تریامسینولون چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف تریامسینولون

موارد مصرف تایید شده

تزریق داخل مفصلی و بافت نرم

• این روش برای درمان علامتی و موقت استئوارتریت ارتریت روماتوئید بورسیت حاد و تحت حاد اپی کندیلیت و تنوسینوویت کاربرد دارد. از دیدگاه بالینی پزشک باید توجه داشته باشد که تزریق مکرر و با فواصل کوتاه داخل مفصلی می تواند به تخریب پیشرونده غضروف مفصلی منجر شود. رعایت فاصله زمانی مناسب بین تزریقات و محدود کردن دفعات تزریق در یک مفصل خاص در طول سال الزامی است.

تزریق عضلانی

• در شرایطی که نیاز به اثر سیستمیک و طولانی مدت کورتیکواستروئیدها وجود دارد تجویز می شود. این موارد شامل تشدید حاد بیماری های الرژیک شدید اختلالات روماتیسمی بیماری های پوستی حاد مانند پمفیگوس و شرایط التهابی سیستمیک است. فرم استوناید این دارو پس از تزریق عضلانی به صورت یک مخزن عمل کرده و جذب اهسته ای دارد که پوشش درمانی طولانی مدتی فراهم می کند اما تنظیم دقیق دوز روزانه با ان دشوار است.

مصرف موضعی پوستی

• برای کنترل التهاب خارش و قرمزی در درماتوزهای پاسخ دهنده به استروئید مانند اگزما درماتیت آتوپیک و پسوریازیس تایید شده است. در بالین پزشک باید قدرت پماد یا کرم را بر اساس ضخامت پوست ناحیه درگیر انتخاب کند و از تجویز فرم های قوی در نواحی با پوست نازک مانند صورت و کشاله ران برای جلوگیری از اتروفی پوست خودداری نماید.

اسپری داخل بینی

• برای درمان علائم رینیت الرژیک فصلی و دائمی کاربرد دارد. شروع اثر دارو ممکن است چند روز زمان ببرد و به بیمار باید اموزش داده شود که مصرف منظم برای رسیدن به حداکثر اثربخشی ضروری است. معاینه دوره ای مخاط بینی برای بررسی زخم یا عفونت قارچی توصیه می شود.

تزریق داخل چشمی

• برای درمان ادم ماکولای دیابتی یوئیت غیر عفونی و افتالمی سمپاتیک استفاده می شود. پزشک متخصص باید بیمار را از نظر افزایش فشار داخل چشم و تشکیل اب مروارید پس از تزریق به دقت پایش کند.

موارد مصرف خارج برچسب

تزریق داخل ضایعه برای الوپسی اره اتا

• تزریق مستقیم دارو در نواحی فاقد مو می تواند باعث سرکوب پاسخ ایمنی موضعی و تحریک رشد مجدد مو شود. غلظت و حجم داروی تزریقی باید با ظرافت بسیار بالایی انتخاب شود زیرا خطر بروز اتروفی دائمی پوست و فرورفتگی در ناحیه تزریق بسیار بالا است.

درمان کلوئیدها و اسکارهای هایپرتروفیک

• تزریق داخل ضایعه ای این دارو یکی از درمان های اصلی برای کاهش حجم قرمزی و خارش اسکارهای برجسته است. دارو با کاهش سنتز کلاژن و افزایش تخریب ان عمل می کند. معمولا به چندین جلسه تزریق با فواصل چند هفته ای نیاز است.

اکنه کیستیک و ندولار

• تزریق مقادیر بسیار کم و به شدت رقیق شده از دارو مستقیما درون کیست های ملتهب و دردناک اکنه انجام می شود تا التهاب به سرعت فروکش کرده و از تشکیل اسکار دائمی جلوگیری شود. پزشک باید از رقت مناسب دارو اطمینان حاصل کند تا خطر ایجاد فرورفتگی های پوستی در صورت به حداقل برسد.

فاسئیت پلانتار

• در بیمارانی که به درمان های نگهدارنده پاسخ نداده اند تزریق در ناحیه پاشنه و فاسیای کف پا می تواند درد را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. با این حال پزشک باید بیمار را از خطر احتمالی پارگی فاسیای کف پا یا اتروفی پد چربی پاشنه اگاه سازد و تزریق را با دقت اناتومیک بالا انجام دهد.

مکانیسم اثر تریامسینولون

• تریامسینولون یک کورتیکواستروئید مصنوعی با اثرات بارز ضد التهابی و سرکوب کننده سیستم ایمنی است که فاقد فعالیت احتباس سدیم و مینرالوکورتیکوئیدی قابل توجه می باشد. این دارو پس از عبور از غشای سلولی به گیرنده های اختصاصی گلوکوکورتیکوئیدی در سیتوپلاسم متصل می شود. کمپلکس ایجاد شده سپس وارد هسته سلول شده و به نواحی خاصی از دی ان ای متصل می گردد که این امر منجر به تغییر در رونویسی ژن ها و ساخت پروتئین ها می شود.
• در بالین اثر ضد التهابی این دارو عمدتا ناشی از القای ساخت پروتئین های مهارکننده آنزیم فسفولیپاز مانند لیپوکورتین ها است. این مهار باعث جلوگیری از ازادسازی اسید اراشیدونیک از غشای سلولی شده و در نتیجه تولید واسطه های التهابی قوی مانند پروستاگلاندین ها و لوکوترین ها به شدت سرکوب می شود. همچنین این دارو با مهار تجمع ماکروفاژها و لکوسیت ها در ناحیه التهاب کاهش نفوذپذیری مویرگی و جلوگیری از اتساع عروق ادم و قرمزی بافتی را مهار می کند. این ویژگی ها تریامسینولون را به ابزاری قدرتمند برای پزشکان در کنترل سریع طوفان های التهابی موضعی و سیستمیک تبدیل کرده است.

فارماکوکینتیک تریامسینولون

جذب

• میزان و سرعت جذب دارو کاملا وابسته به مسیر تجویز و فرمولاسیون ان است. در فرم های سوسپانسیون تزریقی مانند استوناید که در فضا های مفصلی یا بافت نرم و عضلانی تزریق می شوند دارو به صورت یک مخزن عمل می کند. جذب از این مخزن بسیار کند و تدریجی بوده و می تواند اثرات درمانی موضعی یا سیستمیک را برای چندین هفته تا چند ماه حفظ کند. در مصارف موضعی پوستی جذب سیستمیک دارو از پوست سالم حداقل است اما در شرایطی مانند اسیب سد دفاعی پوست التهاب شدید استفاده در نواحی وسیع بدن یا استفاده از پانسمان های بسته میزان جذب سیستمیک به شدت افزایش یافته و می تواند باعث سرکوب محور هیپوتالاموس هیپوفیز ادرنال گردد.

توزیع

• پس از ورود به گردش خون سیستمیک دارو به پروتئین های پلاسما متصل می شود. برخلاف کورتیزول طبیعی اتصال تریامسینولون به پروتئین ناقل کورتیکواستروئید بسیار ضعیف تر بوده و بیشتر به البومین متصل می شود. دارو به خوبی در بافت های بدن توزیع شده و توانایی عبور از جفت و ترشح در شیر مادر را دارا است که این موضوع در تجویز برای زنان باردار و شیرده باید مد نظر پزشک قرار گیرد.

متابولیسم

• متابولیسم دارو عمدتا در کبد انجام می شود. انزیم های خانواده سیتوکروم به ویژه در مسیر اکسیداسیون نقش اصلی را در تبدیل دارو به متابولیت های قطبی و غیر فعال ایفا می کنند. در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبدی کلیرانس دارو کاهش یافته و خطر سمیت و عوارض جانبی افزایش می یابد.

دفع

• متابولیت های غیر فعال دارو عمدتا از طریق کلیه ها و ادرار دفع می شوند و بخش بسیار کوچکی نیز از طریق صفرا و مدفوع خارج می گردد. اگرچه نیمه عمر پلاسمایی دارو نسبتا کوتاه و در حدود دو تا سه ساعت است اما ویژگی های فارماکولوژیک کورتیکواستروئیدها بر اساس نیمه عمر بیولوژیک ان ها تعیین می شود. نیمه عمر بیولوژیک تریامسینولون در بافت ها بین هجده تا سی و شش ساعت است که ان را در دسته کورتیکواستروئیدهای با اثر متوسط طبقه بندی می کند و اجازه می دهد فواصل مصرف دارو در موارد خاص طولانی تر باشد.

منع مصرف تریامسینولون

موارد منع مصرف در بیماری ها

• مصرف سیستمیک تریامسینولون در بیماران مبتلا به عفونت های قارچی سیستمیک به صورت مطلق ممنوع است. همچنین در صورت وجود سابقه حساسیت مفرط به تریامسینولون یا هر یک از اجزای فرمولاسیون دارو، از تجویز ان باید خودداری شود.
• علاوه بر موارد منع مصرف مطلق، استفاده از این دارو در برخی بیماری ها نیازمند احتیاط بسیار بالا و ارزیابی دقیق ریسک و منفعت است و به عنوان منع مصرف نسبی در نظر گرفته می شود. این شرایط شامل عفونت های فعال و درمان نشده مانند سل فعال، عفونت های ویروسی سیستمیک، و هرپس سیمپلکس چشمی به دلیل خطر سوراخ شدن قرنیه می باشد. همچنین در بیماران مبتلا به زخم معده فعال، سایکوز حاد، دیابت کنترل نشده، گلوکوم، نارسایی شدید قلبی و پوکی استخوان پیشرفته، تجویز این دارو می تواند منجر به تشدید جدی بیماری زمینه ای گردد.

موارد منع مصرف بارداری و شیردهی

بارداری

• تریامسینولون قابلیت عبور از جفت را دارد. بر اساس داده های بین المللی، مصرف کورتیکواستروئیدهای سیستمیک در سه ماهه اول بارداری با افزایش خطر بروز شکاف کام در جنین مرتبط است. تجویز این دارو در دوران بارداری تنها در شرایطی مجاز است که وضعیت بالینی مادر به گونه ای باشد که منافع درمان به وضوح بر خطرات احتمالی برای جنین برتری داشته باشد. نوزادان متولد شده از مادرانی که در طول بارداری دوزهای قابل توجهی از کورتیکواستروئیدها را دریافت کرده اند، باید به دقت از نظر علائم نارسایی غده فوق کلیوی تحت پایش قرار گیرند.

شیردهی

• کورتیکواستروئیدهای تزریقی و خوراکی در شیر مادر ترشح می شوند. ورود این مقادیر به بدن شیرخوار می تواند باعث سرکوب رشد طبیعی، تداخل در تولید کورتیکواستروئیدهای درون زاد نوزاد و بروز سایر عوارض جانبی سیستمیک شود. در صورتی که مادر نیاز به درمان با دوزهای بالای تریامسینولون برای دوره های طولانی داشته باشد، قطع شیردهی توصیه می شود.

موارد منع مصرف کودکان

• کودکان به دلیل داشتن نسبت بالاتر سطح بدن به وزن، در معرض خطر بسیار بیشتری برای جذب سیستمیک کورتیکواستروئیدهای موضعی و بروز عوارض جانبی هستند. مصرف مزمن، استفاده از دوزهای بالا، یا استفاده در سطوح وسیع پوستی از این دارو در کودکان و اطفال می تواند منجر به سرکوب شدید محور هیپوتالاموس هیپوفیز ادرنال، بروز سندرم کوشینگ، تاخیر در رشد و توقف رشد قدی شود.
• همچنین استفاده از فرمولاسیون های حاوی بنزیل الکل در نوزادان نارس و تازه متولد شده به دلیل خطر بروز سندرم گسپینگ که می تواند کشنده باشد، اکیدا ممنوع است. در صورت ضرورت بالینی غیر قابل اجتناب برای تجویز تریامسینولون در کودکان، پزشک باید کمترین دوز موثر را برای کوتاه ترین زمان ممکن در نظر بگیرد و پایش دقیق و مستمر رشد قدی و وزنی کودک و ارزیابی علائم سرکوب غده فوق کلیوی الزامی است. فرم های موضعی قوی نباید زیر پوشک یا پانسمان های بسته در کودکان استفاده شوند زیرا جذب دارو را به شدت افزایش می دهند.

عوارض جانبی تریامسینولون

عوارض با شیوع بالا (بیشتر از 10 درصد)

• در مصرف فرم های استنشاقی و داخل بینی، عفونت های قارچی دهان و حلق مانند کاندیدیازیس دهانی بسیار شایع است و در بیش از 10 درصد بیماران مشاهده می شود. در مصرف سیستمیک با دوز بالا و طولانی مدت، سرکوب محور هیپوتالاموس هیپوفیز آدرنال، افزایش اشتها، افزایش وزن و احتباس مایعات در بیش از 10 درصد موارد رخ می دهد. سردرد و التهاب حلق نیز در فرم های تنفسی شیوعی بالای 10 درصد دارند.

عوارض با شیوع متوسط (بین 1 تا 10 درصد)

• در دسته عوارض گوارشی، تهوع، استفراغ، تحریک معده و خشکی دهان در حدود 1 تا 10 درصد بیماران گزارش می شود.
• در سیستم قلبی عروقی، افزایش فشار خون و ادم محیطی در 1 تا 10 درصد موارد دیده می شود.
• عوارض عصبی و روانی مانند بی خوابی، تغییرات خلقی، افسردگی و سرگیجه شیوعی معادل 1 تا 10 درصد دارند.
• عوارض پوستی در فرم های موضعی و تزریقی شامل آتروفی پوست در محل تزریق، نازک شدن پوست، آکنه استروئیدی، خارش، قرمزی و اختلالات پیگمانتاسیون به میزان 1 تا 10 درصد بروز می کند.
• عوارض عضلانی اسکلتی شامل ضعف عضلانی و درد مفاصل نیز در همین محدوده شیوع قرار دارند. در بیماران دیابتی، اختلال در تحمل گلوکز و افزایش قند خون در 1 تا 10 درصد موارد ثبت شده است.

عوارض با شیوع نادر اما خطرناک (کمتر از 1 درصد)

• برخی عوارض اگرچه در کمتر از 1 درصد بیماران رخ می دهند، اما به دلیل ماهیت تهدید کننده حیات نیازمند توجه ویژه پزشک هستند. این موارد شامل شوک آنافیلاکسی، نارسایی حاد آدرنال در صورت قطع ناگهانی، سوراخ شدن زخم معده، تشنج، گلوکوم و آب مروارید زیر کپسولی پشتی، سایکوز شدید استروئیدی، پارگی تاندون، نکروز آواسکولار سر استخوان ران، و عفونت های فرصت طلب سیستمیک می باشد.

نکات بالینی ویژه پزشکان

• دقت داشته باشید که در تجویز سیستمیک کورتیکواستروئیدها، درصد دقیق بروز بسیاری از عوارض به دلیل وابستگی شدید به دوز تجویز شده و طول دوره درمان، در منابع بین المللی به صورت قطعی مشخص نشده است. خطر بروز عوارض جانبی سیستمیک در فرم های موضعی در صورت استفاده در سطوح وسیع، زیر پانسمان بسته، یا استفاده طولانی مدت در اطفال به شدت افزایش می یابد. برای کاهش شیوع برفک دهانی در فرم استنشاقی، شستشوی دقیق دهان با آب پس از هر بار مصرف باید به بیمار آموزش داده شود.

تداخلات دارویی تریامسینولون

مشخصات کلی تداخلات:

• سوبسترای 11 بتا هیدروکسی استروئید دهیدروژناز تیپ 1
• سوبسترای CYP3A4
• اثر بر نتایج تست تشخیصی هورمون رشد
• افزایش خطر خونریزی یا آسیب به مخاط دستگاه گوارش
• تشدید هایپرگلایسمی
• تشدید اثرات افزاینده فشارخون
• تشدید هیپوکالمی
• تشدید اثرات سرکوب‌کننده سیستم ایمنی
• کاهش آستانه تشنج

تداخلات رده X (پرهیز):

ب.ث.ژ (داخل مثانه‌ای)، کلادریبین، دسموپرسین، فکسینیدازول، ایندیوم 111 کاپرومب پندتید، لوکساپین، ماسیمورلین،میفامورتید، میفپریستون، ناتالیزومب، پیمکرولیموس، تاکرولیموس (موضعی)، اوپاداسیتینیب ، واکسن زنده، ترتوموتاید،روکسولیتینیب

تداخلات ماژور:

آلدسلوکین، ،فلورکینولون‌ها، بمیپارین،،سرتینیب،کوبیسیستات، فلومکوئین، ماسیمورلین، نادروپارین،نیرماترلویر، ریتوناویر، سارگراموستیم

تداخلات متوسط:

آسنوکومارول، استیل سالیسیکوم‌اسیدوم، واکسن آدنوویروس زنده، آلکورونیوم، آمینوگلوتتیماید،گلیسیریزین، واکسن آنتراکس ادزوربد، آمپرناویر، اپرپیتانت، آسپرین، آتراکوریوم، آرانوفین، واکسن‌هایزنده، سیزاتراکوریوم، دیکومارول، دی‌پتاسیم گلیسیریزات، دوکساکوریوم، اکیناسه، فلوئیندیون،فوس‌فنی‌توئین، گالامین، گلیسرول فنیل‌بوتیرات، واکسن هپاتیت آ، واکسن هموفیلوس ب، گلیسیریزاگلابرا، گلیسیریزیک اسید، هگزافلورنیوم، انواع واکسن آنفولانزا، هیدروکلروتیازید، انفلوئنزیوم،انسولین(انواع)، لیکوریک(انواع ریشه، عصاره و…)، واکسن مننگوکوک، ما هوآنگ، متوکورین،میفپریستون، میواکوریوم، نتوپیتانت، اوسپمیفن، پیپکورونیوم، پان‌کورونیوم، واکسن های پنوموکوک،واکسن هاری، باربیتورات‌ها، فنی‌توئین، پریمیدون، ریفامپین، روکورونیوم برماید، سایبوکو-تو،تستوسترون، توکسوئید تتانوس، ترتینوئین، توبوکورارین، وکورونیوم، وارفارین، واکسن تب زرد

کاهش اثرات داروها توسط تریامسینولون (سیستمیک):

داروهای ضد دیابت، آکسیکابتاژن سیلولوسل، فرآورده‌های ب.ث.ژ ، کلسی‌تریول (سیستمیک)، تست پوستی کوکسیدیوئیدایمیت، کورتیکورلین، کوزینتروپین، واکسن کووید۱۹، گالیوم۶۸دوتاتات، آنالوگ هورمون رشد، هیالورونیداز، ایندیوم 111 کاپرومب پندتید، واکسن‌های آنفولانزا، لوتتیوم۱۷۷دوتاتات، ایزونیازید، ماسیمورلین، میفامورتید، پیدوتیمود، واکسنپنوموکوک، سالیسیلات ها، سیپولوسل تی، سدیم بنزوات، سوماتروپین، تاکرولیموس (سیستمیک)، ترتوموتید، تیزاجنلکلوسل،داروهای درمان کننده اختلالات چرخه اوره، واکسن (زنده)، واکسن (غیرفعال)

کاهش اثرات تریامسینولون (سیستمیک) توسط داروها:

القاکننده‌های قوی CYP3A4، آنالوگ هورمون رشد، اکیناسه، میفپریستون، میتوتان، تنباکو (دودکرن)

افزایش اثرات داروها توسط تریامسینولون (سیستمیک):

مهارکننده‌های استیل کولین استراز، آمفوتریسین بی، آندروژن ها، باریستینیب، دفراسیروکس، دسیرودین، دسموپرسین،فکسینیدازول، فینگولیمود، لفلونامید، دیورتیک های لوپ، لوکساپین، ناتالیزومب، نیکوراندیل، داروهای ضد التهابغیراستروئیدی (انتخابی COX2)، داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی، اوزانیمود، کینولون ها، ریتودرین، سارگراموستیم،سیپونیمود، تیازیدی ها و دیورتیک های شبه تیازیدی، توفاسیتینیب، اوپاداسیتینیب، واکسن (زنده)، آنتاگونیست هایویتامین کا

افزایش اثرات تریامسینولون (سیستمیک) توسط داروها:

محصولات ترکیبی ضد ویروس هپاتیت سی، اپرپیتانت، کلادریبین، مهارکننده‌های قوی CYP3A4، دنوزومب، دیلتیازم،مشتقات استروژن، اینداکاترول، اینبلیزومب، میفپریستون، لیکوریک، داروهای مسدودکننده عصبی-عضلانی (غیردپلاریزان)، اوکرلیزومب، پیمکرولیموس، سالیسیلات ها، تراستوزومب، مدولاتور گیرنده‌های S1P، ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی موضعی

تداخلات دارویی تریامسینولون

داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی

• مانند ایبوپروفن و ناپروکسن
• مصرف همزمان این داروها با کورتیکواستروئیدها خطر بروز عوارض گوارشی از جمله خونریزی و زخم معده را به شدت افزایش می دهد.

داروهای کاهنده قند خون

• مانند متفورمین و انسولین
• تریامسینولون با القای مقاومت به انسولین و افزایش تولید گلوکز در کبد، اثرات داروهای ضد دیابت را خنثی می کند. در این شرایط پزشک باید دوز داروهای دیابت را تنظیم نماید.

داروهای ادرارآور دافع پتاسیم

• مانند فورزماید و هیدروکلروتیازید
• مصرف همزمان منجر به تشدید دفع پتاسیم و بروز هیپوکالمی شدید می شود که نیازمند پایش دقیق الکترولیت ها است.

داروهای ضد انعقاد خون

• مانند وارفارین
• کورتیکواستروئیدها می توانند اثرات داروهای ضد انعقاد را تغییر دهند. در برخی موارد باعث افزایش و در برخی موارد باعث کاهش زمان انعقاد می شوند. پایش دقیق شاخص های انعقادی الزامی است.

داروهای مهارکننده آنزیم های کبدی

• مانند کتوکونازول و کلاریترومایسین
• این داروها با مهار متابولیسم تریامسینولون باعث افزایش غلظت خونی و تشدید عوارض جانبی آن مانند سرکوب غده فوق کلیوی می شوند.

داروهای القاکننده آنزیم های کبدی

• مانند ریفامپین و فنیتوئین
• این داروها سرعت دفع تریامسینولون را افزایش داده و اثربخشی آن را به شدت کاهش می دهند. در این حالت ممکن است نیاز به افزایش دوز کورتیکواستروئید باشد.

واکسن های زنده ضعیف شده

• تجویز این واکسن ها در بیمارانی که دوزهای سرکوب کننده سیستم ایمنی تریامسینولون دریافت می کنند ممنوع است زیرا خطر بروز عفونت های سیستمیک کشنده را به همراه دارد.

تداخل تریامسینولون با غذا

• در صورت تجویز خوراکی، برای کاهش تحریکات گوارشی و جلوگیری از زخم معده، دارو باید حتما با غذا یا بلافاصله پس از صرف غذا مصرف شود. از آنجا که تریامسینولون باعث احتباس آب و سدیم و دفع پتاسیم می شود، به بیماران توصیه کنید رژیم غذایی کم نمک داشته باشند و از غذاهای سرشار از پتاسیم استفاده کنند. مصرف همزمان با آب گریپ فروت به دلیل احتمال تداخل در متابولیسم کبدی دارو باید محدود شود.

تداخل تریامسینولون در آزمایشات

تست های آلرژی پوستی

• تریامسینولون واکنش های التهابی را سرکوب می کند و می تواند باعث ایجاد نتایج منفی کاذب در تست های حساسیت پوستی شود. دارو باید پیش از انجام این تست ها قطع گردد.

آزمایشات عملکرد تیروئید

• مصرف این دارو می تواند سطح هورمون های تیروئیدی شامل تی 3 و تی 4 را در آزمایش خون کاهش دهد بدون آنکه بیمار دچار کم کاری بالینی تیروئید باشد.

آزمایش قند خون و ادرار

• تریامسینولون باعث افزایش واقعی سطح گلوکز خون می شود و ممکن است در آزمایش ادرار نیز دفع گلوکز مشاهده شود که نباید با دیابت اولیه اشتباه گرفته شود.

آزمایش پروفایل چربی

• مصرف طولانی مدت می تواند منجر به افزایش سطح کلسترول و تری گلیسیرید در آزمایش خون شود.

آزمایش شمارش گلبول های سفید

• کورتیکواستروئیدها معمولا باعث افزایش کاذب تعداد گلبول های سفید خون می شوند در حالی که تعداد لنفوسیت ها و ائوزینوفیل ها کاهش می یابد. این تغییرات لزوما نشانه عفونت نیستند.

هشدار ها تریامسینولون

هشدار ها و احتیاطات بالینی

سرکوب غدد درون ریز و نارسایی آدرنال

• مصرف دوزهای بالای تریامسینولون یا استفاده طولانی مدت از آن می تواند منجر به سرکوب شدید محور هیپوتالاموس هیپوفیز فوق کلیه شود. قطع ناگهانی دارو پس از مصرف طولانی مدت اکیدا ممنوع است زیرا می تواند باعث نارسایی حاد غده فوق کلیه و بحران آدرنال شود که وضعیتی تهدید کننده حیات است. کاهش دوز دارو باید به صورت کاملا تدریجی و با پایش بالینی بیمار انجام گیرد. در مواقع استرس شدید مانند جراحی یا عفونت های شدید، ممکن است نیاز به افزایش موقت دوز استروئیدها باشد.

سرکوب سیستم ایمنی و خطر عفونت

• تریامسینولون به شدت پاسخ های ایمنی را تضعیف کرده و می تواند علائم بالینی عفونت های فعال را پنهان کند. خطر ابتلا به عفونت های ثانویه باکتریایی، ویروسی و قارچی در این بیماران به طور قابل توجهی افزایش می یابد. تجویز این دارو در بیماران مبتلا به عفونت های قارچی سیستمیک ممنوع است و در افراد مبتلا به سل نهفته نیازمند پایش دقیق و پروفیلاکسی می باشد.

عوارض چشمی

مصرف طولانی مدت این دارو با خطر بالای ایجاد آب مروارید زیر کپسولی پشتی و آب سیاه همراه است. بیماران تحت درمان طولانی مدت باید به صورت دوره ای توسط چشم پزشک معاینه شوند. در بیماران مبتلا به تبخال چشمی به دلیل خطر سورا شدن قرنیه باید با احتیاط بسیار فراوان تجویز شود.

عوارض روانپزشکی و عصبی

• استفاده از استروئیدها می تواند باعث بروز اختلالات شدید روانپزشکی از جمله سرخوشی، بی خوابی، نوسانات خلقی، تغییرات شخصیتی، افسردگی شدید و حتی علائم روان پریشی شود. بیمارانی که سابقه اختلالات روانی دارند بیشتر در معرض این خطرات هستند و نیازمند مراقبت ویژه می باشند.

عوارض گوارشی

• استفاده از تریامسینولون خطر خونریزی دستگاه گوارش و سوراخ شدن روده را افزایش می دهد، به خصوص در بیمارانی که به طور همزمان داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی مصرف می کنند یا سابقه زخم معده و بیماری های التهابی روده دارند.

عوارض عضلانی اسکلتی

• پوکی استخوان یکی از عوارض شایع و جدی مصرف مزمن کورتیکواستروئیدها است که خطر شکستگی های فشاری مهره ها و شکستگی های پاتولوژیک را افزایش می دهد. همچنین احتمال بروز ضعف عضلانی شدید وجود دارد.

مسمومیت تریامسینولون و مدیریت درمان

اوردوز و مسمومیت حاد

• مصرف بیش از حد حاد با تریامسینولون به ندرت منجر به علائم بالینی اورژانسی و تهدید کننده حیات می شود. هیچ پادزهر اختصاصی برای مسمومیت حاد با این دارو وجود ندارد. در صورت بلع مقادیر بسیار زیاد در ساعات اولیه، شستشوی معده و تجویز زغال فعال ممکن است در نظر گرفته شود، اگرچه معمولا اقدامات حمایتی کفایت می کند.

اوردوز و مسمومیت مزمن

• مواجهه طولانی مدت با دوزهای فراتر از نیاز فیزیولوژیک منجر به بروز علائم اوردوز مزمن می شود که به صورت سندرم کوشینگ تظاهر می کند. علائم شامل تجمع چربی در ناحیه تنه و صورت، ضعف عضلانی پروگزیمال، نازک شدن پوست، استریا، پوکی استخوان، اختلالات الکترولیتی مانند احتباس سدیم و اب و افت پتاسیم خون، و افزایش قند خون است.

درمان اوردوز مزمن

• درمان مسمومیت مزمن شامل کاهش بسیار تدریجی و دقیق دوز دارو تا رسیدن به حداقل دوز موثر یا قطع کامل ان در صورت امکان است. کاهش سریع دوز در این شرایط می تواند منجر به سندرم ترک استروئید و نارسایی آدرنال شود. مدیریت درمانی کاملا حمایتی و علامتی است و شامل کنترل دقیق قند خون، اصلاح اختلالات الکترولیتی با مکمل های پتاسیم و محدودیت سدیم، و درمان عوارض جانبی ایجاد شده مانند پوکی استخوان و فشار خون بالا می باشد. پایش منظم علائم حیاتی و ازمایشات بیوشیمیایی خون در طول دوره کاهش دوز الزامی است.

توصیه های دارویی تریامسینولون

توصیه های دارویی بیمار برای داروی تریامسینولون

• مصرف فرم خوراکی این دارو باید همراه با غذا یا پس از آن باشد تا از بروز عوارض گوارشی و تحریک معده جلوگیری شود.
• به هیچ عنوان مصرف دارو نباید به صورت خودسرانه و ناگهانی قطع شود. قطع دارو باید طبق یک برنامه زمانی مشخص و تحت نظر پزشک معالج انجام گیرد تا از افت ناگهانی عملکرد غده فوق کلیوی جلوگیری شود.
• در صورت استفاده از فرم استنشاقی تریامسینولون، بیمار باید حتما پس از هر بار استفاده، دهان خود را با آب شستشو داده و آب را بیرون بریزد تا از بروز عفونت های قارچی در دهان و گلو پیشگیری شود.
• بیمار باید در طول دوره درمان از تماس نزدیک با افراد مبتلا به عفونت های واگیردار مانند آبله مرغان یا سرخک خودداری کند، زیرا این دارو سیستم ایمنی بدن را ضعیف می کند. در صورت مواجهه با این افراد، مراجعه فوری به پزشک الزامی است.
• در صورت بروز علائمی مانند تب، گلودرد، ضعف شدید عضلانی، تغییرات شدید خلقی، مشکلات بینایی، افزایش غیر عادی وزن، تورم دست و پا و یا تاخیر در بهبود زخم ها، بیمار باید سریعا پزشک خود را مطلع سازد.
• بیماران دیابتی باید در طول مصرف این دارو، قند خون خود را با دقت و دفعات بیشتری اندازه گیری کنند، زیرا این دارو می تواند باعث افزایش سطح قند خون شود.

توصیه های دارویی مخصوص پزشک در تجویز تریامسینولون

• پیش از تجویز دارو و در طول درمان، ارزیابی دقیق فشار خون، وزن بدن، سطح الکترولیت ها به ویژه پتاسیم و همچنین سطح گلوکز خون بیمار ضروری است. کورتیکواستروئیدها می توانند منجر به احتباس آب و سدیم و دفع پتاسیم شوند.
• برای قطع درمان پس از مصرف طولانی مدت سیستمیک (بیش از چند هفته)، کاهش تدریجی دوز دارو برای جلوگیری از نارسایی حاد آدرنال و سندرم قطع کورتیکواستروئید کاملا الزامی است. پایش عملکرد محور هیپوتالاموس هیپوفیز آدرنال در این بیماران توصیه می شود.
• تجویز این دارو در بیمارانی که دچار عفونت های قارچی سیستمیک هستند به طور مطلق منع شده است. در بیماران مبتلا به عفونت های نهفته مانند سل، مصرف دارو باید با احتیاط فراوان و همراه با درمان های پیشگیرانه ضد میکروبی صورت گیرد.
• در صورت نیاز به مصرف طولانی مدت، پزشک باید خطر بروز پوکی استخوان را در نظر گرفته و در صورت لزوم، سنجش تراکم استخوان را درخواست کند و درمان های پیشگیرانه مانند مکمل های کلسیم و ویتامین دی را تجویز نماید.
• در بیماران دیابتی، پزشک باید آمادگی لازم برای افزایش مقاومت به انسولین را داشته باشد و در صورت نیاز، دوز داروهای کاهنده قند خون را تعدیل کند.
• هنگام تجویز همزمان تریامسینولون با داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی، خطر خونریزی و سوراخ شدن دستگاه گوارش به شدت افزایش می یابد. در این موارد، تجویز داروهای محافظ معده یا مهارکننده های پمپ پروتون باید مد نظر قرار گیرد.
• پزشک باید معاینات منظم چشمی را برای بیمارانی که بیش از 6 هفته تحت درمان با فرم های سیستمیک این دارو هستند توصیه کند، زیرا خطر بروز آب مروارید و افزایش فشار داخل چشم وجود دارد.