دیمن هیدرینات چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

معرفی دیمن هیدرینات

دیمن هیدرینات دارویی قدیمی و معروف برای درمان تهوع،استفراغ و سرگیجه ی ناشی از حرکت می باشد.این قرص در اصطلاح عوام به قرص ماشین نیز معروف است.
این دارو متعلق به دسته ی آنتی هیستامین ها می باشد و با اثر روی گیرنده های هیستامین تعادل بدن در زمان حرکت را تنظیم می کند.این دارو همچنین برای درمان بیماری منییر (یک بیماری مرتبط با گوش داخلی )نیز استفاده می شود.

نحوه مصرف دیمن هیدرینات

• این دارو به صورت قرص خوراکی موجود است که جهت جلوگیری از ایجاد تهوع و سرگیجه نیم تا یک ساعت پیش از مسافرت و حرکت باید مصرف شود.
• بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال می توانند این قرص را در صورت نیاز هر ۴ تا ۶ ساعت مصرف نمایند.
• در کودکان زیر ۱۲ سال می توان هر ۶ تا ۸ ساعت ۱ قرص در صورت نیاز مصرف نمود.
• مصرف این دارو در کودکان زیر دو سال بدون نظر پزشک مناسب نمی باشد.

پیش از مصرف دیمن هیدرینات

• ‎در صورت بارداری ،اقدام به بارداری یا شیردهی به پزشک خود اطلاع دهید.
• از آنجا که این دارو می تواند در عملکرد داروهای دیگر در بدن اختلال ایجاد کند لازم است پیش از شروع مصرف لیستی از کلیه ی داروهای مصرفی خود در اختیار پزشک یا داروسازتان قرار دهید. (خصوصا آنتی بیوتیک هایی مانند آمیکاسین، جنتامایسین، کانامایسین، نئومایسین، استرپتومایسین و توبرامایسین) دارو های ضد افسردگی (مانند آمی تریپیتلین، کلومیپرامین، دسیپرامین، دوکسپین، ایمی پرامین، نورتریپتیلین، تری میپرامین)،آنتی هیستامین ها (مانند دیفن هیدرامین)، داروهای ضد سرفه و سرماخوردگی(تئوفیلن، داروهای ضد تشنج، خواب آو و آرامبخش، شل کننده های عضلانی و ...)، زیرا صورت مصرف این دارو ها پزشک باید مقدار مصرف داروهای شمارا تغییر دهد و اقدامات لازم را به شما توضیح دهد.
• در صورتی که مبتلا به آسم، تنگی نفس، برونشیت مزمن و هرگونه مشکل ریوی هستید به پزشک خود بگویید.
• در صورت سابقه ی اختلالات پروستات و مشکل در دفع ادرار،مشکلات چشمی(گلوکوم یا آب سیاه) یا تشنج پزشک خودرا مطلع سازید.
• در صورتی که قصد عمل جراحی یا درمان دندانپزشکی را دارید به پزشک خود در مورد مصرف این دارو اطلاع دهید.
• این دارو ممکن است موجب خواب آلودگی و گیجی شود .در این صورت از رانندگی و کارهایی که نیاز به احتیاط و تمرکز دارند تا زمانی که اثر دارو برطرف نشده است،خودداری کنید.
• مصرف الکل در مدت درمان با این دارو می تواند احتمال بروز عوارض ناشی از این دارو را افزایش دهد.
• در صورتی که نیاز به مصرف دیمن هیدرینات بمدت طولانی تری دارید ، در صورت فراموشی یک نوبت دارو بلافاصله آن را مصرف نمایید اما از دوبرابر کردن مقدار دارو در یک نوبت جداً خودداری نمایید.

عوارض شایع دیمن هیدرینات

• خواب آلودگی،بیش فعالی و هیجان در اطفال، سردرد، سرگیجه، تاری دید، شنیدن صدای زنگ در گوش، خشکی دهان بینی یا گلو، تهوع و ... می تواند از عوارض مصرف این دارو باشد که به مرور برطرف می شود.
• برخی علائم می توانند جدی باشند لذا در صورت ضربان قلب نامنظم و بالا فوراً به پزشک مراجعه نمایید.

مسمومیت با دیمن هیدرینات

در صورت مصرف بیش از حد دارو،با مرکز درمانی یا کنترل مسمومیت تماس بگیرید. علائم مسمومیت با این دارو ،اتساع مردمک چشم،برافروختگی صورت،خواب آلودگی شدید ، توهم و گیجی شدید و افت هوشیاری ،عدم توانایی در تکلم و بلع ،تشنج و بیهوشی می باشد.

هشدارهای دیمن هیدرینات 

در صورتی که علت تهوع بیمار را نمی دانید یا مشکوک به مسمومیت غذایی یا دارویی می باشید از مصرف این دارو خودداری نمایید.زیرا دیمن هیدرینات علائم تهوع و استفراغ ناشی از مسمومیت را مخفی می کند.

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف دیمن هیدرینات

دیمن هیدرینات یک داروی ترکیبی شامل دیفن هیدرامین و ۸-کلروتئوفیلین است. این دارو عمدتاً به عنوان یک آنتی‌هیستامین نسل اول با خواص آنتی‌کولینرژیک قوی عمل می‌کند که با مهار گیرنده‌های اچ ۱ در مرکز استفراغ مغز و سیستم وستیبولار گوش داخلی، اثرات درمانی خود را اعمال می‌کند.

موارد مصرف تایید شده (اندیکاسیون‌های رسمی)
این موارد بر اساس پروتکل‌های درمانی استاندارد بین‌المللی برای کنترل اختلالات تعادلی و گوارشی تایید شده‌اند:

۱. پیشگیری و درمان بیماری حرکت (سفر)

• دیمن هیدرینات موثرترین داروی غیرنسخه‌ای برای کنترل تهوع، استفراغ و سرگیجه ناشی از حرکت در وسایل نقلیه است.
• نکته بالینی: برای پیشگیری حداکثری، دارو باید ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از شروع سفر تجویز شود. دوزبندی در بزرگسالان معمولاً ۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌گرم هر ۴ تا ۶ ساعت است، اما نباید از ۴۰۰ میلی‌گرم در شبانه‌روز تجاوز کند.

۲. مدیریت سرگیجه‌های محیطی

• درمان علامتی سرگیجه در اختلالاتی که سیستم تعادلی گوش داخلی را درگیر می‌کنند.
• نکته بالینی: این دارو با کاهش تحریک‌پذیری لابیرنت گوش داخلی، شدت حمله سرگیجه را کاهش می‌دهد. پزشک باید توجه داشته باشد که مصرف طولانی‌مدت ممکن است باعث به تأخیر افتادن فرآیند جبران مرکزی در بیماران مبتلا به ضایعات وستیبولار شود.

موارد مصرف خارج از برچسب (کاربردهای بالینی جانبی)
پزشکان در شرایط خاص بالینی و بر اساس تجربه درمانی، از دیمن هیدرینات در موارد زیر استفاده می‌کنند:

۱. تهوع و استفراغ ناشی از بارداری (موارد خفیف)

• در برخی پروتکل‌ها، زمانی که درمان‌های خط اول پاسخگو نیستند، از آنتی‌هیستامین‌ها برای کنترل تهوع صبحگاهی استفاده می‌شود.
• رویکرد بالینی: اگرچه به طور کلی ایمن در نظر گرفته می‌شود، اما به دلیل اثرات خواب‌آوری، معمولاً پس از داروهایی مانند ویتامین ب ۶ تجویز می‌گردد. استفاده از آن در اواخر بارداری به دلیل احتمال تحریک انقباضات رحمی باید با احتیاط فراوان باشد.

۲. تهوع پس از عمل جراحی

• در برخی موارد به عنوان بخشی از پروتکل‌های چنددارویی برای کاهش تهوع و استفراغ پس از بیهوشی عمومی استفاده می‌شود.
• رویکرد بالینی: اثرات آنتی‌کولینرژیک آن می‌تواند در بیمارانی که مستعد احتباس ادراری پس از جراحی هستند یا بیمارانی که جراحی‌های گوارشی داشته‌اند، محدودیت ایجاد کند.

۳. بی‌خوابی گذرا و کوتاه مدت

• به دلیل اثرات خواب‌آوری شدید ناشی از عبور از سد خونی مغزی، گاهی برای کمک به خواب در شرایط استرس‌زا استفاده می‌شود.
• رویکرد بالینی: پزشکان باید بیمار را از خطر "خستگی مفرط روز بعد" آگاه کنند. این دارو نباید به عنوان درمان اصلی بی‌خوابی مزمن تجویز شود.

۴. کنترل واکنش‌های اضطرابی همراه با علائم گوارشی

• در بیمارانی که اضطراب آن‌ها با تظاهراتی نظیر تهوع یا بی اشتهایی همراه است، دیمن هیدرینات می‌تواند به عنوان یک آرام‌بخش ملایم و ضد تهوع عمل کند.

ملاحظات کلیدی و هشدارهای بالینی برای پزشک

• اثرات آنتی‌کولینرژیک: پزشک باید در بیماران مبتلا به آب‌سیاه (گلوکوم زاویه بسته)، بزرگی پروستات، انسداد مجاری ادراری و آسم برونشیت با احتیاط کامل رفتار کند.
• گروه‌های سنی خاص: در سالمندان، خطر بروز گیجی، تاری دید، یبوست و افتادن به دلیل اختلال هوشیاری بسیار بالاست. در کودکان زیر ۲ سال، مصرف این دارو به دلیل خطر وقفه تنفسی ممنوع است.
• تداخل با داروها: مصرف همزمان با الکل، داروهای خواب‌آور، و آرام‌بخش‌ها باعث تشدید شدید سرکوب سیستم عصبی مرکزی می‌شود. همچنین به دلیل خاصیت آنتی‌کولینرژیک، نباید همزمان با داروهای مشابه مصرف شود.
• پایش شنوایی: دیمن هیدرینات می‌تواند علائم سمیت گوش ناشی از آنتی‌بیوتیک‌های آمینوگلیکوزیدی را بپوشاند؛ لذا در بیماران تحت درمان با این آنتی‌بیوتیک‌ها، پایش دقیق شنوایی الزامی است.

مکانیسم اثر دیمن هیدرینات

دیمن هیدرینات یک داروی ترکیبی است که از دو جزء دیفن هیدرامین و یک مشتق تئوفیلین تشکیل شده است. مکانیسم عملکرد آن در بدن شامل تعاملات پیچیده در سیستم عصبی مرکزی و گوش داخلی است:

• مهار گیرنده‌های هیستامین: این دارو به عنوان یک آنتی‌هیستامین نسل اول، گیرنده‌های نوع اول هیستامین را در مرکز استفراغ مغز و هسته‌های وستیبولار مسدود می‌کند. این عمل باعث کاهش حساسیت مغز به پیام‌های ناهماهنگ دریافتی از چشم‌ها و گوش داخلی در هنگام حرکت می‌شود.
• اثرات آنتی‌کولینرژیک: دیمن هیدرینات دارای خواص مهارکننده سیستم استیل‌کولین است. با مهار این پیام‌رسان در مسیرهای عصبی منتهی به سیستم وستیبولار، تحریک‌پذیری مجاری نیم‌دایره گوش داخلی کاهش یافته و از بروز سرگیجه و عدم تعادل جلوگیری می‌شود.
• تعدیل اثر خواب‌آوری: جزء تئوفیلینی موجود در این دارو برای کاهش اثر خواب‌آوری شدید ناشی از بخش آنتی‌هیستامینی اضافه شده است، هرچند اثر آرام‌بخشی دارو همچنان در اکثر بیماران مشهود است.

فارماکوکینتیک دیمن هیدرینات

۱. جذب و فراهمی زیستی

• پس از مصرف خوراکی، دیمن هیدرینات به خوبی و با سرعت از دستگاه گوارش جذب می‌شود. اثرات درمانی دارو معمولاً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه پس از بلع آغاز می‌گردد. حداکثر غلظت خونی دارو در حدود ۱ تا ۲ ساعت پس از مصرف ایجاد می‌شود. برای پیشگیری از بیماری حرکت در سفر، بهترین زمان مصرف حداقل ۳۰ دقیقه قبل از شروع حرکت است.

۲. توزیع و عبور از سد خونی مغزی

• این دارو به دلیل خاصیت چربی‌دوستی بالا، به راحتی از سد خونی مغزی عبور کرده و وارد سیستم عصبی مرکزی می‌شود که عامل اصلی اثرات ضد تهوع و البته عارضه خواب‌آوری آن است. همچنین این دارو به میزان بالایی به پروتئین‌های پلاسمای خون متصل شده و در اکثر بافت‌های بدن توزیع می‌گردد.

۳. متابولیسم و تغییرات کبد

• دیمن هیدرینات در کبد تحت متابولیسم گسترده عبور اول قرار می‌گیرد. این دارو در کبد شکسته شده و به اجزای سازنده خود تبدیل می‌شود. فرآیند متابولیسم عمدتاً از طریق سیستم آنزیمی سیتوکروم کبد انجام می‌پذیرد.

۴. دفع و نیمه‌عمر

• نیمه‌عمر دفع این دارو در بزرگسالان به طور متوسط بین ۱ تا ۴ ساعت است، اما اثرات بالینی آن معمولاً طولانی‌تر بوده و حدود ۴ تا ۶ ساعت باقی می‌ماند. دفع دارو و متابولیت‌های آن عمدتاً از طریق کلیه‌ها و در ادرار صورت می‌گیرد. در بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی یا کبدی، سرعت دفع دارو کاهش یافته و خطر تجمع دارو افزایش می‌یابد.

ملاحظات کاربردی برای پزشک

• مدیریت زمان در پیشگیری: با توجه به اوج اثر در ساعت اول و دوم، در صورت تجویز برای مسافرت‌های کوتاه، بیمار باید حتماً پیش از سوار شدن دارو را مصرف کند.
• تداخل در آزمایش‌های پوستی: به دلیل اثر آنتی‌هیستامینی، مصرف این دارو باید حداقل ۴ روز قبل از انجام تست‌های حساسیت پوستی متوقف شود تا نتایج کاذب منفی ایجاد نگردد.
• جمعیت‌های خاص: در کودکان و سالمندان، نیمه‌عمر و حساسیت به اثرات آنتی‌کولینرژیک متفاوت است. در سالمندان خطر بروز احتباس ادراری و گیجی به دلیل نیمه‌عمر طولانی‌تر متابولیت‌ها بسیار جدی است.

منع مصرف دیمن هیدرینات

موارد منع مصرف در بیماری‌ها و شرایط بالینی

دیمن هیدرینات به دلیل دارا بودن خواص آنتی‌کولینرژیک و اثر بر سیستم عصبی مرکزی، در شرایط پاتولوژیک زیر منع مصرف مطلق یا احتیاط شدید دارد:

• آب‌سیاه زاویه بسته: به دلیل اثرات ضد استیل‌کولینی، این دارو می‌تواند فشار داخل چشم را افزایش داده و منجر به حمله حاد گلوکوم شود.
• بزرگی خوش‌خیم پروستات و احتباس ادراری: در بیمارانی که دچار انسداد مجاری ادراری یا انسداد خروجی مثانه هستند، این دارو با شل کردن عضله مثانه و انقباض اسفنکتر، دفع ادرار را دشوارتر می‌کند.
• بیماری‌های تنفسی مزمن: در بیماران مبتلا به آسم حاد، برونشیت مزمن یا بیماری انسدادی ریوی، این دارو باعث غلیظ شدن ترشحات برونش و دشواری در تخلیه خلط می‌شود.
• انسداد دستگاه گوارش: در موارد انسداد پیلور یا دوازدهه، به دلیل کاهش حرکات دودی لوله گوارش، مصرف آن ممنوع است.
• حساسیت مفرط: وجود سابقه واکنش‌های آلرژیک شدید به دیمن هیدرینات یا ترکیبات مشابه مانند دیفن هیدرامین و تئوفیلین.
• بیماری‌های قلبی عروقی: در بیماران مبتلا به آریتمی قلبی یا فشار خون بالا، به دلیل احتمال ایجاد تپش قلب، باید با احتیاط فراوان تجویز شود.

موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی

مدیریت دارویی در دوران بارداری و شیردهی نیازمند ارزیابی دقیق سود و زیان است:

دوران بارداری:

• دیمن هیدرینات در گروه‌بندی ایمنی بارداری معمولاً در رده داروهایی قرار می‌گیرد که مطالعات انسانی کافی برای آن‌ها وجود ندارد، اما مطالعات حیوانی خطر جدی نشان نداده‌اند. با این حال، مصرف آن در اواخر بارداری (سه ماهه سوم) به دلیل پتانسیل تحریک انقباضات رحمی و اثر بر نوزاد باید بسیار محدود شود.
• توصیه بالینی: تنها در صورت ضرورت قطعی و تحت نظارت دقیق تجویز گردد.

دوران شیردهی:

• مقادیر کمی از دارو در شیر مادر ترشح می‌شود. آنتی‌هیستامین‌های نسل اول می‌توانند باعث مهار ترشح شیر شوند. همچنین خطر بروز خواب‌آلودگی غیرعادی، کج‌خلقی یا حتی وقفه تنفسی در نوزاد شیرخوار وجود دارد.
• توصیه بالینی: مصرف این دارو در دوران شیردهی به طور عمومی توصیه نمی‌شود.

موارد منع مصرف و محدودیت‌ها در کودکان

تجویز دیمن هیدرینات در جمعیت اطفال نیازمند رعایت دقیق محدودیت‌های سنی است:

• کودکان زیر ۲ سال: مصرف دیمن هیدرینات در نوزادان و کودکان زیر ۲ سال ممنوع است. گزارش‌هایی از بروز تشنج و وقفه تنفسی مرگبار در این رده سنی وجود دارد.
• واکنش‌های متناقض: در کودکان، به جای خواب‌آلودگی، ممکن است واکنش‌های تحریکی مانند بی‌قراری شدید، توهم و تشنج مشاهده شود.
• مسمومیت با دوزهای پایین: کودکان نسبت به اثرات آنتی‌کولینرژیک دارو بسیار حساس‌تر هستند و دوزهای نسبتاً پایین می‌تواند منجر به مسمومیت جدی در آن‌ها شود.
• پایش تنفسی: در کودکان مبتلا به بیماری‌های تنفسی یا عفونت‌های ریوی، مصرف این دارو به دلیل غلیظ کردن ترشحات و خطر انسداد مجاری هوایی باید با احتیاط فراوان باشد.

ملاحظات کاربردی برای پزشک

پزشک معالج باید توجه داشته باشد که دیمن هیدرینات می‌تواند علائم سمیت گوش ناشی از آنتی‌بیوتیک‌های خاص را بپوشاند. همچنین در افراد مسن، خطر بروز گیجی و افتادن به دلیل اثرات پایدار دارو بسیار بالاست. توصیه می‌شود در صورت امکان از جایگزین‌های جدیدتر با عوارض کمتر در گروه‌های حساس استفاده شود.

عوارض جانبی دیمن هیدرینات

عوارض جانبی بسیار شایع (بیش از ۱۰ درصد)

این دسته از عوارض ناشی از عبور آسان دارو از سد خونی مغزی و مهار گیرنده‌های استیل‌کولین در سراسر بدن است:

• خواب‌آوری و گیجی: این شایع‌ترین عارضه است که در حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد بیماران مشاهده می‌شود. شدت آن می‌تواند از یک خواب‌آلودگی ملایم تا اختلال شدید در هماهنگی حرکتی متغیر باشد.
• خشکی دهان، بینی و گلو: در حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بیماران به دلیل اثرات آنتی‌کولینرژیک دارو بر غدد ترشحی گزارش شده است.

عوارض جانبی شایع (۱ تا ۱۰ درصد)

این موارد معمولاً با تنظیم دوز یا تداوم درمان بهبود می‌یابند، اما پایش آن‌ها توسط پزشک ضروری است:

• اختلالات بینایی: تاری دید در حدود ۳ تا ۵ درصد بیماران رخ می‌دهد که ناشی از اختلال در تطابق چشم به دلیل شل شدن عضلات مژگانی است.
• اختلالات گوارشی: یبوست و در موارد نادری اپی‌گاسترال دیسترس در حدود ۲ تا ۴ درصد موارد مشاهده می‌شود.
• احتباس ادراری: دشواری در دفع ادرار، به ویژه در مردان مسن، در حدود ۲ تا ۳ درصد گزارش شده است.
• تپش قلب: افزایش ضربان قلب در حدود ۱ تا ۳ درصد بیماران، به ویژه در دوزهای بالاتر، دیده می‌شود.
• غلیظ شدن ترشحات ریوی: این عارضه در حدود ۲ درصد بیماران رخ می‌دهد و می‌تواند در بیماران مبتلا به آسم چالش‌برانگیز باشد.
• سرگیجه و عدم تعادل: برخلاف کاربرد درمانی، در حدود ۲ تا ۵ درصد افراد ممکن است احساس بی‌ثباتی یا سرگیجه دورانی تشدید شود.

عوارض جانبی نادر اما با اهمیت بالینی (کمتر از ۱ درصد)

این موارد نیازمند مداخله فوری پزشک یا قطع مصرف دارو هستند:

• واکنش‌های پوستی و حساسیت: شامل راش‌های پوستی، کهیر و حساسیت به نور که در کمتر از ۱ درصد بیماران دیده می‌شود.
• تحریک‌پذیری متناقض: بروز بی‌قراری، لرزش و عصبانیت غیرعادی که به طور خاص در کودکان و گاهی در سالمندان گزارش شده است.
• اختلالات خونی: موارد بسیار نادری از کاهش گلبول‌های سفید یا کاهش پلاکت‌ها در متون علمی ذکر شده است.
• افت فشار خون: کاهش فشار خون وضعیتی که می‌تواند منجر به غش کردن در افراد مستعد شود.

نکات کاربردی برای پزشک در مدیریت عوارض

• پایش سالمندان: با توجه به بروز بالای گیجی و اختلال تعادل (بیش از ۳۰ درصد)، خطر افتادن و شکستگی در سالمندان بسیار جدی است. توصیه می‌شود در این گروه با کمترین دوز ممکن شروع شود.
• تداخل با کارهای دقیق: پزشک باید به بیمار آموزش دهد که به دلیل احتمال بالای خواب‌آلودگی (تا ۵۰ درصد)، از رانندگی یا کار با دستگاه‌های خطرناک خودداری کند.
• مدیریت خشکی مخاط: استفاده از آدامس‌های بدون قند یا نوشیدن جرعه‌جرعه آب می‌تواند به کاهش ناراحتی ناشی از خشکی دهان کمک کند.
• بررسی تداخلات: مصرف همزمان با سایر داروهای دارای خواص مشابه (مانند برخی داروهای ضد افسردگی یا ضد روان‌پریشی) می‌تواند عوارض آنتی‌کولینرژیک را به صورت تصاعدی افزایش دهد.

تداخلات دارویی دیمن هیدرینات

مشخصات کلی تداخلات:

• تشدید اثرات آنتی کولینرژیک
• تشدید اثرات تضعیف کننده CNS
• کاهش اثرات مرکزی هیستامین
• تشدید سمیت گوشی

تداخلات رده X (پرهیز):

آکلیدینیوم، آزلاستین (بینی)، برومپریدول، سیمتروپیوم، الوکسادولین، گلیکوپیرولات (استنشاق دهانی)، گلیکوپیرونیوم (موضعی)، ایپراتروپیوم (استنشاق دهانی)، لووسولپیرید، ارفنادرین، اوکساتومید، اوکسوممازین، پارالدهید، پیتولیسانت، پتاسیم کلراید، پتاسیم سیترات، روفناسین، تالیدومید، تیوتروپیوم، اومکلیدینیوم

کاهش اثرات داروها توسط دیمن هیدرینات:

مهار کننده های استیل کولین استراز، بنزیل پنیسیلوئیل پلی لیزین، بتاهیستین، عوامل معده روده ای (پروکینتیک ها)، هیالورونیداز، ایتوپرید، لووسولپیرید، نیتروگلیسرین، پیتولیسانت، سکرتین

کاهش اثرات دیمن هیدرینات توسط داروها:

مهار کننده های استیل کولین استراز، آمفتامین ها

افزایش اثرات داروها توسط دیمن هیدرینات:

اتانول، امزینیوم، داروهای آنتی کولینرژیک، آزلاستین (بینی)، بلونانسرین، برکسانولون، بوپرنورفین، سیمتروپیوم، کلوزاپین، مهارکننده های CNS، الوکسادولین، فلونیترازپام، گلوکاگون، گلیکوپیرولات (استنشاق دهانی)، متوتریمپرازین، متیروزین، میرابگرون، اگونیست های اپیوئیدی، ارفنادرین، اوکسی کدون، پارالدهید، پیریبدیل، پتاسیم کلراید، پتاسیم سیترات، پرامی پکسول، راموسترون، روفناسین، روپی نیرول، روتیگوتین، SSRIها، سوورکسانت، تالیدومید، دیورتیک های تیازیدی و شبه تیازیدی، تیوتروپیوم، توپیرامات، زولپیدم

افزایش اثرات دیمن هیدرینات توسط داروها:

آکلیدینیوم، آلیزاپرید، آمانتادین، فراورده های حاوی توکسین بوتولینیوم، بریمونیدین (موضعی)، بروموپرید، برومپریدول، کانابیدیول، کانابیس، کلرال بتائین، کلرمتیازول، کلرفنسین کاربامات، دیمتیندن (موضعی)، دوکسیلامین، درونابینول، دروپریدول، اسکتامین، گلیکوپیرونیوم (موضعی)، هیدروکسی زین، ایپراتروپیوم (استنشاق دهانی)، کاوا کاوا، لمبورکسانت، لوفکسیدین، منیزیم سولفات، متوتریمپرازین، میانسرین، مینوسیکلین (سیستمیک)، نابیلون، اوکساتومید، اوکسوممازین، پرامپانل، پراملینتید، روفینامید، سدیم اکسیبات، تتراهیدروکانابینول، تتراهیدروکانابینول و کانابیدیول، تریمپرازین، اومکلیدینیوم

تداخلات دارویی و نوع اثر بر بدن

دیمن هیدرینات به عنوان یک آنتی‌هیستامین نسل اول با خواص آنتی‌کولینرژیک قوی، تداخلات مهمی دارد که می‌تواند منجر به تشدید عوارض جانبی یا پوشاندن علائم بیماری‌های دیگر شود:

۱. داروهای مضعف سیستم عصبی مرکزی

• نام داروها: دیازپام، آلپرازولام، لورازپام، کدئین، مورفین، ترامادول و فنوباربیتال.
• نوع تداخل: مصرف همزمان این دارو با آرام‌بخش‌ها، خواب‌آورها و مسکن‌های مخدر باعث تشدید شدید خواب‌آلودگی، گیجی و خطر تضعیف عملکرد تنفسی می‌شود. پزشک باید در صورت تجویز همزمان، دوز داروها را تعدیل کرده و به بیمار هشدار دهد.

۲. آنتی‌بیوتیک‌های آسیب‌رسان به گوش (آمینوگلیکوزیدها)

• نام داروها: جنتامایسین، استرپتومایسین، توبرامایسین و نئومایسین.
• نوع تداخل: این تداخل از نظر بالینی بسیار حیاتی است. دیمن هیدرینات می‌تواند علائم اولیه سمیت گوش ناشی از این آنتی‌بیوتیک‌ها (مانند سرگیجه و وزوز گوش) را پنهان کند. این امر ممکن است باعث شود پزشک متوجه آسیب به شنوایی بیمار نشود تا زمانی که آسیب دائمی رخ دهد.

۳. داروهای با خواص آنتی‌کولینرژیک (ضد استیل‌کولین)

• نام داروها: آمی‌تریپتیلین، نورتریپتیلین، هیوسین، بلادونا، ایپراتروپیوم و تیوتروپیوم.
• نوع تداخل: مصرف همزمان باعث تشدید عوارض جانبی نظیر خشکی شدید دهان، احتباس ادراری، یبوست مزمن، تاری دید و افزایش فشار داخل چشم می‌شود. در سالمندان این تداخل می‌تواند منجر به بروز هذیان و گیجی حاد شود.

۴. مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز

• نام داروها: فنتلزین، ترانیل سیپرومین و سله‌ژیلین.
• نوع تداخل: این داروها اثرات آنتی‌کولینرژیک دیمن هیدرینات را طولانی و تقویت می‌کنند که می‌تواند منجر به خشکی مفرط مخاط و اختلالات بینایی شدید شود.

تداخل با مواد غذایی و رژیم درمانی

• الکل و نوشیدنی‌های الکلی: الکل تداخل شدیدی با دیمن هیدرینات دارد و باعث افزایش غیرقابل پیش‌بینی سطح خواب‌آوری و اختلال در هماهنگی حرکتی می‌شود. خطر سقوط و حوادث در صورت مصرف همزمان به شدت بالا می‌رود.
• تاثیر غذا بر جذب: مصرف دیمن هیدرینات همراه با غذا یا شیر می‌تواند تحریکات گوارشی احتمالی ناشی از دارو را کاهش دهد. اگرچه غذا سرعت جذب را کمی تغییر می‌دهد، اما بر میزان کل جذب دارو تاثیر بالینی مهمی ندارد.

تداخل در نتایج آزمایش‌های تشخیصی

پزشک باید پیش از درخواست آزمایش‌های زیر، مصرف دیمن هیدرینات توسط بیمار را مد نظر قرار دهد:

• تست‌های حساسیت پوستی: دیمن هیدرینات به عنوان یک آنتی‌هیستامین قوی، واکنش پوست به آلرژن‌ها را مهار می‌کند. این امر منجر به نتایج منفی کاذب در تست‌های تشخیصی پوست می‌شود. توصیه می‌شود مصرف دارو حداقل ۷۲ تا ۹۶ ساعت قبل از انجام آزمایش‌های پوستی متوقف شود.
• آزمایش قند خون: در برخی موارد گزارش شده است که آنتی‌هیستامین‌ها ممکن است باعث تغییرات جزئی و ناپایدار در سطح گلوکز خون شوند، اگرچه این تداخل معمولاً از نظر بالینی در بیماران غیردیابتی اهمیت زیادی ندارد.

استراتژی پیشنهادی برای مدیریت درمان توسط پزشک

با توجه به تداخلات ذکر شده، پزشک باید پیش از تجویز دیمن هیدرینات، سابقه مصرف داروهای اعصاب و آنتی‌بیوتیک‌های خاص را در بیمار بررسی کند. به ویژه در بیماران بستری که آنتی‌بیوتیک‌های تزریقی قوی دریافت می‌کنند، استفاده از این دارو برای کنترل تهوع باید با احتیاط فراوان و پایش مستمر شنوایی انجام شود. همچنین آموزش به بیمار در مورد اجتناب از فعالیت‌های پرخطر در صورت مصرف همزمان مسکن‌ها یا آرام‌بخش‌ها کلیدی است.

هشدار ها دیمن هیدرینات

هشدارهای بالینی و احتیاطات کاربردی برای پزشکان

دیمن هیدرینات فراتر از یک ضد تهوع ساده، دارای اثرات سیستمیک گسترده‌ای است که نیازمند توجه دقیق بالینی است:

• خواب‌آوری و اختلال در عملکرد هوشیارانه: این دارو باعث تضعیف شدید سیستم عصبی مرکزی می‌شود. پزشک باید به بیمار هشدار دهد که از رانندگی یا کار با ماشین‌آلات حساس خودداری کند. مصرف همزمان الکل یا سایر داروهای آرام‌بخش این اثر را به شدت تشدید می‌کند.
• پوشاندن علائم سمیت گوش: یکی از مهم‌ترین هشدارهای تخصصی این است که دیمن هیدرینات می‌تواند علائم اولیه سمیت گوش ناشی از آنتی‌بیوتیک‌های خانواده آمینوگلیکوزید (مانند جنتامایسین یا استرپتومایسین) را پنهان کند. این امر ممکن است منجر به آسیب دائمی و بازگشت‌ناپذیر شنوایی شود.
• اثرات آنتی‌کولینرژیک در بیماران حساس: پزشک باید در تجویز این دارو برای بیماران مبتلا به آب‌سیاه، انسداد خروجی مثانه، هیپرتروفی پروستات یا آسم احتیاط کند. این دارو می‌تواند باعث احتباس ادراری حاد و غلیظ شدن ترشحات ریوی شود.
• واکنش‌های متناقض در اطفال: در کودکان، به ویژه در دوزهای بالا، ممکن است به جای خواب‌آلودگی، علائم تحریک‌پذیری عصبی، بی‌قراری و حتی تشنج مشاهده شود.
• خطر در سالمندان: افراد مسن به دلیل حساسیت بیشتر به اثرات آنتی‌کولینرژیک، در معرض خطر بالای سرگیجه، افت فشار خون وضعیتی، گیجی و افتادن قرار دارند.

مسمومیت حاد (اوردوز) و علائم بالینی

مسمومیت با دیمن هیدرینات عمدتاً تظاهرات آنتی‌کولینرژیک و سرکوب یا تحریک شدید عصبی دارد. علائم بر اساس شدت مسمومیت شامل موارد زیر است:

• علائم اولیه: گشادی مردمک‌ها، قرمز شدن پوست، خشکی شدید دهان و غشاهای مخاطی، تپش قلب و تب.
• علائم عصبی: توهم، عدم هماهنگی حرکتی، گیجی مفرط و بی‌قراری.
• علائم پیشرفته: تشنج، افت شدید سطح هوشیاری، کما و نارسایی تنفسی. در موارد مرگبار، فروپاشی سیستم قلبی عروقی و توقف تنفس رخ می‌دهد.

پروتکل درمان مسمومیت برای پزشک

مدیریت مسمومیت با دیمن هیدرینات عمدتاً حمایتی و علامتی است:

1. تخلیه گوارشی و کاهش جذب: اگر زمان کوتاهی از مصرف گذشته باشد، استفاده از زغال فعال برای جذب باقی‌مانده دارو در دستگاه گوارش توصیه می‌شود. شستشوی معده در موارد مسمومیت شدید و در مراحل اولیه مفید است.
2. کنترل تشنج و بی‌قراری: برای مدیریت تشنج و بی‌قراری شدید عصبی، استفاده از بنزودیازپین‌های وریدی (مانند دیازپام) خط اول درمان است. از تجویز داروهای ضد روان‌پریشی که خود خواص آنتی‌کولینرژیک دارند باید خودداری شود.
3. مدیریت تب و هایپرترمی: در صورت بروز تب بالا، استفاده از روش‌های فیزیکی خنک‌کننده برای جلوگیری از آسیب مغزی و تخریب بافت عضلانی ضروری است.
4. پشتیبانی تنفسی و قلبی: در صورت بروز نارسایی تنفسی، لوله‌گذاری و تهویه مکانیکی الزامی است. پایش مداوم نوار قلب برای شناسایی آریتمی‌های ناشی از اثرات آنتی‌کولینرژیک باید انجام شود.
5. درمان اختصاصی: در موارد بسیار شدید مسمومیت با علائم آنتی‌کولینرژیک محیطی و مرکزی که به درمان‌های معمول پاسخ نمی‌دهند، ممکن است از فیزوستیگمین تحت مانیتورینگ دقیق استفاده شود، هرچند استفاده از آن به دلیل خطرات جانبی محدود است.

استراتژی پیشگیری برای پزشک

پزشک باید دوزهای تجویز شده را بر اساس سن و وزن بیمار (به ویژه در کودکان) به دقت تنظیم کند و از تجویز همزمان با داروهای دارای اثرات مشابه بر سیستم عصبی خودداری نماید. آموزش به والدین برای دور نگه داشتن دارو از دسترس کودکان حیاتی است، زیرا دوزهای نسبتاً پایین دیمن هیدرینات می‌تواند در اطفال منجر به مرگ شود.

توصیه های دارویی دیمن هیدرینات

توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک (مدیریت بالینی)

مدیریت درمان با دیمن هیدرینات به عنوان یک آنتی‌هیستامین نسل اول با خواص آنتی‌کولینرژیک قوی، نیازمند دقت در انتخاب بیمار و پایش عوارض است:

• بهینه‌سازی زمان مصرف برای پیشگیری: برای دستیابی به حداکثر اثربخشی در پیشگیری از بیماری حرکت، دارو باید حتماً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از شروع محرک حرکتی تجویز شود. تجویز دارو پس از شروع علائم تهوع، اثربخشی کمتری خواهد داشت.
• پایش سمیت گوش مخفی: یکی از حیاتی‌ترین نکات برای پزشکان، توانایی این دارو در پوشاندن علائم سمیت گوش ناشی از آنتی‌بیوتیک‌های آمینوگلیکوزیدی است. در بیمارانی که همزمان داروهایی مانند جنتامایسین دریافت می‌کنند، دیمن هیدرینات می‌تواند سرگیجه و وزوز گوش را که نشانه‌های آسیب شنوایی هستند پنهان کند و منجر به کر ناشنوایی دائم شود.
• احتیاط در جمعیت سالمند: به دلیل نیمه‌عمر طولانی‌تر و حساسیت بیشتر گیرنده‌ها در سالمندان، خطر بروز گیجی حاد، احتباس ادراری و افتادن ناشی از افت فشار خون وضعیتی بسیار بالاست. توصیه می‌شود در این افراد از دوزهای پایین‌تر استفاده شده و یا داروهای جایگزین با عوارض کمتر مد نظر قرار گیرد.
• تداخلات با مضعف‌های سیستم عصبی: پزشک باید نسبت به اثرات تقویتی این دارو بر سایر داروهای مضعف سیستم عصبی مرکزی مانند بنزودیازپین‌ها، مسکن‌های مخدر و الکل هوشیار باشد. این ترکیبات می‌توانند منجر به سرکوب شدید تنفسی و کاهش سطح هوشیاری شوند.
• مدیریت در بیماران با بیماری‌های زمینه‌ای: در بیماران مبتلا به آب‌سیاه زاویه بسته، هیپرتروفی پروستات، آسم و بیماری‌های انسدادی ریوی، تجویز باید با احتیاط فراوان انجام شود؛ زیرا خواص ضد استیل‌کولینی دارو می‌تواند باعث تشدید انسداد ادراری یا غلیظ شدن ترشحات برونش شود.

توصیه‌های دارویی برای بیمار (آموزش و خودمراقبتی)

آموزش صحیح به بیمار نقش کلیدی در کاهش حوادث ناخواسته و افزایش رضایت از درمان دارد:

• هشدار در مورد فعالیت‌های دقیق: به بیمار تاکید کنید که این دارو باعث خواب‌آلودگی شدید و کاهش سرعت واکنش می‌شود. تا زمانی که اثر دارو باقی است (معمولاً ۴ تا ۶ ساعت)، از رانندگی، کار با دستگاه‌های برش یا انجام کارهایی که نیاز به تمرکز کامل دارند خودداری کند.
• اجتناب مطلق از الکل: مصرف هرگونه نوشیدنی حاوی الکل همزمان با این دارو می‌تواند باعث گیجی شدید، غش کردن و تداخل در تنفس شود.
• نحوه مصرف برای سفر: اگر بیمار قصد استفاده از دارو برای جلوگیری از تهوع در سفر را دارد، باید اولین دوز را حداقل نیم ساعت قبل از سوار شدن به وسیله نقلیه مصرف کند. مصرف دارو با معده خالی یا همراه با مقدار کمی غذا مجاز است، اما مصرف آن با شیر یا غذا می‌تواند تحریک معده را کاهش دهد.
• مدیریت خشکی دهان و چشم: به بیمار اطلاع دهید که خشکی دهان، بینی و تاری دید از عوارض شایع است. استفاده از آب‌نبات‌های بدون قند، نوشیدن جرعه‌جرعه آب و استفاده از قطره‌های اشک مصنوعی می‌تواند این ناراحتی‌ها را تسکین دهد.
• گزارش علائم اورژانسی: بیمار باید بداند که در صورت بروز علائمی مانند تپش قلب شدید، لرزش غیرعادی، دشواری در ادرار کردن یا تغییرات خلقی ناگهانی (به ویژه در کودکان)، مصرف دارو را قطع کرده و با پزشک تماس بگیرد.
• نگهداری ایمن: تاکید کنید که این دارو به دلیل ظاهر و طعم برخی فرم‌های دارویی ممکن است توسط کودکان به اشتباه مصرف شود. مسمومیت با دیمن هیدرینات در کودکان می‌تواند بسیار خطرناک و همراه با تشنج باشد، لذا دارو باید دور از دسترس آن‌ها قرار گیرد.

استراتژی مدیریت در موارد خاص

در صورتی که بیمار نیاز به انجام تست‌های حساسیت پوستی دارد، مصرف دیمن هیدرینات باید حداقل ۴ روز قبل از آزمایش متوقف شود، زیرا اثرات آنتی‌هیستامینی آن می‌تواند منجر به نتایج منفی کاذب در آزمایش شود.