ودولیزومب چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف ودولیزومب

موارد مصرف تایید شده

درمان کولیت اولسراتیو فعال با شدت متوسط تا شدید

• این دارو به عنوان یک آنتی بادی مونوکلونال هدفمند برای درمان بیماران بزرگسال مبتلا به کولیت اولسراتیو با فعالیت متوسط تا شدید تایید شده است. این اندیکاسیون شامل بیمارانی می شود که به درمان های متداول نظیر کورتیکواستروئیدها، آمینوسالیسیلات ها، داروهای سرکوب کننده ایمنی مانند آزاتیوپرین یا مرکاپتوپورین، و مهارکننده های فاکتور نکروز تومور آلفا پاسخ ناکافی داده اند، پاسخ درمانی خود را از دست داده اند یا دچار عدم تحمل به این داروها شده اند.
• توضیحات بالینی و اهداف درمانی در کولیت اولسراتیو: هدف از درمان با این دارو، القای پاسخ بالینی، دستیابی به بهبودی بالینی پایدار، بهبود و ترمیم بافت مخاطی روده در ارزیابی اندوسکوپیک، و امکان قطع موفقیت آمیز و ایمن مصرف کورتیکواستروئیدها است. این دارو به دلیل اثر اختصاصی بر سیستم ایمنی دستگاه گوارش، عوارض سرکوب عمومی سیستم ایمنی را در مقایسه با سایر داروهای بیولوژیک به طور چشمگیری کاهش می دهد. پروتکل تجویز وریدی شامل سیصد میلی گرم در هفته صفر، هفته دوم و هفته ششم به عنوان فاز القایی و سپس سیصد میلی گرم هر هشت هفته یک بار به عنوان درمان نگهدارنده است. همچنین امکان استفاده از فرم تزریق زیرجلدی به صورت صد و هشت گرم هر دو هفته یک بار پس از القای موفق وریدی وجود دارد.

درمان بیماری کرون فعال با شدت متوسط تا شدید

• این دارو برای درمان بیماران بزرگسال مبتلا به بیماری کرون فعال با شدت متوسط تا شدید که پاسخ ناکافی یا عدم تحمل نسبت به کورتیکواستروئیدها، داروهای سرکوب کننده ایمنی یا آنتاگونیست های فاکتور نکروز تومور آلفا نشان داده اند تایید گردیده است.
• توضیحات بالینی و اهداف درمانی در کرون: در بیماری کرون، دستیابی به پاسخ بالینی با این دارو ممکن است اندکی طولانی تر از کولیت اولسراتیو باشد؛ از این رو در صورتی که بیمار تا هفته دهم علائم بهبودی نشان ندهد، می توان یک دوز القایی اضافی در هفته دهم تجویز نمود و پاسخ نهایی را در هفته چهاردهم بررسی کرد. اهداف بالینی شامل کاهش فعالیت بیماری، دستیابی به بهبودی بدون نیاز به کورتون و کمک به ترمیم مخاطی و کنترل ترشحات فیستول ها در کنار سایر اقدامات است.

درمان بیماری پیوند علیه میزبان حاد گوارشی

• این دارو به عنوان درمان کمکی یا خط دوم در بیماران دچار بیماری پیوند علیه میزبان با درگیری شدید دستگاه گوارش به کار می رود که پس از پیوند سلول های بنیادی آلوژنیک به کورتیکواستروئیدها پاسخ نداده اند و اصطلاحا مقاوم به کورتون هستند.
• توضیحات بالینی در پیوند علیه میزبان: با توجه به اینکه بیماری پیوند علیه میزبان روده ای ناشی از مهاجرت لنفوسیت های تی دهنده به مخاط روده است، مهار اختصاصی این مسیر توسط این دارو می تواند بدون ایجاد سرکوب شدید سیستم ایمنی در سایر بافت ها، التهاب گوارشی را کنترل نموده و اسهال شدید، خونریزی گوارشی و خطر مرگ را در این بیماران پرخطر کاهش دهد. دوزهای تجویزی معمولا مشابه فاز القای بیماری های التهابی روده است.

درمان پاوچیت مزمن و راجعه مقاوم به آنتی بیوتیک

• در بیماران مبتلا به کولیت اولسراتیو که تحت عمل جراحی تخلیه کامل روده بزرگ و بازسازی مخزن ایلئومی مقعدی قرار گرفته اند و دچار التهاب مکرر و مزمن این مخزن شده اند و به دوره های مکرر آنتی بیوتیک درمانی پاسخ نمی دهند، به کار می رود.
• توضیحات بالینی در پاوچیت مزمن: مطالعات بالینی معتبر نشان داده اند که مصرف این دارو در بیماران مبتلا به پاوچیت مقاوم موجب کاهش التهاب بافتی مخزن، کاهش دفعات دفع مدفوع، بهبود کیفیت زندگی و کاهش وابستگی به مصرف طولانی مدت آنتی بیوتیک ها می گردد.

درمان کولیت های ناشی از داروهای مهارکننده وارسی ایمنی در درمان سرطان

• بیماران سرطانی تحت درمان با داروهای ایمونوتراپی مانند مهارکننده های ایمنی ممکن است دچار عارضه جانبی کولیت شدید خودایمنی و مقاوم به دوزهای بالای کورتیکواستروئید شوند.
• توضیحات بالینی در انتروکولیت ایمنی: تجویز این دارو در این شرایط بالینی می تواند التهاب روده را به طور اختصاصی مهار کند بدون آنکه اثر درمانی و ضد توموری داروهای سرطان را به صورت سیستمیک از بین ببرد، بنابراین انتخابی مطلوب در مقایسه با سرکوب کننده های عمومی ایمنی محسوب می شود.

درمان سندرم روده تحریک پذیر التهابی و انتروپاتی های خودایمنی نادر

• در موارد بسیار نادر انتروپاتی های ایمنی مقاوم به درمان و بیماری های التهابی پیشرفته روده کوچک که سایر رویکردهای درمانی بی پاسخ مانده اند، از این دارو با هدف کنترل تهاجم لنفوسیتی استفاده می شود.

مکانیسم اثر ودولیزومب

• ودولیزومب یک پادتن تک کلونی اختصاصی است که به صورت انسانی سازی شده تولید می شود و با هدف گیری دقیق سیستم ایمنی موضعی در دستگاه گوارش عمل می کند. این دارو به طور اختصاصی به اینتگرین آلفا چهار بتا هفت متصل می شود. این اینتگرین یک مولکول اتصالی گلیکوپروتئینی در سطح زیرگروه خاصی از لنفوسیت های گردش خون به ویژه لنفوسیت های تی خاطره ای است. با مسدود شدن اینتگرین آلفا چهار بتا هفت، برهم کنش آن با مولکول چسبندگی سلولی مخاطی که به صورت ویژه بر سطح سلول های اندوتلیال عروق روده باریک و بزرگ بیان می شود، مهار می گردد.
• نتیجه نهایی این فرآیند، ممانعت انتخابی از مهاجرت و نفوذ لنفوسیت های پیش التهابی از جریان خون به لایه لایه های بافت روده و مخاط ملتهب دستگاه گوارش است. ویژگی برجسته بالینی این مکانیسم اثر، انتخاب گری انحصاری روده ای است؛ به این معنی که دارو به اینتگرین های آلفا چهار بتا یک یا آلفا چهار متصل نمی شود و بر خلاف سایر داروهای هم خانواده، مانع مهاجرت لنفوسیت ها به دستگاه عصبی مرکزی یا سایر بافت های بدن نمی گردد و سیستم ایمنی عمومی بدن را سرکوب نمی کند.

فارماکوکینتیک ودولیزومب

جذب و فراهمی زیستی

• داروی ودولیزومب به صورت تزریق وریدی یا تزریق زیرجلدی مصرف می شود. در تزریق وریدی، دارو مستقیما وارد جریان گردش خون عمومی شده و فراهمی زیستی صد درصدی ایجاد می کند. در تجویز زیرجلدی به عنوان دوز نگهدارنده، فراهمی زیستی دارو حدود پنجاه و چهار درصد برآورد می شود و حداکثر غلظت سرمی پس از گذشت سه تا هفت روز از تزریق زیرجلدی حاصل می گردد.

توزیع بافتی

• حجم توزیع دارو بسیار محدود است و اساسا به حجم پلاسما و مایع برون سلولی منحصر می شود که حجمی در حدود پنج لیتر را در افراد بزرگسال در بر می گیرد. این حجم توزیع پایین، نشان دهنده عدم نفوذ گسترده دارو به بافت های غیر هدف و اثرگذاری موضعی آن در عروق روده است.

متابولیسم و پاکسازی

• ودولیزومب مسیرهای متابولیسم کبدی سیتوکرومی یا فیلتراسیون ترشحی کلیوی را طی نمی کند. این پروتئین درمانی از طریق فرآیندهای کاتابولیسم پروتئینی عمومی و مسیرهای پینوسیتوز سلولی به اسیدهای آمینه و پپتیدهای کوچک تر تجزیه می شود. پاکسازی دارو به صورت ترکیبی از کلیرانس خطی غیر اختصاصی و کلیرانس غیر خطی وابسته به هدف انجام می گیرد که با اشباع گیرنده ها در دوزهای درمانی، کلیرانس خطی مسیر غالب می شود.

نیمه عمر و دفع

• نیمه عمر حذف نهایی این دارو طولانی است و حدود بیست و پنج تا بیست و شش روز برآورد می شود. به دلیل نیمه عمر طولانی، پایداری غلظت پلاسمایی در فواصل تزریق هشت هفته ای در فاز نگهدارنده به خوبی حفظ می شود. در بیماران با نارسایی های خفیف تا شدید کلیوی یا اختلالات عملکرد کبد، پارامترهای داروکینتیکی تغییر بالینی معناداری نشان نمی دهند و تنظیم دوز دارو ضرورتی ندارد.

منع مصرف ودولیزومب

موارد منع مصرف داروی ودولیزومب در بیماری ها

حساسیت شدید و مفرط به دارو یا اجزای فرمولاسیون

• تجویز ودولیزومب در بیمارانی که سابقه واکنش های حساسیتی شدید، آنافیلاکسی، یا آنژیوادم به این دارو یا هر یک از مواد جانبی موجود در فرمولاسیون وریدی یا زیرجلدی دارند، ممنوعیت مطلق دارد. در صورت بروز هرگونه واکنش حساسیتی سیستمیک شدید در حین انفوزیون، باید تجویز دارو فورا متوقف شود و اقدامات درمانی حمایتی آغاز گردد.

عفونت های فعال، شدید و کنترل نشده

• شروع درمان با ودولیزومب در بیمارانی که دچار عفونت های فعال و شدید سیستمیک یا موضعی هستند ممنوع است. این موارد شامل سپسیس، آبسه های داخل شکمی، آبسه های پری آنال در بیماران مبتلا به کرون، سل فعال، عفونت های قارچی تهاجمی، و عفونت های شدید ویروسی یا باکتریایی می باشد. پیش از آغاز درمان، تمامی کانون های عفونی باید به طور کامل درمان و ریشه کن شوند.

سل فعال یا نهفته درمان نشده

• پیش از شروع درمان، غربالگری دقیق برای شناسایی عفونت سل نهفته الزامی است. در صورت تایید سل فعال، مصرف دارو تا زمان درمان کامل عفونت ممنوعیت دارد. در بیماران مبتلا به سل نهفته، باید دوره کامل پیشگیری دارویی ضد سل پیش از اولین دوز ودولیزومب آغاز گردد.

عفونت های پیشرونده سیستم عصبی مرکزی

• اگرچه ودولیزومب به صورت اختصاصی بر روده اثر می گذارد و به اینتگرین های بافت مغز متصل نمی شود، اما وجود هرگونه سابقه بیماری لوکوآنسفالوپاتی چندکانونی پیشرونده یا عفونت های فعال در سیستم عصبی مرکزی به عنوان یک احتیاط و منع مصرف بالینی تلقی می شود و نیازمند بررسی دقیق نورولوژیک پیش از شروع درمان است.

نقص شدید ایمنی و استفاده همزمان با سایر داروهای بیولوژیک سرکوب کننده ایمنی

• مصرف همزمان ودولیزومب با سایر داروهای مهارکننده بیولوژیک فاکتور نکروز تومور آلفا یا سایر سرکوب کننده های پرقدرت سیستم ایمنی به دلیل افزایش چشمگیر و غیرقابل پیش بینی خطر عفونت های شدید فرصت طلب توصیه نمی شود و ممنوعیت نسبی بالینی دارد.

مصرف در دوران بارداری

• ودولیزومب یک آنتی بادی مونوکلونال از نوع ایمونوگلوبولین جی یک است. این دسته از ایمونوگلوبولین ها به ویژه در سه ماهه دوم و سوم بارداری به صورت فعال از طریق جفت به جنین منتقل می شوند. بنابراین تجویز این دارو در زنان باردار تنها در صورتی مجاز است که منافع درمانی برای مادر به وضوح بر خطرات بالقوه برای جنین ارجحیت داشته باشد و بیماری التهابی روده بدون این دارو غیرقابل کنترل بماند.

مدیریت بالینی بارداری و پیامدهای نوزادی

• در صورت مصرف دارو تا اواخر دوران بارداری، پایش دقیق وضعیت ایمنی نوزاد پس از تولد ضروری است. از آنجا که دارو در بدن نوزاد ممکن است تا ماه ها باقی بماند، تزریق واکسن های زنده ضعیف شده به نوزادانی که در دوران جنینی در معرض این دارو بوده اند، تا حداقل شش ماه پس از تولد ممنوع است مگر اینکه سطح سرمی نوزاد اندازه گیری شده و عدم وجود دارو تایید شود.

مصرف در دوران شیردهی

• ودولیزومب در مقادیر بسیار اندک در شیر مادر ترشح می شود، اما از آنجا که یک مولکول پروتئینی بزرگ است، بخش عمده آن در دستگاه گوارش نوزاد تجزیه شده و جذب سیستمیک بسیار پایینی دارد. با این وجود، به دلیل محدود بودن داده های جامع در مورد عوارض طولانی مدت، مصرف آن در شیردهی باید با احتیاط فراوان و پس از ارزیابی نسبت سود به زیان و بررسی خطرات بالینی نوزاد صورت گیرد. در صورت بروز اسهال یا عفونت های گوارشی مکرر در نوزاد، وضعیت باید فورا ارزیابی شود.

محدودیت های ایمنی و اثربخشی در گروه سنی اطفال

• اثربخشی و ایمنی مصرف داروی ودولیزومب در بیماران با سن کمتر از هجده سال در کارآزمایی های بالینی ثبت شده به طور رسمی تایید نشده است، از این رو مصرف معمول آن در کودکان خارج از تاییدیه های رسمی بالینی می باشد.

ملاحظات دوزینگ و منع کاربرد روتین در کودکان

• به دلیل نبود داده های دوزبندی دقیق و استاندارد شده بر پایه کارآزمایی های مرحله سوم در کودکان، تجویز این دارو به عنوان درمان خط اول در اطفال مبتلا به کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون ممنوع است و تنها در مراکز فوق تخصصی گوارش اطفال و در شرایطی که بیمار به تمامی گزینه های درمانی استاندارد مقاوم باشد، با پایش دقیق و محاسبه دوز بر اساس وزن و سطح بدن به صورت اختصاصی انجام می گیرد.

واکسیناسیون در جمعیت کودکان

• کودکانی که به هر نحو کاندید دریافت ودولیزومب هستند باید پیش از شروع درمان تمامی واکسن های مطابق برنامه ایمن سازی ملی به ویژه واکسن های زنده نظیر سرخک، اوریون، روبلا، واریسلا و ب ث ژ را دریافت کرده باشند، زیرا مصرف این دارو همزمان با واکسن های زنده یا بلافاصله پس از آن ها می تواند منجر به بروز عفونت ناشی از واکسن شود.

عوارض جانبی ودولیزومب

عوارض با شیوع بسیار بالا و بیشتر از ده درصد

• سردرد: حدود سیزده تا بیست و دو درصد
• نازوفارنژیت و التهاب مجاری فوقانی تنفسی: حدود دوازده تا بیست و یک درصد
• درد مفاصل یا آرترالژی: حدود دوازده تا شانزده درصد
• عفونت دستگاه تنفسی فوقانی: حدود ده تا پانزده درصد
• خستگی و لتارژی مفرط: حدود هشت تا دوازده درصد
• حالت تهوع: حدود هشت تا یازده درصد

عوارض با شیوع شایع بین یک تا ده درصد

• تب: حدود هفت تا ده درصد
• سرفه و برونشیت: حدود چهار تا هفت درصد
• کمردرد: حدود چهار تا هفت درصد
• درد در ناحیه گلو و التهاب حنجره: حدود چهار تا شش درصد
• سینوزیت: حدود سه تا شش درصد
• اسهال ناشی از دارو یا تشدید اسهال التهابی: حدود چهار تا شش درصد
• درد در اندام های انتهایی و دست و پا: حدود سه تا شش درصد
• عفونت های ادراری: حدود سه تا پنج درصد
• آنفولانزا و سندرم شبه آنفولانزا: حدود سه تا پنج درصد
• بثورات جلدی و راش های اریتماتوز: حدود سه تا پنج درصد
• خارش پوستی: حدود دو تا چهار درصد
• گرفتگی های عضلانی و اسپاسم: حدود دو تا چهار درصد
• درد شکمی و اسپاسم های گوارشی: حدود دو تا چهار درصد
• واکنش های مرتبط با تزریق وریدی شامل لرز و گرگرفتگی: حدود چهار تا پنج درصد
• واکنش های محل تزریق زیرجلدی شامل قرمزی، درد، تورم، و کهیر: حدود چهار تا نه درصد
• افزایش فشار خون: حدود دو تا سه درصد
• پارستزی و خواب رفتگی اندام ها: حدود یک تا سه درصد
• سوء هاضمه و ریفلاکس معده: حدود یک تا سه درصد
• یبوست موقت: حدود یک تا سه درصد
• فولیکولیت و عفونت های سطحی پوستی: حدود یک تا دو درصد

عوارض با شیوع کمتر از یک درصد و نادر اما از نظر بالینی مهم

• واکنش های حساسیتی شدید و شوک آنافیلاکسی: کمتر از یک درصد
• آسیب های سلول های کبدی و افزایش ایزوله بیلی روبین: کمتر از یک درصد
• عفونت های ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل: کمتر از یک درصد
• افت شدید گلبول های سفید و نوتروپنی گذرا: کمتر از یک درصد
• تشکیل آنتی بادی های خنثی کننده علیه دارو و کاهش پاسخ بالینی: حدود یک تا چهار درصد بیماران در طولانی مدت

تداخلات دارویی ودولیزومب

تداخلات دارویی داروی ودولیزومب

تداخل با داروهای مهارکننده فاکتور نکروز تومور آلفا

• داروهای این دسته شامل اینفلیکسی مب، آدالیمومب، گلیمومب، سرتولیزومب پگول و اتانرسپت هستند. نوع تداخل: تداخل دارویی شدید و تشدید مهار سیستم ایمنی. شرح بالینی: تجویز همزمان ودولیزومب با مهارکننده های فاکتور نکروز تومور آلفا باعث تضعیف شدید و هم افزای سیستم ایمنی بدن می شود. این تداخل خطر ابتلا به عفونت های باکتریایی شدید، سپسیس، عفونت های قارچی مهاجم و عفونت های فرصت طلب را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد بدون آنکه اثربخشی درمانی افزوده ای در کنترل بیماری التهابی روده به همراه داشته باشد؛ بنابراین مصرف همزمان این داروها ممنوع است.

تداخل با سایر داروهای بیولوژیک هدفمند و مهارکننده های اینترلوکین

• داروهای این دسته شامل اوستکنومب، ریسانکیزومب، میریکیزومب و گوسلکومب هستند. نوع تداخل: تداخل دارویی شدید ناشی از تضعیف چندگانه مسیرهای ایمنی. شرح بالینی: اگرچه ودولیزومب به صورت اختصاصی بر روده اثر می کند، ترکیب آن با سایر بیولوژیک های سرکوب کننده اینترلوکین ها به دلیل همپوشانی اثرات مهارکننده ایمنی، احتمال عفونت های بافتی و عمومی را به شدت بالا می برد؛ لذا تجویز همزمان توصیه نمی شود.

تداخل با مهارکننده های ژانوس کیناز

• داروهای این دسته شامل توفاسیتینیب، اوپاداسیتینیب و فیلگوتینیب هستند. نوع تداخل: تداخل عمده و افزایش ریسک عفونت های ویروسی و باکتریایی. شرح بالینی: مصرف همزمان این مهارکننده های خوراکی با ودولیزومب خطر بازفعال سازی عفونت هایی مانند زونا و عفونت های شدید تنفسی را به شدت افزایش می دهد و از مصرف همزمان باید اجتناب شود مگر در کارآزمایی های بالینی کنترل شده.

تداخل با سایر مهارکننده های اینتگرین

• داروی شاخص این دسته ناتالیزومب است. نوع تداخل: تداخل بسیار شدید و همپوشانی مکانیسم اثر. شرح بالینی: ناتالیزومب با مهار غیرانتخابی اینتگرین ها عمل می کند. استفاده همزمان با ودولیزومب نه تنها اثر هم افزای مفیدی ندارد، بلکه ریسک بروز لکوانسفالوپاتی چندکانونی پیشرونده و تضعیف شدید ایمنی مخاطی و سیستمیک را ایجاد می کند و مصرف همزمان مطلقا ممنوع است.

تداخل با داروهای سرکوب کننده ایمنی کلاسیک

• داروهای این دسته شامل آزاتیوپرین، مرکاپتوپورین، متوترکسات، سیکلوسپورین و تاکرولیموس هستند. نوع تداخل: تداخل متوسط تا نیازمند پایش. شرح بالینی: در بالین، ممکن است در مراحل ابتدایی درمان ودولیزومب همراه با آزاتیوپرین یا متوترکسات مصرف شود، اما این ترکیب ریسک لکوپنی، نوتروپنی و عفونت های مجاری تنفسی و ادراری را بالا می برد. پایش منظم شمارش سلول های خونی و تست های کبدی در بیماران دریافت کننده این ترکیب الزامی است.

تداخل با کورتیکواستروئیدها

• داروهای این دسته شامل پردنیزولون، هیدروکورتیزون، متیل پردنیزولون و بودزوناید هستند. نوع تداخل: تداخل خفیف تا متوسط در دوره قطع تدریجی. شرح بالینی: در آغاز پاسخ بالینی به ودولیزومب، دوز کورتیکواستروئیدها باید به تدریج کاهش یافته و قطع شود تا احتمال عفونت های سیستمیک و عوارض جانبی استروئیدها به حداقل برسد.

تداخل با واکسن های زنده ضعیف شده

• داروهای این دسته شامل واکسن سرخک سرخجه اوریون، واکسن آبله مرغان، واکسن زردی تب زرد، واکسن روتاویروس و واکسن ب ث ژ هستند. نوع تداخل: تداخل ماژور و خطر عفونت ناشی از واکسن. شرح بالینی: ودولیزومب ایمنی مخاطی دستگاه گوارش را دستکاری می کند. تجویز واکسن های زنده می تواند منجر به تکثیر کنترل نشده سوش واکسن و ایجاد بیماری عفونی شدید شود. کلیه واکسن های زنده باید حداقل دو تا چهار هفته قبل از شروع درمان تزریق شوند.

تداخل با واکسن های غیرفعال و غیرزنده

• داروهای این دسته شامل واکسن های آنفولانزا، واکسن کونژوگه پنوموکوک، واکسن کزاز، دیفتری و واکسن هپاتیت بی هستند. نوع تداخل: تداخل با پاسخ دهی سیستم ایمنی بدون خطر بالینی مستقیم. شرح بالینی: واکسن های غیرفعال بی خطر هستند، اما اثربخشی ایمنی زایی آن ها به دلیل سرکوب نسبی پاسخ های ایمنی روده ای و سیستمی ممکن است کاهش یابد؛ با این حال تزریق آن ها بلامانع است.

عدم تاثیر مسیر گوارشی بر متابولیسم دارو

• ودولیزومب به عنوان یک داروی زیستی پروتئینی به صورت تزریق درون وریدی یا تزریق زیرجلدی تجویز می شود. به همین جهت، جذب آن از طریق مخاط معده و روده انجام نمی گیرد و ورود غذا به لوله گوارش، تغییرات اسیدیته معده یا زمان تخلیه دستگاه گوارش هیچ گونه تاثیری بر سطح خونی، زیست دستیابی و فراهمی زیستی دارو ندارد.

رژیم های غذایی و غذاهای چرب

• مصرف وعده های غذایی سبک، سنگین یا پرچرب پیش و پس از تزریق ودولیزومب تاثیری بر غلظت دارویی در گردش خون ندارد.

فرآورده های لبنی، گریپ فروت و مواد غذایی غنی از کاتیون ها

• به دلیل آنکه متابولیسم ودولیزومب وابسته به سیستم آنزیمی سیتوکروم پی ۴۵۰ کبدی نیست، موادی مانند آب گریپ فروت یا فرآورده های غذایی که این آنزیم ها را مهار یا تحریک می کنند، هیچ گونه تداخل بالینی با ودولیزومب ایجاد نمی نمایند. همچنین لبنیات و املاح معدنی تاثیری بر این داروی تزریقی ندارند.

پاسخ سرولوژیک به آزمون های واکسیناسیون خوراکی

• ودولیزومب به دلیل مهار مهاجرت لنفوسیت ها به مخاط روده، ممکن است مانع از تشکیل پاسخ کامل آنتی بادی در مخاط دستگاه گوارش در تست های ایمنی زایی پس از واکسن های خوراکی نظیر واکسن خوراکی وبا شود و تست سنجش تیتر آنتی بادی های اختصاصی روده ای را به صورت کاذب پایین نشان دهد.

تست های سرولوژیک و تشکیل آنتی بادی علیه دارو

• در درصد کمی از بیماران، آنتی بادی های خنثی کننده علیه ساختار ودولیزومب در سرم ایجاد می شود. وجود این آنتی بادی ها می تواند در ارزیابی های آزمایشگاهی سطح سرمی دارو تداخل ایجاد کرده و اندازه گیری سطح پایه غلظت خونی دارو را تحت تاثیر قرار دهد یا اثربخشی بالینی دارو را کاهش دهد.

تست های سنجش التهاب روده ای و کالپروتکتین مدفوع

• کاهش موفقیت آمیز ارتشاح سلول های التهابی به داخل روده توسط ودولیزومب موجب کاهش سریع سطح بیومارکرهای التهابی روده نظیر کالپروتکتین مدفوع می شود. این پدیده یک پاسخ مثبت بالینی است، اما پزشک باید هنگام پایش پاسخ درمانی توجه داشته باشد که افت سطح کالپروتکتین نشانه اثر اختصاصی دارو بر مهاجرت لنفوسیت ها است و لزوما به معنای ترمیم کامل ساختاری بافت در کوتاه مدت نخواهد بود.

شمارش سلول های خونی و لنفوسیت ها

• در پی مهار انتخابی اتصال لنفوسیت ها به مخاط دستگاه گوارش و حبس موقت آن ها در جریان خون عمومی، در برخی بیماران ممکن است لنفوسیتوز خفیف و گذرا در آزمایش شمارش کامل سلول های خونی مشاهده شود که نباید با عفونت های لنفوپرولیفراتیو یا سپسیس اشتباه گرفته شود.

آزمون های سنجش سل و ویروس های نهفته

• آزمون های پوستی بررسی سل نظیر توبرکولین و تست های آزادسازی اینترفرون گاما ممکن است در موارد نادر به دلیل اثرات تعدیل کننده ایمنی با تداخل در پاسخ دهی سلولی یا نتایج نامشخص همراه شوند؛ لذا توصیه می شود غربالگری سل حتما پیش از آغاز اولین دوز ودولیزومب انجام شود.

هشدار ها ودولیزومب

هشدارها و مراقبت های بالینی مهم

بررسی و پایش عفونت ها

• بیماران تحت درمان با ودولیزومب در معرض خطر افزایش یافته ابتلا به عفونت ها، به ویژه عفونت های مجاری تنفسی فوقانی و عفونت های گوارشی هستند. پیش از آغاز درمان، غربالگری دقیق برای رد بیماری سل، عفونت هپاتیت بی و هپاتیت سی الزامی است. در صورت بروز هرگونه علائم عفونت جدید در طول دوره درمان، تجویز دوزهای بعدی باید تا زمان بهبود کامل وضعیت عفونی به تعویق بیفتد.

واکنش های مرتبط با انفوزیون و افزایش حساسیت

• واکنش های حساسیتی ممکن است در زمان تزریق وریدی یا تا چند ساعت پس از آن رخ دهد. این واکنش ها شامل تنگی نفس، اسپاسم برونش، برافروختگی، خارش، بثورات جلدی، تپش قلب و تغییرات فشار خون است. در صورت وقوع واکنش های خفیف، می توان سرعت انفوزیون را کاهش داد یا موقتا تزریق را متوقف کرد. در صورت بروز واکنش های شدید آنافیلاکتیک، تزریق باید بلافاصله قطع شده و اقدامات احیای دارویی نظیر تزریق اپی نفرین، کورتیکواستروئیدها و آنتی هیستامین ها صورت پذیرد. برای بیماران با سابقه واکنش های خفیف، تجویز پیش دارویی با استامینوفن، آنتی هیستامین و کورتون توصیه می شود.

پایش سیستم عصبی و احتمال لکوانسفالوپاتی چندکانونی پیشرونده

• اگرچه ودولیزومب به صورت اختصاصی بر روده اثر می گذارد و خطر لکوانسفالوپاتی چندکانونی پیشرونده ناشی از ویروس جی سی در آن بسیار کمتر از پادتن های غیر اختصاصی است، اما پزشک باید در تمامی ویزیت ها علائم شناختی و عصبی بیمار را به دقت بررسی کند. هرگونه تغییر در هوشیاری، ضعف حرکتی یک طرفه، اختلال تکلم، تغییرات بینایی یا سردرگمی ذهنی نیازمند ارزیابی فوری توسط متخصص مغز و اعصاب، انجام تصویربرداری تشدید مغناطیسی مغز و بررسی مایع مغزی نخاعی است.

ممنوعیت استفاده از واکسن های زنده

• استفاده همزمان از واکسن های زنده ضعیف شده مانند واکسن ب ث ژ، واکسن سرخک سرخجه اوریون، واکسن واریسلا و واکسن فلج اطفال خوراکی در طول دوره درمان با ودولیزومب ممنوع است. توصیه می شود تمامی واکسیناسیون های مورد نیاز بیمار مطابق دستورالعمل های ملی حداقل دو تا چهار هفته پیش از آغاز درمان با ودولیزومب تکمیل گردند. واکسن های غیر فعال شده مشکلی ندارند اما ممکن است سطح پاسخ ایمنی بدن به آن ها کاهش یابد.

بررسی عوارض کبدی

• در برخی بیماران افزایش آنزیم های ترانس آمیناز کبدی و بیلی روبین گزارش شده است. ارزیابی آزمایشگاهی تست های عملکرد کبد پیش از شروع درمان و سپس به صورت دوره ای در حین درمان الزامی است. در صورت افزایش شدید و پایدار آنزیم های کبدی بدون علت مشخص، درمان باید قطع و علت بررسی شود.

خطر بدخیمی ها

• بیماران مبتلا به بیماری های التهابی روده فی نفسه در معرض خطر بالاتری برای برخی بدخیمی ها قرار دارند. ودولیزومب به عنوان یک تعدیل کننده ایمنی بافتی می تواند این خطر تئوریک را تحت تاثیر قرار دهد؛ بنابراین انجام غربالگری های استاندارد سرطان های دستگاه گوارش و پایش پوستی منظم در بیماران الزامی است.

علائم و شواهد ناشی از دوز بیش از حد

• در مطالعات بالینی، دوزهای بسیار بالاتر از حد مجاز تا بیست و پنج میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن مورد ارزیابی قرار گرفته و سمیت وابسته به دوز با اختلال عملکرد حاد ارگان های حیاتی گزارش نشده است. با این حال، تزریق مقادیر بیش از حد می تواند خطر بروز واکنش های شدید سیستمیک، افت شدید فشار خون، سردرد شدید، تهوع، تب، راش های پوستی و سرکوب عمیق تر ایمنی موضعی دستگاه گوارش را افزایش دهد که منجر به آسیب پذیری شدید در برابر عفونت های باکتریایی یا ویروسی روده ای می شود.

پادزهر و درمان مسمومیت

• داروی ودولیزومب هیچ گونه پادزهر اختصاصی ندارد. به دلیل حجم توزیع اندک دارو و وزن مولکولی بسیار بالای این مولکول پروتئینی، روش های تصفیه خارج بدنی نظیر همودیالیز یا هموپرفیوژن توانایی پاکسازی موثر ودولیزومب از خون را ندارند.

اقدامات درمانی و مراقبتی در مسمومیت

• در شرایط دریافت دوز بیش از حد، بیمار باید در یک مرکز مجهز تحت نظر بالینی و پایش مداوم علائم حیاتی قرار گیرد. اقدامات درمانی کاملا حمایتی و علامتی است. در صورت بروز واکنش های حساسیتی و آنافیلاکسی، تزریق اپی نفرین، کورتیکواستروئیدهای وریدی، آنتی هیستامین ها و مایع درمانی با سرم های کریستالوئیدی برای تثبیت فشار خون الزامی است. بیمار باید از نظر بروز علائم عفونی به مدت چند هفته پس از دریافت دوز بالا پایش شود و در صورت بروز هرگونه تب یا ترشحات غیر طبیعی، نمونه برداری کشت خون و مدفوع انجام شده و درمان آنتی بیوتیکی سریعا آغاز گردد.

توصیه های دارویی ودولیزومب

توصیه های دارویی به بیمار در مصرف ودولیزومب

رعایت دقیق زمان بندی تزریق ها

• بیمار باید آگاه باشد که این دارو به صورت تزریق وریدی یا زیر جلدی تجویز می شود و رعایت دقیق فواصل زمانی تعیین شده توسط پزشک برای حفظ سطح درمانی دارو و جلوگیری از عود بیماری یا تشکیل پادتن علیه دارو بسیار حیاتی است. در صورت فراموشی یک نوبت تزریق، بیمار باید در اسرع وقت با مرکز درمانی تماس بگیرد تا نوبت جدید تنظیم شود.

گزارش سریع علائم عفونت

• به بیمار آموزش دهید که دارو سیستم ایمنی موضعی روده را تعدیل می کند، اما خطر برخی عفونت ها مانند عفونت های تنفسی، ادراری و گوارشی را افزایش می دهد. بیمار باید در صورت بروز تب، لرز، گلودرد مداوم، سرفه های طولانی، سوزش ادرار یا اسهال شدید فورا به پزشک مراجعه کند.

آگاهی از واکنش های حساسیتی

• بیمار باید بداند که ممکن است در حین تزریق یا مدت کوتاهی پس از آن دچار عوارضی نظیر سرگیجه، تپش قلب، تنگی نفس، کهیر، خارش یا گرگرفتگی شود. در صورت بروز هر یک از این علائم، باید بلافاصله پرستار یا پزشک حاضر در بخش را مطلع سازد.

پرهیز از واکسن های زنده و احتیاط در بارداری

• بیمار باید پیش از دریافت هرگونه واکسن، پزشک عفونی یا عمومی را از مصرف این دارو مطلع کند، زیرا دریافت واکسن های زنده ممنوع است. همچنین زنان در سنین باروری باید در صورت تصمیم به بارداری یا وقوع بارداری ناخواسته، سریعا پزشک معالج را در جریان بگذارند.

توجه به علائم عصبی غیر عادی

• هرچند بسیار نادر است، اما بیمار باید در صورت بروز هرگونه ضعف ناگهانی در یک سمت بدن، مشکلات بینایی، اختلال در تکلم یا تغییرات در حافظه و تفکر، دریافت دارو را متوقف کرده و به اورژانس مراجعه کند.

غربالگری عفونت های پنهان پیش از درمان

• پزشک باید پیش از تجویز اولین دوز، بیمار را از نظر وجود عفونت سل فعال یا نهفته با استفاده از آزمون های پوستی یا خونی ارزیابی کند. همچنین بررسی وضعیت سرولوژی ویروس هپاتیت بی و هپاتیت سی پیش از آغاز درمان الزامی است.

مدیریت واکنش های مرتبط با انفوزیون

• در زمان انفوزیون وریدی، تجهیزات احیا و داروهای اورژانسی مانند اپی نفرین، کورتیکواستروئیدها و آنتی هیستامین ها باید در دسترس باشند. برای بیمارانی که سابقه واکنش های خفیف داشته اند، تجویز پیش دارویی با دیفن هیدرامین و استامینوفن پیش از تزریق های بعدی توصیه می شود.

پایش آنزیم های کبدی و بیومارکرها

• سطح آنزیم های کبدی و بیلی روبین باید قبل از شروع درمان و به صورت دوره ای در حین درمان اندازه گیری شود. در صورت افزایش شدید آنزیم های ترانس آمیناز به همراه علائم بالینی آسیب کبدی، دارو باید قطع شود.

ارزیابی پاسخ درمانی و زمان بندی قطع دارو

• پزشک باید توجه داشته باشد که شروع اثر ودولیزومب به ویژه در بیماری کرون ممکن است تا چهارده هفته به طول انجامد. در صورتی که پس از گذشت چهارده هفته هیچ گونه پاسخ بالینی یا اندوسکوپیک مشاهده نشد، ادامه درمان توجیهی ندارد و باید متوقف گردد.

مدیریت همزمان با کورتیکواستروئیدها

• هدف درمانی رسیدن به بهبودی بدون نیاز به استروئید است. با شروع پاسخ بالینی به ودولیزومب، پزشک باید دوز کورتیکواستروئیدها را به تدریج و با احتیاط کاهش دهد تا خطر سرکوب مضاعف ایمنی و عفونت ها به حداقل برسد.