک و اطمینان از سلامت کامل پرده گوش، نکات زیر رعایت می‌گردد:

• مقدار مصرف معمولاً ۳ قطره، ۳ تا ۴ بار در شبانه‌روز طبق دستور پزشک است تا حجم مایع زیادی در مجرا تجمع پیدا نکند.
• طول دوره درمان در کودکان نباید بیش از ۷ تا ۱۰ روز باشد.
• جهت باز شدن مجرای گوش، در کودکان زیر سه سال لاله گوش را آرام به سمت پایین و عقب، و در کودکان بالای سه سال به سمت بالا و عقب هدایت کنید.

ملاحظات مصرف پلی میکسین ان اچ در بارداری و شیردهی

آیا مصرف پلی میکسین ان اچ در بارداری خطرناک است؟

در صورتی که پرده گوش کاملاً سالم باشد، میزان جذب خونی دارو بسیار اندک است؛ با این حال مصرف آن در بارداری ملاحظاتی دارد:

• به دلیل نبود مطالعات انسانی کافی در دوران بارداری، مصرف این دارو منحصراً باید با دستور مستقیم پزشک باشد.
• دارو تنها در شرایطی تجویز می‌شود که ضرورت درمانی آن برای سلامت مادر به تأیید پزشک رسیده باشد.
• مصرف خودسرانه این فرآورده در تمام ماه‌های بارداری ممنوع است.

شرایط استفاده از پلی میکسین ان اچ در دوران شیردهی

• ورود مقادیر قابل‌توجهی از ترکیبات دارو به شیر مادر به اثبات نرسیده است، اما دوره درمان باید تا حد امکان کوتاه باشد.
• در صورت مشاهده هرگونه واکنش حساسیتی پوستی، علائم گوارشی یا بی‌قراری غیرعادی در نوزاد، وضعیت را به پزشک اطلاع دهید.

هشدارهای مصرف چشمی و ممنوعیت‌های گوشی پلی میکسین ان اچ

آیا می‌توان از پلی میکسین ان اچ برای چشم استفاده کرد؟

ریختن این دارو در چشم اکیداً ممنوع است و آسیب‌های شدیدی به همراه دارد:

• فرمولاسیون و اسیدیته این فرآورده صرفاً متناسب با بافت گوش است و با بافت چشم سازگاری ندارد.
• ورود دارو به چشم سبب سوزش فوق‌العاده شدید، ورم پلک‌ها و آسیب یا خراشیدگی در سطح قرنیه (لایه شفاف جلوی چشم) می‌شود.
• در صورت تماس تصادفی با چشم، چشم را بی‌درنگ به مدت حداقل ۱۵ دقیقه با آب تمیز شستشو دهید و فوراً به چشم‌پزشک مراجعه نمایید.

موارد منع مصرف در صورت پارگی پرده گوش

در شرایط بالینی زیر، مصرف این دارو منع قطعی دارد:

• پارگی یا سوراخ بودن پرده گوش یا داشتن لوله تهویه گوش (لوله بسیار باریکی که برای خارج کردن مایع در پرده گوش کار گذاشته می‌شود)؛ زیرا نفوذ نئومایسین به گوش میانی می‌تواند باعث کم‌شنوایی یا ناشنوایی دائمی گردد.
• معاینه پرده گوش با دستگاه اتوسکوپ (دستگاه ویژه معاینه مجرا و پرده گوش) پیش از شروع مصرف دارو توسط پزشک الزامی است.
• عفونت‌های ویروسی گوش نظیر تبخال یا زونا؛ زیرا کورتون موجود در دارو فعالیت ویروس‌ها را افزایش می‌دهد.
• سابقه حساسیت به نئومایسین، پلی‌میکسین بی یا هیدروکورتیزون.

زمان اثر، ماندگاری و قطع مصرف پلی میکسین ان اچ

مدت‌زمان لازم برای مشاهده اثر درمانی

درد، سوزش و ورم مجرای گوش معمولاً ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت اولیه به واسطه اثر سریع جزء ضدالتهاب کاهش چشمگیری می‌یابد.

با این حال، ریشه‌کن شدن کامل باکتری‌ها نیازمند تکمیل تمام روزهای درمانی طبق دستور پزشک است.

چنانچه پس از گذشت ۷ روز از مصرف دارو بهبودی حاصل نشد، مصرف را متوقف کرده و مجدداً به پزشک مراجعه کنید.

توصیه‌های مربوط به قطع دارو و علائم هشدار

• با فروکش کردن درد، دارو را خودسرانه قطع نکنید؛ زیرا باکتری‌های نیمه‌جان دوباره تکثیر شده و عفونت مقاوم بازمی‌گردد.
• دوره درمان نباید تحت هیچ شرایطی از ۱۰ روز فراتر رود.
• در صورت بروز سرگیجه ناگهانی، زنگ زدن گوش، کاهش سطح شنوایی یا خارش شدید، مصرف دارو را متوقف کرده و به پزشک اطلاع دهید.
• در صورت ریختن حجم زیاد دارو در مجرا، مایع اضافی بیرونی را با دستمال تمیز پاک کنید و در صورت بلعیده شدن دارو توسط کودک، سریعاً به مراکز درمانی یا مسمومیت مراجعه فرمایید.

تجربیات مصرف‌کنندگان درباره پلی میکسین ان اچ

تجربه درمان عفونت گوش خارجی با این دارو

اغلب مصرف‌کنندگان گزارش داده‌اند که درد ضربان‌دار و سنگینی گوش در دو روز نخست مصرف به دلیل اثر کورتون فروکش کرده است.

افرادی که با قطع درد، مصرف دارو را نیمه‌کاره رها کرده بودند با بازگشت سریع‌تر عفونت روبه‌رو شدند که بیانگر لزوم اتمام دوره درمان است.

برخی افراد دارای پوست حساس، سوزش و پوسته‌ریزی را تجربه کردند که با تشخیص حساسیت دارویی و تعویض دارو توسط پزشک برطرف شد.

علت احساس گرفتگی موقت گوش پس از مصرف دارو چیست؟

احساس کیپ شدن و گرفتگی مجرای گوش بعد از چکاندن دارو به دلایل زیر رخ می‌دهد:

• تجمع فیزیکی حجم مایع در مجرای باریک گوش که مانع از انتقال روان امواج صوتی می‌شود.
• مخلوط شدن قطره با ترشحات چرکی و جرم طبیعی گوش (ماده مومی و زردرنگ محافظ مجرای گوش) که سدی موقتی در برابر صوت پدید می‌آورد.
• این حالت پس از چند دقیقه برطرف می‌شود، اما اگر با کاهش شنوایی پایدار یا سرگیجه شدید همراه بود، ارزیابی مجدد پرده گوش ضرورت دارد.

سوالات پرتکرار درباره پلی میکسین ان اچ

آیا پلی میکسین ان اچ بدون نسخه قابل تهیه است؟

خیر، این دارو صرفاً با نسخه پزشک قابل دریافت است.

دلیل این موضوع، ضرورت معاینه دقیق پرده گوش پیش از مصرف برای اطمینان از سلامت آن و پیشگیری از خطرات ناشنوایی است.

در صورت فراموش کردن یک نوبت مصرف پلی میکسین ان اچ چه باید کرد؟

به محض یادآوری دوز فراموش‌شده را استفاده کنید، مگر آنکه به زمان نوبت بعدی نزدیک شده باشید.

برای جبران نوبت جاافتاده، هرگز تعداد قطره‌ها را در نوبت بعد دو برابر نکنید.

تداخل پلی میکسین ان اچ با سایر قطره‌های گوش چیست؟

• مصرف هم‌زمان با سایر قطره‌های حاوی کورتون سبب افزایش دوز استروئید در گوش و فراهم شدن زمینه رشد قارچ‌ها می‌شود.
• استفاده هم‌زمان چند قطره باعث شسته شدن و خروج داروها از گوش می‌گردد؛ در صورت لزوم باید حداقل ۱۵ تا ۳۰ دقیقه بین چکاندن دو داروی مختلف فاصله زمانی بگذارید.

آیا پلی میکسین ان اچ با داروهای خوراکی و تزریقی تداخل دارد؟

در صورت سالم بودن پرده گوش، جذب خونی دارو بسیار ناچیز است و تداخل دارویی مهمی رخ نمی‌دهد.

اما در صورت وجود زخم‌های عمیق و باز در مجرا، هم‌زمانی آن با آنتی‌بیوتیک‌های تزریقی قوی یا داروهای ادرارآور ممکن است خطر آسیب به کلیه یا شنوایی را افزایش دهد.

مصرف پلی میکسین ان اچ در افراد سالمند و بیماران خاص چگونه است؟

میزان مصرف در افراد سالمند مشابه سایر بزرگسالان است و نیازی به تغییر دوز وجود ندارد.

در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کلیوی، در صورت وجود زخم و خراشیدگی در مجرای گوش، مصرف دارو باید تحت نظارت دقیق پزشک انجام گیرد.

در صورت ریختن اشتباهی دارو در چشم چه اقدامی لازم است؟

چشم خود را بدون اتلاف وقت به مدت حداقل ۱۵ دقیقه زیر جریان آب تمیز یا سرم شستشو بشویید و بی‌درنگ به مرکز چشم‌پزشکی مراجعه نمایید.

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف پلی میکسین ان اچ

موارد مصرف تایید شده

التهاب حاد گوش خارجی

• این دارو به عنوان خط اول درمان در عفونت‌های سطحی مجرای خارجی گوش ناشی از میکروارگانیسم‌های حساس، به ویژه سودومونا آئروژینوزا و استافیلوکوک اورئوس تجویز می‌شود. ترکیب دو آنتی‌بیوتیک با مکانیسم‌های متفاوت (مهار سنتز پروتئین و تخریب غشای سلولی) طیف اثر گسترده‌ای ایجاد می‌کند. حضور هیدروکورتیزون نیز به سرعت التهاب، خارش و تورم مجرا را کاهش می‌دهد که این امر به نفوذ بهتر آنتی‌بیوتیک‌ها کمک شایانی می‌کند.
• نکته بالینی برای پزشک: پیش از شروع درمان، معاینه دقیق اتوسکوپی برای تایید سلامت پرده صماخ الزامی است. ورود نئومایسین به گوش میانی در صورت پارگی پرده صماخ، با خطر بالای سمیت برگشت‌ناپذیر شنوایی و دهلیزی همراه است. در صورت وجود ترشحات فراوان، پاکسازی مجرای گوش پیش از ریختن قطره، اثربخشی درمان را به شدت افزایش می‌دهد.

عفونت حفرات جراحی گوش

• از این قطره برای کنترل و درمان عفونت‌های باکتریایی در حفرات ناشی از ماستوئیدکتومی نیز استفاده می‌شود.
• نکته بالینی برای پزشک: طول دوره درمان معمولا نباید از ده روز تجاوز کند، زیرا استفاده طولانی‌مدت خطر رشد میکروارگانیسم‌های غیرحساس از جمله قارچ‌ها را به دنبال دارد.

موارد مصرف خارج برچسب

درماتیت عفونی محدود و سطحی

• در برخی موارد بالینی، پزشکان از این ترکیب برای درمان ضایعات التهابی و اگزمایی پوست که دچار عفونت ثانویه باکتریایی شده‌اند (در نواحی بسیار محدود) استفاده می‌کنند.
• نکته بالینی برای پزشک: با توجه به فرمولاسیون مایع این دارو، استفاده از آن در ضایعات ترشح‌دار یا نواحی چین‌دار پوست می‌تواند خشک‌کننده و موثر باشد. با این حال، به دلیل خطر جذب سیستمیک کورتیکواستروئید و همچنین خطر حساسیت تماسی به نئومایسین، استفاده از آن در سطوح وسیع پوستی یا برای مدت طولانی به هیچ وجه توصیه نمی‌گردد.

التهاب عفونی مجرای اشکی (موارد بسیار نادر و با احتیاط)

• گرچه فرمولاسیون چشمی این ترکیب به صورت مجزا وجود دارد، اما در شرایط عدم دسترسی مطلق، برخی متون به استفاده بسیار محتاطانه اشاره کرده‌اند.
• نکته بالینی برای پزشک: فرمولاسیون قطره گوش اسیدی‌تر از قطره چشمی است و مواد نگهدارنده متفاوتی دارد؛ لذا ریختن قطره گوش در چشم می‌تواند باعث تحریک شدید، سوزش و آسیب به قرنیه شود و این کاربرد خارج برچسب اکیدا باید از روی استیصال و با در نظر گرفتن خطرات جدی آن صورت گیرد و به صورت روتین ممنوع است.

مکانیسم اثر پلی میکسین ان اچ

قطره گوش پلی میکسین ان اچ یک داروی ترکیبی است که از دو آنتی بیوتیک و یک کورتیکواستروئید تشکیل شده است. مکانیسم اثر این دارو برآیند عملکردهای مجزای هر یک از این ترکیبات است که به صورت هم افزا برای درمان عفونت و کاهش التهاب مجرای گوش خارجی عمل می کنند. ترکیب این سه ماده پوشش درمانی وسیعی را برای شایع ترین عوامل ایجادکننده عفونت گوش خارجی فراهم می آورد.

نئومایسین

• این ماده یک آنتی بیوتیک از دسته آمینوگلیکوزیدها است. نئومایسین با ورود به سلول باکتری و اتصال محکم و غیرقابل برگشت به زیرواحد سی ریبوزوم باکتری ها، در فرآیند طبیعی سنتز پروتئین باکتریایی اختلال جدی ایجاد می کند. این تداخل باعث خوانش اشتباه کد ژنتیکی توسط باکتری شده و پروتئین های ناقص و غیرفعال تولید می شود که در نهایت منجر به مرگ سلول باکتری می گردد. نئومایسین خاصیت باکتری کشی دارد و پوشش بسیار خوبی علیه بسیاری از باکتری های گرم منفی و برخی باکتری های گرم مثبت ایجاد می کند.

پلی میکسین بی

• یک آنتی بیوتیک پلی پپتیدی است که مستقیما بر غشای سلولی باکتری های گرم منفی تاثیر می گذارد. این ماده مانند یک شوینده عمل کرده و با اتصال به لیپیدهای غشای سلولی باکتری، نفوذپذیری آن را به شدت تغییر می دهد. این تغییر ساختاری باعث نشت سریع و کنترل نشده محتویات حیاتی داخل سلولی به بیرون و مرگ آنی باکتری می شود. این آنتی بیوتیک به ویژه در برابر باکتری سودومونا که از سرسخت ترین و شایع ترین عوامل عفونت گوش خارجی است، اثربخشی بالایی دارد.

هیدروکورتیزون

• یک کورتیکواستروئید با قدرت متوسط است. این ماده با ورود به سلول های میزبان و مهار آزادسازی واسطه های التهابی مانند پروستاگلاندین ها، به سرعت علائم التهاب، تورم، قرمزی و خارش شدید مجرای گوش را کاهش می دهد. این کاهش تورم بافتی علاوه بر تسکین سریع علائم آزاردهنده بیمار، به نفوذ بهتر و عمیق تر دو آنتی بیوتیک یادشده به محل دقیق عفونت کمک شایانی می کند.

فارماکوکینتیک پلی میکسین ان اچ

بررسی حرکات دارو در بدن برای ترکیبات موضعی مانند قطره های گوش، بیشتر بر میزان جذب سیستمیک و خطرات ناشی از آن متمرکز است.

جذب

• در شرایط بالینی طبیعی، یعنی زمانی که پرده صماخ کاملا سالم و دست نخورده باشد و پوست مجرای گوش خارجی دچار آسیب دیدگی وسیع یا زخم های عمیق و باز نباشد، جذب سیستمیک نئومایسین، پلی میکسین بی و هیدروکورتیزون پس از مصرف موضعی بسیار ناچیز و عملا قابل چشم پوشی است. داروها عمدتا در همان محل استفاده موضعی باقی مانده و اثر درمانی خود را اعمال می کنند. با این حال، توجه بالینی به این نکته ضروری است که در صورت وجود التهاب بسیار شدید، آسیب بافتی گسترده یا به ویژه در صورت سوراخ بودن پرده گوش، احتمال جذب سیستمیک داروها به خصوص نئومایسین به شدت افزایش می یابد. ورود نئومایسین به گوش میانی و جذب آن می تواند خطر جدی مسمومیت و آسیب غیرقابل برگشت به اعصاب شنوایی و تعادلی را به همراه داشته باشد.

توزیع

• به دلیل ماهیت کاملا موضعی دارو و جذب سیستمیک در حد صفر در افراد سالم، توزیع بافتی آن محدود به مایعات سطحی و لایه های اپیدرم پوست مجرای گوش خارجی است و به ارگان های داخلی بدن توزیع نمی گردد.

متابولیسم و دفع

• از آنجا که این ترکیب دارویی در صورت تجویز صحیح و در حضور پرده گوش سالم وارد جریان خون سیستمیک نمی شود، بررسی مسیرهای متابولیسم در کبد و دفع از طریق کلیه ها در سطح بالینی برای آن موضوعیت ندارد. بخش عمده داروی استفاده شده پس از اعمال اثر، همراه با ترشحات طبیعی و چرک های گوش به بیرون رانده شده یا در همان محل پاکسازی می شود. تنها در موارد نادر جذب سیستمیک غیرطبیعی، نئومایسین و پلی میکسین بی به شکل تغییر نیافته عمدتا از طریق فیلتراسیون کلیوی دفع می شوند و هیدروکورتیزون نیز پس از متابولیسم آنزیمی در کبد، از طریق ادرار از بدن خارج می گردد.

منع مصرف پلی میکسین ان اچ

موارد منع مصرف در بیماری‌ها

پارگی پرده گوش

• مهم‌ترین و حیاتی‌ترین منع مصرف این دارو، وجود سوراخ یا پارگی در پرده صماخ است. ورود نئومایسین به فضای گوش میانی به شدت خطر سمیت شنوایی و آسیب غیرقابل برگشت به سلول‌های مویی حلزون گوش را به همراه دارد که می‌تواند منجر به ناشنوایی حسی عصبی شود. پیش از تجویز، معاینه دقیق با اتوسکوپ الزامی است.

عفونت‌های ویروسی

• مصرف این دارو در صورت وجود ضایعات و عفونت‌های ویروسی در مجرای گوش خارجی، به ویژه عفونت‌های ناشی از ویروس تبخال و آبله مرغان، اکیدا ممنوع است. کورتیکواستروئید موجود در دارو می‌تواند باعث گسترش عفونت ویروسی شود.

عفونت‌های قارچی

• کورتیکواستروئیدها محیط را برای رشد قارچ‌ها مساعدتر می‌کنند. در صورت شک بالینی به عفونت قارچی گوش، این ترکیب نباید تجویز شود.

حساسیت متقاطع

• در بیمارانی که سابقه حساسیت مفرط به هر یک از اجزای دارو از جمله سایر آمینوگلیکوزیدها دارند، منع مصرف مطلق دارد.

موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی

بارداری

• با وجود اینکه در صورت سلامت کامل پرده گوش و عدم وجود زخم باز در مجرای گوش، جذب سیستمیک این دارو بسیار ناچیز است، اما به دلیل وجود نئومایسین که در صورت جذب سیستمیک می‌تواند سمیت شنوایی برای جنین ایجاد کند، این دارو باید با احتیاط فراوان تجویز شود. مصرف آن در دوران بارداری تنها در صورتی مجاز است که ارزیابی بالینی نشان دهد منافع درمانی به وضوح بر خطرات احتمالی برای جنین برتری دارد.

شیردهی

• ترشح ترکیبات موضعی این دارو در شیر مادر به طور دقیق اثبات نشده است. با این حال، به دلیل خطرات بالقوه آمینوگلیکوزیدها برای شیرخوار، توصیه می‌شود در دوران شیردهی تنها در صورت ضرورت قطعی و ترجیحا در دوره‌های درمانی کوتاه مدت تحت نظارت دقیق پزشکی تجویز شود.

موارد منع مصرف در کودکان

نوزادان و شیرخواران

• مصرف این قطره در نوزادان به دلیل تکامل نیافتن کامل سدهای پوستی و احتمال بالاتر جذب سیستمیک، معمولا توصیه نمی‌شود. خطر سمیت کلیوی و شنوایی در این گروه سنی بسیار بالاتر است.

کودکان بزرگتر

• در کودکان بزرگتر، منع مصرف مطلقی وجود ندارد مشروط بر اینکه پرده گوش کاملا سالم باشد. با این حال، حجم مجرای گوش کودکان کوچکتر است و مقدار داروی مصرفی باید متناسب با سن تنظیم شود تا از تجمع دارو و آسیب‌های بافتی موضعی جلوگیری گردد. همچنین دوره‌های درمانی در کودکان نباید طولانی شود (حداکثر یک هفته) تا خطر جذب سیستمیک و مقاومت میکروبی به حداقل برسد.

عوارض جانبی پلی میکسین ان اچ

عوارض شایع تا نسبتا شایع (1 تا 15 درصد)

حساسیت تماسی و درماتیت آلرژیک (حدود 1 تا 15 درصد)

• نئومایسین موجود در این ترکیب یکی از شناخته‌شده‌ترین عوامل ایجاد حساسیت پوستی است. در جمعیت عادی احتمال حساسیت به نئومایسین حدود 1 تا 5 درصد است، اما در بیمارانی که دچار التهاب مزمن گوش خارجی هستند یا دارو را به مدت طولانی مصرف می‌کنند، این میزان می‌تواند تا 15 درصد افزایش یابد. علائم شامل تشدید خارش، قرمزی، تورم و ترشح در مجرای گوش است که گاهی با خود عفونت اشتباه گرفته می‌شود.

تحریک موضعی، سوزش و درد خفیف (حدود 1 تا 5 درصد)

• در لحظه چکاندن قطره، به ویژه اگر مجرای گوش دارای التهاب شدید یا خراشیدگی باشد، احساس سوزش یا گزش موقت رخ می‌دهد که معمولا گذرا است و نیاز به قطع درمان ندارد.

عوارض کمتر شایع (کمتر از 2 درصد)

عفونت‌های ثانویه و قارچی (حدود 1 تا 2 درصد در مصرف استاندارد)

• استفاده از ترکیبات حاوی کورتیکواستروئید و آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف، فلور طبیعی گوش را تغییر می‌دهد. مصرف طولانی‌مدت (بیش از ده روز) احتمال رشد میکروارگانیسم‌های غیرحساس، به ویژه قارچ‌ها را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.

آتروفی پوست مجرای گوش (بروز وابسته به زمان)

• در صورت استفاده طولانی‌مدت یا دوره‌های تکرارشونده و نزدیک به هم، هیدروکورتیزون می‌تواند باعث نازک شدن و آسیب‌پذیری پوست مجرای گوش شود. درصد دقیق این عارضه مشخص نیست اما در دوره‌های درمانی استاندارد (هفت تا ده روز) بسیار نادر است.

عوارض نادر اما بسیار جدی (درصد نامشخص اما دارای اهمیت بالینی بالا)

سمیت شنوایی و تعادلی

• این عارضه در صورت سلامت پرده صماخ رخ نمی‌دهد (درصد بروز نزدیک به صفر). اما در صورت وجود پارگی پرده گوش یا حضور لوله تهویه، نئومایسین وارد فضای گوش میانی شده و درصد خطر آسیب غیرقابل برگشت به سلول‌های مویی حلزون گوش و ناشنوایی حسی عصبی به شدت افزایش می‌یابد. به همین دلیل، تجویز این دارو در پارگی پرده گوش مطلقا ممنوع است.

تداخلات دارویی پلی میکسین ان اچ

تداخلات دارویی
مهم‌ترین تداخلات بالینی این دارو مربوط به زمانی است که احتمال جذب سیستمیک نئومایسین (به دلیل آسیب بافتی یا پارگی پرده گوش) وجود داشته باشد. تداخلات شامل موارد زیر است:

آمینوگلیکوزیدهای تزریقی و سیستمیک

• مانند: جنتامایسین، آمیکاسین، توبرامایسین و استرپتومایسین
• نوع تداخل: تشدید عوارض جانبی (هم‌افزایی توکسیسیته). مصرف همزمان این قطره با آمینوگلیکوزیدهای سیستمیک می‌تواند خطر سمیت شنوایی و سمیت کلیوی را به شدت افزایش دهد.

داروهای ادرارآور قوس هنله

• مانند: فورزماید و بومتانید
• نوع تداخل: تشدید سمیت شنوایی. این دیورتیک‌ها به خودی خود دارای پتانسیل آسیب به سیستم شنوایی هستند. مصرف همزمان آن‌ها با این قطره موضعی، در صورت وجود شرایطی که جذب سیستمیک نئومایسین را تسهیل کند، خطر آسیب دائمی به عصب شنوایی را بالا می‌برد.

سایر قطره‌ها و داروهای موضعی گوش

• نوع تداخل: فیزیکی و دارویی. استفاده همزمان از چند قطره گوش می‌تواند باعث رقیق شدن داروها و کاهش اثربخشی آن‌ها شود. پزشک باید به بیمار توصیه کند که بین مصرف این دارو و سایر قطره‌های گوش، حداقل پانزده تا سی دقیقه فاصله زمانی رعایت شود.

تداخل با غذا

• از آنجا که این دارو منحصرا برای استفاده موضعی در مجرای گوش خارجی فرموله شده است و وارد دستگاه گوارش نمی‌شود، هیچ‌گونه تداخل شناخته‌شده‌ای با مواد غذایی، مکمل‌ها یا نوشیدنی‌ها ندارد. اثربخشی و ایمنی دارو تحت تاثیر وضعیت تغذیه‌ای بیمار یا زمان مصرف غذا قرار نمی‌گیرد.

تداخل در آزمایشات بالینی
مصرف موضعی و استاندارد این قطره در گوش خارجی، تداخل سیستمیک و قابل تشخیصی در آزمایش‌های روتین خون، ادرار یا بیوشیمیایی ایجاد نمی‌کند. با این وجود، یک مورد تداخل خاص وجود دارد که باید به آن توجه شود:

آزمایش‌های حساسیت پوستی (تست پچ یا تست‌های آلرژی)

• به دلیل وجود هیدروکورتیزون (یک کورتیکواستروئید با اثر سرکوب‌کننده ایمنی موضعی) در ترکیب این دارو، استفاده از آن ممکن است واکنش‌های التهابی پوست را سرکوب کند. اگر تست‌های پوستی آلرژی در نواحی نزدیک به محل مصرف دارو (مانند پوست اطراف گوش یا گردن) انجام شود، هیدروکورتیزون می‌تواند باعث ایجاد نتایج منفی کاذب در آزمایش شود.

هشدار ها پلی میکسین ان اچ

هشدارهای بالینی (جامع و کاربردی برای پزشکان)

خطر سمیت شنوایی غیرقابل برگشت

• حیاتی‌ترین هشدار در مصرف این دارو، خطر آسیب به عصب شنوایی ناشی از نئومایسین است. پیش از تجویز، معاینه دقیق پرده صماخ با اتوسکوپ الزامی است. در صورت وجود پارگی پرده گوش یا قرار داشتن لوله تهویه در گوش، نئومایسین می‌تواند وارد گوش میانی شده و باعث ناشنوایی حسی عصبی دائمی شود.

عفونت‌های ثانویه و قارچی

• استفاده طولانی‌مدت از این قطره (بیش از ده روز) به شدت خطر رشد بیش از حد ارگانیسم‌های غیرحساس از جمله قارچ‌ها را افزایش می‌دهد. در صورت عدم بهبود علائم بالینی پس از یک هفته درمان، دارو باید قطع شده و ارزیابی مجدد میکروبیولوژیک انجام گیرد.

واکنش‌های حساسیتی موضعی

• نئومایسین یک عامل شناخته‌شده در ایجاد درماتیت تماسی آلرژیک است. در صورتی که پس از شروع درمان، التهاب، قرمزی یا خارش مجرای گوش تشدید شد، باید به حساسیت دارویی مشک کرد و درمان را فورا متوقف نمود. همچنین خطر حساسیت متقاطع با سایر آنتی‌بیوتیک‌های دسته آمینوگلیکوزیدها وجود دارد.

جذب سیستمیک کورتیکواستروئیدها

• هرچند در مصرف موضعی گوش نادر است، اما در صورت استفاده طولانی‌مدت یا وجود آسیب‌های وسیع بافتی در مجرای گوش، هیدروکورتیزون می‌تواند جذب سیستمیک داشته باشد. این موضوع به ویژه در کودکان نیاز به توجه دارد تا از سرکوب محور هیپوتالاموس هیپوفیز آدرنال جلوگیری شود.

پنهان کردن علائم عفونت‌های حاد

• حضور هیدروکورتیزون می‌تواند علائم التهابی عفونت‌های حاد و پیش‌رونده را پنهان کند. بنابراین، پایش بالینی بیمار در روزهای اولیه درمان ضروری است.

مسمومیت قطره پلی میکسین ان اچ و درمان
مسمومیت حاد و اوردوز با قطره‌های گوش موضعی به دلیل حجم کم دارو و محدودیت جذب، بسیار نادر است؛ با این حال، استفاده نادرست یا بلع تصادفی نیاز به مدیریت دارد.

الف- مسمومیت موضعی (مصرف مزمن و بیش از حد)

• علائم: استفاده طولانی‌مدت می‌تواند منجر به آتروفی پوست مجرای گوش (ناشی از کورتیکواستروئید)، رشد قارچ‌های مقاوم، و در صورت پارگی پرده گوش، سمیت شنوایی و کلیوی (ناشی از جذب سیستمیک نئومایسین و پلی میکسین) شود.
• درمان: اولین اقدام، قطع فوری دارو است. در صورت شک به نفوذ دارو به گوش میانی، ارزیابی شنوایی‌سنجی اورژانسی توصیه می‌شود. برای عفونت‌های قارچی ثانویه، باید درمان ضدقارچ مناسب آغاز گردد.

ب- بلع تصادفی (اوردوز گوارشی)

• علائم: با توجه به حجم کم قطره‌های چشمی و گوشی، بلع یک شیشه کامل معمولا سمیت سیستمیک حاد یا تهدیدکننده حیات ایجاد نمی‌کند. علائم ممکن است شامل تحریک خفیف گوارشی، تهوع و اسهال باشد.
• درمان: درمان عمدتا حمایتی است. شستشوی معده معمولا نیازی نیست. نظارت بر علائم حیاتی و حفظ هیدراتاسیون بیمار کفایت می‌کند. در صورت بلع مقادیر بسیار زیاد (توسط کودکان)، پایش عملکرد کلیه به دلیل حضور نئومایسین و پلی میکسین بی توصیه می‌شود.

توصیه های دارویی پلی میکسین ان اچ

توصیه های دارویی بیمار برای قطره پلی میکسین ان اچ

نحوه مصرف صحیح

• پیش از استفاده، شیشه دارو را به خوبی تکان دهید. برای جلوگیری از آلودگی، مراقب باشید نوک قطره چکان با دست، مجرای گوش یا سطوح دیگر تماس پیدا نکند.

تکمیل دوره درمان

• دارو را دقیقا طبق دستور پزشک و تا پایان دوره تعیین شده مصرف کنید، حتی اگر علائم بیماری زودتر بهبود یافت. قطع زودهنگام دارو می‌تواند باعث بازگشت عفونت شود.

مراقبت‌های جانبی

• در طول دوره درمان، از ورود آب به داخل گوش جلوگیری کنید. هنگام استحمام می‌توانید از یک تکه پنبه آغشته به وازلین در دهانه گوش استفاده کنید.

علائم هشدار

• در صورت تشدید درد، خارش شدید، التهاب، ترشح جدید، یا احساس کاهش شنوایی، مصرف دارو را متوقف کرده و فورا به پزشک اطلاع دهید.

توصیه های دارویی مخصوص پزشک برای قطره پلی میکسین ان اچ

ارزیابی پرده صماخ

• پیش از تجویز این دارو، معاینه دقیق اتوسکوپی برای اطمینان از سالم بودن پرده صماخ الزامی است. مصرف این قطره در صورت سوراخ بودن پرده گوش به دلیل حضور نئومایسین، خطر سمیت شنوایی غیرقابل برگشت را به همراه دارد.

مدت زمان درمان

• دوره درمان معمولا نباید از ده روز تجاوز کند. استفاده طولانی‌مدت می‌تواند منجر به رشد بیش از حد ارگانیسم‌های غیرحساس از جمله قارچ‌ها و بروز عفونت‌های ثانویه شود.

واکنش‌های حساسیتی

• نئومایسین موجود در این ترکیب یک عامل حساس‌کننده تماسی شناخته شده است. در صورت بروز حساسیت پوستی، التهاب یا واکنش‌های آلرژیک در ناحیه گوش خارجی، درمان باید فورا قطع شود.

تداخلات موضعی

• به بیمار توصیه کنید از مصرف همزمان سایر قطره‌های موضعی در همان گوش خودداری کند، مگر اینکه فاصله زمانی مناسب (حداقل نیم ساعت) رعایت شود تا از رقیق شدن و کاهش اثربخشی دارو جلوگیری گردد.

منع مصرف در عفونت‌های ویروسی

• به دلیل وجود کورتیکواستروئید (هیدروکورتیزون)، استفاده از این قطره در عفونت‌های ویروسی موضعی مانند هرپس سیمپلکس یا واریسلا زوستر ممنوع است و می‌تواند باعث تشدید گسترش ویروس شود.