گوسلکومب که نام علمی رایج آن گوسلکوماب است، یک داروی تزریقی بیولوژیک برای کنترل بعضی بیماریهای التهابی مزمن، مانند پسوریازیس پلاکی و آرتریت پسوریاتیک، است.
این دارو مسکن فوری نیست و اثر آن معمولاً طی چند هفته تا چند ماه بررسی میشود. شروع، قطع یا تغییر فاصله تزریق باید فقط با نظر پزشک انجام شود.
نام علمی دارو گوسلکوماب است، اما در فارسی ممکن است به شکلهای گوسلکومب، گوسلکوماب یا گاسلکوماب نوشته شود. این نامها معمولاً به یک دارو اشاره دارند.
پسوند ماب؛ نوعی داروی هدفمند که برای اثر روی بخش مشخصی از سیستم ایمنی ساخته میشود نشان میدهد این دارو روی بخشی مشخص از سیستم ایمنی اثر میگذارد.
گوسلکومب از مواد زیستی پیچیده ساخته میشود و از نظر تولید، نگهداری، تزریق و پیگیری درمان با بسیاری از داروهای خوراکی تفاوت دارد.
پزشک ممکن است پیش از شروع درمان، سابقه عفونت و سل، وضعیت واکسیناسیون، بارداری، بیماریهای زمینهای و داروهای همزمان را بررسی کند.
گوسلکومب خوراکی نیست و معمولاً به شکل سرنگ آماده تزریق یا قلم تزریقی عرضه میشود. این دارو زیر پوست تزریق میشود و برای مصرف روزانه نیست.
گوسلکومب معمولاً بهصورت تزریق زیرجلدی مصرف میشود؛ یعنی دارو وارد لایه چربی زیر پوست میشود، نه داخل رگ یا عضله.
پیش از تزریق باید محلول از نظر کدری غیرعادی، تغییر رنگ یا وجود ذرات بررسی شود. اگر بستهبندی آسیب دیده یا تاریخ مصرف گذشته است، دارو نباید بدون مشورت مصرف شود.
گوسلکومب معمولاً باید در بستهبندی اصلی، دور از نور و در یخچال با دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد نگهداری شود.
ترمفیا یکی از نامهای تجاری شناختهشده گوسلکوماب است. این فرآورده برای تزریق زیرجلدی ساخته شده است.
انتخاب یا تغییر فرآورده بیولوژیک به نظر پزشک، شدت بیماری، سابقه درمان، احتمال عفونت و شرایط هر بیمار بستگی دارد.
هنگام دریافت دارو باید نام ماده مؤثر، مقدار دارو، وسیله تزریق، تاریخ انقضا، سلامت بستهبندی و شرایط نگهداری بررسی شود.
نام تجاری دارو نباید دلیل مصرف یا جایگزینی خودسرانه آن باشد.
گوسلکومب برای کاهش التهاب ناشی از فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی بهکار میرود. میزان و سرعت پاسخ به درمان در افراد مختلف یکسان نیست.
این دارو برای سرماخوردگی، حساسیت ساده پوستی، درد معمول مفصل یا مشکلات پوستی بدون تشخیص قطعی مناسب نیست.
گوسلکومب پیامرسان التهابی اینترلوکین ۲۳؛ مادهای در سیستم ایمنی که در ایجاد التهاب نقش دارد را مهار میکند.
کم شدن فعالیت این مسیر میتواند قرمزی، پوستهریزی و ضخامت پلاکهای پوستی و در بعضی بیماران التهاب مفاصل را کمتر کند.
پسوریازیس یک بیماری التهابی مزمن پوست است که میتواند پلاکهای قرمز، ضخیم، پوستهدار و خارشدار ایجاد کند.
گوسلکومب در بعضی بیماران مبتلا به پسوریازیس متوسط تا شدید برای کنترل التهاب و کاهش علائم بهکار میرود، اما نتیجه درمان در همه افراد یکسان نیست.
گوسلکومب میتواند در بعضی بیماران به کاهش وسعت و شدت پلاکها کمک کند. اگر پسوریازیس پوست سر بخشی از بیماری متوسط تا شدید باشد، ممکن است این دارو در برنامه درمانی قرار گیرد.
این دارو برای شوره ساده یا التهاب خفیف پوست سر بدون تشخیص پسوریازیس استفاده نمیشود.
بهبود معمولاً تدریجی است. بعضی افراد در هفتههای نخست کاهش خارش یا التهاب را احساس میکنند، اما بررسی کامل پاسخ به درمان ممکن است چند ماه زمان ببرد.
گوسلکومب پسوریازیس را بهطور قطعی از بین نمیبرد و قطع یا نامنظم شدن درمان میتواند باعث برگشت علائم شود.
آرتریت پسوریاتیک نوعی التهاب مفصل است که در بعضی افراد مبتلا به پسوریازیس دیده میشود و ممکن است درد، خشکی، تورم و محدودیت حرکت ایجاد کند.
گوسلکومب در بعضی بیماران برای کنترل التهاب پوست و مفاصل بهکار میرود، اما مسکن فوری نیست.
هر درد مفصلی نشانه آرتریت پسوریاتیک نیست و ممکن است علتهایی مانند آرتروز، نقرس یا آسیب مفصل داشته باشد.
درد مفصل همراه با تب، تورم شدید، قرمزی واضح یا ناتوانی در حرکت باید زودتر بررسی شود.
دوز گوسلکومب باید بر اساس نوع بیماری و نظر پزشک تعیین شود. مقدار دارو یا فاصله تزریق نباید خودسرانه تغییر کند.
در بعضی موارد مصرف در بزرگسالان، برنامه رایج شامل تزریق زیرجلدی ۱۰۰ میلیگرم در شروع درمان، تزریق بعدی در هفته چهارم و سپس معمولاً تزریق هر ۸ هفته است. این برنامه برای همه بیماران یکسان نیست.
برنامه تزریق معمولاً شامل مرحله شروع و مرحله نگهدارنده است. این دارو برای تزریق روزانه یا هفتگی خودسرانه طراحی نشده است.
اگر زمان تزریق با تب، عفونت فعال، جراحی یا بیماری حاد همزمان شود، باید پیش از تزریق با پزشک مشورت شود.
اگر یک نوبت تزریق فراموش شود، بیمار نباید برای جبران، دو دوز را پشت سر هم یا با فاصله کوتاه تزریق کند، مگر با دستور پزشک.
برای تعیین زمان تزریق بعدی باید با پزشک یا داروساز تماس گرفت.
گوسلکومب بهصورت زیرجلدی تزریق میشود و مصرف آن باید مطابق آموزش پزشک، پرستار یا داروساز باشد. فرد آموزشندیده نباید تزریق را در خانه انجام دهد.
روش استفاده به نوع وسیله، یعنی سرنگ آماده یا قلم تزریقی، بستگی دارد. بیمار باید دستور همان فرآورده را دنبال کند.
محلهای رایج تزریق شامل جلوی ران و شکم با فاصله مناسب از ناف است. اگر فرد دیگری تزریق را انجام دهد، پشت بازو نیز میتواند محل تزریق باشد.
دارو نباید در پوست زخمی، کبود، عفونی، سفت، پوستهدار یا دارای پلاک فعال پسوریازیس تزریق شود.
تزریق ممکن است با درد، سوزش، خارش، کبودی یا تورم خفیف همراه باشد.
اگر محل تزریق بسیار دردناک، گرم، چرکی یا بهطور گسترده متورم شود، یا این علائم با تب همراه باشند، باید با پزشک تماس گرفت.
گوسلکومب بهتدریج اثر میکند و برای کنترل طولانیمدت التهاب بهکار میرود. سرعت پاسخ به شدت بیماری، منظم بودن تزریق و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.
بعضی بیماران در چند هفته نخست کاهش خارش، التهاب یا پوستهریزی را احساس میکنند، اما بررسی دقیق پاسخ معمولاً طی چند ماه انجام میشود.
اگر پس از چند تزریق بهبود مشخصی دیده نشود، دارو نباید خودسرانه قطع یا جایگزین شود و لازم است نتیجه درمان با پزشک بررسی شود.
گوسلکومب برای اثر طولانیتر ساخته شده و با فاصله چند هفتهای تزریق میشود. این دارو آهستهتر از بسیاری از داروهای معمول از بدن خارج میشود.
در صورت عفونت، جراحی یا واکسیناسیون، پزشک باید از مصرف فعلی یا اخیر گوسلکومب آگاه باشد.
گوسلکومب مانند هر دارویی ممکن است عوارضی ایجاد کند. همه مصرفکنندگان دچار عارضه نمیشوند.
اگر این عوارض شدید، ماندگار یا رو به بدتر شدن باشند، باید با پزشک مطرح شوند.
مصرف طولانیمدت گوسلکومب به پیگیری پزشکی نیاز دارد. یکی از نگرانیهای مهم، بیشتر شدن احتمال بعضی عفونتها یا دیر تشخیص داده شدن آنهاست.
تب طولانی، سرفه مداوم، کاهش وزن بیدلیل، تعریق شبانه، زخم عفونی یا ضعف شدید باید بررسی شود.
در صورت بروز این علائم، ادامه مصرف دارو بدون ارزیابی پزشکی ایمن نیست.
گوسلکومب فعالیت بخشی از سیستم ایمنی را کاهش میدهد و ممکن است احتمال بروز یا طولانی شدن عفونت را بیشتر کند.
اگر هنگام تزریق، تب، عفونت فعال یا بیماری حاد وجود داشته باشد، باید پیش از مصرف با پزشک مشورت شود.
گلودرد، آبریزش یا گرفتگی بینی و علائم شبیه سرماخوردگی از عوارض گزارششده هستند. سرفه شدید، تب مداوم، تنگی نفس یا درد قفسه سینه نیاز به بررسی دارد.
حساسیت ممکن است با خارش، کهیر، تورم صورت یا گلو، تنگی نفس، سرگیجه شدید یا ضعف ناگهانی همراه باشد و به پیگیری فوری نیاز دارد.
اگر بیمار به گوسلکومب یا هر یک از اجزای فرآورده حساسیت شدید داشته باشد، مصرف دوباره دارو میتواند خطرناک باشد.
عفونت فعال، سابقه سل درماننشده یا علائم مشکوک به عفونت باید پیش از تزریق بررسی شود. سابقه سل، عفونتهای مکرر، واکسنهای اخیر و همه داروهای مصرفی باید به پزشک گفته شود.
مهمترین نگرانی درباره تداخل گوسلکومب، مصرف همزمان با داروهای کاهنده فعالیت سیستم ایمنی و دریافت واکسنهای زنده است.
دریافت واکسن زنده هنگام مصرف گوسلکومب معمولاً توصیه نمیشود، مگر با نظر پزشک. بهتر است واکسنهای لازم پیش از شروع درمان برنامهریزی شوند.
واکسنهای غیرفعال ممکن است قابل استفاده باشند، اما پاسخ بدن به آنها میتواند متفاوت باشد.
مصرف همزمان گوسلکومب با داروهای کاهنده فعالیت سیستم ایمنی ممکن است خطر عفونت را افزایش دهد.
اگر بیمار داروی بیولوژیک دیگر، داروی پیوند، کورتون طولانیمدت، متوترکسات یا درمان ضدالتهابی مؤثر بر کل بدن مصرف میکند، باید پزشک را مطلع کند.
تداخل مستقیم و قطعی میان الکل و گوسلکومب شناخته نشده است. با این حال، در بیماری کبدی یا هنگام مصرف داروهای دیگر باید احتیاط شود.
شواهد موجود درباره مصرف گوسلکومب در بارداری محدود است. مصرف دارو در این دوره باید فقط با نظر پزشک و پس از سنجش فایده و خطر احتمالی انجام شود.
در شیردهی مشخص نیست چه مقدار از دارو وارد شیر میشود یا چه اثری بر نوزاد دارد. این موضوع باید با پزشک بررسی شود.
فردی که قصد بارداری دارد، باید پیش از اقدام درباره ادامه، توقف یا تغییر درمان با پزشک مشورت کند.
شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد گوسلکومب بهطور قطعی باعث کاهش باروری یا افت کیفیت اسپرم میشود. خود بیماری التهابی و داروهای همزمان نیز میتوانند بر باروری اثر بگذارند.
مصرف گوسلکومب در این گروهها به بررسی دقیقتری نیاز دارد. سن، وزن، سابقه عفونت، بیماریهای زمینهای، داروهای همزمان و وضعیت واکسیناسیون اهمیت دارند.
مصرف گوسلکومب برای کودکان به سن، نوع بیماری، شدت آن و مجاز بودن دارو برای گروه سنی مورد نظر بستگی دارد. دوز کودک نباید بر اساس دوز بزرگسالان حدس زده شود.
سالمندان به دلیل بیماریهای همراه و مصرف چند دارو ممکن است بیشتر در معرض عفونت یا عوارض باشند. تب، سرفه طولانی یا ضعف شدید باید زودتر پیگیری شود.
گوسلکومب مانند بسیاری از داروهای معمول بهطور مستقیم از راه کبد یا کلیه دفع نمیشود، اما بیماران مبتلا به مشکلات کبدی یا کلیوی همچنان به ارزیابی پزشکی نیاز دارند.
سابقه هپاتیت، بیماری کبدی یا کلیوی، عفونت مزمن و مصرف داروهای متعدد باید پیش از درمان به پزشک گفته شود.
هر علامت تازه هنگام مصرف گوسلکومب لزوماً از خود دارو نیست. بیماری زمینهای، عفونت، داروهای همزمان و وضعیت عمومی بدن نیز میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
سردرد و خستگی در بعضی مصرفکنندگان گزارش شدهاند، اما اختصاصی نیستند. درد مفصل نیز میتواند ناشی از آرتریت پسوریاتیک یا فعال بودن بیماری باشد.
اسهال یا ناراحتی گوارشی ممکن است رخ دهد. اسهال شدید یا خونی و اسهال همراه با تب یا کمآبی باید بررسی شود.
ریزش مو، افزایش وزن، اختلال قاعدگی یا تغییر میل جنسی از عوارض اصلی و شناختهشده گوسلکومب نیستند.
این تغییرات ممکن است با استرس، بیماری زمینهای، کمبودهای تغذیهای، اختلال تیروئید، داروهای همزمان یا بارداری مرتبط باشند و در صورت ادامه یافتن باید بررسی شوند.
قطع گوسلکومب باید با نظر پزشک انجام شود. قطع یا نامنظم شدن درمان میتواند اثر دارو را کم کند و باعث برگشت تدریجی علائم شود.
گوسلکومب معمولاً علائم ترک مانند داروهای وابستگیآور ایجاد نمیکند. نگرانی اصلی پس از قطع، برگشت التهاب و شعلهور شدن بیماری زمینهای است.
گوسلکومب اعتیادآور نیست و وابستگی روانی یا جسمی به معنای رایج ایجاد نمیکند. نیاز به تزریق دورهای به دلیل مزمن بودن بیماری است.
پیش از شروع گوسلکومب، پزشک معمولاً سابقه عفونت و سل، بیماریهای زمینهای، وضعیت واکسیناسیون و داروهای همزمان را بررسی میکند.
پیش از شروع درمان معمولاً بررسی سل توصیه میشود، زیرا داروهای اثرگذار بر سیستم ایمنی ممکن است احتمال فعال شدن عفونت پنهان را بیشتر کنند.
سرفه طولانی، تب، تعریق شبانه، کاهش وزن بیدلیل یا خلط خونی باید جدی گرفته شود.
در صورت سابقه هپاتیت، بیماری کبدی، مصرف الکل، متوترکسات یا داروهای اثرگذار بر کبد ممکن است آزمایش کبد لازم باشد.
آزمایش خون ممکن است برای بررسی وضعیت عمومی، نشانههای عفونت یا پیگیری داروهای همزمان درخواست شود.
انتخاب گوسلکومب یا جایگزین آن به نوع و شدت بیماری، سابقه درمان، بیماریهای همراه، احتمال عفونت، دسترسی به دارو و نظر پزشک متخصص بستگی دارد.
جایگزینها ممکن است شامل داروهای بیولوژیک دیگر، داروهای غیربیولوژیک مؤثر بر کل بدن یا نوردرمانی باشند.
این گزینهها ممکن است شامل مهارکنندههای اینترلوکین ۲۳، اینترلوکین ۱۷، اینترلوکینهای ۱۲ و ۲۳، مهارکنندههای تیاناف؛ یکی از پیامرسانهای التهاب در بدن، متوترکسات، سیکلوسپورین و آپرمیلاست باشند.
گوسلکومب مسیر اینترلوکین ۲۳ را هدف میگیرد. سکوکینوماب بر اینترلوکین ۱۷، اوستکینوماب بر اینترلوکینهای ۱۲ و ۲۳ و آدالیموماب بر تیاناف اثر میگذارند.
تعویض داروهای بیولوژیک باید طبق برنامه پزشک انجام شود، زیرا فاصله نامناسب میان درمانها ممکن است خطر عفونت، عوارض یا عود بیماری را بیشتر کند.
گوسلکومب نام ماده مؤثر دارو است و ممکن است با نامهای تجاری مختلف عرضه شود. ترمفیا یکی از نامهای تجاری شناختهشده گوسلکوماب است.
فرآوردهای که با عنوان گوسلکومب ایرانی یا نام مشابه معرفی میشود، باید از نظر مجوز، کیفیت، مقدار ماده مؤثر، شرایط نگهداری و امکان جایگزینی بررسی شود.
تجربه مصرف گوسلکومب در همه بیماران یکسان نیست و جایگزین ارزیابی پزشکی نمیشود.
بعضی افراد کاهش خارش، پوستهریزی و ضخامت پلاکها را گزارش میکنند. بعضی دیگر ممکن است پاسخ کند یا ناکافی، علائم تنفسی خفیف یا واکنش محل تزریق را تجربه کنند.
بعضی بیماران از بهبود تدریجی پلاکها و کاهش پوستهریزی و خارش خبر میدهند. انتظار اثر فوری واقعبینانه نیست.
پس از تزریق ممکن است درد، سوزش، قرمزی، خارش، تورم یا کبودی خفیف ایجاد شود. تب، تنگی نفس، کهیر گسترده، تورم صورت یا ترشح چرکی از محل تزریق نیاز به پیگیری پزشکی دارد.
خیر. گوسلکومب معمولاً پسوریازیس را بهطور قطعی درمان نمیکند، اما میتواند التهاب، پلاکها، خارش و پوستهریزی را کنترل کند.
پاسخ ناکافی ممکن است به کوتاه بودن مدت درمان، شدت بیماری، تزریق نامنظم، عفونت، داروهای همزمان یا تفاوت پاسخ بدن مربوط باشد.
بله، احتمال برگشت پسوریازیس وجود دارد. قطع یا شروع دوباره دارو باید با نظر پزشک انجام شود.
در صورت تب، لرز، سرفه شدید، تنگی نفس، زخم عفونی یا ضعف شدید باید با پزشک تماس گرفت. تزریق نوبت بعدی هنگام عفونت فعال نباید بدون نظر پزشک انجام شود.
بله. واکسنهای زنده هنگام مصرف گوسلکومب معمولاً توصیه نمیشوند. پیش از واکسیناسیون باید پزشک را از مصرف فعلی یا اخیر این دارو آگاه کرد.
موارد مصرف تایید شده
گوسلکومب یک آنتیبادی مونوکلونال انسانی است که به طور انتخابی به زیرواحد p19 اینترلوکین ۲۳ (IL-23) متصل شده و از تعامل آن با گیرنده خود جلوگیری میکند. IL-23 یک سیتوکین کلیدی در مسیر التهابی است که در پاتوژنز بیماریهای خودایمنی نقش دارد.
گوسلکومب یک داروی بیولوژیک از دسته آنتیبادیهای مونوکلونال است که به طور اختصاصی به زیرواحد p19 پروتئین اینترلوکین ۲۳ (IL-23) متصل میشود. این اتصال از برهمکنش IL-23 با گیرنده آن بر روی سلولها جلوگیری کرده و در نتیجه، آبشار سیگنالینگ التهابی را که توسط این سیتوکین پیش برده میشود، مهار میکند.
موارد منع مصرف در بیماری
داروی گوسلکومب، مانند سایر داروهای تعدیلکننده ایمنی، دارای موارد منع مصرف خاصی است که در شرایط بیماریزایی بیمار باید به دقت مورد توجه قرار گیرد.
عوارض جانبی شایع
تداخلات دارویی
گوسلکومب به دلیل مکانیسم اثر و نحوه متابولیسم خود، تداخلات دارویی شناخته شده کمی دارد، اما ملاحظات مهمی وجود دارد که پزشکان باید در نظر بگیرند.
هشدارها
گوسلکومب، به عنوان یک داروی تعدیلکننده سیستم ایمنی، نیازمند توجه ویژه به هشدارهای زیر است تا ایمنی و اثربخشی درمان حفظ شود.
توصیههای دارویی بیمار
به عنوان پزشک، انتقال صحیح اطلاعات به بیمار برای اطمینان از اثربخشی و ایمنی درمان، بسیار حائز اهمیت است. توصیههای زیر باید به بیمار ارائه شوند:
