لیزینوپریل چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

‎معرفی لیزینوپریل

• ‎لیزینوپریل متعلق به دسته داروهای مهار کننده ی آنزیم تبدیل کننده ی آنژیوتانسین ۱به۲ می باشد که برای مشکلات متعددی تجویز می شود .
• ‎ممکن است این دارو جهت کاهش فشار خون بالا ، درمان نارسایی قلبی ، محافظت از قلب و عروق در برابر آسیب و حمله ی قلبی و محافظت از کلیه ها در افراد دیابتی تجویز شود.
• ACEI (مهار کننده ی آنزیم آنژیوتانسین ) مانند لیزینوپریل با مهار ساخت آنژیوتانسین ۲، باعث گشاد. شدن عروق و همچنین کاهش بازگشت مقدار آب به خون می شود و در مجموع ‎اثرات این دارو منجر به کاهش فشار خون در بدن می شود.
• ‎نارسایی قلبی حالتی است که قلب نمی تواند به اندازه طبیعی کار کند .به همین دلیل اختلالاتی در جریان خون ایجاد می شود . لیزینوپریل به کاهش عوارض ناشی از کاهش کار قلب کمک می کند. این دارو با اثر محافظتی خود بر روی قلب ، روند پیشرفت نارسایی قلبی را کند می کند. این اثر محافظتی همچنین خطر مشکلات قلبی ، کلیوی و عروق را در افراد در معرض خطر کاهش می دهد.
• ‎این دارو ممکن است به تنهایی یا همراه با داروهای دیگر جهت بهبود شرایط شما تجویز شود.

‎
پیش از مصرف لیزینوپریل

•  در صورت بارداری، ‎اقدام به بارداری یا شیردهی به پزشک خود اطلاع دهید.
•  در صورت سابقه ی مشکل کلیوی ، چربی خون و کلسترول بالا، مشکلات مربوط به عضلات قلب و یا بیماری های قلبی مادرزادی به پزشک خود اطلاع دهید .
•  در صورتی که بدن شما در وضیعت کم آبی قرار گرفته است(اسهال یا بیماری اخیر)به پزشک خود بگویید.
•  در صورتی که مبتلا به بیماری لوپوس می باشید به پزشک خود اطلاع دهید .
•  در صورت سابقه ورم صورت ، زبان یا گلو(آنژیوادم) به پزشک خود اطلاع دهید .
• ‎ در صورتی که تحت حساسیت زدایی نسبت به گزیدگی زنبور قرار گرفته اید، به پزشک خود اطلاع دهید.
• ‎ در صورتی که تحت دیالیز قرار می گیرید، به پزشک خود اطلاع دهید.
•  از آنجا که این دارو می تواند در عملکرد داروهای دیگر در بدن اختلال ایجادکند لازم است پیش از شروع مصرف لیستی از کلیه ی داروهای مصرفی خوددر اختیار پزشک یا داروسازتان قرار دهید. ‎
• ‎ در صورت سابقه ی حساسیت دارویی (خصوصاًسایر داروهای ‌‌ACEI مانند کاپتوپریل، لوزارتان، والسارتان و...)به پزشک خود اطلاع دهید.

‎
نحوه مصرف لیزینوپریل

• ‎دارو را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید. مقدار مصرف دارو با توجه به شرایط شما توسط پزشک محاسبه می شود.
• ‎لیزینوپریل معمولاً بصورت یک بار در روز تجویز می شود.
• ‎بهتر است اولین مصرف دارو را شب پیش از خواب مصرف نمایید زیرا امکان سرگیجه در اولین نوبت مصرف وجود دارد.
• ‎پس از اولین نوبت، دارو را در هر زمان در روز که راحت تر هستید می توانید مصرف کنید. اکثرا مصرف این دارو صبح ها بهتر است و احتمال فراموش کردن آن کمتر است. در صورت تجویز بیش از یک قرص در روز قرص ها را با فاصله مناسب و یک اندازه (هر ۱۲ ساعت یا هر ۸ ساعت) طبق دستور پزشک مصرف نمایید.
• این دارو با غذا تداخل خاصی ندارد و می توان آن را قبل یا بعد از غذا مصرف کرد.
• در صورت فراموشی یک نوبت دارو بلافاصله آن را مصرف نمایید اما از دوبرابر کردن مقدار دارو در یک نوبت جداً خودداری نمایید.‎

‎
توصیه های لیزینوپریل

• ‎معمولا درمان با این دارو طولانی مدت می باشد، لذا در مدت درمان، تحت نظر پزشک خود باشید و معاینات و آزمایشات دوره ای را بطور منظم انجام دهید تا روند درمانی شما بررسی شود.
• ‎به توصیه های پزشک خود درباره ی رعایت رژیم غذایی سالم و کم نمک، ترک سیگار و الکل و داشتن فعالیت بدنی مناسب، عمل نمایید.
• جهت کنترل فشار خون و اثر مناسب تر این دارو، بسیار مهم است که در مدت درمان از یک رژیم غذایی و سبک زندگی مناسب که توسط پزشک به شما توصیه می شود پیروی کنید.
• پیش از دریافت هرگونه داروی جدید (خصوصاً داروهای ضد درد و داروهای سوهاضمه)حتماً پزشک یا داروساز خود را از مصرف این دارو مطلع نمایید.
• از مصرف نمک های حاوی پتاسیم در مدت درمان با این دارو خودداری نمایید.‎
• مصرف الکل همراه با این دارو می تواند عوارضی در پی داشته باشد لذا در صورت مصرف اخیر الکل یا فرآورده های الکلی حتما به پزشک خود اطلاع دهید.
• ‎در صورتی که قصد عمل جراحی یا درمان دندانپزشکی را دارید به پزشک خود اطلاع دهید. زیرا برخی دارو های بیهوشی یا بی حسی ممکن است موجب افت فشارخون شما شوند.

عوارض شایع لیزینوپریل

• ‎احساس سبکی سر و سرگیجه هنگام تغییر وضعیت در زمان مصرف این دارو بسیار شایع می باشد. برای جلوگیری از آن به آرامی از حالت درازکش به نشسته تغییر وضعیت دهید و پس از چند دقیقه به آرامی بلند شوید. همچنین هنگام بالا و پایین رفتن از پله ها احتیاط کنید و تا زمانی که اثر دارو باقی است از رانندگی و کارهایی که نیاز به احتیاط و تمرکز دارند، خودداری کنید.
• سرفه‌های خشک ممکن است در اثر مصرف این دارو ایجاد شود. در صورت بروز و ادامه دار شدن سرفه ها با پزشک خود صحبت کنید تا داروی جایگزین مناسب برای شما تجویز شود.
• ‎احساس تهوع، سوءهاضمه، دل درد و اسهال نیز از عوارض گوارشی این دارو می باشد که با مصرف غذاهای سبک و پرهیز از غذاهای چرب و پر ادویه و مصرف مایعات به مقدار کافی می توان آن ها را کاهش داد.
• برای سردرد احتمالی ناشی از مصرف این دارو از داروساز خود درمورد داروی ضد درد مناسب سوال بفرمایید.
• ‎در صورت بروز علائمی مانند خارش و قرمزی پوست، نازک شدن تار مو ها، مشکل در خوابیدن، احساس طعم بد دهان یا مشکل دهان با پزشک خود صحبت کنید.
• ‎در صورت بروز علائم حساسیت دارویی در نفس کشیدن، ورم صورت، دهان، زبان یا گلو فوراً به پزشک خود مراجعه کنید.
• ‎درصورت زردی پوست یا چشم که نشانه ی آسیب کبدی می باشد و لکه های قرمز و شدید پوستی به پزشک مراجعه کنید.
• پیش از دریافت هرگونه داروی جدید (خصوصاً داروهای ضد درد و داروهای سوهاضمه)حتماً پزشک یا داروساز خود را از مصرف این دارو مطلع نمایید.

سوالات متداول درمورد لیزینوپریل

آیا سرفه خشک بعد از مصرف لیزینوپریل طبیعی است و چه زمانی برطرف می شود؟

لیزینوپریل در بعضی افراد باعث سرفه خشک و مداوم می شود. این سرفه ممکن است از روزهای اول یا حتی چند ماه پس از شروع درمان ظاهر شود. اگر سرفه آزاردهنده است، پزشک می تواند دارو را تغییر دهد؛ شربت سرفه معمولا علت آن را برطرف نمی کند. پس از قطع دارو با نظر پزشک، سرفه اغلب طی یک تا چهار هفته بهتر می شود، اما گاهی تا سه ماه طول می کشد.

اگر با مصرف لیزینوپریل لب یا زبانم ورم کرد، چه کار کنم؟

تورم ناگهانی لب، زبان، صورت یا گلو می تواند واکنش خطرناک دارویی باشد، حتی اگر ماه ها یا سال ها بدون مشکل لیزینوپریل مصرف کرده باشید. دارو را دیگر مصرف نکنید و فوری به اورژانس مراجعه کنید. اگر مشکل تنفس، گرفتگی صدا یا دشواری بلع دارید، با ۱۱۵ تماس بگیرید. منتظر برطرف شدن خودبه خود تورم نمانید.

چرا با وجود مصرف لیزینوپریل هنوز فشار خونم بالا است؟

اثر کامل دارو ممکن است طی چند هفته مشخص شود. مصرف نامنظم، نمک زیاد، بعضی مسکن ها یا نیاز به داروی دوم نیز می توانند علت باشند. فشار خون را پس از پنج دقیقه استراحت اندازه بگیرید و نتایج را ثبت کنید. دوز را خودسرانه افزایش ندهید. اگر فشار خون به ۱۸۰ روی ۱۲۰ یا بیشتر رسید، پس از حداقل یک دقیقه دوباره اندازه بگیرید؛ همراهی آن با درد قفسه سینه، تنگی نفس، ضعف ناگهانی یا اختلال دید نیاز به تماس فوری با اورژانس دارد. بدون این علائم هم باید فوری با پزشک تماس بگیرید.

اگر فشار خونم با لیزینوپریل طبیعی شد، می توانم دارو را قطع کنم؟

معمولا طبیعی شدن فشار خون نشان می دهد دارو موثر بوده است، نه اینکه بیماری کاملا برطرف شده باشد. قطع خودسرانه ممکن است فشار خون را دوباره بالا ببرد. تغییر یا قطع درمان باید بر اساس اندازه گیری های فشار خون و نظر پزشک انجام شود.

سرگیجه بعد از مصرف لیزینوپریل را چگونه کمتر کنم؟

از حالت خوابیده یا نشسته به آرامی بلند شوید و هنگام سرگیجه رانندگی نکنید. اگر محدودیت مصرف مایعات ندارید، از کم آبی جلوگیری کنید. سرگیجه در شروع درمان یا پس از افزایش دوز بیشتر دیده می شود. اگر تکرار می شود، فشار خون را اندازه بگیرید و با پزشک مشورت کنید. غش، درد قفسه سینه یا ضعف شدید نیاز به ارزیابی فوری دارد.

اگر فشار خونم خیلی پایین آمد، نوبت بعدی لیزینوپریل را مصرف کنم؟

ابتدا بنشینید یا دراز بکشید و فشار خون را دوباره اندازه بگیرید. اگر فشار کمتر از ۹۰ روی ۶۰ است و سرگیجه، ضعف یا حالت نزدیک به غش دارید، پیش از نوبت بعدی با پزشک تماس بگیرید. تصمیم به مصرف یا تغییر دوز فقط بر اساس یک عدد نیست و به علائم و علت تجویز دارو بستگی دارد. در صورت غش یا علائم شدید، مراجعه فوری لازم است.

لیزینوپریل را صبح بخورم یا شب؟ مصرف با غذا فرقی دارد؟

معمولا می توانید لیزینوپریل را با غذا یا بدون غذا، در یک ساعت ثابت مصرف کنید. صبح یا شب بودن برای همه افراد نسخه یکسانی ندارد؛ بهترین زمان به برنامه درمان، فشار خون و عوارض شما بستگی دارد. اگر دارو باعث سرگیجه می شود، درباره تغییر ساعت با پزشک یا داروساز مشورت کنید و دو نوبت را نزدیک به هم مصرف نکنید.

اگر یک نوبت لیزینوپریل را فراموش کردم، چه کار کنم؟

به محض یادآوری مصرف کنید، مگر اینکه به نوبت بعدی نزدیک شده باشید؛ در این صورت نوبت فراموش شده را کنار بگذارید. برای جبران، دو قرص یا دو دوز همزمان نخورید. اگر چند نوبت را فراموش کرده اید یا فشار خونتان بالا رفته است، برای ادامه درمان راهنمایی بگیرید.

آیا لیزینوپریل باعث اختلال نعوظ یا کاهش میل جنسی می شود؟

این مشکلات ممکن است گزارش شوند، اما لیزینوپریل معمولا از داروهایی نیست که بیشترین عوارض جنسی را ایجاد می کنند. خود فشار خون بالا، دیابت، اضطراب و داروهای دیگر هم می توانند نقش داشته باشند. اگر مشکل پس از شروع درمان ایجاد شده است، با پزشک مطرح کنید؛ قطع خودسرانه دارو ممکن است فشار خون و سلامت جنسی را بدتر کند.

آیا لیزینوپریل به کلیه آسیب می زند یا از آن محافظت می کند؟

هر دو موضوع به شرایط بیمار بستگی دارد. لیزینوپریل در بعضی بیماران، به ویژه افراد دارای دفع پروتئین در ادرار، به محافظت از کلیه کمک می کند. با این حال، کم آبی، بعضی بیماری های کلیه یا مصرف همزمان برخی داروها می توانند باعث افت عملکرد کلیه شوند. به همین دلیل آزمایش کلیه پیش از درمان و پس از شروع یا افزایش دوز اهمیت دارد.

اگر آزمایش کراتینین بعد از شروع لیزینوپریل بالا رفت، باید دارو را قطع کنم؟

افزایش خفیف این عدد همیشه به معنی آسیب جدی کلیه یا نیاز به قطع دارو نیست. پزشک میزان تغییر نسبت به آزمایش قبلی، پتاسیم خون، فشار خون و وضعیت آب بدن را بررسی می کند. نتیجه را زود به پزشک اطلاع دهید، اما خودسرانه درمان را تغییر ندهید. کاهش واضح ادرار یا بدحال شدن نیاز به بررسی فوری دارد.

هنگام مصرف لیزینوپریل باید موز، گوجه فرنگی و سیب زمینی را کنار بگذارم؟

برای همه افراد ممنوعیت کامل این غذاها لازم نیست. لیزینوپریل می تواند پتاسیم خون را بالا ببرد، اما محدودیت غذایی باید بر اساس آزمایش و وضعیت کلیه تعیین شود. مکمل پتاسیم و نمک های رژیمی حاوی پتاسیم را بدون تایید پزشک مصرف نکنید. اگر پتاسیم خونتان بالا است، درباره مقدار مناسب مواد غذایی با پزشک یا کارشناس تغذیه مشورت کنید.

آیا بالا رفتن پتاسیم با لیزینوپریل علامت مشخصی دارد؟

گاهی هیچ علامتی ندارد و فقط در آزمایش مشخص می شود. در موارد شدید ممکن است ضعف عضلانی، تپش قلب یا احساس ضربان نامنظم ایجاد شود. بنابراین نداشتن علامت، جای آزمایش را نمی گیرد. ضعف شدید، تپش قلب همراه با سرگیجه یا غش نیاز به مراجعه فوری دارد.

آیا می توانم همراه لیزینوپریل ایبوپروفن، ژلوفن یا دیکلوفناک بخورم؟

این مسکن ها می توانند اثر کاهش فشار خون را کمتر کنند و خطر آسیب کلیه را افزایش دهند؛ به ویژه اگر داروی ادرارآور هم مصرف می کنید، بیماری کلیه دارید یا بدنتان کم آب شده است. از مصرف خودسرانه و مکرر آنها پرهیز کنید. برای بسیاری از دردهای معمول، استامینوفن ممکن است گزینه مناسب تری باشد، اما انتخاب آن به وضعیت کبد و سایر داروهای شما بستگی دارد.

آیا مصرف همزمان لیزینوپریل و لوزارتان خطر دارد؟

این ترکیب برای بیشتر بیماران توصیه نمی شود، چون احتمال افت فشار، افزایش پتاسیم و آسیب کلیه را بالا می برد. اگر هر دو دارو در فهرست شما هستند، پیش از مصرف همزمان با پزشک یا داروساز بررسی کنید. هنگام تعویض دارو نیز مطمئن شوید کدام دارو باید قطع و کدام شروع شود.

اگر هنگام مصرف لیزینوپریل دچار اسهال، استفراغ یا کم آبی شدم، چه کار کنم؟

کم آبی می تواند خطر افت فشار و آسیب کلیه را افزایش دهد. اگر اسهال یا استفراغ قابل توجه دارید، نمی توانید مایعات بخورید یا ادرارتان کم شده است، همان روز با پزشک تماس بگیرید. ممکن است توقف موقت دارو لازم باشد، اما زمان قطع و شروع دوباره باید مشخص شود؛ به ویژه اگر دارو را برای نارسایی قلبی مصرف می کنید.

اگر هنگام مصرف لیزینوپریل باردار شدم یا قصد بارداری داشتم، چه کنم؟

لیزینوپریل در بارداری می تواند به جنین آسیب جدی برساند. اگر قصد بارداری دارید، پیش از اقدام برای جایگزینی دارو مشورت کنید. **اگر بارداری مشخص شد، مصرف لیزینوپریل را متوقف کنید.

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف لیزینوپریل

موارد مصرف تایید شده لیزینوپریل
بر اساس آخرین راهنماهای بالینی بین المللی و تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا، لیزینوپریل دارای سه اندیکاسیون رسمی و تایید شده زیر است:

درمان پرفشاری خون شریانی در بزرگسالان و کودکان بالای ۶ سال

• جایگاه درمانی و استراتژی بالینی: لیزینوپریل یکی از چهار رکن اصلی و خط اول درمان دارویی پرفشاری خون (در کنار مسدودکننده های گیرنده آنژیوتانسین، مسدودکننده های کانال کلسیم و دیورتیک های تیازیدی) است. این دارو می تواند به صورت تک درمانی یا در ترکیب با سایر گروه های دارویی تجویز شود.
• گروه های دارای اولویت بالینی: لیزینوپریل بهترین انتخاب خط اول در بیماران مبتلا به پرفشاری خون است که همزمان مبتلا به دیابت شیرین، بیماری مزمن کلیوی، پروتئینوری، بیماری عروق کرونر یا نارسایی قلبی هستند.
• ملاحظات نژادی و سنی برای پزشک: در بیماران سیاه پوست و بیماران سالمند که دارای پرفشاری خون با رنین پایین هستند، اثربخشی لیزینوپریل به عنوان تک درمانی کمتر از مسدودکننده های کانال کلسیم یا دیورتیک های تیازیدی است؛ اما در صورت اضافه کردن یک دیورتیک تیازیدی (مانند هیدروکلروتیازید یا کلرتالیدون) یا آملودیپین به لیزینوپریل، این تفاوت نژادی در پاسخ درمانی به طور کامل از بین می رود و سیستم رنین آنژیوتانسین بیمار نسبت به لیزینوپریل حساس می شود.
• کاربرد در کودکان: لیزینوپریل برای درمان پرفشاری خون در کودکان ۶ سال و بالاتر با نرخ فیلتراسیون گلومرولی بالای ۳۰ میلی لیتر در دقیقه تایید شده است و به دلیل امکان تجویز یک بار در روز و امکان تهیه سوسپانسیون خوراکی، پذیرش درمانی بالایی در اطفال دارد.

درمان کمکی در نارسایی قلبی با کسر جهشی کاهش یافته

• مکانیسم و مزایای بالینی: لیزینوپریل به عنوان درمان کمکی در کنار دیورتیک ها، بتابلاکرها و آنتاگونیست های گیرنده مینرالوکورتیکوئید، برای کاهش مرگ و میر، کاهش دفعات بستری در بیمارستان و بهبود علائم بالینی و کلاس عملکردی در بیماران مبتلا به نارسایی سیستولیک بطن چپ (کسر جهشی مساوی یا کمتر از ۴۰ درصد) تایید شده است.
• جایگاه در گایدلاین های روز قلب و عروق: بر اساس جدیدترین دستورالعمل های انجمن قلب آمریکا و اروپا، اگرچه داروهای مهارکننده نپریلیزین و گیرنده آنژیوتانسین (ساکوبیتریل والزارتان) در بیماران علامت دار ارجحیت دارند، اما در بیمارانی که قادر به تحمل آن دارو نیستند یا به دلایل اقتصادی و درمانی به آن دسترسی ندارند، لیزینوپریل یکی از ارکان اصلی درمان است.
• نکته حیاتی تیتراسیون دوز برای پزشک: بر اساس کارآزمایی های بزرگ بالینی، دوزهای بالای لیزینوپریل (۳۲.۵ تا ۳۵ میلی گرم در روز یا target dose حدود ۲۰ تا ۴۰ میلی گرم) نسبت به دوزهای پایین (۲.۵ تا ۵ میلی گرم در روز) به طور معنی داری میزان بستری مجدد ناشی از نارسایی قلبی را کاهش می دهند. بنابراین پزشک نباید به دوزهای اولیه بسنده کند و باید دوز دارو را هر ۲ هفته یک بار تا رسیدن به حداکثر دوز قابل تحمل توسط بیمار (بر اساس فشار خون، پتاسیم و کراتینین) افزایش دهد.

درمان انفارکتوس حاد میوکارد برای افزایش بقا و پیشگیری از بازسازی نامطلوب بطنی

• زمان بندی طلایی تجویز: لیزینوپریل برای تجویز در ۲۴ ساعت اول پس از شروع علائم انفارکتوس حاد میوکارد در بیمارانی که از نظر همودینامیک پایدار هستند (فشار خون سیستولیک بالای ۱۰۰ میلی متر جیوه و عدم وجود شوک کاردیوژنیک یا نارسایی حاد کلیوی)، به منظور کاهش مرگ و میر کوتاه مدت و بلندمدت تایید شده است.
• مکانیسم محافظت قلبی: شروع زودهنگام لیزینوپریل پس از سکته قلبی، از طریق مهار آنژیوتانسین دو و جلوگیری از تخریب برادی کینین، مانع از هیپرتروفی میوسیت ها، رسوب کلاژن در ماتریکس خارج سلولی و نازک شدن و اتساع ناحیه انفارکته می شود؛ فرآیندی که از تغییر شکل پاتولوژیک بطن چپ و پیشرفت به سمت نارسایی قلبی مزمن جلوگیری می کند.
• پروتکل ادامه درمان: در بیمارانی که پس از انفارکتوس میوکارد دچار اختلال عملکرد بطن چپ یا علائم نارسایی قلبی شده اند، درمان با لیزینوپریل باید به صورت مادام العمر ادامه یابد. در بیمارانی که پس از ۶ هفته عملکرد بطن چپ کاملا نرمال دارند و فاقد پرفشاری خون یا دیابت هستند، پزشک می تواند بر اساس ریسک کلی عروقی بیمار در مورد ادامه یا قطع دارو تصمیم گیری کند.

موارد مصرف خارج از برچسب لیزینوپریل 
در طبابت روزمره و بر اساس شواهد علمی قوی در منابع معتبر بین المللی، لیزینوپریل در چندین اندیکاسیون بسیار مهم خارج از برچسب رسمی خود تجویز می شود که در بسیاری از گایدلاین های تخصصی به عنوان استاندارد مراقبت شناخته می شوند:

نفروپاتی دیابتی و بیماری مزمن کلیوی غیر دیابتی همراه با پروتئینوری

• شواهد و مکانیسم بالینی: لیزینوپریل به طور گسترده برای کاهش دفع آلبومین در ادرار (میکروآلبومینوری و ماکروآلبومینوری) و کند کردن روند پیشرفت بیماری مزمن کلیوی به سمت مرحله نهایی نارسایی کلیه، هم در دیابت نوع ۱ و هم در دیابت نوع ۲ و همچنین در گلومرولونفریت های مزمن غیر دیابتی تجویز می شود.
• مکانیسم همودینامیک کلیوی: لیزینوپریل با گشاد کردن اختصاصی شریانچه وابران گلومرول، فشار هیدرواستاتیک داخل کلافه گلومرولی را کاهش می دهد و سد فیلتراسیون گلومرولی را در برابر آسیب مکانیکی و التهابی محافظت می کند.
• نکته کاربردی برای پزشک: حتی در بیماران دیابتی که فشار خون کاملا نرمال دارند اما در آزمایش ادرار دچار آلبومینوری پایدار (نسبت آلبومین به کراتینین ادرار بالای ۳۰ میلی گرم بر گرم) هستند، شروع دوزهای پایین تا متوسط لیزینوپریل برای محافظت از کلیه توصیه می شود. پزشک باید بداند که افزایش تا ۳۰ درصد در سطح کراتینین سرم طی ۲ هفته اول شروع لیزینوپریل، نشانه کاهش موفقیت آمیز فشار داخل گلومرول است و نباید باعث قطع عجولانه دارو شود (مگر اینکه افزایش کراتینین بیش از ۳۰ درصد باشد یا بیمار دچار هیپرکالمی غیرقابل کنترل گردد).

پیشگیری از حملات میگرن (پروفیلاکسی میگرن اپیزودیک و مزمن)

• شواهد بالینی: در راهنماهای انجمن سردرد آمریکا و آکادمی نورولوژی، لیزینوپریل به عنوان یک گزینه موثر، ایمن و با تحمل پذیری بالا برای پیشگیری از میگرن معرفی شده است.
• مکانیسم اثر در سیستم عصبی: لیزینوپریل از طریق تعدیل واکنش پذیری عروق مغزی، مهار تخریب انکفالین ها، کاهش استرس اکسیداتیو، بهبود عملکرد اندوتلیال و مهار التهاب نوروژنیک در سیستم تری ژمینوواسکولار، دفعات، شدت و طول مدت حملات میگرن را کاهش می دهد.
• مزایای بالینی برای پزشک: لیزینوپریل (معمولا با دوز ۱۰ تا ۲۰ میلی گرم در روز) یک انتخاب عالی برای بیماران مبتلا به میگرن است که همزمان دچار پرفشاری خون هستند، یا بیمارانی که به دلیل عوارضی مانند افزایش وزن، خستگی، برادی کاردی، افسردگی یا آسم قادر به مصرف بتابلاکرها (پروپرانولول)، ضدافسردگی های سه حلقه ای (آمی تریپتیلین) یا داروهای ضدصرع (توپیرامات و والپروات) نیستند.

پیشگیری از نفروپاتی و پنومونیت ناشی از پرتودرمانی و شیمی درمانی در بیماران سرطانی

• مکانیسم محافظت بافتی: پرتودرمانی قفسه سینه یا شکم و پیوند سلول های بنیادی خونساز می تواند با فعال سازی شدید سیستم رنین آنژیوتانسین موضعی و افزایش فاکتور رشد تغییر دهنده بتا، منجر به فیبروز پیشرونده ریه (پنومونیت تشعشعی) و نفروپاتی مزمن ناشی از اشعه شود. مطالعات بالینی نشان داده اند که تجویز لیزینوپریل از طریق مهار مسیرهای فیبروزبافتی، بروز و شدت آسیب ریوی و کلیوی ناشی از پرتودرمانی را کاهش می دهد.
• محافظت قلبی در برابر آنتراسیکلین ها: در بیمارانی که تحت شیمی درمانی با داروهای کاردیوتوکسیک مانند دوکسوروبیسین یا تراستوزوماب قرار دارند و دچار افت اولیه کسر جهشی بطن چپ یا افزایش تروپونین می شوند، لیزینوپریل (در کنار بتابلاکرها مانند کارودیلول) برای پیشگیری از کاردیومیوپاتی ناشی از شیمی درمانی به کار می رود.

مدیریت بحران کلیوی در اسکلرودرمی (اسکلروز سیستمیک)

• اهمیت حیاتی در روماتولوژی: بحران کلیوی اسکلرودرمی یک اورژانس پزشکی مرگبار است که با پرفشاری خون بدخیم و نارسایی حاد و پیشرونده کلیه مشخص می شود. مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین تنها گروه دارویی هستند که بقای این بیماران را به طور چشمگیری افزایش داده اند.
• نکته بالینی برای پزشک: هرچند در فاز فوق حاد و بستری، داروی کاپتوپریل به دلیل شروع اثر سریع و نیمه عمر کوتاه جهت تیتراسیون لحظه ای ارجح است، اما پس از پایدار شدن فشار خون بیمار، لیزینوپریل به دلیل تجویز یک بار در روز برای درمان نگهدارنده طولانی مدت و حفظ عملکرد کلیه در این بیماران استفاده می شود.

درمان اریتروسیتوز (پلی سیتمی) پس از پیوند کلیه

• پاتوفیزیولوژی و درمان: حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از بیماران پس از پیوند موفقیت آمیز کلیه، در ماه ها و سال های اول دچار افزایش غیرطبیعی هموگلوبین و هماتوکریت (بیش از ۵۱ درصد) می شوند که خطر حوادث ترومبوآمبولیک را به شدت بالا می برد. آنژیوتانسین دو به طور مستقیم پیش سازهای گلبول قرمز در مغز استخوان را تحریک کرده و تولید اریتروپویتین و فاکتور رشد شبه انسولین یک را افزایش می دهد.
• کاربرد بالینی: تجویز دوزهای پایین لیزینوپریل (۲.۵ تا ۱۰ میلی گرم در روز) یک روش غیرتهاجمی، ایمن و بسیار موثر برای کاهش سطح هماتوکریت به محدوده نرمال و حذف نیاز بیمار به فلبوتومی (خون گیری) مکرر در گیرندگان پیوند کلیه است.

پیشگیری ثانویه از حوادث قلبی عروقی در بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر پایدار، بیماری شریان محیطی و سکته مغزی

• کاربرد بالینی: در بیماران دارای بیماری آترواسکلروتیک اثبات شده (حتی بدون وجود نارسایی قلبی یا انفارکتوس حاد اخیر)، تجویز لیزینوپریل به دلیل اثرات پایدارکننده پلاک های آترواسکلروتیک، بهبود عملکرد اندوتلیوم عروق و افزایش فیبرینولیز درون زاد، خطر وقوع انفارکتوس میوکارد، سکته مغزی و مرگ قلبی عروقی را کاهش می دهد.

کند کردن پیشرفت رتینوپاتی دیابتی

• شواهد بالینی: بر اساس کارآزمایی های معتبر بین المللی، سیستم رنین آنژیوتانسین موضعی در شبکیه چشم نقش مهمی در بیان فاکتور رشد اندوتلیال عروقی و نئوواسکولاریزاسیون پاتولوژیک دارد. تجویز لیزینوپریل در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ و ۲ (حتی با فشار خون نرمال) می تواند سرعت پیشرفت رتینوپاتی دیابتی غیرپرولیفراتیو به فرم پرولیفراتیو را کاهش دهد.

مکانیسم اثر لیزینوپریل

لیزینوپریل یک مشتق سنتتیک پپتیدی و آنالوگ لایزین از داروی انالاپریلات است که به عنوان یک مهارکننده رقابتی، اختصاصی و برگشت پذیر آنزیم مبدل آنژیوتانسین (که در فیزیولوژی با نام کینیناز دو نیز شناخته می شود) عمل می کند. این دارو اثرات فارماکولوژیک، همودینامیک و محافظت ارگانی خود را از طریق دو محور اصلی بیوشیمیایی در پلاسما و بافت های موضعی (عروق، میوکارد، کلیه و غدد فوق کلیوی) اعمال می نماید:

محور اول: مهار تبدیل آنژیوتانسین یک به آنژیوتانسین دو و پیامدهای سیستمیک آن

لیزینوپریل با اتصال به جایگاه فعال حاوی اتم روی در آنزیم مبدل آنژیوتانسین، مانع از شکسته شدن دی پپتید انتهایی از دکاپپتید غیرفعال آنژیوتانسین یک و تبدیل آن به اکتاپپتید بسیار فعال آنژیوتانسین دو می شود. کاهش غلظت پلاسمایی و بافتی آنژیوتانسین دو منجر به رخدادهای فیزیولوژیک زیر می گردد:

• کاهش مقاومت عروق محیطی (کاهش پس بار قلبی): آنژیوتانسین دو یکی از قوی ترین منقبض کننده های عروقی درون زاد است که از طریق تحریک گیرنده های نوع یک خود در عضلات صاف جدار شریان ها عمل می کند. مهار تولید آن توسط لیزینوپریل باعث اتساع شریان ها و شریانچه های محیطی و کاهش مستقیم فشار خون سیستولیک و دیاستولیک می شود، بدون اینکه تغییر جبرانی قابل توجهی در برون ده قلبی یا ضربان قلب (عدم ایجاد تاکی کاردی رفلکسی) ایجاد گردد.
• مهار ترشح آلدوسترون (کاهش پیش بار قلبی): کاهش سطح آنژیوتانسین دو باعث کاهش تحریک ناحیه گلومرولوزای قشر غده فوق کلیوی و در نتیجه کاهش ترشح هورمون آلدوسترون می شود. این امر منجر به افزایش دفع سدیم و آب از توبول های دیستال و مجاری جمع کننده کلیه (اثر ناتریورتیک ملایم) و افزایش خفیف در بازجذب پتاسیم سرم می گردد که در نهایت حجم داخل عروقی و پیش بار قلب را کاهش می دهد.
• تعدیل فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک: آنژیوتانسین دو در حالت طبیعی باعث تسهیل آزادسازی نوراپی نفرین از پایانه های عصبی سمپاتیک پیش سیناپسی و افزایش تون سمپاتیک مرکزی می شود. لیزینوپریل با حذف این اثر تحریکی، فعالیت بیش از حد سیستم سمپاتیک را در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی و پرفشاری خون مهار می کند؛ به همین دلیل علی رغم افت فشار خون، تاکی کاردی رفلکسی در مصرف کنندگان لیزینوپریل مشاهده نمی شود.
• تغییرات اختصاصی در همودینامیک درون کلیوی: در گلومرول های کلیه، گیرنده های آنژیوتانسین دو به طور غالب در شریانچه وابران (خروجی) مستقر هستند. لیزینوپریل با اتساع ترجیحی شریانچه وابران نسبت به شریانچه آوران، فشار هیدرواستاتیک داخل کلافه گلومرولی را به طور چشمگیری کاهش می دهد. این مکانیسم، اساس اثر ضد پروتئینوری و محافظت کلیوی دارو در نفروپاتی دیابتی است.
• مهار بازسازی نامطلوب قلبی و عروقی: آنژیوتانسین دو و آلدوسترون به عنوان فاکتورهای رشد موضعی عمل کرده و باعث هیپرتروفی کاردیومیوسیت ها، تکثیر سلول های عضله صاف عروق و تحریک فیبروبلاست ها برای سنتز کلاژن و ایجاد فیبروز بینابینی می شوند. لیزینوپریل با مهار سیستم رنین آنژیوتانسین بافتی در میوکارد، روند هیپرتروفی بطن چپ و اتساع پاتولوژیک بطن پس از انفارکتوس میوکارد را متوقف یا معکوس می کند.
• قطع فیدبک منفی رنین: به دلیل کاهش سطح آنژیوتانسین دو، اثر مهاری فیدبک منفی آن بر روی سلول های ژوگستاگلومرولی کلیه برداشته می شود؛ در نتیجه در بیماران تحت درمان با لیزینوپریل، فعالیت رنین پلاسما و سطح سوبسترای آنژیوتانسین یک در خون افزایش می یابد.

محور دوم: مهار تخریب برادی کینین و تقویت مسیرهای متسع کننده عروقی

آنزیم مبدل آنژیوتانسین از نظر ساختاری دقیقا همان آنزیم کینیناز دو است که وظیفه تجزیه و غیرفعال سازی نوناپپتید برادی کینین و تبدیل آن به پپتیدهای غیرفعال را بر عهده دارد. مهار این آنزیم توسط لیزینوپریل منجر به تجمع برادی کینین و ماده پی در خون و بافت ها می شود که دارای پیامدهای دوگانه درمانی و عوارض جانبی زیر است:

• اثرات درمانی و محافظت اندوتلیال: برادی کینین با اتصال به گیرنده های نوع دو خود در سطح سلول های اندوتلیال عروق، باعث افزایش کلسیم داخل سلولی و فعال شدن آنزیم نیتریک اکساید سنتاز اندوتلیال و فسفولیپاز می شود. این فرآیند منجر به آزادسازی نیتریک اکساید، پروستاسیکلین (پروستاگلاندین آی دو) و فاکتور هیپرپلاریزه کننده مشتق از اندوتلیوم می گردد که علاوه بر اتساع عروقی قوی، دارای اثرات ضدالتهابی، ضدتجمع پلاکتی و بهبود حساسیت بافت های محیطی به انسولین هستند. همچنین برادی کینین آزادسازی فعال کننده پلاسمینوژن بافتی را تحریک کرده و خاصیت فیبرینولیتیک خون را تقویت می کند.
• بروز عوارض جانبی اختصاصی: تجمع برادی کینین و ماده پی در پایانه های عصبی بدون میلین (فیبرهای سی) در درخت تراکئوبرونشیال، عامل اصلی بروز سرفه خشک، مداوم و مقاوم به درمان در ۵ تا ۲۰ درصد بیماران است. همچنین افزایش نفوذپذیری مویرگی و اتساع عروقی ناشی از برادی کینین، مکانیسم اصلی بروز عارضه خطرناک آنژیوادم (تورم زیرجلدی و زیرمخاطی در صورت، لب ها، زبان، حنجره و یا دیواره روده) در مصرف کنندگان لیزینوپریل است.

فارماکوکینتیک لیزینوپریل

جذب و فراهمی زیستی

• میزان و سرعت جذب: پس از تجویز خوراکی، لیزینوپریل به طور ناقص و نسبتا آهسته از طریق ناقل های پپتیدی در مجرای گوارش جذب می شود. میانگین جذب و فراهمی زیستی مطلق آن حدود ۲۵ درصد است، اما در مطالعات بالینی، تنوع فردی بالایی (از ۶ درصد تا ۶۰ درصد) در بین بیماران مختلف مشاهده می شود.
• در بیماران نارسایی قلبی: در بیماران مبتلا به نارسایی احتقانی قلب (کلاس سه و چهار)، به دلیل ادم مخاط روده و کاهش پرفیوژن عروق مزانتریک، فراهمی زیستی مطلق لیزینوپریل به حدود ۱۶ درصد کاهش می یابد.
• عدم تاثیر غذا: برخلاف کاپتوپریل (که جذب آن در حضور غذا تا ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش می یابد و حتما باید با معده خالی مصرف شود)، جذب گوارشی لیزینوپریل هیچ تاثیری از وجود غذا در دستگاه گوارش نمی پذیرد و بیمار می تواند آن را همراه با غذا یا با معده خالی مصرف کند.
• پروفایل زمانی اثر: شروع اثر کاهنده فشار خون حدود ۱ ساعت پس از مصرف تک دوز خوراکی آغاز می شود. زمان رسیدن به حداکثر غلظت پلاسمایی و همچنین اوج اثر فارماکولوژیک دارو حدود ۶ تا ۸ ساعت پس از بلع قرص است. طول مدت اثر کاهنده فشار خون ۲۴ ساعت کامل است که تجویز راحت یک بار در روز را تضمین می کند (گرچه رسیدن به حداکثر اثر درمانی ممکن است ۲ تا ۴ هفته زمان ببرد).

توزیع در بافت ها و اتصال پروتئینی

• عدم اتصال به پروتئین های پلاسما: یکی از برجسته ترین ویژگی های فارماکوکینتیک لیزینوپریل، عدم اتصال آن به آلبومین یا سایر پروتئین های سرم است (لیزینوپریل تنها به آنزیم هدف خود یعنی آنزیم مبدل آنژیوتانسین در گردش خون و بافت ها متصل می شود). این ویژگی یک مزیت بالینی بزرگ برای پزشک محسوب می شود؛ زیرا لیزینوپریل هیچ گونه تداخل دارویی ناشی از جابجایی از روی پروتئین های پلاسما با داروهای با اتصال پروتئینی بالا (مانند وارفارین، فنی توئین یا دیگوکسین) ایجاد نمی کند.
• حجم توزیع و ماهیت آب دوست: حجم توزیع ظاهری لیزینوپریل حدود ۱۲۴ لیتر است. به دلیل ماهیت کاملا آب دوست (ضریب تقسیم چربی به آب بسیار پایین)، این دارو در بافت چربی توزیع و ذخیره نمی شود. بنابراین در بیماران دارای چاقی مفرط، نیازی به افزایش دوز بر اساس وزن کل بدن نیست و دوز دارو بر اساس وزن ایده آل و پاسخ بالینی تنظیم می گردد.
• عبور از سدهای بیولوژیک: لیزینوپریل به میزان بسیار ناچیزی از سد خونی مغزی عبور می کند (فاقد عوارض سیستم عصبی مرکزی). اما این دارو به راحتی از سد جفتی عبور کرده و در سه ماهه دوم و سوم بارداری با ایجاد هیپوتانسیون و آنوری در جنین، منجر به الیگوهیدرآمنیوس، هیپوپلازی ریه، دیسپلازی کلیوی، نقص در استخوانی شدن جمجمه و مرگ جنین می شود.

متابولیسم (زیست دگرگونی)

• فقدان کامل متابولیسم کبدی: برخلاف اکثریت مطلق داروهای هم خانواده خود (مانند انالاپریل، رامیپریل، پریندوپریل، کوئیناپریل، فوزینوپریل و بنازپریل) که همگی به شکل استر غیرفعال (پیش دارو) هستند و برای فعال شدن نیازمند هیدرولیز توسط آنزیم های کربوکسیل استراز در کبد می باشند، لیزینوپریل یک پیش دارو نیست.
• مزیت بالینی در بیماران کبدی: لیزینوپریل هیچ گونه متابولیسمی در کبد یا سایر بافت های بدن ندارد و سیستم سیتوکروم پی ۴۵۰ کبدی نقشی در پاکسازی آن ایفا نمی کند. بنابراین در بیماران مبتلا به سیروز کبدی، هپاتیت الکلی یا نارسایی کبدی (که در آن ها تبدیل انالاپریل به انالاپریلات به شدت مختل و به تاخیر می افتد)، لیزینوپریل داروی انتخابی و قابل پیش بینی از این گروه دارویی است.

دفع و نیمه عمر حذف

• مسیر دفع: ۱۰۰ درصد از مقدار جذب شده لیزینوپریل، به صورت کاملا تغییرنیافته و از نظر فارماکولوژیک فعال، از طریق کلیه ها (عمدتا به وسیله فیلتراسیون گلومرولی) در ادرار دفع می شود. مقدار دارویی که جذب نشده است نیز به صورت دست نخورده از طریق مدفوع دفع می گردد. کلیرانس کلیوی لیزینوپریل در افراد سالم حدود ۵۰ میلی لیتر در دقیقه است.
• نیمه عمر دو مرحله ای: نیمه عمر موثر تجمع لیزینوپریل پس از تجویز دوزهای مکرر روزانه در افراد با عملکرد کلیوی طبیعی، حدود ۱۲ ساعت است و غلظت پلاسمایی دارو ظرف ۲ تا ۳ روز به حالت پایدار می رسد. حذف نهایی دارو دارای یک فاز طولانی مدت با نیمه عمر حدود ۳۰ تا ۳۶ ساعت است که ناشی از اتصال محکم و قابل اشباع بخش کوچکی از دارو به آنزیم مبدل آنژیوتانسین بافتی است و این فاز نهایی تاثیری در تجمع سمی دارو در بدن ندارد.
• تغییرات فارماکوکینتیک در نارسایی کلیه و سالمندان: از آنجا که تنها راه خروج لیزینوپریل از بدن کلیه است، کاهش نرخ فیلتراسیون گلومرولی مستقیما باعث کاهش کلیرانس و افزایش سطح پلاسمایی و نیمه عمر دارو می شود. این تجمع دارویی زمانی از نظر بالینی اهمیت پیدا می کند که نرخ فیلتراسیون گلومرولی بیمار به زیر ۳۰ میلی لیتر در دقیقه برسد؛ در این شرایط نیمه عمر دارو تا ۴۰ الی ۵۰ ساعت افزایش می یابد و پزشک موظف است دوز شروع دارو را به نصف (۵ میلی گرم در روز در صورت نرخ فیلتراسیون بین ۱۰ تا ۳۰ میلی لیتر در دقیقه) و در بیماران دیالیزی یا با نرخ فیلتراسیون زیر ۱۰ میلی لیتر در دقیقه به یک چهارم (۲.۵ میلی گرم در روز) کاهش دهد.
• قابلیت حذف با دیالیز: به دلیل وزن مولکولی پایین، ماهیت آب دوست و عدم اتصال به پروتئین های پلاسما، لیزینوپریل به راحتی از طریق همودیالیز (تا حدود ۵۰ درصد در یک جلسه ۴ ساعته) و به میزان کمتری از طریق دیالیز صفاقی از گردش خون پاکسازی می شود؛ بنابراین در بیماران همودیالیزی، دوز دارو باید پس از اتمام جلسه دیالیز تجویز گردد.

منع مصرف لیزینوپریل

موارد منع مصرف لیزینوپریل در بیماری ها و شرایط پاتولوژیک (مطلق و نسبی)
بر اساس آخرین تک نگارهای رسمی دارویی و راهنماهای بالینی بین المللی، پزشک معالج باید پیش از تجویز لیزینوپریل، بیمار را از نظر وجود موارد منع مصرف مطلق و شرایط پاتولوژیک پرخطر به شرح زیر ارزیابی نماید:

سابقه هرگونه آنژیوادم (ارثی، ایدیوپاتیک یا ناشی از داروها)

• منع مصرف مطلق: تجویز لیزینوپریل در بیمارانی که سابقه قبلی آنژیوادم ناشی از مصرف هر یک از مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین را دارند، به طور مطلق ممنوع است. همچنین در بیماران مبتلا به آنژیوادم ارثی (ناشی از نقص یا کمبود مهارکننده استراز سی یک) و آنژیوادم ایدیوپاتیک، مصرف این دارو به دلیل جلوگیری از تجزیه برادی کینین می تواند حملات کشنده انسداد راه هوایی و ادم حنجره را شعله ور سازد.
• نکته بالینی برای پزشک: آنژیوادم ناشی از لیزینوپریل تنها به سر و گردن محدود نمی شود؛ بلکه می تواند به صورت آنژیوادم احشایی (روده ای) تظاهر یابد که بیمار با درد حاد و شدید شکمی، تهوع، استفراغ و اسهال (با یا بدون آنژیوادم صورت) مراجعه می کند و در سی تی اسکن شکم، ضخیم شدن دیواره ژژنوم یا ایلئوم و آسیت خفیف دیده می شود که با قطع دارو به سرعت برطرف می گردد.

مصرف همزمان با داروهای حاوی مهارکننده نپریلیزین (ساکوبیتریل والزارتان)

• منع مصرف مطلق: تجویز همزمان لیزینوپریل با ترکیب دارویی ساکوبیتریل و والزارتان به دلیل مهار دوگانه آنزیم های تجزیه کننده برادی کینین (آنزیم مبدل آنژیوتانسین و آنزیم نپریلیزین) و خطر فوق العاده بالای بروز آنژیوادم کشنده، به طور مطلق ممنوع است.
• قاعده طلایی دوره پاکسازی برای پزشک: هنگام تغییر رژیم دارویی بیمار مبتلا به نارسایی قلبی از لیزینوپریل به ساکوبیتریل والزارتان (یا بالعکس)، رعایت یک دوره توقف و پاکسازی حداقل ۳۶ ساعته بین آخرین دوز لیزینوپریل و اولین دوز ساکوبیتریل والزارتان الزامی است.

بیماران مبتلا به دیابت شیرین تحت درمان با آلیسکیرن

• منع مصرف مطلق: در بیماران مبتلا به دیابت شیرین (نوع ۱ یا نوع ۲)، تجویز همزمان لیزینوپریل با داروی آلیسکیرن (مهارکننده مستقیم رنین) به طور مطلق ممنوع است. مطالعات بزرگ بالینی نشان داده اند که مهار دوگانه سیستم رنین آنژیوتانسین در این بیماران نه تنها فایده درمانی ندارد، بلکه خطر بروز نارسایی حاد کلیوی، هیپرکالمی شدید، افت شدید فشار خون و سکته مغزی را به طور معنی داری افزایش می دهد. همچنین در بیماران غیر دیابتی که دارای نرخ فیلتراسیون گلومرولی زیر ۶۰ میلی لیتر در دقیقه هستند نیز این ترکیب دارویی ممنوع است.

تنگی دوطرفه شریان کلیوی یا تنگی شریان در کلیه منفرد

• منع مصرف بالینی مهم: در بیمارانی که دچار تنگی همودینامیک دوطرفه شریان کلیه یا تنگی شریان در تنها کلیه فعال (مانند بیماران پیوند کلیه یا دارای آژنزی یک طرفه کلیه) هستند، حفظ نرخ فیلتراسیون گلومرولی کاملا وابسته به انقباض شریانچه وابران توسط آنژیوتانسین دو است. تجویز لیزینوپریل در این بیماران با اتساع ناگهانی شریانچه وابران، فشار فیلتراسیون گلومرولی را به شدت سقوط داده و منجر به آسیب حاد کلیوی، ازوتمی سریع و الیگوری (که معمولا با قطع دارو برگشت پذیر است) می شود.

تنگی شدید دریچه آئورت، تنگی دریچه میترال و کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی

• احتیاط شدید و منع مصرف همودینامیک: در بیمارانی که دچار انسداد مکانیکی ثابت در مسیر خروجی بطن چپ هستند، برون ده قلبی ثابت بوده و قلب توانایی افزایش حجم ضربه ای در پاسخ به کاهش مقاومت عروقی را ندارد. تجویز لیزینوپریل و کاهش ناگهانی پس بار در این بیماران می تواند منجر به افت شدید فشار خون سیستمیک، کاهش پرفیوژن عروق کرونر، سنکوپ و ایسکمی حاد میوکارد شود.

بیماران تحت آفریز لیپوپروتئین با چگالی کم و همودیالیز با غشاهای با نفوذپذیری بالا

• واکنش های شبه آنافیلاکتیک: در بیمارانی که تحت دیالیز با غشاهای پلی آکریلونیتریل (مانند غشای ای ان ۶۹) قرار می گیرند و یا بیمارانی که تحت آفریز کلسترول با ستون های دکستران سولفات هستند، مصرف لیزینوپریل ممنوع است. تماس خون با سطح دارای بار منفی این غشاها باعث فعال شدن شدید سیستم کالیکرئین کینین و تولید انبوه برادی کینین می شود؛ از آنجا که لیزینوپریل مانع از تخریب این برادی کینین می گردد، بیمار در حین دیالیز دچار شوک آنافیلاکتوئید حاد و تهدیدکننده حیات می شود.

هیپرکالمی کنترل نشده و شوک کاردیوژنیک

• منع مصرف در فاز حاد: در بیمارانی که سطح پتاسیم پایه سرم آن ها بالای ۵.۵ میلی اکی والان در لیتر است، یا بیمارانی که در فاز حاد انفارکتوس میوکارد دچار ناپایداری همودینامیک (فشار خون سیستولیک زیر ۱۰۰ میلی متر جیوه) و یا شوک کاردیوژنیک هستند، شروع لیزینوپریل ممنوع است.

واکنش های حساسیت زایی متقاطع با زهر حشرات

• در بیمارانی که تحت درمان حساسیت زدایی با زهر حشرات (مانند زنبور) قرار دارند، مصرف همزمان لیزینوپریل می تواند منجر به واکنش های آنافیلاکتوئید کشنده شود و دارو باید پیش از شروع جلسه حساسیت زدایی به طور موقت قطع گردد.

موارد منع مصرف لیزینوپریل در بارداری و شیردهی
مدیریت تجویز لیزینوپریل در زنان در سنین باروری، دوران بارداری و شیردهی نیازمند دقت بالای بالینی از سوی پزشک معالج است:

دوران بارداری (منع مصرف مطلق و هشدار جعبه سیاه)

• وضعیت ایمنی: لیزینوپریل در تمام طول دوران بارداری (سه ماهه اول، دوم و سوم) به طور مطلق ممنوع است و دارای شدیدترین سطح هشدار (هشدار جعبه سیاه سازمان غذا و داروی آمریکا) می باشد. به محض تشخیص بارداری، مصرف لیزینوپریل باید فورا متوقف شده و در صورت نیاز به کنترل فشار خون، با داروهای ایمن در بارداری (مانند لابتالول، نیفدیپین آهسته رهش یا متیل دوپا) جایگزین شود.
• عوارض در سه ماهه دوم و سوم (فتوتوکسیسیته): تکامل سیستم رنین آنژیوتانسین در جنین انسان از ابتدای سه ماهه دوم آغاز می شود و پرفیوژن کلیه های جنین به شدت به آنژیوتانسین دو وابسته است. عبور لیزینوپریل از جفت در سه ماهه دوم و سوم باعث افت فشار خون جنین و کاهش شدید فیلتراسیون گلومرولی و تولید ادرار جنین می شود. از آنجا که مایع آمنیوتیک در نیمه دوم بارداری عمدتا از ادرار جنین تشکیل می شود، این امر منجر به الیگوهیدرآمنیوس شدید یا آنهیدرآمنیوس می گردد. پیامدهای فاجعه بار الیگوهیدرآمنیوس شامل هیپوپلازی کشنده ریه جنین، تغییر شکل اندام ها و کنتراکچر مفاصل، هیپوپلازی استخوان های جمجمه، دیسپلازی توبولی کلیه، نارسایی حاد کلیوی و آنوری در نوزاد، محدودیت رشد داخل رحمی و مرگ داخل رحمی جنین است.
• عوارض در سه ماهه اول (تراتوژنیسیته): اگرچه بیشترین خطر مربوط به سه ماهه دوم و سوم است، اما مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده اند که مواجهه با لیزینوپریل در سه ماهه اول بارداری نیز می تواند خطر ناهنجاری های مادرزادی به ویژه نقص های دیواره قلبی و ناهنجاری های سیستم عصبی مرکزی (مانند اسپینا بیفیدا و میکروسفالی) را افزایش دهد.
• توصیه بالینی در صورت مواجهه ناخواسته: اگر بیماری در سه ماهه دوم یا سوم به طور ناخواسته لیزینوپریل مصرف کرده است، پزشک باید علاوه بر قطع فوری دارو، سونوگرافی های سریال برای پایش شاخص مایع آمنیوتیک و بررسی جمجمه جنین درخواست نماید و نوزاد پس از تولد به دقت از نظر هیپوتانسیون، الیگوری و هیپرکالمی در بخش مراقبت های ویژه نوزادان پایش شود.

دوران شیردهی

• وضعیت ترشح در شیر و توصیه های بالینی: بر اساس منابع معتبر شیردهی، اطلاعات در مورد ترشح لیزینوپریل در شیر مادر محدود است، اما مطالعات موجود نشان می دهند که به دلیل ماهیت آب دوست، لیزینوپریل در مقادیر بسیار اندک در شیر مادر ترشح می شود که بعید است در یک نوزاد سالم و رسیده عارضه جانبی ایجاد کند.
• منع مصرف نسبی در نوزادان نارس و تازه متولد شده: با این حال، کارخانه سازنده به دلیل احتمال تئوریک اثرات نامطلوب بر روی عملکرد کلیوی و همودینامیک نوزاد، مصرف همزمان لیزینوپریل و شیردهی را توصیه نمی کند. در طبابت بالینی، تجویز لیزینوپریل در مادرانی که دارای نوزاد نارس هستند و یا در چند هفته اول پس از تولد (به دلیل عدم بلوغ کلیه های نوزاد و حساسیت شدید به مهار آنزیم مبدل آنژیوتانسین) ممنوع است.
• جایگزین های ارجح برای پزشک: در صورتی که مادر شیرده نیازمند دریافت یک مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین باشد، داروهای انالاپریل، کاپتوپریل یا بنازپریل به دلیل مستندات علمی بسیار گسترده تر و تایید ایمنی کامل در دوران شیردهی، بر لیزینوپریل ارجحیت دارند.

موارد منع مصرف لیزینوپریل در کودکان و نوجوانان
تجویز لیزینوپریل در جمعیت اطفال دارای مرزهای مشخص سنی و عملکرد کلیوی است که عدم رعایت آن ها می تواند منجر به عوارض جبران ناپذیر شود:

نوزادان و کودکان زیر ۶ سال

• منع مصرف در زیر ۶ سال: ایمنی و اثربخشی لیزینوپریل در کودکان زیر ۶ سال به اثبات نرسیده است و تجویز آن در این رده سنی توصیه نمی شود.
• منع مصرف مطلق در نوزادان (به ویژه نوزادان نارس): تجویز لیزینوپریل در دوره نوزادی (۲۸ روز اول زندگی) بسیار خطرناک است. در نوزادان، بلوغ نفرون ها و حفظ فشار فیلتراسیون گلومرولی به طور حیاتی به سطح بالای سیستم رنین آنژیوتانسین وابسته است. تجویز لیزینوپریل در نوزادان می تواند منجر به افت شدید، عمیق و طولانی مدت فشار خون، الیگوری، نارسایی حاد کلیوی و تشنج یا اختلالات نورولوژیک ناشی از کاهش پرفیوژن مغزی شود.

کودکان و نوجوانان دارای نارسایی شدید کلیوی

• منع مصرف بر اساس نرخ فیلتراسیون گلومرولی: در کودکان ۶ تا ۱۶ سال، در صورتی که نرخ فیلتراسیون گلومرولی تخمینی کودک کمتر از ۳۰ میلی لیتر در دقیقه به ازای هر ۱.۷۳ متر مربع سطح بدن باشد، مصرف لیزینوپریل ممنوع است؛ زیرا کلیرانس دارو در این کودکان به شدت کاهش یافته و هیچ دوز ایمن و مطالعه شده ای برای این سطح از نارسایی کلیه در اطفال وجود ندارد.

سایر موارد منع مصرف در اطفال

• همانند بزرگسالان، در کودکان مبتلا به سابقه آنژیوادم ارثی یا ایدیوپاتیک، تنگی دوطرفه شریان کلیوی، کوآرکتاسیون شدید آئورت و یا دیابت همراه با مصرف آلیسکیرن، تجویز لیزینوپریل به طور مطلق ممنوع است. همچنین در دختران نوجوان که به سن بلوغ رسیده اند، پیش از شروع دارو باید احتمال بارداری رد شده و آموزش های لازم در خصوص خطرات تراتوژنیک دارو داده شود.

عوارض جانبی لیزینوپریل

عوارض شایع با شیوع بیش از ده درصد

• سرگیجه و عدم تعادل: این عارضه در دوازده تا نوزده درصد بیماران مبتلا به نارسایی قلبی و بین شش تا دوازده درصد افراد دارای فشار خون بالا گزارش شده است. این علامت معمولا ناشی از افت فشار خون وضعیتی پس از شروع درمان و یا کاهش مقاومت عروقی مغز است.
• افزایش کراتینین و اختلال عملکرد کلیه: در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی پیشرفته، افزایش کراتینین سرم به میزان بیش از نیم میلی گرم در دسی لیتر بالاتر از مقدار پایه، در حدود ده تا یازده درصد بیماران مشاهده می شود که ناشی از اتساع شریانچه وابران کلیه است.

عوارض شایع با شیوع بین یک تا ده درصد

• سرفه خشک و مداوم: در حدود سه تا ده درصد از مصرف کنندگان رخ می دهد. این سرفه ناشی از مهار آنزیم تخریب کننده برادی کینین و تجمع آن در مجاری تنفسی بوده و بدون خلط است.
• افت فشار خون سیستمیک: بین یک تا پنج درصد در افراد دارای پرفشاری خون، اما تا حدود یازده درصد در بیماران تحت درمان پس از انفارکتوس حاد میوکارد و نارسایی قلبی رخ می دهد.
• سردرد: در چهار تا شش درصد بیماران گزارش شده است و معمولا با تداوم مصرف دارو کاهش می یابد.
• خستگی مفرط و ضعف عمومی: در حدود دو تا چهار درصد بیماران مشاهده می شود.
• اسهال: در حدود دو تا سه درصد بیماران رخ می دهد.
• حالت تهوع و استفراغ: در دو تا سه درصد بیماران گزارش شده است.
• هیپرکالمی: افزایش سطح سرمی پتاسیم به بیش از پنج و سه دهم میلی اکی والان در لیتر، در دو تا پنج درصد بیماران دارای فشار خون بالا و تا شش و چهار دهم درصد در بیماران دارای نارسایی احتقانی قلب یا نارسایی مزمن کلیه بروز می کند.
• درد قفسه سینه غیر قلبی: در یک تا سه درصد بیماران گزارش شده است.
• راش های پوستی و خارش: در یک تا دو درصد بیماران مشاهده می شود.
• تاری دید و اختلالات بینایی خفیف: در حدود یک تا دو درصد مصرف کنندگان رخ می دهد.
• تنگی نفس: در یک تا سه درصد بیماران، به ویژه در افراد با سابقه بیماری های تنفسی، دیده می شود.

عوارض غیر شایع با شیوع بین یک دهم تا یک درصد

• آنژیوادم: این عارضه خطرناک و تهدیدکننده حیات، در یک دهم تا یک درصد کل بیماران دیده می شود. با این حال، در جمعیت های سیاه پوست و افراد دارای زمینه آلرژیک، شیوع آن به چهار تا پنج برابر افزایش می یابد و با تورم لب ها، زبان، گلو و در موارد شدید خفگی حاد تظاهر می یابد.
• سنکوپ و افت هوشیاری گذرا: در حدود نیم تا هشت دهم درصد بیماران بر اثر افت ناگهانی پرفیوژن عروق مغزی رخ می دهد.
• تپش قلب و تاکی کاردی یا برادی کاردی: در نیم تا هفت دهم درصد گزارش شده است.
• انفارکتوس میوکارد یا حوادث عروق مغزی ناشی از هیپوتانسیون شدید: با شیوع کمتر از یک درصد در بیماران پرخطر قلبی عروقی مشاهده شده است.
• سوء هاضمه، خشکی دهان و دردهای شکمی: در نیم تا یک درصد بیماران ثبت شده است.
• اختلال چشایی و کاهش حس طعم غذا: در حدود نیم درصد موارد رخ می دهد.
• افزایش اوره خون و تشدید ازوتمی: در هشت دهم تا یک درصد بیماران بدون نارسایی کلیه، و با درصدهای بالاتر در حضور تنگی عروق کلیوی دیده می شود.
• ناتوانی جنسی و اختلال نعوظ: در نیم تا هشت دهم درصد مردان تحت درمان گزارش شده است.
• گرفتگی های عضلانی و دردهای استخوانی عضلانی: در نیم تا نه دهم درصد بیماران ایجاد می شود.
• بی خوابی، پارستزی و گزگز اندام ها: در کمتر از یک درصد موارد مشاهده می شود.

عوارض نادر با شیوع کمتر از یک دهم درصد و موارد بسیار نادر

• سندروم آسیب حاد و کشنده کبدی: با شیوع کمتر از یک صدم درصد همراه با یرقان کلستاتیک، هپاتیت سیتولیتیک و نکروز بافتی کبد رخ می دهد.
• پانکراتیت حاد: با شیوع کمتر از یک در ده هزار مورد گزارش شده است.
• نوتروپنی، لکوپنی و آگرانولوسیتوز: کمتر از یک صدم درصد، اما در بیماران دارای نارسایی کلیوی توام با بیماری های خودایمنی تا چند دهم درصد بالا می رود.
• ترومبوسیتوپنی و کم خونی همولیتیک: در موارد بسیار نادر کمتر از یک در ده هزار مورد مشاهده شده است.
• واکنش های پوستی شدید تاول دار: نظیر نکرولیز توکسیک اپیدرمال و سندروم استیونز جانسون در موارد استثنایی و کمتر از یک در صد هزار مورد گزارش گردیده است.
• سندروم ترشح نامناسب هورمون ضد ادرار و هیپوناترمی شدید: در موارد نادر کمتر از یک صدم درصد ثبت شده است.
• ریزش مو و پسوریازیس پوستی: در کمتر از یک در هزار مورد گزارش شده است.

تداخلات دارویی لیزینوپریل

مشخصات کلی تداخلات:

• تشدید آنژیوادم
• عامل ضد فشارخون
• کاهش پرفیوژن یا عملکرد کلیوی
• افزایش حساسیت به انسولین
• تشدید هایپرکالمی

تداخلات رده X (پرهیز):

برومپریدول، عصاره گرده گیاهان آلرژی‌زا (عصاره 5 علف)، ساکوبیتریل

کاهش اثرات داروها توسط لیزینوپریل:

تداخل قابل‌توجهی مشخص نشده است.

کاهش اثرات لیزینوپریل توسط داروها:

آمفتامین، آپروتینین، بریگاتینیب، برومپریدول، دکس متیل‌فنیدات، گیاهان (با خاصیت افزاینده فشارخون)، ایکاتیبانت، لانتانیم، متیل‌فنیدات, داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (موضعی)، سالیسیلات ها، یوهیمبین

افزایش اثرات داروها توسط لیزینوپریل:

آلوپورینول، آلتپلاز، آمیفوستین، آنژیوتانسین II، داروهای ضد سایکوز (نسل دوم [آتیپیکال])، آزاتیوپورین، برومپریدول، دروسپیرنون، دولوکستین، فریک گلوکونات، کمپلکس پلی مالتوز فریک هیدروکسید، ژلاتین (سوکسینه شده)، سدیم تیومالات طلا، عصاره گرده گیاهان آلرژی‌زا (عصاره 5 علف)، داروهای کاهنده فشارخون، کمپلکس آهن دکستران، فرآورده‌های حاوی لوودوپا، لیتیم، نیتروپروسید، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، فولکودین، پرگابالین، ساکوبیتریل، سدیم فسفات، تاکرولیموس (سیستمیک)

افزایش اثرات لیزینوپریل توسط داروها:

آلفوزوسین، آلیسکایرن، مسدود کننده‌های گیرنده آنژیوتانسین II، باربیتورات ها، بنپریدول، بریگاتینیب، بریمونیدین (موضعی)، داپوکستین، دیازوکسید، مهارکننده‌های دی‌پپتیدیل پپتیداز IV، اپلرنون، اورولیموس، هپارین، هپارین (با وزن مولکولی پایین)، دیورتیک های لوپ، گیاهان (با خاصیت افزاینده فشارخون)، لورمتازپام، مولسی‌دومین، نفتوپیدیل، نیسرگولین، نیکوراندیل، اوبینوتوزومب، اوکتروتید، پنتوکسی فیلین، مهارکننده‌های فسفودی استراز ۵، نمک‌های پتاسیم، دیورتیک های نگه‌دارنده پتاسیم، آنالوگ‌های پروستاسیکلین، کیناگولید، راسکادوتریل، رانولازین، سالیسیلات ها، سیرولیموس، تمسیرولیموس، دیورتیک های تیازیدی و شبه تیازیدی، تولواپتان، تری‌متوپریم، اوروکیناز


تداخلات دارویی مهم لیزینوپریل 
شناخت برهم کنش های دارویی لیزینوپریل برای پیشگیری از پیامدهای خطرناکی نظیر ایست قلبی ناشی از هیپرکالمی، نارسایی حاد کلیوی و شوک اتساعی ضرورت دارد. داروهای تداخل کننده با این دارو به شرح زیر هستند:

مهارکننده های نپری لیزین

• نظیر ساکوبیتریل
• نوع تداخل، هم افزایی شدید و خطرناک در مهار تخریب برادی کینین است. مصرف همزمان این دو دارو خطر بروز آنژیوادم شدید و کشنده در ناحیه سر، گردن و حنجره را به شدت افزایش می دهد. تجویز همزمان این داروها ممنوعیت مطلق دارد و باید پیش از شروع مصرف یکی از آن ها، حداقل سی و شش ساعت از مصرف داروی دیگر سپری شده باشد.

داروهای مهارکننده مستقیم آنزیم رنین

• مانند آلیسکیرن
• نوع تداخل، انسداد مضاعف سیستم رنین آنژیوتانسین آلدوسترون است. استفاده همزمان سبب افزایش چشمگیر خطر افت شدید فشار خون، نارسایی حاد عملکرد کلیوی و هیپرکالمی می شود. مصرف همزمان این دو دارو در بیماران دیابتی و در بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی متوسط تا شدید ممنوعیت قطعی دارد.

مسدودکننده های گیرنده آنژیوتانسین دو

• نظیر لوزارتان، والزارتان، کاندسارتان و تلمیزارتان
• نوع تداخل، تشدید فارماکودینامیک مهار مسیر رنین آنژیوتانسین است. مصرف توام این داروها اثر درمانی افزوده ای در مقایسه با تک درمانی ایجاد نمی کند، اما خطر هیپوتانسیون شدید، سنکوپ، نارسایی حاد کلیوی و هیپرکالمی را به میزان قابل توجهی بالا می برد؛ بنابراین این ترکیب به عنوان یک رویکرد درمانی روتین به هیچ وجه توصیه نمی شود.

داروهای ادرارآور نگهدارنده پتاسیم و آنتاگونیست های آلدوسترون

• مانند اسپیرونولاکتون، اپلرنون، تریامترن و آمیلوراید
• نوع تداخل، اثر افزایشی و تشدید احتباس یون پتاسیم در کلیه است. از آن جا که لیزینوپریل مانع ترشح آلدوسترون می شود، تجویز همزمان آن با این داروها می تواند در زمان کوتاهی منجر به هیپرکالمی های بدخیم و آریتمی های بطنی مرگبار گردد. در صورت اجبار بالینی برای استفاده همزمان (نظیر کنترل نارسایی قلبی)، سطح پتاسیم سرم و کراتینین باید در فواصل بسیار کوتاه پایش شود.

مکمل های حاوی پتاسیم و نمک های رژیمی حاوی کلرید پتاسیم

• نوع تداخل، بارگیری مستقیم پتاسیم اگزوژن و تشدید اثر مهارکنندگی ترشح پتاسیم در توبول های کلیوی است که به آسانی می تواند مسمومیت با پتاسیم ایجاد کند. تجویز همزمان تنها در شرایط هیپوکالمی مستند بالینی و تحت نظارت دقیق آزمایشگاهی مجاز است.

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی

• نظیر ایبوپروفن، ناپروکسن، ایندومتاسین، سلکوکسیب، دیکلوفناک و ملوکسیکام
• نوع تداخل، آنتاگونیسم اثر کاهنده فشار خون و هم افزایی در تخریب عملکرد فیلتراسیون کلیه است. این داروها با مهار ساخت پروستاگلاندین های کلیوی موجب انقباض شریانچه آوران می شوند، در حالی که لیزینوپریل شریانچه وابران را متسع می کند؛ برآیند این دو رویداد، افت ناگهانی فشار فیلتراسیون گلومرولی، بروز نارسایی حاد کلیه و خنثی شدن اثر ضد پرفشاری خون لیزینوپریل است.

لیتیوم

• نوع تداخل، کاهش کلیرانس کلیوی یون لیتیوم و تجمع توکسیک آن در گردش خون است. مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین با تغییر دفع سدیم و فیلتراسیون کلیوی، موجب افزایش سطح خونی لیتیوم و بروز علائم مسمومیت شدید نظیر لرزش دست ها، آتاکسی، گیجی و آسیب های عصبی برگشت ناپذیر می شوند. در صورت لزوم مصرف همزمان، اندازه گیری مکرر سطح خونی لیتیوم و تنظیم دقیق دوز آن الزامی است.

داروهای ادرارآور تیازیدی و لوپ

• مانند هیدروکلروتیازید، کلرتالیدون، فوروزماید و بومتانید
• نوع تداخل، کاهش حجم مایع داخل عروقی و فعال سازی اولیه سیستم رنین است. اگر بیمار از قبل تحت درمان با دوزهای بالای دیورتیک ها باشد، اولین دوز لیزینوپریل ممکن است موجب افت ناگهانی، عمیق و غیرقابل کنترل فشار خون و کلاپس عروقی شود. کنترل حجم آب بدن یا کاهش موقت دوز ادرارآور پیش از شروع لیزینوپریل ضروری است.

داروهای ضد دیابت شامل انسولین و داروهای خوراکی کاهنده قند

• مانند متفورمین، گلیکلازید و گلی بنکلامید
• نوع تداخل، افزایش حساسیت بافت های محیطی به انسولین و تسهیل ورود گلوکز به سلول ها است. مصرف همزمان این داروها با لیزینوپریل می تواند سبب بروز افت ناگهانی و شدید قند خون گردد. پایش مکرر قند خون به خصوص در چهارهفته ابتدای شروع درمان توصیه می شود.

مهارکننده های مسیر هدف راپامایسین در پستانداران

• نظیر اورولیموس، تمسیرولیموس و سیرولیموس
• نوع تداخل، افزایش مهار مسیرهای تخریب برادی کینین و تشدید ریسک بروز عوارض آلرژیک شدید است. مصرف همزمان این عوامل به طور معناداری احتمال وقوع آنژیوادم تنفسی را افزایش می دهد و نیاز به پایش علائم انسداد راه های هوایی دارد.

مهارکننده های دی پپتیدیل پپتیداز چهار

• نظیر سیتاگلیپتین، ویلداگلیپتین و لیناگلیپتین
• نوع تداخل، کاهش متابولیسم واسطه های عروقی و برادی کینین است که می تواند ریسک و شدت بروز آنژیوادم را بالا ببرد.

داروهای ضد چربی از دسته رزین های متصل شونده به اسیدهای صفراوی

• مانند کلستیرامین و کلستیپول
• نوع تداخل، تداخل فیزیکی در لوله گوارش است که با به دام انداختن مولکول های لیزینوپریل، زیست دستیابی و جذب گوارشی آن را به طور محسوسی کاهش می دهند. مصرف لیزینوپریل باید با فاصله زمانی حداقل دو ساعت قبل یا چهار ساعت بعد از این داروها باشد.

ترکیبات تزریقی حاوی طلا

• مانند تیوپروپوسولفونات سدیم طلا
• نوع تداخل، بروز واکنش های شبه نیتریت است. در بیمارانی که تحت درمان همزمان با طلای تزریقی و لیزینوپریل قرار دارند، علائمی چون قرمزی و گرگرفتگی شدید صورت، تهوع، سرگیجه، سردرد و افت ناگهانی فشار خون مشاهده شده است.

داروهای ضد اسید معده بر پایه آلومینیوم و منیزیم

• مانند آلومینیوم ام جی
• نوع تداخل، کاهش سرعت و میزان جذب گوارشی لیزینوپریل در مصرف همزمان است؛ بنابراین توصیه می شود بین مصرف این داروها حداقل دو ساعت فاصله زمانی رعایت شود.

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

• مانند سیکلوسپورین و تاکرولیموس
• نوع تداخل، تحریک انقباض عروقی بافت کلیه و تشدید هم افزای احتباس پتاسیم است که احتمال بروز نارسایی کلیوی و مسمومیت با پتاسیم را دوچندان می کند.

هپارین و مشتقات با وزن مولکولی پایین

• مانند انوکساپارین
• نوع تداخل، مهار سنتز آلدوسترون در قشر غده فوق کلیه توسط هپارین و تشدید اثر لیزینوپریل در احتباس پتاسیم است که می تواند به هیپرکالمی شدید ختم شود.

داروهای تقویت کننده سمپاتیک

• مانند پسودوافدرین، فنیل افرین و افدرین
• نوع تداخل، اثر فارماکودینامیک متضاد است. این داروها با انقباض عروق محیطی باعث افزایش فشار خون شده و اثرات درمانی لیزینوپریل را خنثی می کنند.

کورتیکواستروئیدها

• نظیر دگزامتازون، پردنیزولون و هیدروکورتیزون
• نوع تداخل، احتباس سدیم و آب به همراه افزایش حجم خون است که منجر به کاهش کارایی لیزینوپریل در کنترل فشار خون می شود.

تداخلات لیزینوپریل با غذا و رژیم های تغذیه ای

• مصرف غذا و وعده های پرچرب: بر خلاف برخی دیگر از داروهای این دسته، فراهمی زیستی و جذب گوارشی لیزینوپریل تحت تاثیر حضور مواد غذایی در معده یا چربی غذا قرار نمی گیرد؛ از این رو می توان دارو را بدون توجه به زمان صرف وعده های غذایی، همراه یا بدون غذا مصرف کرد.
• جانشین های نمک و غذاهای پرپتاسیم: استفاده از نمک های رژیمی کم سدیم که بر پایه پتاسیم کلرید تولید می شوند، و همچنین مصرف مقادیر بسیار زیاد مواد غذایی سرشار از پتاسیم مانند موز، پرتقال، اسفناج، آووکادو، گوجه فرنگی و حبوبات می تواند در همراهی با اثر بازدارنده لیزینوپریل بر آلدوسترون، به سرعت باعث افزایش سطح پتاسیم سرم شود. بیماران باید از مصرف خودسرانه جانشین های نمک منع شوند.
• مصرف الکل: مصرف نوشیدنی های الکلی همراه با این دارو موجب تشدید اتساع عروق خونی، گشادی بستر عروق محیطی، افت شدید فشار خون وضعیتی، سرگیجه، تاری دید و افزایش خطر سنکوپ و زمین خوردن بیمار می شود.
• فرآورده های سنتی حاوی شیرین بیان: عصاره ریشه شیرین بیان به دلیل داشتن اسید گلیسیریزیک، فعالیت آنزیم های تجزیه کننده کورتیزول را مهار می کند و باعث احتباس شدید آب و املاح سدیم و دفع پتاسیم می شود. این پدیده می تواند اثر درمانی لیزینوپریل در کاهش فشار خون را به طور کامل مهار نماید.

تداخلات لیزینوپریل در نتایج آزمایش های بالینی و پارامترهای آزمایشگاهی

• سطح پتاسیم سرم: لیزینوپریل به دلیل مهار محور رنین آنژیوتانسین، ترشح آلدوسترون را کاهش می دهد؛ در نتیجه ممکن است جواب آزمایش، هیپرکالمی خفیف تا خطرناک را به صورت کاذب یا واقعی نشان دهد.

کراتینین و اوره پلاسما: با مهار آنژیوتانسین دو و اتساع شریانچه وابران، فشار فیلتراسیون گلومرولی افت می کند؛ این امر موجب افزایش ملایم در نتایج آزمایشگاهی اوره خون و کراتینین سرم می شود که نشان دهنده تغییرات فیزیولوژیک عملکرد کلیه است.

• سطح سدیم سرم: به علت افزایش ملایم دفع آب و املاح، یا بروز سندروم ترشح نامناسب هورمون ضد ادرار در موارد نادر، ممکن است هیپوناترمی در پانل الکترولیت های بیمار گزارش شود.
• تست های خونی عملکرد کبد: در موارد نادر بروز هپاتیت یا یرقان کلستاتیک مرتبط با دارو، مقادیر آنزیم های آلانین آمینوترانسفراز، آسپارتات آمینوترانسفراز، آلکالین فسفاتاز و بیلی روبین تام در نتایج آزمایشگاهی افزایش چشمگیری نشان می دهند.
• آنالیز ادرار و دفع پروتئین: لیزینوپریل در واقعیت پروتئینوری را در بیماران دیابتی کاهش می دهد؛ با این حال ممکن است در هفته های اول درمان تغییرات گذرایی در دفع ادراری آلبومین ایجاد کند که باید از افت کارکرد واقعی کلیه تمیز داده شود.
• شمارش کامل گلبول های خون: به دلیل احتمال سرکوب بسیار نادر مغز استخوان، آزمایش خون ممکن است لوکوپنی، نوتروپنی و در موارد نادر ائوزینوفیلی را نشان دهد.
• فعالیت رنین پلاسما و سطح آنژیوتانسین: مصرف این دارو با قطع فیدبک منفی آنژیوتانسین دو بر غدد کلیوی، سبب افزایش جبرانی شدید در فعالیت رنین پلاسما می شود؛ همچنین غلظت پلاسمایی آنژیوتانسین یک افزایش و غلظت آنژیوتانسین دو و آلدوسترون کاهش می یابد که بررسی نتایج آزمایشگاهی بررسی فشار خون ثانویه را دگرگون می کند.
• آزمایش قند خون ناشتا: با افزایش حساسیت به هورمون انسولین، لیزینوپریل می تواند به کاهش مختصر قند خون در آزمایش های بیوشیمیایی بیماران مبتلا به اختلال تحمل گلوکز منجر گردد.

هشدار ها لیزینوپریل

هشدارهای بالینی و مراقبت های ویژه در تجویز داروی لیزینوپریل
پزشک معالج پیش از شروع درمان و در حین پایش دوره ای بیماران تحت درمان با لیزینوپریل، باید هشدارهای حیاتی زیر را به عنوان نکات پرخطر بالینی مد نظر قرار دهد:

خطر بروز افت شدید و ناگهانی فشار خون در دوز اول

• افت شدید فشار خون علامت دار معمولا پس از مصرف اولین دوز دارو و یا با افزایش دوز رخ می دهد. این پدیده بیشتر در بیمارانی دیده می شود که دچار کاهش شدید حجم داخل عروقی یا کمبود سدیم هستند (مانند بیمارانی که دوزهای بالای داروهای ادرار آور مصرف می کنند، رژیم غذایی به شدت کم نمک دارند، تحت دیالیز هستند و یا دچار اسهال و استفراغ طولانی مدت شده اند). در این شرایط، فشار خون به طور بحرانی وابسته به انقباض عروقی ناشی از سیستم رنین آنژیوتانسین است و مهار ناگهانی آن با لیزینوپریل می تواند منجر به کلاپس قلبی عروقی، سنکوپ و ایسکمی مغزی یا میوکارد شود. برای پیشگیری، در صورت امکان باید مصرف داروهای ادرار آور را دو تا سه روز پیش از شروع لیزینوپریل قطع کرد یا دوز اولیه لیزینوپریل را به دو و نیم تا پنج میلی گرم کاهش داد و بیمار را تا چند ساعت پس از تجویز دوز اول تحت پایش فشار خون قرار داد.

نارسایی و افت حاد عملکرد کلیه

• مهار تولید آنژیوتانسین دو باعث اتساع شریانچه خروجی کلافه های کلیه و در نتیجه افت فشار فیلتراسیون داخل گلومرولی می شود. در بیمارانی که دچار نارسایی احتقانی قلب پیشرفته، کاهش حجم خون، سن بالا، تنگی شریان های کلیوی و یا سندروم های همودینامیک وابسته به پرفیوژن کلیوی هستند، شروع لیزینوپریل می تواند باعث افزایش سریع اوره و کراتینین خون، الیگوری و نارسایی حاد کلیه شود. افزایش خفیف کراتینین تا حداکثر سی درصد بالاتر از مقدار پایه در چند هفته اول مصرف دارو قابل قبول تلقی می شود، اما در صورت افزایش بیشتر کراتینین یا بروز اولیگوری، دوز دارو باید فورا کاهش یافته و یا مصرف آن متوقف شود. اندازه گیری کراتینین سرم و فیلتراسیون گلومرولی یک تا دو هفته پس از شروع دارو یا افزایش دوز، الزامی است.

خطر بروز هیپرکالمی شدید و کشنده

• لیزینوپریل با مهار ساخت آلدوسترون، دفع کلیوی پتاسیم را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد. بروز هیپرکالمی به ویژه در بیماران دیابتی (به علت وضعیت هیپورنینمیک هیپوآلدوسترونیسم دیابتی)، افراد دارای نارسایی مزمن کلیه، بیماران مسن و بیمارانی که همزمان داروهای نگهدارنده پتاسیم (مانند اسپیرونولاکتون، اپلرنون، تریامترن، آمیلوراید)، مکمل های پتاسیم، جانشین های نمک حاوی کلرید پتاسیم و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مصرف می کنند، بسیار شایع و خطرناک است. پایش دوره ای سطح پتاسیم سرم در تمام بیماران ضروری است و در صورت افزایش پتاسیم به بیش از پنج و نیم میلی اکی والان در لیتر، باید رژیم دارویی بیمار بازبینی شود.

عارضه جانبی سرفه خشک مداوم

• بین پنج تا بیست درصد از مصرف کنندگان لیزینوپریل دچار سرفه خشک، مداوم، تیک دار و بدون خلط می شوند که معمولا در حالت درازکش بدتر می شود. این سرفه ناشی از تجمع برادی کینین و ماده پی در مجاری تنفسی است و به هیچ یک از داروهای ضدسرفه مرسوم (مانند دکسترومتورفان، کدئین یا اکسپکتورانت) پاسخ نمی دهد. تنها راه برطرف شدن این علامت، قطع مصرف لیزینوپریل است که معمولا طی یک تا چهار هفته پس از قطع دارو سرفه ها به طور کامل قطع می شوند؛ سپس در صورت لزوم می توان بیمار را به داروهای مسدودکننده گیرنده آنژیوتانسین دو تغییر داد.

خطر آسیب و نارسایی کبدی

• اگرچه لیزینوپریل متابولیسم کبدی ندارد، اما در موارد نادر، مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین با سندرومی نادر همراه بوده اند که با یرقان کلستاتیک تیپیک آغاز شده و به سرعت به سمت نکروز برق آسا و کشنده کبد پیشرفت می کند. در صورت بروز هرگونه زردی، تیرگی ادرار و یا افزایش قابل توجه آنزیم های ترانس آمیناز کبدی، مصرف لیزینوپریل باید بلافاصله و برای همیشه متوقف شود.

افت گلبول های سفید و آگرانولوسیتوز

• اگرچه این عارضه در لیزینوپریل بسیار نادرتر از کاپتوپریل است، اما مواردی از نوتروپنی شدید و آگرانولوسیتوز به ویژه در بیماران مبتلا به بیماری های خودایمنی و کلاژن واسکولار (نظیر لوپوس اریتماتوز سیستمیک یا اسکلرودرمی) که همزمان دچار نارسایی کلیوی هستند، گزارش شده است. در این بیماران باید شمارش کامل سلول های خونی به صورت دوره ای بررسی شود و به بیمار آموزش داده شود که در صورت بروز هرگونه تب، لرز یا گلودرد، فورا به پزشک مراجعه کند.

شوک و افت فشار خون حین بیهوشی عمومی و جراحی

• در بیمارانی که تحت عمل جراحی بزرگ با بیهوشی عمومی قرار می گیرند، لیزینوپریل می تواند پاسخ های جبرانی سیستم رنین آنژیوتانسین در برابر افت حجم ناشی از خونریزی و گشادی عروق را مسدود کند. این امر ممکن است منجر به افت شدید و مقاوم فشار خون حین عمل شود. در صورت عدم امکان قطع دارو پیش از جراحی، متخصص بیهوشی باید افت فشار خون را با تزریق سرم و افزایش حجم داخل عروقی، و در صورت لزوم با استفاده از تنگ کننده های عروقی غیروابسته به رنین مدیریت کند.

اوردوز و مسمومیت با لیزینوپریل: تظاهرات بالینی، ارزیابی و پروتکل درمان
مسمومیت با لیزینوپریل معمولا در اثر مصرف تصادفی دوزهای بالا، اشتباه در مصرف دارو و یا اقدامات تعمدی و خودکشی رخ می دهد:

تظاهرات بالینی و پاتوفیزیولوژی اوردوز

• افت شدید و پایدار فشار خون سیستمیک: بارزترین و خطرناک ترین تظاهر بالینی مسمومیت حاد با لیزینوپریل، شوک اتساعی ناشی از بلوک کامل آنزیم مبدل آنژیوتانسین در تمام بسترهای عروقی بدن است. افت فشار خون معمولا چهار تا شش ساعت پس از مصرف آغاز شده و به دلیل نیمه عمر پلاسمایی و اتصال بافتی دارو، ممکن است تا بیست و چهار الی چهل و هشت ساعت پایدار بماند.
• گیجی، منگی، لتارژی و کلاپس گردش خون: افت پرفیوژن مغزی منجر به سرگیجه شدید، کاهش سطح هوشیاری، تاری دید، سنکوپ و در موارد بسیار شدید، کوما می شود.
• شوک و تغییرات ضربان قلب: با وجود کاهش شدید فشار خون، به دلیل مهار اثرات تحریکی آنژیوتانسین دو بر سیستم سمپاتیک، تاکی کاردی رفلکسی چندان برجسته نیست و در بسیاری از مسمومیت های شدید، برادی کاردی نسبی یا مطلق همراه با افت فشار دیده می شود که می تواند کلاپس گردش خون را تشدید کند.
• نارسایی حاد کلیه و الیگوری: کاهش شدید پرفیوژن سیستمیک کلیه همراه با اتساع شدید شریانچه وابران، فیلتراسیون گلومرولی را متوقف کرده و می تواند به ازوتمی حاد، الیگوری و حتی آنوری کامل منجر شود.
• اختلالات الکترولیتی مرگبار: مسمومیت شدید اغلب با هیپرکالمی حاد، اسیدوز متابولیک و برهم خوردن تعادل آب و الکترولیت ها همراه است که زمینه ساز آریتمی های بطنی بدخیم و ایست قلبی می گردد.

پروتکل بالینی درمان و احیای مسمومیت اوردوز لیزینوپریل

هیچ پادزهر اختصاصی بیوشیمیایی برای خنثی سازی مستقیم مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین وجود ندارد؛ بنابراین مدیریت بالینی کاملا مبتنی بر مراقبت های حمایتی پیشرفته، احیای همودینامیک و تصفیه خون است:

• تثبیت راه هوایی و اقدامات اولیه: ارزیابی سریع و حفظ راه هوایی، تنفس و گردش خون بیمار در اولویت اول قرار دارد. پایش مداوم نوار قلب، فشار خون شریانی به صورت تهاجمی، پالس اکسی متری و اندازه گیری مکرر برون ده ادراری الزامی است.
• کاهش جذب گوارشی دارو: در صورتی که بیمار در کمتر از یک تا دو ساعت اولیه پس از مصرف دوزهای بسیار بالا و مسموم کننده مراجعه کرده باشد و سطح هوشیاری ایمنی داشته باشد، تجویز یک دوز شارژ زغال فعال خوراکی به میزان یک گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن برای جذب دارو در روده و جلوگیری از ورود بیشتر آن به گردش خون توصیه می شود. شستشوی معده تنها در صورت مصرف دوزهای عظیم تهدیدکننده حیات طی یک ساعت اول و با رعایت محافظت کامل از راه هوایی مجاز است.
• احیای تهاجمی حجم داخل عروقی (خط اول درمان افت فشار): بیمار باید فورا در وضعیت ترندلنبرگ قرار داده شود. اولین اقدام درمانی دارویی، انفوزیون سریع مایعات کریستالوئید ایزوتونیک داخل وریدی (مانند سرم سالین نرمال نه دهم درصد) برای پر کردن بستر عروقی متسع شده است. حجم سرم تزریقی باید با توجه به شرایط قلبی بیمار و وضعیت پرفیوژن بافتی با دقت پایش شود تا از ادم ریه جلوگیری گردد.
• تجویز داروهای تنگ کننده عروق و وازوپرسورها (خط دوم درمان شوک مقاوم): در صورتی که تجویز مایعات کریستالوئید نتواند فشار خون شریانی را به مقادیر ایمن (فشار خون متوسط بالای شصت و پنج میلی متر جیوه) برساند، باید فورا انفوزیون داروهای تنگ کننده عروقی از طریق یک کاتتر ورید مرکزی آغاز شود. داروی انتخابی خط اول در این شرایط نوراپی نفرین است تا اثر انقباضی مستقیم بر روی عروق محیطی اعمال کند. در صورت نیاز به داروی کمکی، وازوپریسین یک داروی بسیار ایده آل است، زیرا مسیر انقباض عروقی آن کاملا مستقل از سیستم رنین آنژیوتانسین بوده و به ویژه در شوک های اتساعی مقاوم به کاتکول آمین ها اثرگذاری بالایی دارد. در صورت دسترسی، آنژیوتانسین دو انسانی سنتتیک می تواند اثرات فیزیولوژیک دارو را به طور فارماکولوژیک خنثی سازد.
• مدیریت برادی کاردی شدید: در صورت بروز برادی کاردی علامت دار همراه با شوک، می توان از آتروپین و در موارد مقاوم از داروی دوپامین یا پیس میکر موقت استفاده کرد.
• اصلاح سریع هیپرکالمی و اسیدوز: سطح سرمی پتاسیم و گازهای خونی شریانی باید پایش سریال شوند. در صورت مشاهده تغییرات نواری ناشی از افزایش پتاسیم، گلوکونات کلسیم وریدی برای پایدارسازی غشای سلول های میوکارد، انسولین رگولار همراه با گلوکز پنجاه درصد برای انتقال پتاسیم به داخل سلول، و در صورت نیاز داروی بی کربنات سدیم باید تجویز شود.
• همودیالیز اورژانسی (روش قطعی پاکسازی دارو): لیزینوپریل به دلیل وزن مولکولی اندک، عدم اتصال به پروتئین های پلاسما و محلول بودن کامل در آب، یک داروی بسیار دیالیزپذیر است. در مواردی که مسمومیت حاد با هیپوتانسیون مقاوم به مایعات درمانی و وازوپرسورها، نارسایی حاد کلیه یا هیپرکالمی بسیار شدید و غیرقابل کنترل با درمان های دارویی همراه باشد، انجام همودیالیز اورژانسی با جریان خون بالا می تواند تا حدود پنجاه درصد از کل مقدار داروی موجود در گردش خون را ظرف چهار ساعت خارج کند و وضعیت بالینی و همودینامیک بیمار را به سرعت پایدار نماید.

توصیه های دارویی لیزینوپریل

توصیه های دارویی کاربردی جهت آموزش به بیمار
آموزش صحیح بیمار نقش کلیدی در پایبندی به درمان، پیشگیری از افت فشار خون وضعیتی و شناسایی زودهنگام عوارض بالقوه تهدیدکننده حیات دارد. پزشک یا کادر درمانی باید موارد زیر را با زبانی ساده و دقیق به بیمار منتقل کنند:

نحوه و زمان مصرف دارو

• دارو را هر روز در یک ساعت مشخص، ترجیحا در ساعات ابتدایی روز مصرف کنید تا نظم اثر دارویی در بدن حفظ شود.
• دارو را می توانید همراه با وعده های غذایی یا با معده خالی مصرف کنید، زیرا غذا اثری روی جذب آن ندارد.
• دارو را همراه با یک لیوان پر از آب میل کنید.
• در صورتی که مصرف یک نوبت را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید، مگر این که تقریبا زمان نوبت بعدی فرا رسیده باشد. در این صورت از دو برابر کردن دوز دارو به شدت خودداری نمایید.

پیشگیری از افت فشار خون وضعیتی و سرگیجه

• در ابتدای شروع مصرف یا هنگام افزایش دوز، ممکن است هنگام تغییر وضعیت از حالت خوابیده یا نشسته به حالت ایستاده دچار سرگیجه شوید؛ بنابراین به آرامی تغییر وضعیت دهید و چند لحظه لبه تخت بنشینید.
• در صورت احساس سبکی سر، فورا دراز بکشید و پاهای خود را بالاتر از سطح بدن قرار دهید تا خون رسانی به مغز بهبود یابد.
• تا زمانی که از چگونگی تاثیر دارو بر بدن خود مطمئن نشده اید، از رانندگی و کار با ماشین آلاتی که نیاز به هوشیاری کامل دارند پرهیز کنید.

هشدارها و علائم خطر نیازمند اقدام فوری پزشکی

• در صورت مشاهده هرگونه تورم ناگهانی در ناحیه صورت، لب ها، زبان، گلو یا بروز مشکل در تنفس و بلع، بلافاصله مصرف دارو را متوقف کرده و به اورژانس مراجعه کنید؛ این حالت می تواند نشانه واکنش حساسیتی شدید باشد.
• در صورت بروز سرفه های خشک مداوم و خسته کننده که زندگی روزمره را مختل می کند، از مصرف خودسرانه شربت های ضدسرفه پرهیز کرده و موضوع را به پزشک معالج اطلاع دهید.
• هرگونه درد شدید و پایدار در ناحیه شکم، همراه با تهوع یا بدون آن را فورا گزارش دهید، زیرا می تواند نشانه درگیری بافت گوارشی باشد.
• علائم زردی پوست یا سفیدی چشم و تیره شدن رنگ ادرار نیازمند قطع مصرف و بررسی فوری کارکرد کبد است.

تدابیر تغذیه ای و خودداری از تداخلات

• از مصرف خودسرانه مکمل های پتاسیم و نمک های رژیمی کم سدیم که حاوی کلرید پتاسیم هستند جدا خودداری فرمایید، زیرا خطر افزایش کشنده پتاسیم در خون وجود دارد.
• مصرف نوشیدنی های الکلی را قطع کنید یا به حداقل برسانید، زیرا الکل افت فشار خون و گیجی ناشی از دارو را تشدید می کند.
• از مصرف خودسرانه داروهای ضد درد و ضد التهاب نظیر ایبوپروفن یا ناپروکسن بدون هماهنگی با پزشک اجتناب کنید، چرا که این داروها عملکرد کلیه را ضعیف کرده و اثر ضد فشار خون را خنثی می سازند.

شرایط فیزیولوژیک ویژه

• در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، باید بلافاصله پزشک را مطلع سازید؛ این دارو در دوران بارداری برای جنین به شدت سمی و کشنده است و باید فورا جایگزین شود.
• در زمان تعریق شدید، اسهال یا استفراغ طولانی مدت، به دلیل کم آبی بدن احتمال افت ناگهانی فشار خون و آسیب کلیوی بالا می رود؛ در این مواقع مصرف مایعات را بیشتر کرده و با پزشک مشورت نمایید.

توصیه های درمانی و پروتکل های نظارتی ویژه پزشک
مدیریت درمان با لیزینوپریل نیازمند هوشیاری بالینی، پایش منظم آزمایشگاهی و تنظیم دوز اختصاصی برای هر بیمار است:

ارزیابی پایه و پایش های دوره ای پارامترهای آزمایشگاهی

• پیش از شروع درمان، سنجش الکترولیت های سرم به ویژه پتاسیم، سطح کراتینین، اوره و محاسبه میزان فیلتراسیون گلومرولی پایه الزامی است.
• یک تا دو هفته پس از شروع درمان یا هر بار افزایش دوز دارو، پانل کلیوی و الکترولیت ها را تکرار کنید.
• افزایش سطح کراتینین تا میزان سی درصد نسبت به مقدار پایه پس از شروع لیزینوپریل، به دلیل کاهش فشار داخل کلافه های کلیوی ناشی از گشادی شریانچه وابران قابل قبول است و نباید به عنوان شکست درمان یا نارسایی حاد تلقی شود، مشروط بر این که این مقدار تثبیت گردد.
• در صورتی که سطح پتاسیم سرم به بیش از پنج و نیم میلی اکی والان در لیتر برسد، یا کراتینین بیش از سی درصد افزایش مداوم نشان دهد، کاهش دوز یا قطع کامل دارو باید در دستور کار قرار گیرد.

ملاحظات مربوط به تنظیم دوز و شروع درمان

• در بیماران تحت درمان با دوزهای بالای داروهای ادرارآور، به دلیل فعال بودن سیستم رنین، خطر افت شدید فشار خون با اولین دوز وجود دارد. توصیه می شود دو تا سه روز پیش از شروع لیزینوپریل، در صورت امکان داروی ادرارآور قطع شده یا دوز آن تعدیل گردد.
• در بیماران با اختلال عملکرد کلیوی، دوز اولیه دارو باید بر اساس کلیرانس کراتینین تنظیم شود. برای کلیرانس بین ده تا سی میلی لیتر در دقیقه، دوز آغازین دو و نیم تا پنج میلی گرم در روز، و برای مقادیر کمتر از ده میلی لیتر در دقیقه، دوز دو و نیم میلی گرم در روز تحت پایش بسیار دقیق توصیه می شود.
• افزایش دوز دارو برای کنترل پرفشاری خون باید با فواصل زمانی حداقل یک تا دو هفته انجام شود تا اثرات فیزیولوژیک دارو به تعادل برسد.

مدیریت در شرایط بالینی خاص

• در نارسایی قلبی و پس از سکته قلبی حاد، درمان باید ظرف بیست و چهار ساعت اول پس از پایدار شدن وضعیت همودینامیک با دوز کم آغاز شود، مشروط بر این که فشار خون سیستولیک کمتر از صد میلی متر جیوه نباشد.
• در موارد تنگی دوطرفه شریان کلیه یا تنگی شریان کلیه در تک کلیه فعال، استفاده از لیزینوپریل به علت خطر بروز نارسایی کلیوی حاد ناشی از افت ناگهانی جریان خون بافت فیلترکننده ممنوعیت نسبی یا مطلق دارد.
• در جمعیت های نژادی با زمینه ژنتیکی تیره پوست، پاسخ دهی کاهنده فشار خون به تک درمانی با مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین کمتر بوده و ریسک بروز آنژیوادم به طور چشمگیری بالاتر است؛ در این افراد افزودن یک داروی ادرارآور یا مسدودکننده کانال کلسیم به برنامه درمانی توصیه می شود.

اقدامات پیشگیرانه و مدیریت خطرات بحرانی

• مصرف همزمان با مهارکننده های نپری لیزین به دلیل ریسک بسیار بالای آنژیوادم مرگبار ممنوع است و رعایت فاصله زمانی شستشوی حداقل سی و شش ساعته پیش از تعویض این دو دسته دارویی الزامی است.
• انسداد دوگانه سیستم رنین آنژیوتانسین آلدوسترون با استفاده همزمان از لیزینوپریل و مسدودکننده های گیرنده آنژیوتانسین یا مهارکننده های رنین، به دلیل افزایش چشمگیر حوادث نامطلوب کلیوی و هیپوتانسیون بدون ایجاد سودمندی بالینی اثبات شده، مردود است.
• در صورت بروز آنژیوادم، دارو باید برای همیشه قطع شود و سابقه آن در پرونده بیمار ثبت گردد. تزریق فوری اپی نفرین زیرجلدی، برقراری راه هوایی مطمئن و تجویز آنتی هیستامین و کورتیکواستروئید اقدامات نجات بخش اولیه هستند.
• پیش از اعمال جراحی بزرگ و بیهوشی عمومی، به دلیل احتمال تداخل با داروهای بیهوشی و بروز افت غیرقابل بازگشت فشار خون ناشی از مهار جبرانی آنژیوتانسین، وضعیت دریافت دارو و مدیریت مایعات بیمار باید به دقت توسط تیم درمان بازنگری شود.