آمفوتریسین بی یک داروی ضدقارچ قوی است که برای درمان بعضی عفونتهای قارچی شدید استفاده میشود. این دارو معمولاً زمانی مطرح میشود که عفونت قارچی جدی است، به بخشهای مهم بدن رسیده یا با داروهای سادهتر قابل کنترل نیست.
آمفوتریسین بی بیشتر در بیمارستان و با نظر پزشک مصرف میشود، چون هم اثر قوی دارد و هم نیاز به مراقبت، آزمایش و پایش وضعیت بدن دارد.
آمپول آمفوتریسین بی معمولاً برای عفونتهای قارچی شدید و گسترده بهکار میرود. این شکل دارویی از راه وریدی (تزریق دارو داخل رگ) داده میشود تا دارو وارد خون شود و به محل عفونت برسد.
مصرف این آمپول معمولاً خودسرانه نیست و باید در محیط درمانی یا تحت نظارت دقیق انجام شود.
این دارو ممکن است برای بیمارانی استفاده شود که دچار عفونت قارچی شدید هستند یا سیستم ایمنی (قدرت دفاعی بدن در برابر بیماریها) ضعیفتری دارند. بیماران بستری، بیماران مبتلا به بعضی بیماریهای خونی، بیماران پیوندی و برخی افراد تحت درمانهای سنگین ممکن است بیشتر در معرض چنین عفونتهایی باشند.
آمفوتریسین بی برای درمان بعضی عفونتهای قارچی مهم و شدید استفاده میشود. منظور از عفونت قارچی، رشد قارچهای بیماریزا در بدن است؛ این حالت میتواند پوست و مخاط را درگیر کند، اما در موارد شدید ممکن است به خون، ریه، مغز یا اندامهای داخلی برسد.
قارچ خون به معنی ورود قارچ به جریان خون است. این وضعیت میتواند جدی باشد و معمولاً نیاز به درمان بیمارستانی دارد. آمفوتریسین بی در برخی موارد برای کنترل عفونت قارچی خون بهکار میرود.
برخی عفونتهای قارچی میتوانند ریه را درگیر کنند و باعث تب، سرفه، تنگی نفس یا بدتر شدن حال عمومی شوند. آمفوتریسین بی در بعضی موارد عفونت قارچی ریه، بهویژه در عفونتهای شدید، استفاده میشود.
مننژیت قارچی (عفونت قارچی پردههای اطراف مغز و نخاع) یک بیماری جدی است. در برخی انواع این بیماری، آمفوتریسین بی میتواند بخشی از درمان باشد و معمولاً همراه با بررسی دقیق بیمار انجام میشود.
لیشمانیوز (بیماری انگلی منتقلشونده از طریق نیش پشه خاکی) در بعضی شکلهای شدید یا داخلی ممکن است با آمفوتریسین بی، بهویژه نوع لیپوزومال (فرمی که دارو داخل ذرات چربی بسیار ریز قرار دارد)، درمان شود.
آمفوتریسین بی به بخش مهمی از دیواره سلولی قارچ میچسبد و باعث آسیب دیدن آن میشود. وقتی دیواره قارچ آسیب ببیند، قارچ نمیتواند بهخوبی زنده بماند و رشد آن کم یا متوقف میشود.
در عفونتهای شدید، دارو باید به مقدار کافی وارد خون شود و به بافتهای درگیر برسد. به همین دلیل، آمفوتریسین بی در بسیاری از موارد بهصورت تزریقی استفاده میشود تا اثر آن سریعتر و قابل کنترلتر باشد.
آمفوتریسین بی لیپوزومال فرمی از دارو است که در آن ماده دارویی داخل ذرات چربی بسیار ریز قرار میگیرد. این نوع دارو برای کاهش برخی عوارض، بهویژه عوارض کلیوی، طراحی شده است؛ با این حال همچنان نیاز به پایش پزشکی دارد.
آمفوتریسین بی دئوکسی کولات (فرم قدیمیتر و معمولی آمفوتریسین بی تزریقی) یکی از شکلهای شناختهشده این دارو است. این نوع دارو مؤثر است، اما نسبت به نوع لیپوزومال معمولاً احتمال بیشتری برای ایجاد عوارض کلیوی و واکنش هنگام تزریق دارد.
آمپول آمفوتریسین بی لیپوزومال برای برخی عفونتهای قارچی شدید و بعضی موارد لیشمانیوز استفاده میشود. این دارو نیز باید طبق نظر پزشک و با توجه به وزن، نوع بیماری، شدت عفونت و وضعیت کلیه و کبد مصرف شود.
آمفوتریسین بی بیشتر با شکل تزریقی شناخته میشود. در برخی منابع و فرآوردهها، شکلهای موضعی یا ترکیبی برای مصرف محدود مطرح شدهاند، اما درمان عفونتهای شدید قارچی معمولاً با شکل تزریقی انجام میشود.
تفاوت اصلی در روش ساخته شدن دارو و میزان تحمل بدن است. نوع لیپوزومال معمولاً برای کاهش آسیب به کلیه و کاهش بعضی واکنشهای هنگام تزریق طراحی شده است. نوع معمولی یا دئوکسی کولات هم اثر ضدقارچ دارد، اما ممکن است برای برخی بیماران عوارض بیشتری ایجاد کند.
انتخاب بین این دو نوع به شدت عفونت، وضعیت کلیه، سن بیمار، بیماریهای زمینهای و امکانات درمانی بستگی دارد. این انتخاب باید توسط پزشک انجام شود و بیمار نباید نوع دارو را خودسرانه تغییر دهد.
در بسیاری از موارد، نوع لیپوزومال از نظر کلیوی بهتر تحمل میشود، اما بدون عارضه نیست. تب، لرز، تهوع، تغییر آزمایشهای کلیه و تغییر املاح خون همچنان ممکن است رخ دهد.
آمفوتریسین بی معمولاً بهصورت تزریق وریدی استفاده میشود. مقدار دارو، فاصله تزریق و مدت درمان برای همه افراد یکسان نیست و بر اساس نوع عفونت، وزن، وضعیت کلیه و پاسخ بدن تعیین میشود.
تزریق این دارو باید آهسته و کنترلشده انجام شود. تزریق سریع یا آمادهسازی نادرست میتواند احتمال عوارض را بیشتر کند. به همین دلیل، آمادهسازی و تزریق آن معمولاً توسط کادر درمان انجام میشود.
دارو پس از آمادهسازی در سرم مناسب حل یا رقیق میشود و از راه رگ وارد بدن میشود. در طول تزریق، فشار خون، حال عمومی، تب، لرز و علائم حساسیت بررسی میشوند.
انفوزیون (تزریق آهسته دارو از طریق سرم) آمفوتریسین بی معمولاً زمانبر است و بسته به نوع فرآورده و دستور پزشک میتواند متفاوت باشد. هدف از تزریق آهسته، کاهش احتمال واکنشهایی مثل لرز، تب، افت فشار یا احساس بدحالی است.
دوز آمفوتریسین بی برای همه افراد ثابت نیست. پزشک مقدار دارو را بر اساس وزن، نوع عفونت، شدت بیماری، عملکرد کلیه، نوع آمفوتریسین بی و پاسخ بیمار تعیین میکند.
مدت مصرف به نوع بیماری بستگی دارد. بعضی درمانها کوتاهتر هستند و بعضی عفونتهای عمیق یا شدید ممکن است به دوره طولانیتری نیاز داشته باشند. قطع زودهنگام دارو میتواند باعث ناقص ماندن درمان شود.
مدت درمان با توجه به محل عفونت، شدت بیماری، نتیجه آزمایشها و بهتر شدن علائم تعیین میشود. در بسیاری از بیماران، پزشک در طول درمان آزمایشهای خون و وضعیت کلیه را بررسی میکند.
زمان بهتر شدن علائم در همه افراد یکسان نیست. برخی علائم ممکن است طی چند روز بهتر شوند، اما کنترل کامل عفونتهای قارچی شدید میتواند زمان بیشتری ببرد.
رقیق کردن آمفوتریسین بی باید با روش درست و طبق دستور فرآورده انجام شود. اشتباه در رقیقسازی میتواند باعث کاهش اثر دارو یا افزایش عوارض شود.
حلال و سرم مناسب به نوع فرآورده بستگی دارد. در بسیاری از فرآوردههای آمفوتریسین بی، استفاده از سرم نمکی معمولی مناسب نیست و ممکن است مشکل ایجاد کند. آمادهسازی باید توسط فرد آموزشدیده انجام شود.
در بسیاری از موارد، آمفوتریسین بی با سرم دکستروز (سرم قندی) رقیق میشود، اما نوع دقیق سرم باید با دستور همان فرآورده و نظر کادر درمان هماهنگ باشد.
آمفوتریسین بی پس از آمادهسازی معمولاً در سرم مناسب وارد بدن میشود. این کار برای تزریق آهستهتر و کاهش تحریک رگ یا واکنشهای ناگهانی انجام میشود.
پیش از تزریق، معمولاً وضعیت کلیه، فشار خون، حال عمومی، سابقه حساسیت دارویی و برخی آزمایشهای خون بررسی میشود. این بررسیها کمک میکند احتمال عوارض کمتر شود.
بعد از تزریق، بروز تب، لرز، تنگی نفس، کهیر، ورم صورت، افت فشار، کاهش ادرار یا ضعف شدید باید جدی گرفته شود. این علائم ممکن است نیاز به بررسی فوری داشته باشند.
ناشتا بودن معمولاً شرط اصلی مصرف آمفوتریسین بی نیست. با این حال، در بیماران بستری ممکن است به دلیل شرایط درمانی، آزمایشها یا داروهای همراه، زمان غذا خوردن و تزریق توسط تیم درمان تنظیم شود.
آمفوتریسین بی میتواند عوارضی ایجاد کند، بهویژه هنگام تزریق یا در طول دوره درمان. شایعترین عوارض شامل موارد زیر است:
تب و لرز از عوارض شناختهشده آمفوتریسین بی است و ممکن است هنگام تزریق یا کمی بعد از آن رخ دهد. تیم درمان گاهی برای کاهش این واکنشها داروهای کمکی تجویز میکند.
تهوع و استفراغ ممکن است در بعضی بیماران دیده شود. اگر شدید باشد، باعث کمآبی بدن و بدتر شدن حال بیمار میشود و باید به پزشک یا پرستار اطلاع داده شود.
سردرد، بدندرد و درد عضلانی میتواند بخشی از واکنش بدن به دارو باشد. اگر درد شدید، طولانی یا همراه با علائم دیگر باشد، نیاز به بررسی دارد.
یکی از مهمترین نگرانیها در مصرف آمفوتریسین بی، اثر آن بر کلیه است. این دارو میتواند باعث بالا رفتن کراتینین (عدد آزمایش خون برای بررسی عملکرد کلیه) یا کاهش ادرار شود. به همین دلیل آزمایشهای دورهای لازم است.
آمفوتریسین بی ممکن است از راه کاهش پتاسیم یا منیزیم، روی ضربان قلب اثر بگذارد. در بعضی افراد ممکن است آریتمی (نامنظم شدن ضربان قلب)، تپش قلب یا ضعف شدید رخ دهد.
افت فشار هنگام تزریق ممکن است باعث سرگیجه، ضعف، تعریق، تاری دید یا بیحالی شود. این حالت باید به کادر درمان اطلاع داده شود.
واکنش حین انفوزیون میتواند با تب، لرز، تنگی نفس، درد قفسه سینه، افت فشار، تهوع یا احساس ناخوشی همراه باشد. تزریق آهسته و پایش بیمار به کاهش این خطر کمک میکند.
واکنش آلرژیک (حساسیت شدید بدن به دارو) ممکن است با کهیر، خارش، ورم لب یا صورت، خسخس سینه، تنگی نفس، احساس فشار در گلو یا افت فشار همراه باشد. این علائم باید فوری به کادر درمان اطلاع داده شوند، چون ممکن است نیاز به توقف تزریق و درمان سریع داشته باشند.
اگر بیمار دچار کاهش ادرار، ضعف شدید، تپش قلب، غش، تنگی نفس، درد قفسه سینه، تورم صورت، گیجی، تشنج، تب شدید یا لرز غیرقابل کنترل شود، باید فوراً بررسی پزشکی انجام شود. این علائم میتوانند نشانه عارضه مهم دارویی یا پیشرفت عفونت باشند.
کلیه یکی از مهمترین اندامهایی است که هنگام مصرف آمفوتریسین بی باید پایش شود. این دارو میتواند عملکرد کلیه را تحت تأثیر قرار دهد و باعث افزایش کراتینین یا کاهش توان کلیه در تنظیم آب و املاح بدن شود.
به همین دلیل، در طول درمان معمولاً آزمایش خون، میزان ادرار و وضعیت آب بدن بررسی میشود. در برخی بیماران ممکن است پزشک نوع لیپوزومال را ترجیح دهد یا دوز و فاصله مصرف را تغییر دهد.
کراتینین عددی در آزمایش خون است که به بررسی عملکرد کلیه کمک میکند. بالا رفتن کراتینین در زمان مصرف آمفوتریسین بی میتواند نشانه فشار دارو بر کلیه باشد و نیاز به ارزیابی پزشک دارد.
آمفوتریسین بی میتواند باعث کاهش پتاسیم خون شود. پتاسیم برای کار طبیعی عضلات و قلب لازم است. کاهش آن ممکن است باعث ضعف، گرفتگی عضلات، بیحالی، تپش قلب یا نامنظم شدن ضربان قلب شود.
کاهش منیزیم نیز از تغییرات مهمی است که ممکن است در طول درمان رخ دهد. منیزیم پایین میتواند ضعف، لرزش، گرفتگی عضلات و اختلال ضربان قلب ایجاد کند و گاهی همراه با کاهش پتاسیم دیده میشود.
مصرف پتاسیم یا منیزیم فقط باید با نظر پزشک انجام شود. در بعضی بیماران، مکمل یا تزریق املاح لازم میشود، اما مقدار آن باید بر اساس آزمایش خون و وضعیت کلیه تعیین شود.
تب ممکن است به دلیل خود عفونت قارچی یا بهعنوان واکنش بدن به تزریق آمفوتریسین بی ایجاد شود. تشخیص علت تب با پزشک است و معمولاً با بررسی زمان بروز تب، علائم همراه و نتایج آزمایش انجام میشود.
لرز هنگام تزریق یا بعد از آن یکی از واکنشهای شناختهشده این دارو است. اگر لرز شدید، طولانی یا همراه با افت فشار، تنگی نفس یا درد قفسه سینه باشد، باید فوری اطلاع داده شود.
تنگی نفس میتواند نشانه حساسیت، واکنش حین تزریق، مشکل ریوی یا شدت بیماری زمینهای باشد. این علامت باید جدی گرفته شود و بیمار نباید آن را عادی فرض کند.
تپش قلب ممکن است به دلیل کاهش پتاسیم یا منیزیم، تب، افت فشار، اضطراب یا واکنش دارویی رخ دهد. اگر تپش قلب شدید، همراه با سرگیجه یا درد قفسه سینه باشد، نیاز به بررسی فوری دارد.
اسهال در بعضی بیماران ممکن است رخ دهد، اما همیشه مستقیماً به آمفوتریسین بی مربوط نیست. عفونت، داروهای همراه، آنتیبیوتیکها یا وضعیت عمومی بیمار نیز میتوانند نقش داشته باشند.
کاهش ادرار در طول درمان با آمفوتریسین بی مهم است، چون میتواند نشانه کمآبی بدن یا آسیب کلیوی باشد. این علامت باید سریع به پزشک یا پرستار گزارش شود.
ریزش مو از عوارض شایع و اصلی آمفوتریسین بی محسوب نمیشود. اگر ریزش مو در دوره بیماری رخ دهد، ممکن است به علت بیماری شدید، سوءتغذیه، استرس جسمی، داروهای دیگر یا شرایط زمینهای باشد.
آمفوتریسین بی میتواند با برخی داروها تداخل داشته باشد، بهخصوص داروهایی که روی کلیه، پتاسیم، منیزیم یا ضربان قلب اثر میگذارند. پزشک باید از همه داروهای مصرفی بیمار، حتی مکملها و داروهای گیاهی، اطلاع داشته باشد.
مصرف همزمان آمفوتریسین بی با داروهایی که میتوانند به کلیه فشار وارد کنند، ممکن است خطر آسیب کلیوی را بیشتر کند. نمونههایی از این داروها شامل برخی آنتیبیوتیکها، داروهای پیوند، داروهای شیمیدرمانی و بعضی داروهای ضدویروس هستند.
جنتامایسین و آمیکاسین از آنتیبیوتیکهایی هستند که ممکن است روی کلیه اثر بگذارند. مصرف همزمان آنها با آمفوتریسین بی باید با احتیاط و پایش دقیق انجام شود.
سیکلوسپورین و تاکرولیموس داروهایی هستند که در برخی بیماران پیوندی یا بیماران با مشکلات ایمنی مصرف میشوند. این داروها نیز میتوانند کلیه را تحت تأثیر قرار دهند و مصرف همزمان با آمفوتریسین بی نیاز به مراقبت بیشتر دارد.
فوروزماید داروی ادرارآور است و میتواند باعث کاهش پتاسیم شود. مصرف همزمان آن با آمفوتریسین بی ممکن است خطر افت پتاسیم و مشکلات قلبی را افزایش دهد.
دیگوکسین دارویی برای بعضی مشکلات قلبی است. کاهش پتاسیم ناشی از آمفوتریسین بی میتواند احتمال مسمومیت یا عوارض دیگوکسین را بیشتر کند، بنابراین پایش پتاسیم و علائم قلبی اهمیت دارد.
کورتونها مانند پردنیزولون یا دگزامتازون ممکن است باعث کاهش پتاسیم شوند یا سیستم ایمنی را تغییر دهند. مصرف همزمان آنها با آمفوتریسین بی باید با نظر پزشک و بر اساس شرایط بیمار انجام شود.
وارفارین داروی رقیقکننده خون است. اگر بیمار وارفارین مصرف میکند، باید پزشک را مطلع کند، چون بیماری شدید، داروهای همراه و تغییر وضعیت بدن میتوانند روی کنترل انعقاد خون اثر بگذارند.
در برخی بیماران، پزشک ممکن است آمفوتریسین بی را همراه یا قبل از داروهای ضدقارچ دیگر تجویز کند. این تصمیم به نوع قارچ، شدت عفونت و پاسخ بیمار بستگی دارد و نباید خودسرانه تغییر داده شود.
مصرف آمفوتریسین بی در بارداری فقط زمانی انجام میشود که پزشک تشخیص دهد درمان عفونت برای مادر ضروری است و سود دارو از خطر احتمالی آن بیشتر است. عفونت قارچی شدید در بارداری میتواند برای مادر و جنین خطرناک باشد، بنابراین تصمیمگیری باید تخصصی باشد.
در زنان باردار، نوع عفونت، سن بارداری، وضعیت کلیه، تب، فشار خون و داروهای همراه بررسی میشود. بیمار باید از مصرف خودسرانه هر داروی ضدقارچ در بارداری پرهیز کند.
اطلاعات قطعی و یکسان درباره عبور آمفوتریسین بی به شیر مادر محدود است. اگر مادر شیرده نیاز به درمان با این دارو داشته باشد، پزشک بر اساس شدت بیماری، سن نوزاد و نوع درمان درباره ادامه یا توقف شیردهی تصمیم میگیرد.
آمفوتریسین بی ممکن است در کودکان برای بعضی عفونتهای قارچی شدید استفاده شود، اما دوز آن باید با دقت و معمولاً بر اساس وزن کودک تعیین شود. پایش کلیه، املاح خون و علائم تزریق در کودکان اهمیت زیادی دارد.
در نوزادان، بهویژه نوزادان بستری یا نارس، عفونت قارچی میتواند جدی باشد. استفاده از آمفوتریسین بی در این گروه باید با دقت بالا و تحت نظر پزشک متخصص انجام شود.
سالمندان ممکن است بیشتر در معرض عوارض کلیوی، افت فشار، کمآبی و تداخل دارویی باشند. اگر سالمند داروهای قلبی، ادرارآور یا داروهای کلیوی مصرف میکند، پزشک باید از آنها مطلع باشد.
در بیماران کلیوی، مصرف آمفوتریسین بی نیاز به احتیاط ویژه دارد. پزشک ممکن است نوع دارو، دوز، فاصله مصرف یا داروهای همراه را تغییر دهد و آزمایشها را با فاصله کمتر بررسی کند.
اگرچه نگرانی اصلی آمفوتریسین بی معمولاً کلیه است، بیماران کبدی نیز باید از نظر وضعیت عمومی، داروهای همزمان و آزمایشهای لازم بررسی شوند.
در بیماران دیالیزی، زمانبندی دارو، وضعیت آب بدن، پتاسیم، منیزیم و داروهای همراه اهمیت دارد. مصرف این دارو در چنین شرایطی باید کاملاً تحت نظر تیم درمان باشد.
بیماران دارای نقص ایمنی ممکن است بیشتر در معرض عفونتهای قارچی شدید باشند. آمفوتریسین بی در برخی از این بیماران نقش مهمی در درمان دارد، اما باید همراه با پایش دقیق و بررسی پاسخ درمانی مصرف شود.
آمفوتریسین بی در دامپزشکی نیز ممکن است برای برخی عفونتهای قارچی حیوانات استفاده شود. نوع مصرف، دوز و خطرات آن در حیوانات با انسان متفاوت است و باید فقط توسط دامپزشک تعیین شود.
استفاده از داروی انسانی برای حیوانات بدون نظر دامپزشک خطرناک است. دوز، رقیقسازی، راه مصرف و تحمل دارو در حیوانات میتواند متفاوت باشد و مصرف اشتباه ممکن است باعث آسیب جدی شود.
اثر دارو از نظر مهار قارچ پس از رسیدن مقدار کافی دارو به بدن شروع میشود، اما بهتر شدن علائم ممکن است چند روز یا بیشتر طول بکشد. سرعت پاسخ به نوع عفونت، شدت بیماری و وضعیت ایمنی بیمار بستگی دارد.
مدت اثر و فاصله مصرف بر اساس نوع فرآورده، دوز و شرایط بیمار تعیین میشود. بیمار نباید بر اساس حس بهتر شدن یا بدتر شدن، زمان تزریق را خودسرانه تغییر دهد.
درمان عفونتهای قارچی شدید معمولاً به زمان نیاز دارد. حتی اگر تب یا علائم بیمار کمتر شود، ممکن است لازم باشد درمان طبق برنامه پزشک ادامه پیدا کند تا عفونت کاملتر کنترل شود.
در طول درمان با آمفوتریسین بی، پزشک ممکن است چند آزمایش را بهطور منظم درخواست کند تا اثر دارو و احتمال عوارض بررسی شود.
آزمایش کلیه یکی از مهمترین بخشهای پایش درمان است. اگر عدد کراتینین بالا برود یا ادرار کم شود، پزشک ممکن است درمان را بازبینی کند.
پتاسیم و منیزیم باید در بسیاری از بیماران بررسی شوند، چون کاهش این املاح میتواند باعث ضعف، گرفتگی عضلات و مشکلات قلبی شود.
در برخی بیماران، مصرف طولانیتر آمفوتریسین بی ممکن است با کمخونی همراه شود. بررسی شمارش سلولهای خونی میتواند به تشخیص زودتر این مشکل کمک کند.
شرایط نگهداری آمفوتریسین بی به نوع فرآورده و دستور روی بستهبندی بستگی دارد. بعضی فرآوردهها ممکن است نیاز به نگهداری در شرایط خاص دمایی یا دور از نور داشته باشند.
یخچالی بودن یا نبودن آمفوتریسین بی را باید از روی برچسب همان محصول، بروشور دارو یا دستور داروخانه بررسی کرد. همه فرآوردهها الزاماً شرایط نگهداری یکسان ندارند.
پس از آمادهسازی، مدت قابل استفاده بودن دارو به نوع فرآورده، روش رقیقسازی و شرایط نگهداری بستگی دارد. محلول آمادهشده باید طبق دستور داروساز یا کادر درمان مصرف یا دور ریخته شود.
جایگزین آمفوتریسین بی به نوع قارچ، محل عفونت، شدت بیماری و وضعیت بیمار بستگی دارد. هیچ جایگزین ثابتی برای همه بیماران وجود ندارد.
فلوکونازول یک داروی ضدقارچ دیگر است که برای برخی عفونتها استفاده میشود، اما برای همه عفونتهای شدید جایگزین آمفوتریسین بی نیست. انتخاب بین این داروها باید بر اساس تشخیص پزشک و نوع قارچ انجام شود.
وریکونازول برای برخی عفونتهای قارچی خاص کاربرد دارد. در بعضی بیماریها ممکن است مناسبتر باشد و در بعضی موارد آمفوتریسین بی ترجیح داده شود.
کسپوفانجین از گروه دیگری از داروهای ضدقارچ است و در برخی عفونتهای قارچی استفاده میشود. انتخاب آن به نوع عفونت، وضعیت بیمار و پاسخ به درمان بستگی دارد.
تعویض آمفوتریسین بی با داروی دیگر فقط باید با نظر پزشک انجام شود. تغییر خودسرانه دارو میتواند باعث بدتر شدن عفونت یا مقاوم شدن درمان شود.
این نامها معمولاً به یک داروی ضدقارچ با نام Amphotericin B اشاره دارند. در جستجوهای فارسی ممکن است شکلهای مختلف نوشتاری مانند آمفوتریسین بی، آمفوتریسین ب، امفوتریسین بی و آمفوتریسین B دیده شود.
آمفوتریسین b همان آمفوتریسین بی است و حرف B بخشی از نام دارو محسوب میشود. این دارو با ویتامینهای گروه B ارتباطی ندارد و یک داروی ضدقارچ است.
آمفوتریسین بی ممکن است با برندها و نامهای تجاری مختلف تولید شود. ترکیب، نوع فرآورده، کشور سازنده و شرایط نگهداری هر محصول باید از روی بستهبندی، بروشور یا سامانههای رسمی دارویی بررسی شود.
ایرانی یا خارجی بودن آمفوتریسین بی به برند، شرکت سازنده و مجوز همان فرآورده بستگی دارد. از روی نام عمومی دارو نمیتوان کشور سازنده را بهطور قطعی مشخص کرد.
بعضی بیماران گزارش میکنند که هنگام تزریق یا کمی بعد از آن دچار تب و لرز شدهاند. این تجربه نسبتاً شناختهشده است، اما شدت آن در افراد مختلف فرق میکند و باید به کادر درمان اطلاع داده شود.
تهوع، بیحالی و ضعف ممکن است در طول درمان دیده شود. گاهی این علائم به دارو مربوط است و گاهی به عفونت شدید یا داروهای همراه ارتباط دارد.
برخی بیماران در طول درمان با افزایش کراتینین یا تغییر املاح خون روبهرو میشوند. به همین دلیل آزمایشهای منظم بخش مهمی از درمان با آمفوتریسین بی است.
تجربه هر بیمار به نوع عفونت، شدت بیماری، نوع آمفوتریسین بی، دوز، سن، وضعیت کلیه، داروهای همزمان و شرایط ایمنی بدن بستگی دارد. بنابراین تجربه یک بیمار نباید مبنای تصمیمگیری برای بیمار دیگر باشد.
آمفوتریسین بی یک داروی ضدقارچ قوی است که بیشتر برای درمان عفونتهای قارچی شدید و جدی استفاده میشود.
این دارو برای برخی عفونتهای قارچی شدید مانند قارچ خون، قارچ ریه، مننژیت قارچی و بعضی موارد لیشمانیوز بهکار میرود.
آمپول آمفوتریسین بی معمولاً بهصورت انفوزیون وریدی و آهسته تزریق میشود و باید توسط کادر درمان آماده و تجویز شود.
حلال و سرم مناسب به نوع فرآورده بستگی دارد. در بسیاری از موارد از سرم دکستروز استفاده میشود، اما آمادهسازی باید طبق دستور همان محصول انجام شود.
در بسیاری از فرآوردهها، سرم نمکی برای آمفوتریسین بی مناسب نیست. انتخاب سرم باید بر اساس بروشور دارو و نظر کادر درمان باشد.
تب، لرز، تهوع، سردرد، درد عضلانی، افت فشار، آسیب کلیوی، کاهش پتاسیم و کاهش منیزیم از عوارض مهم آمفوتریسین بی هستند.
این دارو میتواند به کلیه فشار وارد کند و در برخی بیماران باعث اختلال عملکرد کلیه شود. به همین دلیل آزمایش کلیه در طول درمان ضروری است.
بله، آمفوتریسین بی میتواند باعث کاهش پتاسیم خون شود. این موضوع ممکن است با ضعف، گرفتگی عضلات یا تپش قلب همراه باشد.
تب و لرز از واکنشهای شناختهشده این دارو است، اما اگر شدید، طولانی یا همراه با افت فشار و تنگی نفس باشد، باید فوری بررسی شود.
زمان اثر در همه بیماران یکسان نیست. برخی علائم ممکن است طی چند روز بهتر شوند، اما درمان کامل عفونتهای قارچی شدید ممکن است طولانیتر باشد.
مصرف آن در بارداری فقط با تشخیص پزشک و زمانی انجام میشود که درمان عفونت برای مادر ضروری باشد.
تصمیم درباره مصرف آمفوتریسین بی در شیردهی باید توسط پزشک و با توجه به شرایط مادر، نوزاد و شدت بیماری گرفته شود.
نوع لیپوزومال برای کاهش برخی عوارض، بهویژه عوارض کلیوی، طراحی شده است؛ اما همچنان نیاز به پایش و مصرف تحت نظر پزشک دارد.
آمفوتریسین بی داروی مهم و قوی است و میتواند عوارض جدی داشته باشد، اما در عفونتهای قارچی شدید ممکن است درمان ضروری و نجاتدهنده باشد.
خیر. آمفوتریسین بی نباید خودسرانه مصرف شود، چون نیاز به دوز دقیق، آمادهسازی درست، تزریق کنترلشده و پایش آزمایشگاهی دارد.
موارد مصرف تایید شده داروی آمفوتریسین بی
این دارو یک عامل ضد قارچ وسیع الطیف است که منحصرا برای درمان عفونت های قارچی پیشرونده، تهاجمی و تهدید کننده حیات کاربرد دارد. پزشکان باید توجه داشته باشند که این دارو برای درمان عفونت های قارچی غیر مهاجم بالینی مانند برفک دهان یا عفونت های سطحی واژن مناسب نیست.
آمفوتریسین بی یک داروی ضد قارچ قدرتمند از دسته پلی ین ها است که عملکرد اصلی آن از طریق ایجاد اختلال شدید در ساختار غشای سلولی قارچ اعمال می شود. مکانیسم های دقیق عملکرد این دارو به شرح زیر است:
موارد منع مصرف و احتیاط در بیماری ها
هشدار های بالینی داروی آمفوتریسین بی
توصیه های دارویی جهت آموزش به بیمار
پزشک معالج موظف است پیش از شروع درمان و در طول دوره بستری یا دریافت دارو، موارد زیر را به بیمار یا همراهان وی آموزش دهد:
برای دسترسی به اطلاعات تخصصی و جامع در زمینه مقدارمصرف، فارماکولوژی،تداخلات دارویی و راهنماییهای کلینیکی،از وبسایت Medscape استفاده کنید.
Drugs.comبرای بررسی دقیق دوزها،عوارض جانبی،هشدارها و جزئیات کاربرد داروها،میتوانید به وبسایت Drugs.com مراجعه کنید.
قابل استفاده در بارداری: با مطالعات حیوانی شواهدی دال بر خطرناک بودن این دارو مشاهده نشده است. مطالعات انسانی به اندازه کافی در دست نیست
| کد ژنریک | نام شکل دارویی | پرخطر | دما | حیاتی | برچسب هشدار بالا |
|---|---|---|---|---|---|
| 09765 |
ویال آمفوتریسین-بی |
|
|||
| 00079 |
ویال آمفوتریسین-بی |
|
|||
| 17094 |
ویال آمفوتریسین-بی لیپوزومال |
|
|||
| 22891 |
برای عفونت چشم تجویز شده پنج د عدد در یک سرم قندی به مدت سه ساعت ولی موقع تزریق دربیمارستار مدت دوساعت تمام میشود چه اشکالی دارد
هنگام انفوزیون آن باید باتل حاوی دارو پوشیده شود و دارو از تابش نور محافظت شود به ازای هر 10mg دارو باید با 10mg سرم DW5% رقیق شود وطی ۴ تا ۶ ساعت انفوزیون شود وست انفوزیون بعد از تزریق اوت شود
قرصامفوتریسین بی برای مصرف دوهفته
نیازمند آمفوتریسین بی فقط ایرلندی هستم لطفا یاری نمایید
سلام وقتتون بخیر ببخشید امپول امفوتریسین B برای قارچ های موضعی پوستی کاربرد نداره؟
دکتر ژیلا سادات صدری - رزیدنت اعصاب و روان (1399/2/9)
سلام برای عفونتهای قارچی شدید استفاده میشه برای مشکلات پوستی پماد کلوتریمازول استفاده کنید
سلام من الان ۶ ماهه که درگیر یه قارچ پوستی هستم و پیش چند تا دکتر رفتم و اینکه هر بار طول درمان رو تموم کردم اون قارچ موضعی دوباره بروز کرده و داره اذیت میکنه قارچ تو ناحیه کشاله ران پام بود اول الان رفته به پشت و ناحیه باسن با جوش های ریز شروع میشه و به شدت خارش داره و الان که میبینم دیگه با کلوتریمازول و قرص ایترا کونازول درمانی نمیبینم میتونم به پزشکم بگم برای خلاص شدن از شر این بیماری منحوس برام آمفو تریپسین b بنویسه
برای تعیین داروی ضد قارچ مناسب لازم است آنتی بیوگرام قارچ انجام دهید