آمپی سیلین + سولباکتام چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

سولتامیسیلین چیست و چگونه کار می کند؟
کاربردهای مهم سولتامیسیلین چیست؟
نحوه صحیح مصرف سولتامیسیلین
مهم‌ترین‌ عوارض سولتامیسیلین
اگر سابقه حساسیت به پنی‌سیلین دارن، آیا می توانم سولتامیسیلین مصرف کنم؟
تداخلات دارویی مهم سولتامیسیلین چه هستند؟
تا چه مدت باید مصرف سولتامی سیلین را ادامه دهم و حتی اگر احساس بهتری داشته باشم باید دوره کامل را تمام کنم؟
اگر یک نوبت مصرف سولتامیسیلین را فراموش کردم، چه کار کنم؟
آیا استفاده از سولتامی سیلین در دوران بارداری یا شیردهی بی خطر است؟
نکات مهم احتیاطی در مدت درمان با سولتامیسیلین

سولتامیسیلین چیست و چگونه کار می کند؟
سولتامی سیلین یک داروی آنتی بیوتیک وسیع الطیف است که ترکیبی از آمپی سیلین و سولباکتام است. این دارو با مهار رشد و تکثیر باکتری ها عمل می کند و در درمان عفونت‌های بسیاری کاربرد دارد. سولباکتام اثربخشی آمپی سیلین را در برابر طیف وسیعی از عفونت های باکتریایی افزایش می دهد.

کاربردهای مهم سولتامیسیلین چیست؟
سولتامیسیلین برای درمان عفونت های باکتریایی مختلف از جمله عفونت های دستگاه تنفسی، عفونت های پوست و بافت نرم، عفونت های دستگاه ادراری و غیره تجویز می شود.

نحوه صحیح مصرف سولتامیسیلین
-سولتامیسیلین را دقیقاً طبق دستور پزشک خود مصرف کنید. دوز سولتامیسیلین ممکن است بر اساس نوع و شدت عفونت متفاوت باشد.

-حتی اگر پیش از اتمام درمان احساس بهبودی دارید، دوره‌ی درمان با سولتامیسیلین را کامل کنید.

-قرص سولتامیسیلین را می‌توانید همراه یا بدون غذا مصرف کنید.قرص ها را به صورت منظم و در ساعت مشخصی از روز مصرف کنید.

مهم‌ترین‌ عوارض سولتامیسیلین
-از عوارض شایع سولتامیسیلین می‌توان به علائم گوارشی مانند تهوع و اسهال اشاره کرد. در صورت طولانی شدن اسهال، پزشک را مطلع کنید.

-واکنش های آلرژیک جدی اما نادر نیز ممکن است با مصرف این دارو(مخصوصاً برای بار اول) بروز کند.در صورت مشاهده علائم حساسیت شدید همچون تنگی نفس، ورم صورت، دست و پا، برافروختگی، راش‌های پوستی و… فوراً به پزشک اطلاع دهید.

اگر سابقه حساسیت به پنی‌سیلین دارم، آیا می توانم سولتامیسیلین مصرف کنم؟
خیر در صورت سابقه حساسیت به آمپی‌سیلین و سایر پنی‌سیلین‌ها، سولتامیسیلین انتخاب مناسبی برای شما نیست.

قبل از شروع داروی سولتامیسیلین، پزشک خود را از هرگونه آلرژی، سوابق بیماری یا داروهایی که در حال حاضر مصرف می کنید، مطلع کنید. این اطلاعات به جلوگیری از تداخلات دارویی و عوارض جانبی احتمالی کمک می کند.

تداخلات دارویی مهم سولتامیسیلین چه هستند؟
سولتامی سیلین می تواند با سایر داروها تداخل داشته باشد.

-قبل از انجام واکسیناسیون (به ویژه واکسن ب ث ژ و وبا) پزشک را در جریان مصرف این دارو قرار دهید.

-پیش از مصرف سایر آنتی‌بیوتیک‌ها(به ویژه تتراسایکلین‌ها) پزشک را در جریان مصرف سولتامیسیلین قرار دهید.

تا چه مدت باید مصرف سولتامی سیلین را ادامه دهم و حتی اگر احساس بهتری داشته باشم باید دوره کامل را تمام کنم؟
بسیار مهم است که دوره درمان با سولتامیسیلین را کامل کنید(حتی اگر علائم شما بهبود یابد). این کار به بهبود کامل شما کمک می کند و باعث می‌شود همه‌ی باکتری ها در بدن ریشه کن شوند و مهم تر از همه به جلوگیری از مقاومت آنتی بیوتیکی کمک می کند.

اگر یک نوبت مصرف سولتامیسیلین را فراموش کردم، چه کار کنم؟
در صورت فراموشی یک نوبت مصرف سولتامیسیلین، به محض یادآوری آن را مصرف کنید. با این حال، اگر به زمان مصرف نوبت بعدی نزدیک است، نوبت فراموش شده را مصرف نکنید و نوبت‌های بعدی را طبق برنامه ی گذشته مصرف نمایید. از دو برابر کردن دوز مصرفی در نوبت بعدی برای جبران نوبت فراموش شده خودداری کنید.

آیا استفاده از سولتامیسیلین در دوران بارداری یا شیردهی بی خطر است؟
-اگر باردار هستید، با وجود اینکه آمپی‌سیلین و سولباکتام هر دو از جفت عبور می‌کنند، ممکن است تحت شرایطی پزشک سولتامیسیلین را برای شما تجویز کند. مصرف تنها با تشخیص پزشک و تحت شرایط ویژه امکان پذیر است.

-اگر در دوران شیردهی به سر می‌برید، باید بدانید که آمپی سیلین و سولباکتام هر دو در شیر مادر ترشح می‌شوند و کارخانه سازنده توصیه می کند از مصرف در دوران شیردهی خودداری کنید.

نکات مهم احتیاطی در مدت درمان با سولتامیسیلین
-به طور کلی توصیه می شود از مصرف الکل در حین مصرف سولتامی سیلین خودداری شود. پزشک شما می‌تواند راهنمایی‌های خاصی در مورد محدودیت‌های رژیم غذایی یا هر گونه اقدامات احتیاطی که باید انجام دهید را به شما ارائه دهد.

-در صورت سابقه هرگونه مشکل کبدی، خونی یا کلیوی، پزشک خود را در جریان قرار دهید.

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف

موارد مصرف تایید شده

عفونت های داخل شکمی و صفاقی

• توضیحات کاربردی و بالینی برای پزشک: این داروی ترکیبی به عنوان یکی از انتخاب های استاندارد در درمان عفونت های شدید و پیچیده داخل شکمی شامل پریتونیت ثانویه، آبسه های داخل صفاقی، آپاندیسیت سوراخ شده یا گانگرن دار، کله سیستیت حاد و کلانژیت صعودی کاربرد دارد. ترکیب سولباکتام با آمپی سیلین باعث می شود که آنزیم های بتالاکتاماز ترشح شده توسط باکتری های بی هوازی روده ای نظیر باکتروئیدس فراژیلیس و همچنین انتروباکتریاسه های حساس خنثی شوند. در بیماران مبتلا به سپسیس شدید با منشا صفاقی، شروع سریع وریدی این دارو الزامی است. پزشک باید در صورت وجود شک بالینی به عفونت های بیمارستانی مقاوم، این دارو را در رژیم های ترکیبی به کار گیرد. دوز معمول در بزرگسالان با عملکرد کلیوی طبیعی، یک و نیم تا سه گرم به صورت تزریق وریدی هر شش ساعت می باشد.

عفونت های پوست و ساختارهای وابسته به بافت نرم

• توضیحات کاربردی و بالینی برای پزشک: این ترکیب دارویی برای درمان عفونت های پیچیده پوستی از جمله سلولیت های پیشرونده، آبسه های عمیق پوستی، فاشئیت نکروزان غیر نوع یک، زخم های عفونی پای دیابتی و جراحات ناشی از گاز گرفتگی حیوانات یا انسان تایید شده است. فعالیت دارو طیف گسترده ای از پاتوژن ها شامل استافیلوکوک های حساس به متی سیلین، استرپتوکوک های پیوژنز، پاستورلا مولتوسیدا و باکتری های بی هوازی حفره دهان را پوشش می دهد. در مدیریت زخم های پای دیابتی، تجویز وریدی دارو باید همراه با ارزیابی دقیق عروقی، کنترل قند خون و دبریدمان جراحی بافت های نکروتیک باشد تا دارو بتواند به غلظت بافتی مناسب در موضع برسد.

عفونت های دستگاه ادراری تناسلی و بیماری های التهابی لگن

• توضیحات کاربردی و بالینی برای پزشک: درمان عفونت های پیچیده مجاری ادراری، پیلونفریت حاد، آبسه های تخمدانی و لوله ای، آندومتریت و بیماری های التهابی حاد لگن در حوزه تاییدی این دارو قرار دارد. دفع بخش عمده ای از فرم فعال هر دو جزء دارو از طریق سیستم ادراری، غلظت های بالای کشنده باکتری را در بافت پارانشیم کلیه و مثانه ایجاد می کند که علیه باکتری هایی مانند اشرشیا کلی حساس و انتروکوک فکالیس بسیار موثر است. در بیماری های التهابی لگن زنان به دلیل چند میکروبی بودن ماهیت عفونت و شیوع همزمان کلامیدیا، پزشک باید به صورت همزمان داروی داکسی سایکلین را جهت پوشش کامل به رژیم درمانی بیمار بیفزاید.

موارد مصرف خارج برچسب

عفونت های شدید ناشی از باکتری اسینتوباکتر بومانی مقاوم به چندین دارو

• توضیحات کاربردی و بالینی برای پزشک: یکی از حیاتی ترین کاربردهای خارج برچسب این ترکیب، درمان پنومونی های وابسته به ونتیلاتور، پنومونی بیمارستانی و باکتریمی ناشی از سویه های اسینتوباکتر بومانی مقاوم به کارباپنم ها است. در این پاتوژن خاص، جزء سولباکتام نقش مهارکننده آنزیمی صرف را ندارد بلکه با اتصال اختصاصی به پروتئین های متصل شونده به پنی سیلین، مستقیما اثر باکتری کشی قوی اعمال می کند. در راهنماهای درمانی نوین در بخش های مراقبت ویژه، استفاده از دوزهای بالا تا سقف نه گرم سولباکتام در روز به شکل تجویز ترکیب دارویی، همراه با انفوزیون طولانی مدت چهار ساعته جهت افزایش زمان حضور دارو بالاتر از حداقل غلظت مهاری توصیه می گردد.

پنومونی ناشی از آسپیراسیون و پنومونی اکتسابی از جامعه نیازمند بستری

• توضیحات کاربردی و بالینی برای پزشک: در بیماران دارای کاهش سطح هوشیاری، اختلال در بلع، تروماهای مغزی یا مسمومیت ها که دچار ورود ترشحات حلق و معده به ریه می شوند، این دارو به عنوان درمان خط اول تجربی بدون برچسب کاربرد وسیع دارد. این ترکیب دارویی به دلیل نفوذ عالی در ترشحات برونش و بافت ریه و پوشش همزمان روی استرپتوکوک پنومونیه و ارگانیسم های بی هوازی دهانی مانند گونه های پپتواسترپتوکوکوس و فوزوباکتریوم ها بسیار ایده آل است. در صورت استفاده در پنومونی های شدید اکتسابی از جامعه، پزشک باید یک ماکرولید وریدی را جهت پوشش پاتوژن های غیر معمول ریوی به رژیم اضافه کند.

عفونت های شدید و عمیق سر، گردن و گوش و حلق و بینی

• توضیحات کاربردی و بالینی برای پزشک: کاربرد بالینی خارج برچسب دیگر این دارو در درمان آبسه های دور لوزه، آبسه های فضای خلف حلق، آنژین لودویگ و التهاب چرکی حاد غده پاروتید است. این عفونت ها به دلیل خطر انسداد راه هوایی شرایط اورژانسی محسوب می شوند و نیازمند تجویز سریع دوز وریدی سه گرم هر شش ساعت هستند. پزشک باید در کنار آنتی بیوتیک درمانی، وضعیت مجرای تنفسی را تحت پایش مستقیم قرار داده و در صورت عدم پسرفت توده عفونی ظرف بیست و چهار تا چهل و هشت ساعت، درناژ جراحی را برنامه ریزی نماید.

پیشگیری دارویی پیش از اعمال جراحی انتخابی

• توضیحات کاربردی و بالینی برای پزشک: این دارو به عنوان رژیم پیشگیری خارج برچسب قبل از اعمال جراحی ماژور سر و گردن با درگیری مخاطی، جراحی های کبد و مجاری صفراوی و جراحی های بزرگ پیوند کبد کاربرد دارد. پزشک باید تجویز تک دوز وریدی را ظرف بازه زمانی شصت دقیقه پیش از ایجاد برش جراحی به اتمام برساند. در صورتی که مدت زمان عمل جراحی بیش از چهار ساعت به طول بینجامد، تزریق دوز دوم حین عمل جهت ابقای غلظت بافتی محافظت کننده در محل زخم ضروری خواهد بود.

مکانیسم اثر

مکانیسم اثر آمپی سیلین

• آمپی سیلین یک آنتی بیوتیک باکتریوسید از دسته آمینوپنی سیلین ها است. این مولکول ساختار حلقه بتالاکتام دارد و از نظر عملکردی با اتصال اختصاصی به پروتئین های متصل شونده به پنی سیلین مستقر در سطح داخلی غشای سلولی باکتری، مرحله نهایی ترانس پپتیداسیون در سنتز پپتیدوگلیکان را مهار می کند. توقف اتصال عرضی رشته های پپتیدوگلیکان، یکپارچگی ساختاری دیواره سلولی در حال رشد باکتری را تخریب کرده و با فعال سازی آنزیم های اتولیزین درون زاد باکتریایی، به متلاشی شدن دیواره و مرگ سریع سلول باکتری منجر می شود. اثر کشندگی آمپی سیلین به صورت وابسته به زمان است و به مدت زمانی بستگی دارد که غلظت داروی آزاد در محل عفونت بالاتر از حداقل غلظت مهاری باقی بماند.

مکانیسم اثر سولباکتام

• سولباکتام یک مشتق پنی سیلین سولفون و یک مهارکننده غیرقابل برگشت و انتحاری آنزیم های بتالاکتاماز است. بسیاری از باکتری های بیماری زا با تولید آنزیم های بتالاکتاماز پلاسمیدی و کروموزومی، حلقه بتالاکتام آمپی سیلین را هیدرولیز کرده و آن را بی اثر می کنند. سولباکتام به عنوان سوبسترای طعمه عمل می کند و به جایگاه فعال این آنزیم ها متصل می شود. پس از اتصال، پیوند کووالانسی پایدار با آنزیم تشکیل می دهد و آن را برای همیشه غیرفعال می سازد. این عمل محافظتی مانع از تخریب آمپی سیلین می شود و طیف اثر آن را به سمت باکتری های تولیدکننده بتالاکتاماز گسترش می دهد. علاوه بر این، سولباکتام بر خلاف سایر مهارکننده های بتالاکتاماز، دارای فعالیت ضد باکتریایی ذاتی مستقیم بر پروتئین های متصل شونده به پنی سیلین نوع یک و نوع سه در باکتری اسینتوباکتر بومانی و برخی گونه های نایسریا می باشد و مستقیما رشد این پاتوژن ها را مهار می کند.

فارماکوکینتیک

جذب

• این ترکیب دارویی در قالب بالینی عمدتا به شکل نمک سدیم از طریق تزریق وریدی و عضلانی تجویز می گردد. پس از تزریق عضلانی، هر دو جزء دارو به طور کامل و سریع از موضع جذب سیستمیک می شوند و فراهمی زیستی آنها نزدیک به صد در صد است.
• اوج غلظت پلاسمایی هر دو ماده معمولا بین سی تا شصت دقیقه پس از اتمام انفوزیون وریدی یا تزریق عضلانی به دست می آید. نسبت ترکیب استاندارد این دو دارو معمولا دو به یک به نفع آمپی سیلین است که این نسبت در پلاسما به دلیل مشخصات توزیع و دفع موازی و مشابه، به خوبی حفظ می شود.

توزیع

• هر دو جزء آمپی سیلین و سولباکتام توزیع بافتی گسترده و مشابهی در سراسر بدن دارند. حجم توزیع ظاهری در حالت پایدار برای هر دو دارو در حدود پانزده صدم تا بیست و هشت صدم لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است که نشان دهنده توزیع عمده دارو در مایع خارج سلولی می باشد.
• اتصال به پروتئین های پلاسمایی خون برای آمپی سیلین در حدود بیست و هشت درصد و برای سولباکتام در حدود سی و هشت درصد است که نشان دهنده سطح بالایی از جزء دارویی آزاد و فعال در گردش خون می باشد. هر دو ماده به خوبی در ترشحات صفراوی، مایع صفاقی، ترشحات تاولی پوست، مخاط برونش، مایع بینابینی بافت نرم، بافت کلیه و مایع گوش میانی نفوذ می کنند. نفوذ این دارو به مایع مغزی نخاعی در شرایط طبیعی و دست نخورده بودن سد خونی مغزی بسیار ناچیز است، اما در صورت وجود التهاب شدید مننژ، غلظت های درمانی مناسبی از هر دو جزء به فضای داخل نخاعی راه می یابد. هر دو دارو همچنین از سد جفت عبور می کنند و به میزان اندک در شیر مادر ترشح می گردند.

متابولیسم

• آمپی سیلین و سولباکتام هر دو به میزان بسیار ناچیزی در بدن متابولیزه می شوند. کبد نقش حداقلی در پاکسازی این دو مولکول دارد و کمتر از ده تا پانزده درصد از دوز تجویزی تحت فرایندهای دگرگونی زیستی و هیدرولیز به متابولیت های غیرفعال اسید پنی سیلوئیک تبدیل می شود. عدم وابستگی متابولیک دارو به سیستم آنزیمی سیتوکروم کبدی، احتمال بروز تداخلات دارویی متابولیک را به شدت کاهش می دهد.

دفع

• مسیر اصلی و عمده دفع هر دو جزء دارویی، سیستم کلیوی است. دفع از طریق فیلتراسیون گلومرولی و ترشح فعال توبولار پروگزیمال انجام می شود. در افراد بزرگسال سالم با عملکرد طبیعی کلیه، حدود هفتاد و پنج تا هشتاد و پنج درصد از دوز آمپی سیلین و سولباکتام ظرف مدت هشت ساعت پس از تزریق، به صورت داروی فعال و تغییر نیافته از طریق ادرار دفع می شود. بخش بسیار کوچکی نیز از طریق صفرا ترشح می گردد.
• نیمه عمر حذفی پلاسما برای هر دو ماده در حدود یک ساعت است. تجویز همزمان داروی پروبنسید موجب مهار رقابتی ترشح توبولار کلیوی دارو می شود که نتیجه آن افزایش اوج غلظت سرمی، طولانی تر شدن نیمه عمر حذفی و تاخیر در پاکسازی ادراری هر دو ترکیب است. در بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی و افت کلیرانس کراتینین به کمتر از پنجاه میلی لیتر در دقیقه، نیمه عمر پلاسمایی به طور چشمگیری افزایش می یابد و تا بیش از ده تا بیست ساعت در مرحله پایانی بیماری کلیوی می رسد، بنابراین تنظیم فاصله زمانی دوزها در این بیماران بر اساس سرعت تصفیه گلومرولی کلیه اکیدا الزامی است. همچنین هر دو جزء به طور موثر از طریق همودیالیز از جریان خون خارج می شوند و نیاز به تجویز دوز مکمل بعد از جلسه دیالیز وجود دارد.

منع مصرف

موارد منع مصرف در بیماری ها

سابقه حساسیت مفرط به ترکیبات پنی سیلین و بتالاکتام ها

• تجویز این دارو در بیمارانی که سابقه واکنش های حساسیتی شدید، آنافیلاکسی، ادم گلوت و آنژیوادم، اسپاسم برونش، کهیر سریع یا شوک آلرژیک به هر یک از پنی سیلین ها یا مهارکننده های بتالاکتاماز را دارند، منع مصرف مطلق دارد. علاوه بر این، به دلیل خطر بالای حساسیت متقاطع ایمونولوژیک، در افرادی که سابقه واکنش های ازدیاد حساسیت شدید فوری و وابسته به آنتی بادی نوع یک نسبت به سایر دسته های بتالاکتام از جمله سفالوسپورین ها، کارباپنم ها و منوباکتام ها دارند، استفاده از این دارو ممنوع است.

سابقه اختلال عملکرد کبدی و یرقان ناشی از این ترکیب دارویی

• بیمارانی که سابقه ابتلای قبلی به یرقان کلستاتیک، هپاتیت سیتولیتیک یا هر نوع نارسایی و اختلال عملکرد کبدی مرتبط با تجویز پیشین آمپی سیلین یا سولباکتام را داشته اند، نباید دوباره تحت درمان با این دارو قرار گیرند، زیرا خطر عود شدید و آسیب های وسیع و کشنده سلول های کبدی وجود دارد.

بیماری مونونوکلئوز عفونی ناشی از ویروس اپشتین بار

• در بیماران مبتلا به عفونت مونونوکلئوز عفونی یا عفونت های ویروسی سیستمیک همراه با لنفوسیتوز بالا مانند عفونت حاد سیتومگالوویروس، تجویز آمپی سیلین به شدت منع شده است. مصرف این دارو در این زمینه پاتولوژیک با بروز بیش از نود درصد راش های پوستی ژنرالیزه، ماکولوپاپولار، خارش دار و غیر آلرژیک همراه است که می تواند با حساسیت واقعی اشتباه گرفته شده و روند درمان را دچار اختلال شدید کند.

لوسمی لنفوسیتی و بیماری های لنفوپرولیفراتیو

• در افراد مبتلا به لوسمی لنفوسیتی و نقص های ایمنی با بافت لنفاوی پرکار، احتمال بروز ضایعات پوستی ماکولوپاپولار منتشر به شدت بالا است، از این رو مصرف دارو در این گروه باید متوقف شده و با سایر آنتی بیوتیک های غیر آمینوپنی سیلینی جایگزین گردد.

سابقه کولیت ناشی از آنتی بیوتیک و باکتری کلستریدیوم دیفیسیل

• در بیمارانی که سابقه قطعی کولیت سودوممبرانوس شدید، مگاکولون توکسیک یا اسهال های ناشی از سموم کلستریدیوم دیفیسیل به دنبال درمان های ضد باکتریایی قبلی داشته اند، این دارو باید تا حد امکان منع شده و با احتیاط بسیار شدید و بررسی فواید به خطرات بالینی مورد استفاده قرار گیرد، زیرا پتانسیل بالایی در برهم زدن فلور طبیعی روده و عود بیماری های روده ای تهدیدکننده حیات دارد.

سندرم های پوستی شدید و کشنده دارویی

• بیمارانی که سابقه بروز نکروز اپیدرمال سمی، سندرم استیونز جانسون، پوستولوز حاد اگزانتماتوز ژنرالیزه یا سندرم بثورات دارویی همراه با ائوزینوفیلی و علائم سیستمیک را با ترکیبات آمینوپنی سیلینی گزارش کرده اند، به هیچ عنوان نباید این دارو را دریافت نمایند.

موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی

منع مصرف در دوران بارداری

• بر اساس طبقه بندی داده های معتبر سم شناسی جنینی، هر دو جزء آمپی سیلین و سولباکتام از سد خونی جفتی عبور می کنند و به بافت های جنینی و مایع آمنیوتیک راه می یابند. اگرچه شواهد قطعی مبنی بر ایجاد ناهنجاری های ساختاری جنین و تراتوژنیسیته در مطالعات حیوانی و انسانی ثبت نشده است، اما استفاده از این دارو در سه ماهه اول بارداری مگر در موارد اورژانسی و تهدیدکننده حیات مادر که هیچ آنتی بیوتیک جایگزین ایمنی وجود نداشته باشد، منع نسبی دارد. همچنین تجویز این دارو در زنان باردار مبتلا به زایمان زودرس نیازمند پایش دقیق است، زیرا برخی مطالعات افزایش ریسک انتریت نکروزان در نوزادان نارس را در مصرف همزمان برخی مهارکننده های بتالاکتاماز نشان داده اند. پزشک موظف است وضعیت تعادل مایعات و خطرات احتباس سدیم ناشی از نمک دارویی را در زنان باردار مبتلا به پره اکلامپسی به دقت پایش کند.

منع مصرف در دوران شیردهی

• آمپی سیلین و سولباکتام هر دو به مقادیر اندک در شیر انسان ترشح می گردند. اگرچه این ترشح معمولا برای نوزادان کامل و بدون بیماری زمینه ای سمیت مستقیم شدیدی ایجاد نمی کند، اما مصرف آن به دلیل خطرات قابل توجه بالینی برای شیرخوار منع نسبی دارد. خطرات بالقوه شامل برهم خوردن تعادل فلور میکروبی دستگاه گوارش شیرخوار، ایجاد اسهال بالینی پایدار، کاندیدیازیس دهانی شدید و خطر مهم حساس سازی سیستم ایمنی نوزاد به ترکیبات بتالاکتام در آینده می باشد. در نوزادان نارس و شیرخواران مبتلا به زردی شدید به دلیل رقابت احتمالی با بیلی روبین و دفع ضعیف کلیوی، در صورت ضرورت حیاتی تجویز دارو برای مادر، تغذیه با شیر مادر باید در طول دوره درمان قطع شده و شیر دوشیده شده دور ریخته شود.

موارد منع مصرف  در کودکان

منع مصرف بر اساس سن و رده های وزنی

• استفاده از فرمولاسیون های ترکیبی تزریقی استاندارد این دارو به دلیل عدم اثبات قطعی بی خطری بالینی، خطرات مرتبط با بار سدیم و کمبود داده های فارماکوکینتیک شفاف، در نوزادان نارس و نوزادان زیر یک سال مگر در عفونت های فوق العاده حاد و تهدیدکننده جان با پاتوژن های حساس و غیرقابل کنترل منع شده است. تزریق عضلانی این دارو در کودکان و شیرخواران به دلیل درد شدید بافتی، حجم ناکافی توده عضلانی و خطر آسیب های تروماتیک عصبی و فیبروز بافت عضلانی اکیدا ممنوع است و فقط باید به شکل انفوزیون وریدی رقیق شده و آهسته تجویز شود.

منع مصرف در نارسایی های حاد و تکامل نیافتگی کلیوی در کودکان

• در نوزادان و کودکان خردسال با سرعت فیلتراسیون گلومرولی تکامل نیافته یا نارسایی حاد کلیوی، به دلیل دفع عمده کلیوی هر دو جزء دارو، غلظت های سمی در خون انباشته شده و خطر بروز عوارض عصبی شدید شامل تشنج، میوکلونوس و انسفالوپاتی بتالاکتام به شدت بالا می رود. در این بیماران تجویز دارو بدون کاهش شدید دوز و افزایش فواصل تجویز ممنوعیت مطلق دارد.

منع مصرف در نوزادان با خطر بالا یا مبتلا به یرقان نوزادی

• در نوزادان مبتلا به هایپربیلی روبینمی حاد یا نوزادان نارس مستعد کرن ایکتروس، استفاده از این دارو منع شده است، زیرا آمپی سیلین می تواند پیوند بیلی روبین به آلبومین سرم را تضعیف کرده و غلظت بیلی روبین آزاد را افزایش دهد و ورود آن را به مغز تسهیل کند.

عوارض جانبی

عوارض جانبی با شیوع بیش از ده درصد

• درد و واکنش در محل تزریق داخل عضلانی با شیوع شانزده درصد گزارش شده است.

عوارض جانبی با شیوع بین یک تا ده درصد

• اسهال با شیوع سه درصد
• ترومبوفلبیت و التهاب ورید در محل تزریق وریدی با شیوع سه درصد
• راش و بثورات پوستی با شیوع دو درصد
• درد در محل تزریق وریدی با شیوع یک و دو دهم درصد
• تهوع با شیوع یک درصد
• استفراغ با شیوع یک درصد
• خارش پوست با شیوع یک درصد
• کاندیدیازیس یا برفک دهانی و واژینال با شیوع یک درصد

عوارض جانبی با شیوع کمتر از یک درصد

• عوارض دستگاه گوارش شامل نفخ، گاستریت، التهاب زبان، التهاب مخاط دهان، مدفوع سیاه و خونی، و کولیت سودوممبرانوس
• عوارض خونی و آزمایشگاهی شامل آنمی، کاهش تعداد پلاکت ها، افزایش تعداد پلاکت ها، کاهش گلبول های سفید، افزایش ائوزینوفیل ها، نوتروپنی، و مثبت شدن تست کومبس مستقیم
• عوارض کبدی شامل افزایش آنزیم های ترانس آمیناز کبدی، افزایش آلکالین فسفاتاز، و هایپربیلی روبینمی گذرا
• عوارض کلیوی و ادراری شامل افزایش نیتروژن اوره خون، افزایش کراتینین سرم، هماچوری، وجود پروتئین در ادرار، و نفریت بینابینی حاد
• عوارض سیستم عصبی شامل سردرد، سرگیجه، تشنج و لتارژی
• عوارض متفرقه شامل احتباس ادرار، تنگی نفس، خستگی مفرط، تب دارویی
• واکنش های شدید پوستی مانند سندرم استیونز جانسون و نکروز اپیدرمال سمی.

تداخلات دارویی

مکانیسم کلی تداخلات:

• سوبسترای OAT1/3
• تحت تاثیر تاخیر در تخلیه ی معده
• تغییر در فلور دستگاه گوارش 

• کاهش اثرات باکتریوسیدی وابسته به رشد باکتری
• اختلال در پاسخ ایمنی در برابر عوامل باکتریایی
• کاهش آستانه تشنج

منع مصرف همزمان(کنترا اندیکه):

ب.ث.ژ(داخل مثانه)، واکسن وبا

تداخلات ماژور:

تداخلات متوسط:

افزایش اثرداروها توسط سولتامیسیلین:

دی‌کلرفناماید، متوترکسات، آنتاگونیست‌های ویتامین کا

داروهایی که سطح خونی سولتامیسیلین را بالا می برند:

آسمتاسین، آلوپورینول، پروبنسید

کاهش اثرات داروها توسط سولتامیسیلین:

آمینوگلیکوزیدها، آتنولول، باسیلوس کلازی، BCG (داخل مثانه)، واکسن BCG (ایمن سازی)، واکسن وبا، Immune Checkpoint Inhibitors، لاکتوباسیلوس و استریول، مایکوفنولات، سدیم بنزوات، سدیم پیکوسولفات، واکسن تیفوئید

داروهایی که سطح سولتامیسیلین را کاهش می دهند:

کلروکین، لانتانوم، تتراسایکلین‌ها

تداخلات دارویی آمپی سیلین به همراه سولباکتام 

تداخل با داروی پروبنسید

• نوع تداخل فارماکوکینتیک و رقابتی در ترشح توبولی کلیه است.
• پروبنسید ترشح توبولی کلیوی هر دو جزء آمپی سیلین و سولباکتام را مهار می کند. این تداخل سبب افزایش غلظت خونی، طولانی تر شدن نیمه عمر دفعی و باقی ماندن طولانی تر سطوح درمانی این دارو در سرم می شود. در صورت نیاز به کنترل غلظت یا جلوگیری از سمیت دارویی، پایش بالینی و تنظیم فواصل تجویز ضروری است.

تداخل با داروی آلوپورینول

• نوع تداخل فارماکودینامیک و افزایش عوارض پوستی است.
• تجویز همزمان این دارو با آلوپورینول به طور قابل توجهی شیوع و شدت بثورات جلدی، راش های پوستی اریتماتوز و واکنش های حساسیتی را افزایش می دهد. پزشک باید در صورت امکان داروی جایگزین انتخاب کند یا پوست بیمار را از نظر علائم اولیه راش به دقت پایش نماید.

تداخل با داروی متوترکسات

• نوع تداخل سمیت زایی ناشی از کاهش کلیرانس کلیوی متوترکسات است.
• پنی سیلین ها ترشح توبولی متوترکسات را در کلیه مهار می کنند و سطح سرمی آن را به شدت بالا می برند که این امر منجر به سمیت شدید خونی، تضعیف مغز استخوان و عوارض گوارشی متوترکسات می شود. در صورت مصرف همزمان، پایش دقیق سطح خونی متوترکسات و شمارش سلول های خونی و تجویز اسید فولینیک الزامی است.

تداخل با داروهای ضد انعقاد خوراکی

• مانند وارفارین
• نوع تداخل تغییر در اثربخشی ضد انعقاد و افزایش خطر خونریزی است.
• این آنتی بیوتیک با از بین بردن فلور طبیعی باکتریایی روده، تولید ویتامین کا را کاهش می دهد و می تواند اثر وارفارین را تقویت کند. اندازه گیری مکرر و منظم زمان پروترومبین و شاخص نسبت بین المللی نرمال شده در طول درمان و پس از قطع آن الزامی است.

تداخل با قرص های خوراکی پیشگیری از بارداری

• مانند استروژن و پروژسترون
• نوع تداخل کاهش بازجذب رودهای استروژن است.
• آمپی سیلین می تواند با هیدرولیز کمتر ترکیبات استروژنی توسط باکتری های روده، چرخه روده ای کبدی را مختل کرده و باعث افت اثر پیشگیری از بارداری و لکه بینی شود. توصیه می شود بیماران در طول درمان با این دارو و تا هفت روز پس از پایان دوره، از یک روش غیر هورمونی تکمیلی جهت جلوگیری از بارداری استفاده کنند.

تداخل با داروی آمینوگلیکوزیدها

• مانند جنتامایسین، آمیکاسین و توبرامایسین
• نوع تداخل ناسازگاری فیزیکوشیمیایی مستقیم در محیط تزریقی و اثر سینرژیک در محیط بیولوژیک است.
• در لوله آزمایش یا سرم تزریقی، پنی سیلین ها باعث غیرفعال شدن آمینوگلیکوزیدها می شوند. بنابراین نباید این دو دارو در یک سرنگ یا یک محفظه سرم مخلوط شوند و باید در رگ های جداگانه یا با فواصل زمانی مشخص تزریق گردند.

تداخل با آنتی بیوتیک های باکتریواستاتیک

• مانند تتراسایکلین ها، اریترومایسین و کلرامفنیکل
• نوع تداخل آنتاگونیسم اثر ضد باکتریایی است.
• آنتی بیوتیک های باکتریواستاتیک رشد و تکثیر باکتری ها را مهار می کنند، در حالی که عملکرد آمپی سیلین به عنوان یک باکتریوسید وابسته به رشد و ساخت دیواره سلولی در باکتری های در حال تکثیر فعال است. تجویز همزمان ممکن است اثر میکروب کشی آمپی سیلین را تضعیف کند.

تداخل با واکسن های زنده باکتریایی

• مانند واکسن زنده تیفوئید، واکسن ب ث ژ و واکسن وبا
• نوع تداخل کاهش پاسخ ایمنی و بی اثر شدن واکسن است.
• فعالیت ضد باکتریایی قوی آمپی سیلین می تواند مانع از تکثیر سویه های واکسن در بدن شده و پاسخ ایمنی را مهار کند. حداقل باید بیست و چهار ساعت پس از اتمام آخرین دوز آنتی بیوتیک، واکسیناسیون زنده باکتریایی انجام شود.

تداخلات با غذا

• شکل تزریقی داروی آمپی سیلین به همراه سولباکتام به صورت وریدی یا عضلانی تجویز می شود، بنابراین دریافت غذا اثر مستقیم بر جذب گوارشی یا فراهمی زیستی آن ندارد. با این حال، مصرف وعده های غذایی سبک می تواند در کاهش عوارض گوارشی مانند تهوع و ناراحتی معده ناشی از درمان سیستمیک موثر باشد. همچنین دریافت مقادیر کافی آب و مایعات خوراکی همراه با رژیم غذایی برای حفظ وضعیت هیدراتاسیون و جلوگیری از رسوب ترکیبات دارویی در مجاری ادراری توصیه می شود.

تداخل در نتایج آزمایش های پاراکلینیکی

تداخل در آزمایش قند ادرار

• غلظت های بالای آمپی سیلین در ادرار به دلیل واکنش های اکسیداسیون و احیا، ممکن است موجب ایجاد نتیجه مثبت کاذب در آزمایش های تعیین گلوکز ادرار با معرف های سولفات مس شود. برای بررسی قند ادرار در بیماران تحت درمان، باید صرفا از روش های آزمایشگاهی آنزیمی مانند تست گلوکز اکسیداز استفاده گردد.

تداخل در تست های سرولوژی خون و کومبس

• مصرف این دارو ممکن است باعث بروز پاسخ مثبت کاذب در آزمایش کومبس مستقیم شود. این رویداد ناشی از اتصال غیر ایمونولوژیک پروتئین ها یا القای واکنش های آنتی بادی به غشای گلبول های قرمز است و می تواند روند غربالگری ایمونوهماتولوژی و ارزیابی کم خونی همولیتیک را با خطا مواجه سازد.

تداخل در آزمایش های اندازه گیری پروتئین ادرار

• غلظت های بالای این دارو در ادرار می تواند در سنجش پروتئین ادرار با استفاده از روش های رسوبی اسید سولفوسالیسیلیک تداخل ایجاد کرده و پاسخ مثبت کاذب نشان دهد، بنابراین باید از روش های سنجش رنگ سنجی استاندارد استفاده شود.

تداخل در آزمایش تعیین سطح استروژن سرم در دوران بارداری

• تجویز آمپی سیلین به دلیل تغییرات در متابولیسم روده ای و کبدی هورمون ها، ممکن است به طور موقت منجر به کاهش کاذب سطوح خونی و ادراری استریول کونژوگه، استریول گلوکورونید و استرون در زنان باردار شود.

تداخل در آزمایش های میکروبیولوژی

• وجود دارو در نمونه های خونی و ادراری جمع آوری شده می تواند سبب مهار رشد باکتری ها در محیط کشت و ایجاد نتایج منفی کاذب در کشت خون و ادرار گردد. بنابراین نمونه گیری باید قبل از شروع اولین دوز آنتی بیوتیک انجام گیرد.

هشدار ها

هشدارهای بالینی و کاربردی داروی آمپی سیلین به همراه سولباکتام

واکنش های حساسیتی شدید و شوک آلرژیک

• پیش از شروع درمان، اخذ تاریخچه دقیق دارویی از نظر سابقه حساسیت به پنی سیلین ها، سفالوسپورین ها یا سایر آنتی بیوتیک های بتالاکتام الزامی است. واکنش های حساسیتی کشنده از جمله آنافیلاکسی ممکن است حتی در بیمارانی که قبلا این دارو را بدون عارضه مصرف کرده اند رخ دهد. در صورت بروز هرگونه واکنش حساسیتی شدید، تجویز دارو باید فورا قطع شده و اقدامات احیا شامل تزریق اپینفرین، اکسیژن درمانی، کورتیکواستروئیدهای وریدی و مدیریت راه هوایی انجام شود.

اسهال مرتبط با باکتری کلستریدیوم دیفیسیل و کولیت سودوممبرانوس

• مصرف این آنتی بیوتیک فلور طبیعی روده بزرگ را تغییر داده و ممکن است موجب رشد بیش از حد باکتری کلستریدیوم دیفیسیل شود. شدت این عارضه از اسهال خفیف تا کولیت کشنده متغیر است. در هر بیماری که حین درمان یا تا دو ماه پس از قطع دارو دچار اسهال شدید یا مقاوم، تب و دردهای شکمی می شود، باید احتمال کولیت بررسی شده و در صورت تایید، دارو قطع و درمان اختصاصی با آنتی بیوتیک های مناسب ضد این باکتری آغاز گردد. همچنین باید از مصرف داروهای ضد حرکات دودی روده در این شرایط پرهیز شود.

سمیت کبدی و اختلال عملکرد کبد

• اختلالات کبدی شامل هپاتیت و زردی کلستاتیک ممکن است در طول مصرف یا حتی چند هفته پس از پایان دوره درمان رخ دهد. اگرچه این عارضه معمولا برگشت پذیر است، اما در موارد نادر می تواند شدید باشد. پایش منظم آنزیم های کبدی و بیلیروبین در بیماران با سابقه بیماری های کبدی یا دوره های درمانی طولانی مدت توصیه می شود و در صورت مشاهده علائم نارسایی حاد کبد، دارو باید متوقف گردد.

عفونت های ثانویه و قارچی

• مصرف طولانی مدت این دارو می تواند زمینه ساز رشد بی رویه میکروارگانیسم های غیرحساس از جمله قارچ کاندیدا یا باکتری های مقاوم گردد. در صورت بروز عفونت ثانویه، باید اقدامات درمانی و ضد میکروبی متناسب بلافاصله اتخاذ شود.

محتوای سدیم دارو و بیماران پرخطر قلبی و کلیوی

• فرمولاسیون تزریقی این دارو حاوی مقادیر قابل توجهی سدیم در هر ویال است. این بار اضافی سدیم در بیماران مبتلا به نارسایی احتقانی قلب، پرفشاری خون کنترل نشده، بیماری های کلیوی پیشرفته یا افرادی که رژیم غذایی با محدودیت شدید نمک دارند، می تواند سبب احتباس آب، بدتر شدن ادم و افزایش فشار خون شود، بنابراین پایش دقیق تعادل الکترولیت ها در این افراد ضروری است.

بیماران مبتلا به نارسایی کلیه

• از آنجا که بخش عمده هر دو جزء دارو از طریق ادرار و کلیه ها دفع می شود، در بیماران با افت تصفیه گلومرولی کلیه، غلظت خونی دارو افزایش می یابد. در این گروه، عدم تعدیل دوز و عدم افزایش فواصل تجویز می تواند منجر به سمیت عصبی، انسفالوپاتی و تحریک پذیری سیستم عصبی مرکزی شود.

تداخل در تست های آزمایشگاهی

• غلظت های بالای آمپی سیلین در ادرار ممکن است منجر به پاسخ های مثبت کاذب در آزمایش های تعیین قند ادرار بر پایه سولفات مس شود. استفاده از روش های سنجش آنزیمی گلوکز برای ارزیابی دقیق قند ادرار در طول مصرف دارو توصیه می شود.

اوردوز و مسمومیت داروی آمپی سیلین به همراه سولباکتام و روش های درمان

علائم بالینی و تظاهرات مسمومیت

مسمومیت حاد و مصرف بیش از حد مجاز این دارو عمدتا دستگاه عصبی مرکزی و دستگاه گوارش را درگیر می کند. علائم گوارشی به شکل تهوع شدید، استفراغ مداوم، اسهال آبکی حجیم و کرامپ های شدید شکمی تظاهر می یابد. تظاهرات عصبی مسمومیت ناشی از سطوح بالای بتالاکتام ها در مایع مغزی نخاعی رخ می دهد و شامل تحریک پذیری عصبی، بیش فعالی عضلانی، پرش های عضلانی، پرش های میوکلونیک، لتارژی، گیجی شدید، انسفالوپاتی و تشنج های منتشر مقاوم است. همچنین به دلیل محتوای بالای نمک، خطر بروز عدم تعادل شدید الکترولیتی به ویژه بالا رفتن غیرطبیعی سدیم خون و اختلالات اسید و باز وجود دارد.

اقدامات درمانی و مدیریت مسمومیت

هیچ پادزهر اختصاصی برای مسمومیت با آمپی سیلین و سولباکتام وجود ندارد و رویکرد درمانی شامل اقدامات حمایتی، علامتی و تسریع خروج دارو از گردش خون است.

• قطع فوری تجویز دارو: اولین گام بالینی توقف کامل انفوزیون وریدی یا تزریق دارو است.
• کنترل تشنج و تثبیت سیستم عصبی: در صورت بروز تشنج یا تحریک پذیری حاد عصبی، باید فورا از داروهای ضد تشنج خط اول نظیر بنزودیازپین های وریدی مانند دیازپام یا لورازپام استفاده شود و راه هوایی و اکسیژن رسانی بیمار به دقت محافظت گردد.
• اصلاح آب و الکترولیت ها: بررسی مداوم گازهای خونی و الکترولیت های سرم، به ویژه سدیم و پتاسیم، برای جلوگیری از ادم ریوی و عوارض هایپرناترمی ناشی از محتوای سدیم دارو بسیار حیاتی است. تجویز مایعات داخل وریدی متناسب باید با دقت انجام شود.
• همودیالیز و پاکسازی خونی: از آنجا که هر دو جزء آمپی سیلین و سولباکتام اتصال پروتئینی نسبتا پایینی دارند و مولکول های کوچکی هستند، به صورت بسیار موثر و سریع توسط همودیالیز از بدن پاکسازی می شوند. در بیماران با افت شدید عملکرد کلیه، بروز علائم شدید عصبی، تشنج های مقاوم یا غلظت های خونی بی نهایت بالا، انجام همودیالیز اورژانسی بهترین روش برای کاهش سریع سطح سرمی دارو و نجات بیمار به شمار می رود. پایش مداوم برون ده ادراری و عملکردهای حیاتی تا دفع کامل دارو و بازگشت هوشیاری باید ادامه یابد.

توصیه های دارویی

توصیه های دارویی ویژه پزشک

بررسی پیش از تجویز

• قبل از شروع درمان، اخذ سابقه دقیق از حساسیت های دارویی بیمار به پنی سیلین ها، سفالوسپورین ها یا سایر مهارکننده های بتالاکتاماز اجباری است تا از بروز شوک آنافیلاکسی پیشگیری شود.

تنظیم دوز بر اساس عملکرد کلیه

• در بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی یا افت فیلتراسیون گلومرولی، دوز دارو یا فواصل تزریق باید دقیقا متناسب با کلیرانس کراتینین تعدیل گردد تا از تجمع سرمی دارو و بروز عوارض سمی بر سیستم اعصاب مرکزی نظیر انسفالوپاتی و تشنج پیشگیری شود.

نحوه آماده سازی و تجویز

• دارو پس از حل شدن با حلال مناسب باید بلافاصله مصرف شود، زیرا پایداری محلول محدود است. از مخلوط کردن مستقیم این دارو با آمینوگلیکوزیدها، فرآورده های خونی و محلول های حاوی چربی در یک لاین وریدی خودداری گردد. تزریق داخل وریدی باید به صورت انفوزیون آهسته طی حداقل پانزده تا سی دقیقه صورت گیرد تا از تحریکات وریدی و ترومبوفلبیت کاسته شود.

پایش بالینی و آزمایشگاهی

• در درمان های طولانی مدت با دوز بالا، پایش دوره ای عملکرد کلیه، کبد، شمارش کامل سلول های خون و ارزیابی الکترولیت های سرم به ویژه سدیم ضروری است.

مدیریت بروز اسهال شدید

• در صورت بروز اسهال مقاوم یا مکرر در طول درمان یا پس از آن، سریعا احتمال کولیت ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل ارزیابی شود و از تجویز داروهای ضد حرکات روده اکیدا خودداری گردد.

توصیه های دارویی برای بیمار

رعایت کامل طول دوره درمان

• بیمار باید دوره درمان تجویز شده توسط پزشک را حتی در صورت بهبود سریع علائم بالینی به طور کامل به پایان برساند تا از بازگشت مجدد عفونت و ایجاد مقاومت باکتریایی جلوگیری شود.

گزارش فوری علائم حساسیتی

• در صورت بروز هرگونه واکنش پوستی، کهیر، خارش شدید، تورم در صورت، لب ها، زبان یا گلو، و احساس تنگی نفس، بیمار باید بلافاصله به کادر درمانی اطلاع دهد یا به نزدیک ترین مرکز اورژانس مراجعه کند.

اطلاع رسانی درباره اسهال

• در صورت بروز اسهال شدید، آبکی یا همراه با تب و دردهای شکمی، بیمار نباید به صورت خودسرانه داروهای ضد اسهال مصرف کند و باید فورا وضعیت را به پزشک معالج گزارش دهد.

گزارش علائم غیرطبیعی در محل تزریق

• بیمار باید در صورت احساس درد شدید، قرمزی، گرمی یا ورم در محل ورود سوزن سرم یا محل تزریق عضلانی، موضوع را فورا به پرستار یا پزشک اطلاع دهد.

آگاهی از وضعیت سدیم و بیماری های زمینه ای

• بیمارانی که مبتلا به پرفشاری خون یا بیماری های قلبی و کلیوی هستند و از رژیم غذایی کم نمک پیروی می کنند، باید پزشک خود را از بیماری های زمینه ای و داروهای مصرفی مطلع سازند.