وریکونازول چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

قرص وریکونازول چه کاربردی دارد؟

قرص وریکونازول یک داروی ضد قارچ قوی از خانواده آزول‌ها است که برای درمان عفونت‌های قارچی جدی و تهاجمی به کار می‌رود. این دارو با مهار آنزیم‌های ضروری برای ساخت دیواره سلولی قارچ‌ها، از رشد و تکثیر آن‌ها جلوگیری کرده و منجر به مرگ سلول قارچی می‌شود. معمولاً زمانی که سایر داروهای ضد قارچ مؤثر نبوده‌اند یا عفونت شدید است، پزشک قرص وریکونازول را تجویز می‌کند. یکی از شایع‌ترین موارد مصرف آن، درمان عفونت ریوی ناشی از قارچ آسپرژیلوس (آسپرژیلوزیس) است.

نحوه مصرف قرص وریکونازول ۲۰۰ و دوزهای دیگر

دوز مصرفی این دارو بستگی به نوع و شدت عفونت، وزن بیمار و وضعیت عملکرد کبد و کلیه او دارد و حتماً باید توسط پزشک تعیین شود. قرص وریکونازول در دوزهای مختلفی مانند ۵۰ و ۲۰۰ میلی‌گرم موجود است. به طور معمول، این دارو دو بار در روز (هر ۱۲ ساعت) مصرف می‌شود. نکته بسیار مهم در مورد مصرف قرص وریکونازول این است که باید با معده خالی، یعنی حداقل یک ساعت قبل از غذا یا دو ساعت پس از غذا، مصرف شود تا جذب آن به حداکثر برسد. دوره درمان را حتی در صورت احساس بهبودی کامل کنید تا از بازگشت عفونت جلوگیری شود.

عوارض قرص وریکونازول که باید بشناسید

مانند هر دارویی، قرص وریکونازول نیز می‌تواند عوارض جانبی به همراه داشته باشد. همه افراد این عوارض را تجربه نمی‌کنند، اما آگاهی از آن‌ها ضروری است. برخی از شایع‌ترین عوارض عبارتند از:

• اختلالات بینایی: تاری دید، تغییر در درک رنگ‌ها و حساسیت به نور از شایع‌ترین عوارض هستند که معمولاً موقتی بوده و با ادامه مصرف کاهش می‌یابند.
• عوارض کبدی: این دارو می‌تواند آنزیم‌های کبدی را افزایش دهد. به همین دلیل، پزشک معمولاً آزمایش‌های عملکرد کبد را به صورت دوره‌ای درخواست می‌کند.
• مشکلات گوارشی: تهوع، استفراغ، اسهال و درد شکم ممکن است رخ دهد.
• عوارض پوستی: بثورات جلدی (راش) و حساسیت شدید به نور خورشید (فتوسنسیتیویتی) از عوارض مهم پوستی این دارو هستند.
• عوارض عصبی: سردرد و سرگیجه نیز گزارش شده استو

در صورت مشاهده علائم شدید مانند زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد شدید شکم یا واکنش‌های شدید پوستی، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

تداخلات دارویی مهم قرص وریکونازول

قرص وریکونازول با داروهای متعددی تداخل دارد و مصرف همزمان آن‌ها می‌تواند خطر عوارض جانبی را افزایش داده یا اثربخشی داروها را کاهش دهد. بسیار مهم است که لیست تمام داروهای مصرفی خود (شیمیایی و گیاهی) را به پزشک اطلاع دهید. برخی از مهم‌ترین تداخلات دارویی قرص وریکونازول عبارتند از:

• داروهای رقیق‌کننده خون مانند وارفارین
• برخی از داروهای کاهنده کلسترول (استاتین‌ها)
• داروهای کنترل تشنج مانند فنی‌توئین و کاربامازپین
• داروهای خاص درمان HIV و برخی آنتی‌بیوتیک‌ها
• داروهای آرام‌بخش و خواب‌آور از خانواده بنزودیازپین‌ها
• داروهای گیاهی مانند علف چای (St. John's Wort)

اشکال دیگر دارو؛ شربت و آمپول وریکونازول

علاوه بر قرص که شکل دارویی رایج آن است، وریکونازول به دو شکل دیگر نیز تولید می‌شود. شربت وریکونازول (سوسپانسیون خوراکی) اغلب برای کودکان یا بیمارانی که قادر به بلعیدن قرص نیستند، تجویز می‌شود. آمپول وریکونازول (شکل تزریقی) نیز برای عفونت‌های بسیار شدید در محیط بیمارستانی و برای بیمارانی که امکان مصرف خوراکی دارو را ندارند، به صورت وریدی تزریق می‌شود. انتخاب شکل دارویی مناسب بر عهده پزشک معالج است.

هشدارها و نکات مهم هنگام مصرف قرص وریکونازول

پیش از شروع مصرف این دارو، حتماً سوابق پزشکی خود، به‌ویژه مشکلات کبدی، کلیوی یا قلبی را به پزشک اطلاع دهید. به دلیل تاثیر دارو بر بینایی، تا زمان مشخص شدن اثر آن بر شما، از رانندگی و کار با ماشین‌آلاتی که نیاز به هوشیاری کامل دارند، خودداری کنید. همچنین، به دلیل افزایش حساسیت پوست به نور، در طول دوره درمان با قرص وریکونازول از قرار گرفتن در معرض تابش مستقیم نور خورشید پرهیز کرده و از کرم‌های ضدآفتاب قوی و لباس‌های پوشیده استفاده نمایید.

سوالات پرتکرار درباره قرص وریکونازول

آیا قرص وریکونازول باید همراه با غذا مصرف شود؟

خیر، برای جذب بهتر، قرص وریکونازول باید با معده خالی مصرف شود. توصیه می‌شود این دارو را حداقل یک ساعت قبل از صرف غذا یا دو ساعت بعد از آن میل کنید.

دوره درمان با قرص وریکونازول چقدر است؟

طول دوره درمان با قرص وریکونازول بستگی کامل به نوع عفونت قارچی، شدت آن و پاسخ بدن بیمار به دارو دارد. این دوره می‌تواند از چند هفته تا چند ماه متغیر باشد و تنها توسط پزشک معالج تعیین می‌شود. قطع خودسرانه دارو حتی با از بین رفتن علائم، می‌تواند منجر به بازگشت عفونت شود.

در صورت فراموش کردن یک دوز قرص وریکونازول چه باید کرد؟

اگر مصرف یک دوز را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید. اما اگر زمان کمی تا نوبت بعدی باقی مانده است، دوز فراموش‌شده را نادیده بگیرید و برنامه دارویی خود را طبق روال ادامه دهید. هرگز برای جبران، دو دوز را همزمان مصرف نکنید.

چرا هنگام مصرف قرص وریکونازول باید از نور خورشید دوری کرد؟

قرص وریکونازول باعث حساسیت شدید پوست به اشعه ماوراء بنفش خورشید (فتوسنسیتیویتی) می‌شود. این عارضه می‌تواند منجر به آفتاب‌سوختگی‌های شدید، قرمزی، تاول و پیری زودرس پوست شود. استفاده از ضدآفتاب با SPF بالا و پوشش مناسب در طول درمان ضروری است.

آیا مصرف قرص وریکونازول در بارداری مجاز است؟

خیر، مصرف قرص وریکونازول در دوران بارداری ممنوع است، زیرا مطالعات نشان داده‌اند که می‌تواند برای جنین مضر باشد و منجر به نقص‌های مادرزادی شود. همچنین مصرف این دارو در دوران شیردهی نیز توصیه نمی‌شود. در صورت بارداری یا قصد آن، حتماً پزشک خود را مطلع سازید.

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف وریکونازول

وریکونازول یک داروی ضد قارچ تریازول با طیف اثر گسترده است که نقش حیاتی در مدیریت عفونت‌های قارچی مهاجم و تهدیدکننده حیات، به ویژه در بیماران دارای نقص ایمنی، ایفا می‌کند. آگاهی از اندیکاسیون‌های تایید شده و خارج از برچسب این دارو برای تجویز دقیق و جلوگیری از مقاومت دارویی ضروری است.

موارد مصرف تایید شده

آسپرژیلوزیس مهاجم

• وریکونازول به عنوان داروی انتخابی و خط اول در درمان آسپرژیلوزیس مهاجم شناخته می‌شود.
• نکات بالینی: نفوذ بافتی بسیار خوبی (از جمله به سیستم عصبی مرکزی) دارد. برای دستیابی سریع به غلظت درمانی پایدار، استفاده از دوز بارگیری (لودینگ دوز) وریدی در روز اول درمان الزامی است. پایش سطح خونی دارو برای جلوگیری از سمیت عصبی، کبدی و بینایی و همچنین اطمینان از کفایت درمان، به شدت توصیه می‌شود.

کاندیدمی در بیماران غیر نوتروپنیک و عفونت‌های منتشر کاندیدایی

• این دارو برای درمان عفونت‌های کاندیدایی منتشر در پوست، شکم، کلیه و دیواره مثانه تایید شده است.
• نکات بالینی: وریکونازول به ویژه در برابر گونه‌های مقاوم به فلوکونازول (مانند کاندیدا کروزه‌ای) اثربخشی بالایی دارد. با این حال، در بیماران همودینامیک ناپایدار یا کسانی که قبلاً در معرض آزول‌ها بوده‌اند، اکینوکاندین‌ها معمولاً در ابتدا ترجیح داده می‌شوند و وریکونازول می‌تواند به عنوان درمان کاهشی (استپ‌داون) پس از تثبیت وضعیت بالینی و مشخص شدن حساسیت دارویی مورد استفاده قرار گیرد.

کاندیدیازیس مری

• برای درمان عفونت‌های قارچی مری در بیماران با نقص ایمنی کاربرد دارد.
• نکات بالینی: اگرچه موثر است، اما به دلیل پروفایل عوارض جانبی و خطر تداخلات دارویی گسترده (مهار قوی آنزیم‌های سیتوکروم)، معمولاً در خط اول قرار ندارد و برای موارد مقاوم به درمان‌های رایج‌تر مانند فلوکونازول رزرو می‌شود.

عفونت‌های قارچی شدید ناشی از گونه‌های سدوسپوریوم آپیوسپرموم و فوزاریوم

• وریکونازول برای درمان عفونت‌های ناشی از این پاتوژن‌های نادر و مقاوم تایید شده است.
• نکات بالینی: این اندیکاسیون بیشتر به عنوان درمان نجات‌بخش (سالویج تراپی) در بیمارانی که به سایر درمان‌های ضد قارچ پاسخ نداده‌اند یا قادر به تحمل آن‌ها نیستند، کاربرد دارد.

موارد مصرف خارج برچسب

پیشگیری از عفونت‌های قارچی مهاجم در بیماران با نقص ایمنی شدید

• استفاده از وریکونازول به عنوان پروفیلاکسی در بیماران پرخطر، مانند گیرندگان پیوند سلول‌های بنیادی خونساز که دچار بیماری پیوند علیه میزبان شده‌اند یا بیماران مبتلا به لوسمی حاد که تحت شیمی‌درمانی شدید هستند، رایج است.
• نکات بالینی: مصرف طولانی‌مدت پیشگیرانه نیازمند پایش دقیق عملکرد کبد و توجه به خطر بروز عوارض پوستی ناشی از حساسیت به نور (شامل افزایش خطر کارسینوم سلول سنگفرشی پوست) است.

درمان تجربی در بیماران مبتلا به نوتروپنی تب‌دار

• در مواردی که تب بیمار نوتروپنیک با وجود دریافت آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف بیش از چند روز ادامه یابد و شک بالینی قوی به عفونت قارچی (به ویژه آسپرژیلوس) وجود داشته باشد.
• نکات بالینی: انتخاب این دارو به عنوان درمان تجربی باید بر اساس الگوی اپیدمیولوژی عفونت‌های قارچی در مرکز درمانی و میزان خطر بیمار انجام شود.

عفونت‌های قارچی سیستم عصبی مرکزی (مانند مننژیت یا آبسه مغزی قارچی)

• به دلیل توانایی عالی دارو در عبور از سد خونی مغزی و رسیدن به غلظت‌های درمانی در مایع مغزی نخاعی، در مدیریت عفونت‌های قارچی سیستم عصبی مرکزی استفاده می‌شود.
• نکات بالینی: پایش دقیق بالینی و تصویربرداری در طول درمان الزامی است.

عفونت‌های چشمی قارچی (اندوفتالمیت و کراتیت شدید)

• وریکونازول (به صورت سیستمیک یا قطره‌های چشمی آماده‌شده در داروخانه) برای مدیریت عفونت‌های عمقی چشم کاربرد دارد.
• نکات بالینی: نفوذ بسیار خوب این دارو به زجاجیه و زلالیه، آن را به گزینه‌ای ارزشمند در درمان عفونت‌های تهدیدکننده بینایی تبدیل کرده است. در این موارد، مشاوره تیمی با متخصص چشم‌پزشکی برای تعیین مسیر تجویز بهینه ضروری است.

مکانیسم اثر وریکونازول

وریکونازول یک داروی ضد قارچ با طیف گسترده از خانواده تریازول‌ها است.

مهار سنتز غشای سلولی

• مکانیسم اصلی و هدفمند این دارو، مهار آنزیم لانوسترول چهارده آلفا دمتیلاز وابسته به سیستم سیتوکروم پی چهارصد در سلول‌های قارچی است. این آنزیم نقش کلیدی در تبدیل لانوسترول به ارگوسترول ایفا می‌کند.

اختلال ساختاری

• ارگوسترول جزء ساختاری و حیاتی غشای سلولی قارچ‌ها است. مهار تولید آن توسط این دارو، منجر به کاهش شدید ارگوسترول و تجمع استرول‌های غیرطبیعی و پیش‌ساز در غشا می‌شود. این فرایند نفوذپذیری غشای سلولی را مختل کرده و منجر به مرگ یا توقف تکثیر قارچ می‌گردد.

اثر دوگانه

• از نظر بالینی، این دارو در برابر گونه‌های آسپرژیلوس اثر از بین برنده قارچ (قارچ‌کش) و در برابر گونه‌های کاندیدا اثر متوقف کننده رشد (قارچ‌وایستا) از خود نشان می‌دهد.

فارماکوکینتیک وریکونازول

جذب

• جذب گوارشی داروی خوراکی بسیار سریع و تقریباً کامل است. فراهمی زیستی فرم خوراکی بسیار بالا و حدود نود و شش درصد ارزیابی می‌شود که امکان تبدیل آسان فرم وریدی به خوراکی را پس از تثبیت وضعیت بیمار فراهم می‌کند. مصرف همزمان دارو با غذاهای پرچرب باعث کاهش قابل توجه جذب و اوج غلظت پلاسمایی آن می‌شود؛ از این رو اکیداً توصیه می‌شود فرم خوراکی حداقل یک ساعت قبل یا یک ساعت پس از غذا مصرف شود.

توزیع

• این دارو دارای حجم توزیع بسیار بالایی در بافت‌های بدن است که نشان‌دهنده نفوذ گسترده آن به فضاهای خارج سلولی و داخل سلولی است. میزان اتصال آن به پروتئین‌های پلاسما در حدود پنجاه و هشت درصد است. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بالینی این دارو، نفوذ عالی آن از سد خونی مغزی و رسیدن به غلظت‌های درمانی در مایع مغزی نخاعی، بافت مغز و همچنین مایعات داخل چشمی است که آن را برای درمان عفونت‌های سیستم عصبی مرکزی ایده آل می‌سازد.

متابولیسم (نکته کلیدی بالینی)

متابولیسم دارو به طور گسترده در کبد و توسط ایزوآنزیم‌های سیستم سیتوکروم انجام می‌شود. مسیر اصلی متابولیسم از طریق ایزوآنزیم دو سی نوزده و مسیرهای فرعی از طریق ایزوآنزیم‌های دو سی نه و سه آ چهار صورت می‌گیرد.

• کینتیک غیرخطی: مهم‌ترین چالش بالینی وریکونازول، کینتیک غیرخطی آن به دلیل اشباع سریع آنزیم‌های کبدی است. این بدان معناست که افزایش اندک در دوز دارو می‌تواند منجر به افزایش نامتناسب، شدید و غیرقابل پیش‌بینی در سطح خونی دارو و بروز سمیت شود.
• تفاوت‌های ژنتیکی: به دلیل پلی‌مورفیسم ژنتیکی در آنزیم دو سی نوزده، بیماران ممکن است متابولیزه کننده سریع، کند یا متوسط باشند. این مسئله باعث تفاوت بسیار زیاد غلظت خونی دارو در بین بیماران مختلف می‌شود و پایش درمانی سطح دارو در خون را برای اطمینان از اثربخشی و جلوگیری از سمیت عصبی و کبدی الزامی می‌سازد.

دفع

• وریکونازول پس از متابولیسم کبدی به متابولیت‌های غیرفعال تبدیل شده و عمدتاً از طریق ادرار دفع می‌شود. کمتر از دو درصد دوز تجویز شده به صورت تغییر نیافته از طریق کلیه‌ها دفع می‌گردد. به همین دلیل، در بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی نیازی به تنظیم دوز فرم خوراکی نیست، اما در فرم وریدی به دلیل تجمع ماده حلال، احتیاط و تنظیم دوز الزامی است. نیمه عمر دفعی دارو به دلیل ماهیت غیرخطی آن، وابسته به دوز است.

منع مصرف وریکونازول

موارد منع مصرف در بیماری‌ها و شرایط بالینی
تجویز وریکونازول در شرایط بالینی زیر اکیدا ممنوع است یا نیاز به جایگزینی دارو دارد:

حساسیت مفرط

• سابقه واکنش‌های حساسیتی شدید و آنافیلاکسی به وریکونازول یا سایر ترکیبات آزول.

نارسایی شدید کلیوی (مختص فرم وریدی)

• استفاده از فرم تزریقی وریدی در بیمارانی که کلیرانس کراتینین آن‌ها کمتر از ۵۰ میلی‌لیتر در دقیقه است، توصیه نمی‌شود. دلیل این امر تجمع ماده حلال سیکلودکسترین در بدن و خطر سمیت کلیوی است. در این بیماران در صورت امکان باید از فرم خوراکی استفاده شود، مگر آنکه منافع استفاده وریدی به وضوح بر خطرات آن غالب باشد.

تداخلات دارویی مطلق

به دلیل مهار شدید و همچنین متابولیسم توسط آنزیم‌های کبدی سیستم سیتوکروم، مصرف همزمان این دارو با ترکیبات زیر اکیدا منع شده است:

• داروهایی که باعث طولانی شدن فاصله کیو تی در نوار قلب و آریتمی‌های کشنده می‌شوند (مانند پیموزاید و کینیدین).
• القاکننده‌های قوی آنزیم‌های کبدی که باعث کاهش شدید و بی‌اثر شدن سطح خونی وریکونازول می‌شوند (مانند ریفامپین، کاربامازپین، و باربیتورات‌های طولانی‌اثر).
• سایر داروهایی که افزایش غلظت آن‌ها توسط وریکونازول منجر به سمیت خطرناک می‌شود (مانند آلکالوئیدهای ارگوت، سیرولیموس و دوزهای بالای ریتوناویر یا افاویرنز).

عدم تحمل گالاکتوز

• قرص‌های خوراکی این دارو حاوی لاکتوز هستند؛ لذا مصرف آن‌ها در بیماران مبتلا به مشکلات نادر ارثی عدم تحمل گالاکتوز، کمبود شدید لاکتاز یا سوءجذب گلوکز و گالاکتوز ممنوع است.

موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی

بارداری

• این دارو می‌تواند باعث آسیب جدی به جنین شود. مطالعات حیوانی بروز ناهنجاری‌های ساختاری (تراتوژنیته) از جمله شکاف کام و نقص‌های استخوانی را نشان داده‌اند. تجویز این دارو در دوران بارداری توصیه نمی‌شود، مگر در عفونت‌های تهدیدکننده حیات که هیچ جایگزین درمانی دیگری وجود نداشته باشد و نفع دارو برای مادر از خطر احتمالی برای جنین بیشتر باشد. زنان در سنین باروری باید در طول درمان از روش‌های پیشگیری از بارداری کاملا موثر استفاده کنند.

شیردهی

• ترشح این دارو در شیر انسان به طور دقیق مشخص نیست، اما با توجه به خطر بالقوه بروز عوارض جانبی جدی در شیرخوار، تغذیه با شیر مادر در طول دوره درمان با این دارو اکیدا ممنوع است و شیردهی باید متوقف گردد.

موارد منع مصرف در کودکان

کودکان زیر دو سال

• ایمنی و اثربخشی این دارو در کودکان با سن کمتر از دو سال تایید نشده است. به دلیل تکامل نیافتن مسیرهای متابولیک کبدی، فارماکوکینتیک دارو در این گروه سنی بسیار غیرقابل پیش‌بینی بوده و خطر بروز عوارض جانبی و سمیت بسیار بالاست؛ لذا تجویز آن در کودکان زیر دو سال توصیه نمی‌شود و منع مصرف نسبی تا مطلق دارد.

کودکان بزرگتر

• در کودکان بالای دو سال، دارو قابل تجویز است اما نیازمند تنظیم دوز دقیق بر اساس وزن و پایش مستمر عملکرد کبدی و سطح خونی دارو می‌باشد، زیرا کودکان متابولیزه کننده سریع‌تری نسبت به بزرگسالان هستند.

عوارض جانبی وریکونازول

عوارض شایع (بیشتر از %10)

• قلبی عروقی: افزایش فشار خون
• پوستی: راش پوستی
• غدد درون ریز و متابولیسم: افزایش پتاسیم خون، کاهش پتاسیم خون
• گوارشی: استفراغ، تهوع، درد شکمی، اسهال
• کبدی: افزایش سطح سرمی آلکالین فسفاتاز، افزایش سطح سرمی آلانین آمینوترانسفراز، افزایش آنزیم های کبدی، افزایش سطح سرمی آسپارتات آمینوترانسفراز، افزایش بیلی روبین خون
• چشمی: اختلالات بینایی
• کلیوی: افزایش کراتینین سرم
• تنفسی: خون دماغ
• متفرقه: تب

عوارض نسبتا شایع (%10-1)

• قلبی عروقی: افت فشار خون، ادم محیطی، تاکی کاردی، برادی کاردی، گرگرفتگی، تپش قلب، فلبیت، تاکی کاردی فوق بطنی، سنکوپ، سکته قلبی حاد، آریتمی دهلیزی، فیبریلاسیون دهلیزی، بلاک دهلیزی بطنی، آریتمی بای ژمینه، بلوک شاخه ای، نارسایی قلبی، بزرگ شدن قلب، کاردیومیوپاتی، ایسکمی مغزی، حوادث قلبی عروقی، درد قفسه سینه، ترومبوز ورید عمقی، ادم، اندوکاردیت، انقباضات زودرس، ورم صورت، آریتمی گره ای، افت فشار خون وضعیتی، طولانی شدن زمان خونریزی، طولانی شدن فاصله ی QT در الکتروکاردیوگرام، آمبولی ریه، درد زیرجناغ، انقباضات زودرس فوق بطنی، ترومبوفلبیت، تورسادس دی پوینت، گشادی عروق، آریتمی بطنی، فیبریلاسیون بطنی، تاکی کاردی بطنی
• سیستم اعصاب مرکزی: سردرد، توهم، سرگیجه، آژیتاسیون، اضطراب، آتاکسی، لرز، افسردگی، احساسات ناپایدار، هیپوترمی، بی خوابی، لتارژی، خواب رفتگی اندام، تشنج، سرگیجه، خواب آشفته، آکاتیزیا (بی قراری حرکتی)، فراموشی، ادم مغزی، خونریزی مغزی، اغما، گیجی، دلیریوم (روان آشفتگی)، زوال عقل، زوال شخصیت، خواب آلودگی، انسفالیت، انسفالوپاتی، سرخوشی، واکنش های خارج هرمی، درد پهاو، سندرم گیلن باره، هایپرتونی، هیپوستزی (اختلال حس لامسه)، افزایش فشار درون جمجمه ای، ضعف عضلات، درد عصبی، نوروپاتی، روان پریشی، افکار خودکشی، صرع تونیک کلونیک، اختلال صدا
• پوستی: درماتیت آلرژیک، ریزش مو، درماتیت تماسی، درماتیت، درماتیت اکسفولیاتیو، خارش، کهیر، سلولیت، التهاب لب، افزایش تعریق، کبودی، اگزما، اریتم مولتی فرم، کورک پوستی، راش ماکولوپاپولار، پسوریازیس، تغییر رنگ پوست، حساسیت پوست به نور، سندروم استیونس جانسون، نکروز توکسیک اپیدرمال، خشکی پوست
• غدد درون ریز و متابولیسم: افزایش قند خون، کاهش کلسیم خون، کاهش فسفات خون، کاهش آلبومین خون، کاهش منیزیم خون، افزایش کلسیم خون، افزایش منیزیم خون، افزایش فسفات خون، افت قند خون، افزایش گاماگلوتامیل ترانسفراز، بی کفایتی بخش قشری غده فوق کلیه، پیدایش آلبومین در ادرار، کاهش تحمل گلوکز، کاهش میل جنسی، دیابت بی مزه، پیدایش گلوکز در ادرار، افزایش کلسترول خون، افزایش سدیم خون، پرکاری تیروئید، افزایش اوریک اسید خون، هایپر ولمی(افزایش حجم مایعات در بدن)، کاهش سدیم خون، کم کاری تیروئید، افزایش لاکتات دهیدروژناز، پورفیری کاذب
• گوارشی: التهاب دهان، بادکردن شکم، یبوست، حساسیت شکم به لمس یا فشار، کلستاز، سوء هاضمه، فقدان حس چشایی، بی اشتهایی، التهاب کیسه صفرا، سنگ کیسه صفرا، کولیت ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل، التهاب دوازدهه، اختلال چشایی، زخم مری، التهاب مری، نفخ، زخم معده، گاستروانتریت، خونریزی گوارشی، خونریزی لثه، هایپرپلازی لثه، التهاب لثه، التهاب زبان، استفراغ خونی، سوراخ شدن روده، ملانوزیس، ملنا (مدفوع خونی تیره)، بیماری غشا مخاطی، زخم دهانی، پانکراتیت، بزرگ شدن غده پاروتید، سوراخ شدگی زخم دئودنوم، پریتونیت (التهاب صفاق)، پروکتیت (التهاب رکتوم)، بیماری رکتوم، التهاب دهان، زخم روده، خشکی دهان
• ادراری تناسلی: خونریزی غیرطبیعی رحمی، فقدان ادرار، بارداری پوچ، قاعدگی دردناک، سوزش ادرار، التهاب اپیدیدیم، خون در ادرار، سیستیت هموراژیک، ضعف جنسی، نفروز، کم ادراری، درد لگن، ادم اسکروتوم (کیسه پوستی بیضه)، اوره در خون، بی اختیاری ادرار، احتباس ادرار، عفونت مجاری ادراری، خونریزی رحمی، خونریزی واژینال
• هماتولوژی و انکولوژی: ترومبوسیتوپنی، آنمی، لکوپنی، پان سیتوپنی (کاهش تمام سلول های خون)، آگرانولوسیتوز، آنمی آپلاستیک، سرکوب مغز استخوان، انعقاد داخل عروقی منتشر، افزایش سطح ائوزینوفیل، گرانولوم، آنمی همولیتیک، لنفادنوپاتی، لنفانژیت، آنمی ماکروسیتیک، ملانوم بدخیم، آنمی مگالوبلاستیک، آنمی میکروسیتیک، پتشی، بیماری پورپورا، خونریزی مقعدی، بزرگ شدن طحال، سرطان سلول سنگفرشی، پورپورای ترومبوتیک ترومبوسیتوپنیک (TTP)
• کبدی: اختلال عملکرد کبدی، یرقان، یرقان کلستاتیک، آسیت، اغمای کبدی، نارسایی کبدی، هپاتیت، بزرگ شدن کبد
• ازدیاد حساسیتی: واکنش ازدیاد حساسیتی، آنژیوادم، بثورات دارویی ثابت، آنافیلاکسی غیرایمنی، ادم زبان
• ایمونولوژیک: بیماری پیوند علیه میزبان (GVHD)
• عفونی: عفونت باکتریایی، عفونت قارچی، عفونت هرپس سیمپلکس، عفونت، سپسیس
• موضعی: درد ناشی از کاتتر، عفونت محل تزریق، التهاب محل تزریق، درد محل تزریق
• عصبی، عضلانی و اسکلتی: درد مفاصل، سستی، درد عضلانی، التهاب مفصل، کمر درد، لوپوس اریتماتوز جلدی، افزایش کراتین فسفوکیناز نمونه خونی، گرفتگی ساق پا، میوپاتی، درد استخوان، نرمی استخوان، استئونکروز، پوکی استخوان، لرزش
• چشمی: هراس از نور، کونژنکتیویت، سندروم خشکی چشم، کراتیت (التهاب قرنیه)، نیستاگموس (حرکت غیرارادی چشم)، اختلال تطابق، التهاب پلک، کوررنگی، کدورت قرنیه، دوبینی، چشم درد، کراتوکونژنکتیویت، گشادی مردمک، شب کوری، بحران اکولوژیریک (انحراف غیرعادی چشم به بالا)، آتروفی عصب بینایی، التهاب عصب بینایی، تورم دیسک بینایی، خونریزی شبکیه، رتینیت (التهاب شبکیه)، اسکلریت (التهاب صلبیه)، خونریزی زیرملتحمه، یوئیت (التهاب بافت یوه چشم)، نقص در میدان دید، دید رنگی غیرطبیعی
• گوشی: وزوز گوش، ناشنوایی، گوش درد، التهاب گوش خارجی، کم شنوایی
• کلیوی: بی کفایتی کلیه، کاهش کراتینین سرم، هیدرونفروز کلیه، افزایش BUN، نفریت، درد کلیوی، نکروز توبولی
• تنفسی: سرفه، تنگی نفس، عفونت مجاری تنفسی فوقانی، هموپتزی (خلط خونی)، برونکواسپاسم، احتقان بینی، نارسایی تنفسی، افزایش سرعت تنفس، سیانوز، علایم شبه آنفولانزا، هایپوکسی، فارنژیت، آب آوردن ریه، پنومونی، ادم ریوی، سندرم زجر تنفسی، اختلال سیستم تنفسی، عفونت مجاری تنفسی، رینیت، سینوزیت
• متفرقه: نارسایی چند ارگانی

سایر عوارض (درصد نامشخص):

• پوستی: لوپوس اریتماتوی جلدی
• کبدی: هپاتیت فولمینانت
• چشمی: تغییر در دید رنگ

تداخلات دارویی وریکونازول

مشخصات کلی تداخلات:

• سوبسترای CYP2C9
• سوبسترای CYP2C19
• سوبسترای CYP3A4
• مهارکننده CYP2C9، ضعیف
• مهارکننده CYP2C19، متوسط
• مهارکننده CYP3A4، قوی
• تشدید هایپرفسفاتمی
• تشدید حساسیت به نور
• فزایش فاصله QT (وابسته به شرایط)

تداخلات رده X (پرهیز):

آکالابروتینیب، آدو تراستوزوماب امتانسین، آلفوزوسین، آمینولوولینیک اسید (سیستمیک)، آمیودارون، آپرپیتانت، آستمیزول، آسوناپرویر، آتازاناویر، آوانافیل، آواپریتینیب، باربیتورات ها، بارنیدیپین، بلونانسرین، بوسوتینیب، برموکریپتین، بودزوناید (سیستمیک)، کاربامازپین، سیزاپراید، کوبیمتینیب، کانیواپتان، دابرافنیب، داپوکستین، داروناویر، دی هیدروارگوتامین، دومپریدون، دروندارون، التریپتان، انترکتینیب، اپلرنون، ارگولوئید مسیلات، ارگونووین، ارگوتامین، اورولیموس، فدراتینیب، فکسینیدازول (INT)، فلیبانسرین، فلوکونازول، فلوتیکازون (بینی)، فوس آپرپیتانت، هالوفانترین، فرآورده های ایرینوتکان، ایساووکونازونیوم سولفات، ایوابرادین، لفامولین، لمبورکسانت، لرکانیدیپین، لومیتاپید، لوپیناویر، لوواستاتین، لوماتپرون، لوراسیدون، ماسیتنتان، متیل ارگونووین، میزولاستین، نالوکسگول، نراتینیب، نیمودیپین، نیسولدیپین، پالبوسیکلیب، پیموزاید، عوامل متفرقه طولانی کننده فاصله QT(با بیشترین ریسک و ریسک متوسط)، کینیدین، رادوتینیب، رانولازین، مخمر قرمز برنج، رگورافنیب، مشتقات ریفامایسین، ریمگپنت، ریتوناویر، روپاتادین، ساکارومایسس بولاردی، سالمترول، سیلودوسین، سیمپرویر، سیمواستاتین، سیرولیموس، سونیدگیب، گیاه علف چای، سوورکسانت، تامسولوسین، تازمتوستات، ترفنادین، تیکاگرلور، تولواپتان، ترابکتدین، تریازولام، آبروگپنت، اودنافیل، اولیپریستال، وین کریستین (لیپوزومال)، وینفلونین، وراپاکسار

کاهش اثرات داروها توسط وریکونازول:

آمفوتریسین بی، آتازاناویر، کلوپیدوگرل، دوکسرکلسیفرول، ایفوسفامید، ساکارومایسس بولاردی، تیوتپا، تیکاگرلور

کاهش اثرات وریکونازول:

آلپلیسیب، فرآورده های ترکیبی ضد ویروس هپاتیت سی، آتازاناویر، باربیتورات ها، کاربامازپین، القاکننده های متوسط و قوی CYP2C19، داروناویر، دگزامتازون (سیستمیک)، افاویرنز، انزالوتامید، اتراویرین، فوس فنی توئین، لترموویر، لوپیناویر، لوماکافتور و ایواکافتور، فنی توئین، مهارکننده های ترانس کریپتاز معکوس (غیرنوکلئوزیدی)، مشتقات ریفامایسین، ریتوناویر، گیاه علف چای

افزایش اثرات داروها توسط وریکونازول:

آبماسیکلیب، آکالابروتینیب، آدو تراستوزوماب امتانسین، آلفوزوسین، آلی ترتینوئین (سیستمیک)، آلموتریپتان، آلوسترون، آلپرازولام، آمینولوولینیک اسید (سیستمیک، موضعی)، آمیودارون، عوامل ضد نئوپلاسم (آلکالوئیدهای وینکا)، آپیکسابان، آپرپیتانت، آریپیپرازول، آریپیپرازول لاروکسیل، آستمیزول، آسوناپرویر، آتورواستاتین، آوانافیل، آواپریتینیب، آکسیتینیب، بارنیدیپین، بداکیلین، بنپریدول، بنزهیدروکودون، بتامتازون (چشمی)، بیکتگراویر، بلونانسرین، بورتزومیب، بوسنتان، بوسوتینیب، برنتوکسی مب ودوتین، برکس پیپرازول، بریگاتینیب، برینزولامید، برموکریپتین، بودزوناید (بینی، استنشاق دهانی، سیستمیک، موضعی)، بوپرنورفین، بوسپیرون، بوسولفان، کابازی تاکسل، کابوزانتینیب، کلسیفدیول، بلاک کننده های کانال کلسیم، کانابیدیول، کانابیس، کاریپرازین، سریتینیب، سیلوستازول، سیناکلست، سیزاپراید، سیتالوپرام، کلاریترومایسین، کلوبازام، کوبیمتینیب، کوبیسیستات، کدئین، کلشی سین، کانیواپتان، کوپانلیسیب، کورتیکواستروئیدها (استنشاق دهانی، سیستمیک)، کریزوتینیب، سیکلوسپورین (سیستمیک)، سوبسترای CYP2C19 (ریسک بالا همراه با مهارکننده های آن)، سوبسترای CYP3A4 (ریسک بالا همراه با مهارکننده های آن)، دابرافنیب، داکلاتاسویر، داپوکستین، داریفناسین، داساتینیب، دفلازاکورت، دلامانید، دگزامتازون (چشمی)، دی کلورفنامید، دیکلوفناک (سیستمیک، موضعی)، دینوژست، دی هیدروارگوتامین، دوسه تاکسل، دومپریدون، دوکسوروبیسین (متداول)، درونابینول، دروندارون، دروسپیرنون، دوتاستراید، دوولیسیب، افاویرنز، الاگولیکس، التریپتان، الکساکافتور، تزاکافتور و ایواکافتور، الیگلوستات، الویتگراویر، انکورافنیب، انفورتومب ودوتین، انترکتینیب، اپلرنون، اردافیتینیب، ارگولوئید مسیلات، ارگونووین، ارگوتامین، ارلوتینیب، مشتقات استروژن (ضد بارداری)، اس زوپیکلون، اتیزولام، اتراویرین، اورولیموس، اووگلیپتین، فدراتینیب، فنتانیل، فسوترودین، فلیبانسرین، فلوتیکازون (بینی و استنشاق دهانی)، فوس آمپرناویر، فوس آپرپیتانت، فوس فنی توئین، فوس تاماتینیب، گالانتامین، جفیتینیب، گیلتریتینیب، گلاسدگیب، گوانفاسین، هالوفانترین، هیدروکودون، ایبروتینیب، ایبوپروفن، ایدلالیسیب، ایلوپریدون، ایماتینیب، ایمیدافناسین، فرآورده های ایرینوتکان، ایساووکونازونیوم سولفات، ایسترادفیلین، ایوابرادین، ایواکافتور، ایووسیدنیب، ایکسابپیلون، لاکوزامید، لاپاتینیب، لاروترکتینیب، لفامولین، لمبورکسانت، لرکانیدیپین، لووبوپیواکایین، لوومتادون، لوومیلناسیپران، لومیتاپید، لورلاتینیب، لوواستاتین، لوماتپرون، لومفانترین، لوراسیدون، ماسیتنتان، مانیدیپین، ماراویروک، مدروکسی پروژسترون، ملوکسیکام، مپریدین، متادون، متیل ارگونووین، متیل پردنیزولون، میدوستاورین، میفپریستون، میرودنافیل، میرتازاپین، میزولاستین، نالدمدین، نالفورافین، نالوکسگول، نلفیناویر، نراتینیب، نیلوتینیب، نیمودیپین، نیسولدیپین، اولاپاریب، امپرازول، اندانسترون، اوسیلودروستات، اسپمیفن، اکسی بوتینین، اکسی کدون، پالبوسیکلیب، پانوبینوستات، پارکوکسیب، پاری کلسیتول، پازوپانیب، پکسیدارتینیب، فنی توئین، پیماوانسرین، پیمکرولیموس، پیموزاید، پیپراکین، پولاتوزومب ودوتین، پوناتینیب، پورفیمر، پرانلوکاست، پرازیکوانتل، پردنیزولون (سیستمیک)، پردنیزون، پروژستین ها (ضدبارداری)، مهارکننده های پمپ پروتون، ضد افسرگی های طولانی کننده QT (با خطر متوسط)، ضد جنون های طولانی کننده QT (با خطر متوسط)، ضدآریتمی های کلاس III طولانی کننده QT (بالاترین خطر)، مهارکننده های کیناز طولانی کننده QT (بالاترین خطر)، عوامل متفرقه طولانی کننده QT (با خطر متوسط و بالا)، کوئتیاپین، کینیدین، رادوتینیب، راملتئون، رانولازین، ربوکستین، مخمر قرمز برنج، رگورافنیب، رپاگلینید، رتاپامولین، ریمگپنت، مهارکننده های ترانس کریپتاز معکوس (غیرنوکلئوزیدی)، ریبوسیکلیب، مشتقات ریفامایسین، ریلپیویرین، رومیدپسین، روپاتادین، روکسولیتینیب، سالمترول، ساکساگلیپتین، سلومتینیب، سیبوترامین، سیلدنافیل، سیلودوسین، سیمپرویر، سیمواستاتین، سیرولیموس، سولیفناسین، سونیدگیب، سورافنیب، سوفنتانیل، سولفونیل اوره ها، سونیتینیب، سوورکسانت، تاکرولیموس (سیستمیک و موضعی)، تادالافیل، تامسولوسین، تاسیملتئون، تازمتوستات، تلیترومایسین، تمسیرولیموس، ترفنادین، تتراهیدروکانابینول، تتراهیدروکانابینول و کانابیدیول، تزاکافتور و ایواکافتور، تیوتپا، تیکاگرلور، توفاسیتینیب، تولترودین، تولواپتان، تورمیفن، ترابکتدین، ترامادول، ترازودون، تریازولام، آبروگپنت، اودنافیل، اولیپریستال، اوپاداساتینیب، والبنازین، واردنافیل، ومورافنیب، ونتوکلاکس، ونلافاکسین، ورتپورفین، ویلازودون، وین کریستین (لیپوزومال)، وینفلونین، آنتاگونیست های ویتامین کا، وراپاکسار، وکسلوتور، زانوبروتینیب، زولپیدم، زوپیکلون، زوکلوپنتیکسول

افزایش اثرات وریکونازول:

آمیودارون، آمیسولپرید (خوراکی)، آتازاناویر، سریتینیب، کلرامفنیکل (سیستمیک)، سیتالوپرام، کلاریترومایسین، کوبیسیستات، کریزوتینیب، مهارکننده های متوسط CYP2C19، مهارکننده های متوسط CYP2C9، داساتینیب، انکورافنیب، انترکتینیب، اریترومایسین (سیستمیک)، مشتقات استروژن (ضد بارداری)، اتراویرین، فکسینیدازول (INT)، فلوکونازول، فوس آمپرناویر، ایووسیدنیب، میفپریستون، نیلوتینیب، امپرازول، اوسیمرتینیب، پنتامیدین (سیستمیک)، پیموزاید، پروژستین ها (ضدبارداری)، مهارکننده های پمپ پروتون، ضدآریتمی های کلاس IA طولانی کننده QT (بالاترین خطر)، ضدآریتمی های کلاس IC طولانی کننده QT (با خطر متوسط)، ضدآریتمی های کلاس III طولانی کننده QT (بالاترین خطر)، مهارکننده های کیناز طولانی کننده QT (بالاترین خطر)، آنتی بیوتیک های کینولون طولانی کننده QT (با خطر متوسط)، کوئتیاپین، کینیدین، ریبوسیکلیب، ساکویناویر، تورمیفن، ومورافنیب، ویلانترول.

تداخلات دارویی وریکونازول
به دلیل مکانیسم‌های متابولیک، تداخلات این دارو به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

داروهای منع مصرف مطلق (کاهش شدید سطح وریکونازول)

• داروهای القاکننده قوی آنزیم‌های کبدی باعث کاهش شدید و از بین رفتن اثربخشی وریکونازول می‌شوند. مصرف همزمان این داروها با وریکونازول ممنوع است. این داروها شامل ریفامپین، ریفابوتین، کاربامازپین، فنوباربیتال و داروی گیاهی مخمر سنت جان (علف چای) هستند.

داروهای منع مصرف مطلق (خطر سمیت کشنده)

وریکونازول با مهار متابولیسم برخی داروها، سطح خونی آن‌ها را به شدت بالا برده و عوارض تهدیدکننده حیات ایجاد می‌کند. مصرف همزمان با داروهای زیر ممنوع است:

• پیموزاید و کینیدین: خطر طولانی شدن فاصله کیو تی در نوار قلب و بروز آریتمی‌های کشنده بطنی.
• سیرولیموس: افزایش شدید غلظت خونی داروی سرکوب‌کننده ایمنی و خطر سمیت بالا.
• آلکالوئیدهای ارگوت مانند ارگوتامین و دی هیدروارگوتامین: خطر ایسکمی حاد و ارگوتیسم.

داروهای نیازمند تنظیم دوز و پایش دقیق (افزایش سطح خونی توسط وریکونازول)

• داروهای سرکوب‌کننده ایمنی: وریکونازول سطح خونی تاکرولیموس و سیکلوسپورین را به شدت افزایش می‌دهد. کاهش دوز این داروها و پایش روزانه سطح خونی آن‌ها الزامی است.
• داروهای ضد انعقاد: مصرف همزمان با وارفارین باعث افزایش شدید زمان پروترومبین و خطر خونریزی می‌شود. پایش دقیق فاکتورهای انعقادی ضروری است.
• استاتین‌ها: افزایش سطح لوواستاتین، سیمواستاتین و آتورواستاتین خطر بروز میوپاتی و رابدمیولیز را بالا می‌برد.
• مهارکننده‌های پمپ پروتون: سطح خونی امپرازول افزایش می‌یابد و در بیمارانی که دوزهای بالای امپرازول دریافت می‌کنند، کاهش دوز معده‌دارو به نصف توصیه می‌شود.
• فنی‌توئین: فنی‌توئین سطح وریکونازول را کاهش داده و متقابلا وریکونازول سطح فنی‌توئین را بالا می‌برد. در صورت نیاز به مصرف همزمان، افزایش دوز وریکونازول و پایش سطح خونی فنی‌توئین الزامی است.

تداخل با غذا
وریکونازول تداخل بالینی قابل توجهی با غذاهای چرب دارد. مصرف غذا، به ویژه وعده‌های پرچرب، فراهمی زیستی و جذب فرم خوراکی دارو را حدود سی درصد کاهش می‌دهد. برای رسیدن به حداکثر جذب و اثربخشی، این دارو باید با معده خالی، حداقل یک ساعت قبل یا یک ساعت بعد از غذا مصرف شود.

تداخل در آزمایشات و پارامترهای آزمایشگاهی
وریکونازول می‌تواند به طور مستقیم بر برخی از نتایج آزمایشگاهی تاثیر گذاشته و نشانگرهای فیزیولوژیک را تغییر دهد:

تست‌های عملکرد کبدی

• افزایش آنزیم‌های آلانین آمینوترانسفراز، آسپارتات آمینوترانسفراز، آلکالین فسفاتاز و بیلی‌روبین کل سرم شایع است. پایش این آنزیم‌ها در شروع درمان و به صورت دوره‌ای ضروری است.

تست‌های عملکرد کلیوی

• به ویژه در فرم تزریقی وریدی (به دلیل وجود ماده حلال سیکلودکسترین)، افزایش کراتینین سرم و اوره خون ممکن است رخ دهد.

الکترولیت‌های سرم

• این دارو می‌تواند باعث کاهش سطح پتاسیم، منیزیم و کلسیم خون شود که پیش از شروع درمان و در حین آن باید بررسی و اصلاح گردند تا خطر آریتمی‌های قلبی به حداقل برسد.

هشدار ها وریکونازول

هشدارهای بالینی مهم ویژه پزشکان

سمیت و نارسایی کبدی

• واکنش‌های شدید کبدی شامل هپاتیت بالینی، کلستاز و نارسایی حاد کبدی که در مواردی منجر به مرگ شده‌اند، گزارش شده است. این عارضه می‌تواند در بیماران بدون سابقه بیماری کبدی نیز رخ دهد. پایش دقیق آنزیم‌های کبدی و بیلی‌روبین پیش از شروع درمان، طی ماه اول به صورت هفتگی و پس از آن به صورت دوره‌ای اکیدا توصیه می‌شود. در صورت بروز علائم بالینی بیماری کبدی، دارو باید فورا قطع گردد.

اختلالات بینایی و سمیت چشمی

• تغییرات بینایی از جمله تاری دید، تغییر در درک رنگ، ترس از نور و کاهش حدت بینایی بسیار شایع است. این علائم معمولا موقتی بوده و با ادامه درمان یا قطع آن برطرف می‌شوند. با این حال، در مصرف طولانی‌مدت دارو (بیش از بیست و هشت روز)، خطر بروز سمیت شدید چشمی مانند نوریت اپتیک و ادم پاپی وجود دارد. در صورت درمان طولانی‌مدت، ارزیابی دوره‌ای توسط چشم‌پزشک ضروری است.

حساسیت شدید به نور و خطر سرطان پوست

• وریکونازول به شدت باعث افزایش حساسیت پوست به نور خورشید می‌شود که می‌تواند به واکنش‌های شدید پوستی، آفتاب‌سوختگی، کک و مک و پیری زودرس پوست منجر شود. مهم‌تر از آن، مصرف طولانی‌مدت دارو با افزایش خطر ابتلا به سرطان‌های پوستی از جمله کارسینوم سلول سنگفرشی و ملانوما همراه است. به بیماران باید اکیدا توصیه شود که از قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید اجتناب کرده و از پوشش مناسب و ضدآفتاب‌های قوی استفاده کنند. در صورت بروز ضایعات پوستی پیش‌سرطانی، دارو باید قطع شود.

اثرات قلبی و آریتمی

• این دارو می‌تواند باعث طولانی شدن فاصله کیو تی در نوار قلب و بروز آریتمی‌های بطنی خطرناک و تهدیدکننده حیات شود. پیش از شروع درمان، باید اختلالات الکترولیتی مانند کاهش پتاسیم، کاهش منیزیم و کاهش کلسیم به طور کامل اصلاح شوند. پایش نوار قلب در بیماران دارای عوامل خطر قلبی الزامی است.

سمیت استخوانی و فلوروزیس

• در بیمارانی که دارو را برای ماه‌ها یا سال‌ها مصرف می‌کنند، مواردی از پریوستیت، درد شدید استخوان و مفاصل، و فلوروزیس استخوانی (به دلیل وجود اتم فلوئور در ساختار دارو) مشاهده شده است. در صورت بروز درد استخوانی غیرقابل توجیه در مصرف طولانی‌مدت، باید به این عارضه مشکوک شد و در صورت تایید، قطع دارو در نظر گرفته شود.

سمیت کلیوی فرم وریدی

• فرم تزریقی این دارو حاوی یک حلال خاص است که در بیماران با اختلال عملکرد کلیه (کلیرانس کراتینین زیر پنجاه) تجمع یافته و باعث سمیت کلیوی می‌شود. در این بیماران ترجیحا باید از فرم خوراکی استفاده شود.

مسمومیت وریکونازول و مدیریت درمان
اوردوز با این دارو می‌تواند عوارض جانبی آن را به شدت تشدید کرده و به شرایط تهدیدکننده حیات منجر شود.

تظاهرات بالینی مسمومیت

• علائم مسمومیت و مصرف بیش از حد شامل تشدید ناگهانی و شدید اختلالات بینایی، ترس از نور شدید، گشادی مردمک چشم، اختلالات گوارشی، افت فشار خون، تنگی نفس، خواب‌آلودگی، تشنج، آریتمی‌های قلبی و افزایش ناگهانی آنزیم‌های کبدی است.

پروتکل درمان و مدیریت مسمومیت

• پادزهر: هیچ پادزهر اختصاصی برای مسمومیت با وریکونازول وجود ندارد.
• درمان حمایتی: اساس درمان بر پایه اقدامات حمایتی، حفظ راه هوایی، اکسیژن‌رسانی و پایش مداوم علائم حیاتی است.
• آلودگی‌زدایی گوارشی: در صورت مصرف خوراکی و مراجعه زودهنگام بیمار، شستشوی معده و تجویز زغال فعال می‌تواند به کاهش جذب دارو کمک کند.
• پایش مداوم: بیمار باید تحت مانیتورینگ مداوم نوار قلب (جهت بررسی طولانی شدن فاصله کیو تی) و پایش مکرر عملکرد کبد و کلیه قرار گیرد.
• نقش همودیالیز: وریکونازول به دلیل حجم توزیع بسیار بالا در بافت‌ها، به میزان بسیار کمی (پاکسازی کمتر از صد و بیست و یک میلی‌لیتر در دقیقه) توسط همودیالیز از بدن خارج می‌شود. بنابراین همودیالیز در پاکسازی خود دارو چندان موثر نیست؛ اما در صورت مسمومیت با فرم وریدی در بیماران کلیوی، همودیالیز می‌تواند به پاکسازی حلال تجمع یافته دارو کمک شایانی کند.

توصیه های دارویی وریکونازول

توصیه‌های دارویی به بیمار (جهت آموزش توسط پزشک)

نحوه مصرف

• دارو باید حتما با معده خالی، حداقل یک ساعت پیش از غذا یا یک ساعت پس از آن مصرف شود تا حداکثر جذب صورت گیرد.

عوارض بینایی

• به بیمار هشدار دهید که بروز اختلالات بینایی از جمله تاری دید، حساسیت به نور و تغییر در درک رنگ‌ها بسیار شایع است. بیمار باید از رانندگی در شب و کار با ماشین‌آلات خطرناک تا زمان رفع این علائم خودداری کند.

حساسیت به نور خورشید

• خطر واکنش‌های شدید حساسیت به نور وجود دارد. به بیمار تاکید کنید که از قرار گرفتن در معرض تابش مستقیم آفتاب پرهیز کرده و حتما از لباس‌های محافظ، کلاه لبه‌دار و کرم‌های ضد آفتاب با فاکتور حفاظتی بالا استفاده کند.

واکنش‌های پوستی

• به بیمار آموزش دهید که در صورت بروز هرگونه بثورات پوستی، تاول یا ضایعات مخاطی، مصرف دارو را متوقف کرده و فورا به پزشک مراجعه کند.

علائم هشداردهنده کبدی

• علائم نارسایی کبدی مانند زردی پوست و سفیدی چشم، ادرار تیره، خستگی شدید و بی‌اشتهایی باید به بیمار گوشزد شود.

تداخلات دارویی

• تاکید شود که پیش از مصرف هرگونه داروی بدون نسخه، مکمل یا داروی گیاهی، پزشک یا داروساز خود را مطلع سازد.

توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک

مدیریت اختلالات الکترولیتی

• پیش از شروع درمان و در حین آن، سطح پتاسیم، منیزیم و کلسیم سرم باید اندازه‌گیری و در صورت وجود کمبود، اصلاح شود تا خطر طولانی شدن فاصله کیو تی در نوار قلب و بروز آریتمی‌های بطنی به حداقل برسد.

پایش عملکرد کبدی و تنظیم دوز

• بررسی پایه و دوره‌ای آنزیم‌های کبدی و بیلی‌روبین ضروری است. در بیماران مبتلا به سیروز کبدی خفیف تا متوسط، پس از تجویز دوز بارگیری استاندارد، دوز نگهدارنده دارو باید به میزان ۵۰ درصد کاهش یابد.

ملاحظات نارسایی کلیوی

• فرم تزریقی وریدی دارو حاوی ماده حلال خاصی است که در بیماران با کلیرانس کراتینین کمتر از ۵۰ میلی‌لیتر در دقیقه تجمع می‌یابد. در این بیماران در صورت امکان از فرم خوراکی استفاده کنید و در صورت نیاز قطعی به تزریق وریدی، عملکرد کلیوی را به شدت پایش نمایید.

پایش غلظت خونی دارو

• به دلیل کینتیک غیرخطی دارو و پلی‌مورفیسم ژنتیکی در آنزیم‌های متابولیزه‌کننده، سطح خونی دارو در بیماران مختلف به شدت متغیر است. برای اطمینان از اثربخشی و پیشگیری از سمیت عصبی و کبدی، پایش سطح پایه دارو توصیه می‌شود. سطح درمانی هدف معمولا بین ۱ تا ۵ میکروگرم در میلی‌لیتر در نظر گرفته می‌شود.

عوارض در مصرف طولانی‌مدت

• در صورت نیاز به درمان‌های طولانی‌مدت (بیش از شش ماه)، بیماران در معرض خطر ابتلا به کارسینوم سلول سنگفرشی پوست قرار دارند. ارزیابی و معاینه دوره‌ای پوست الزامی است. همچنین در مصرف طولانی، خطر بروز فلوروزیس و دردهای شدید استخوانی وجود دارد که نیازمند قطع دارو خواهد بود.

بررسی دقیق تداخلات

• پیش از تجویز، لیست کامل داروهای مصرفی بیمار را بررسی کنید. این دارو مهارکننده بسیار قوی آنزیم‌های کبدی است و می‌تواند باعث افزایش شدید و کشنده سطح خونی داروهای سرکوب‌کننده ایمنی، استاتین‌ها، داروهای ضد انعقاد و سایر داروهای با حاشیه ایمنی باریک شود.