سیناکلست چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

( قرص پاراکلست محصول شرکت تهران شیمی )

معرفی سیناکلست

سیناکلست یک داروی تقلید کننده عملکرد کلسیم است که با تحریک حسگرهای کلسیم در غدد پاراتیروئید باعث کاهش تولید هورمون پاراتیروئید (PTH) می‌شود. این دارو عمدتاً در بیماران مبتلا به هیپرپاراتیروئیدی، به‌ویژه در زمینه نارسایی کلیه و دیالیز، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

موارد مصرف سیناکلست

پرکاری پاراتیروئیدی ثانویه:

• شرح: در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه (به‌ویژه تحت دیالیز) که سطح PTH به‌طور غیرطبیعی افزایش یافته است.

پرکاری پاراتیروئیدی اولیه (در شرایط غیرجراحی):

• شرح: در بیمارانی که جراحی برای درمان هایپرپاراتیروئیدی اولیه مناسب نیست یا به عنوان درمان موقت استفاده می‌شود.

هایپرکلسیمی (بالا بودن کلسیم خون) ناشی از سرطان پاراتیروئید:

• شرح: در بیماران با سرطان پاراتیروئید که کنترل سطح کلسیم مورد نیاز است.

 

موارد بالینی سیناکلست

سیناکلست به کنترل سطح PTH و به تبع آن تنظیم سطح کلسیم خون کمک می‌کند. این دارو به ویژه در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه و پرکاری پاراتیروئیدی ثانویه جهت کاهش عوارض استخوانی و عروقی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

اثربخشی و آمار سیناکلست

مطالعات بالینی بین‌المللی نشان می‌دهند که سیناکلست می‌تواند سطح PTH را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد؛ به‌طوری که حدود ۵۰-۶۰٪ از بیماران تحت درمان به هدف درمانی دست می‌یابند. این آمار بر اساس تحقیقات گسترده و معتبر گزارش شده است.

 

مقدار مصرف سیناکلست

پرکاری پاراتیروئیدی ثانویه (بزرگسالان):

• دوز آغازین: معمولاً 30 میلی‌گرم در روز.
• تنظیم دوز: بر اساس پاسخ بالینی و سطح PTH، دوز به تدریج افزایش می‌یابد.

پرکاری پاراتیروئیدی اولیه:

• دوز مشابه: اغلب از دوزهای مشابه با هایپرپاراتیروئیدی ثانویه استفاده می‌شود.

رده سنی:

• بزرگسالان: استفاده متداول است.
• کودکان: به‌طور معمول توصیه نمی‌شود مگر در شرایط خاص تحت نظر متخصص.

توجه: تنظیم دوز دقیق باید توسط پزشک معالج بر اساس شرایط فردی بیمار تعیین شود.

 

خطرات مرتبط با مصرف طولانی‌مدت سیناکلست

مصرف بلندمدت سیناکلست می‌تواند خطراتی به همراه داشته باشد، از جمله:

هیپوکلسمی (کاهش سطح کلسیم خون): 

• ممکن است باعث علائمی مانند انقباضات عضلانی، تشنج یا خستگی شود.

عوارض گوارشی:

• مانند تهوع، استفراغ و اسهال.

نیاز به نظارت منظم:

• به‌منظور اطمینان از عدم افت بیش از حد کلسیم و تنظیم مجدد دوز در صورت نیاز.

 

مکانیسم اثر سیناکلست به زبان ساده

سیناکلست با تحریک حسگرهای کلسیم در غدد پاراتیروئید عمل می‌کند. این دارو باعث می‌شود که غده پاراتیروئید حتی در حضور مقادیر کم کلسیم، به کمبود هورمون PTH پاسخ دهد. در نتیجه، سطح کلسیم خون تنظیم شده و از افزایش غیرطبیعی PTH جلوگیری می‌شود.

 

عوارض جانبی سیناکلست

1. هیپوکلسمی (کاهش کلسیم خون)

• شیوع: حدود 10-20٪ از بیماران.
• مدیریت: تنظیم دوز دارو و مصرف مکمل‌های کلسیم و ویتامین D.

2. علائم گوارشی (تهوع، استفراغ، اسهال):

• شیوع: 15-30٪ از بیماران.
• مدیریت: مصرف دارو همراه غذا یا کاهش دوز در صورت نیاز.

3. سرگیجه و سردرد:

• شیوع: تقریباً 5-10٪ از بیماران.

 

تداخلات دارویی سیناکلست

داروهای ضدویروسی:

• برخی از داروهای HIV ممکن است متابولیسم سیناکلست را تغییر دهند.

داروهای تنظیم‌کننده کلسیم مانند ویتامین D:

• باید برای جلوگیری از هیپوکلسمی دقت شود.

داروهای متابولیزه‌شونده توسط آنزیم CYP3A4:

• از جمله برخی داروهای ضدقارچ یا آنتی‌بیوتیک‌ها که ممکن است سطح سیناکلست را تغییر دهند.

 

تداخلات سیناکلست با غذا

• مصرف سیناکلست معمولاً با غذاهای معمولی تداخل چندانی ندارد؛
• اما مصرف غذاهای بسیار غنی از کلسیم ممکن است بر اثر دارو تأثیر بگذارد.
• توصیه می‌شود طبق دستور پزشک، دارو را با یا بدون غذا مصرف کنید.

 

نکات در خصوص شرایط نگهداری سیناکلست

• نگهداری: دارو را در دمای اتاق، دور از نور مستقیم و رطوبت نگهدارید.
• دور از دسترس کودکان: سیناکلست را در مکانی امن و دور از دسترس کودکان قرار دهید.

 

هشدارها درباره سیناکلست

• نظارت دقیق بر سطح کلسیم (برای جلوگیری از هیپوکلسمی) ضروری است.
• احتمال بروز عوارض گوارشی و سرگیجه وجود دارد.
• استفاده همزمان با داروهای تداخل‌دار باید حتماً تحت نظر پزشک انجام شود.
• مصرف در بارداری و شیردهی توصیه نمی‌شود.

 

آموزش در مورد خطرات مربوط به قطع ناگهانی سیناکلست

قطع ناگهانی:

• قطع ناگهانی سیناکلست ممکن است باعث افزایش ناگهانی سطح PTH و اختلال در تعادل کلسیم خون شود.
• توصیه می‌شود هر گونه تغییر در دوز یا قطع دارو تنها تحت نظر پزشک انجام شود.

 

( قرص پاراکلست محصول شرکت تهران شیمی )

سوالات متداول سیناکلست

سیناکلست چه نوع دارویی است و به چه صورت عمل می‌کند؟

پاسخ: سیناکلست یک داروی کلسیم‌میمتیک (تقلید کننده عملکرد کلسیم) است که با افزایش حساسیت گیرنده‌های کلسیم در غده پاراتیروئید، ترشح هورمون پاراتیروئید (PTH) را کاهش می‌دهد و بدین ترتیب سطح کلسیم و فسفر خون تنظیم می‌شود.
 

معمولاً چند ساعت پس از مصرف سیناکلست اثر آن آغاز می‌شود؟

پاسخ: تأثیر سیناکلست معمولاً طی 4 تا 6 ساعت پس از مصرف آغاز شده و اثر آن تا 24 ساعت ادامه می‌یابد.
 

چه آزمایش‌های خونی برای نظارت بر مصرف سیناکلست توصیه می‌شود؟

پاسخ: نظارت منظم بر سطح کلسیم، فسفر و هورمون پاراتیروئید (PTH) ضروری است. همچنین، در صورت نیاز وضعیت استخوانی بیمار از طریق مطالعات مناسب ارزیابی می‌شود.
 

ریسک هایپوکلسمی در مصرف سیناکلست چگونه مدیریت می‌شود؟

پاسخ: نظارت دقیق بر سطوح الکترولیت و تنظیم مناسب دوز دارو از اقدامات اصلی برای کاهش خطر هایپوکلسمی به‌شمار می‌آید.
 

آیا سیناکلست در بیماران با نارسایی کبدی شدید قابل استفاده است؟

پاسخ: در بیماران با نارسایی کبدی شدید مصرف سیناکلست نیازمند احتیاط و تنظیم دوز ویژه است، زیرا متابولیسم دارو ممکن است تغییر کند.
 

آیا محدودیت‌های غذایی خاصی هنگام مصرف سیناکلست وجود دارد؟

پاسخ: توصیه می‌شود دارو بر روی معده خالی مصرف شود؛ برخی غذاها ممکن است جذب دارو را کاهش دهند، لذا بهتر است فاصله زمانی مناسبی با وعده‌های غذایی رعایت شود.
 

سیناکلست چگونه جایگزین یا مکمل جراحی در برخی موارد هایپرپاراتیروئیدی می‌شود؟

پاسخ: در بیمارانی که جراحی برای آن‌ها مناسب نیست، سیناکلست می‌تواند به‌عنوان یک درمان غیر جراحی برای کنترل سطح PTH به کار رود، اگرچه جراحی درمان قطعی محسوب می‌شود.
 

چه احتیاط‌هایی برای بیمارانی با سابقه آریتمی قلبی هنگام مصرف سیناکلست مد نظر قرار می‌گیرد؟

پاسخ: در بیماران با سابقه آریتمی، نظارت دقیق بر سطح الکترولیت‌ها و علائم قلبی توصیه می‌شود تا از تغییرات ناگهانی که می‌تواند بر ریتم قلب تأثیر بگذارد جلوگیری شود.
 

فاصله زمانی مناسب بین آزمایش‌های خونی در بیمارانی که سیناکلست مصرف می‌کنند چقدر است؟

پاسخ: معمولاً هر 4 تا 6 هفته یکبار آزمایش‌های خونی برای نظارت بر سطوح کلسیم، فسفر و PTH توصیه می‌شود، هرچند ممکن است بسته به وضعیت بیمار تغییر کند.
 

آیا بیماران مسن نیاز به دوزهای متفاوت سیناکلست دارند؟

پاسخ: در بیماران مسن به دلیل حساسیت بیشتر نسبت به تغییرات الکترولیتی، معمولاً با دوزهای پایین‌تر شروع شده و با نظارت دقیق تنظیم می‌شود.
 

استفاده از سیناکلست در کودکان چگونه مدیریت می‌شود؟

پاسخ: مصرف سیناکلست در کودکان بسیار محدود است و تنها در شرایط استثنایی و تحت نظارت متخصص، با دقت بالا تجویز می‌شود.
 

چه روش‌هایی برای کاهش عوارض گوارشی ناشی از سیناکلست پیشنهاد می‌شود؟

پاسخ: کاهش دوز اولیه و مصرف دارو همراه با وعده‌های غذایی می‌تواند به کاهش عوارض گوارشی مانند تهوع و استفراغ کمک کند.
 

آیا سیناکلست بر اثربخشی داروهای دیگر مانند فسفات‌بایندرها تأثیر می‌گذارد؟

پاسخ: در برخی موارد، مصرف همزمان سیناکلست با فوسفات‌بایندرها (داروهایی که باعث دفع فسفر می شوند) ممکن است نیاز به تنظیم مجدد دوز داشته باشد؛ هماهنگی بین متخصصان درمانی الزامی است.
 

علائم احتمالی اوردوز سیناکلست چیست و چگونه باید عمل کرد؟

پاسخ: اوردوز ممکن است باعث تشدید علائم هایپوکلسمی (کمبود کلسیم خون) مانند گرفتگی عضلات شود؛ در صورت بروز علائم، فوراً با پزشک معالج تماس گرفته و درمان تنظیم می‌شود.
 

آیا مصرف سیناکلست می‌تواند بر کیفیت زندگی بیماران دیالیزی تأثیر مثبت داشته باشد؟

پاسخ: مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهند که کنترل دقیق سطح PTH و کلسیم با سیناکلست می‌تواند به بهبود علائم استخوانی و متابولیک و نهایتاً کیفیت زندگی بیماران دیالیزی کمک کند.
 

چه توصیه‌هایی برای مدیریت سرگیجه ناشی از مصرف سیناکلست ارائه می‌شود؟

پاسخ: در صورت بروز سرگیجه، توصیه می‌شود دارو همراه با وعده غذایی مصرف شده و تغییر وضعیت به آرامی صورت گیرد تا از بروز سقوط یا افت فشار جلوگیری شود.
 

علائم هایپوکلسمی چیست و بیمار چگونه باید به آنها واکنش نشان دهد؟

پاسخ: علائم هایپوکلسمی شامل گرفتگی عضلات، خستگی و تحریک‌پذیری است؛ در صورت بروز این علائم، مصرف مکمل‌های کلسیم/ویتامین D و تماس با پزشک ضروری است.
 

سیناکلست چه نقشی در مدیریت بیماری‌های مرتبط با کلسیم مانند کلسیفیکاسیون (رسوب کلسیم در نقاط مختلف بدن) دارد؟

پاسخ: با کنترل سطح بالای PTH و کلسیم، سیناکلست می‌تواند به کاهش خطر بروز عوارضی مانند کلسیفیکاسیون در بیماران دیالیزی کمک کند.
 

آیا سیناکلست می‌تواند به کاهش سطح فسفر در خون نیز کمک کند؟

پاسخ: بله؛ سیناکلست علاوه بر کاهش سطح هورمون پاراتیروئید (PTH)، با تنظیم تعادل کلسیم و فسفر، به کاهش سطح فسفر در خون کمک کرده و وضعیت متابولیک استخوانی را بهبود می‌بخشد.
 

آیا سیناکلست می‌تواند بهبود علائم خستگی و افزایش کیفیت زندگی بیماران دیالیزی را فراهم کند؟

پاسخ: مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهند که کنترل بهینه سطوح کلسیم و PTH با سیناکلست می‌تواند منجر به کاهش علائم خستگی و بهبود کیفیت زندگی در بیماران دیالیزی شود.
 

چگونه سیناکلست به عنوان بخشی از درمان پیشگیرانه در مدیریت بیماری‌های متابولیک استخوانی به کار می‌رود؟

پاسخ: در بیمارانی که در معرض خطر بالای پوکی استخوان هستند، استفاده از سیناکلست با کنترل سطح PTH به حفظ تراکم استخوان و پیشگیری از بروز عوارض متابولیک استخوانی کمک می‌کند.
 

چگونه تیم درمانی با استفاده از سیناکلست تغییرات دوز را بر اساس پاسخ بیمار تنظیم می‌کند؟

پاسخ: پزشکان با ارزیابی منظم نتایج آزمایش‌های خونی (مانند سطح کلسیم، فسفر و PTH) و بررسی علائم بالینی، دوز سیناکلست را به صورت تدریجی تنظیم کرده و در صورت نیاز افزایش یا کاهش می‌دهند.

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف سیناکلست

سیناکلست اولین داروی طبقه‌بندی کلسی‌میمتیک است که با افزایش حساسیت گیرنده‌های حس‌گر کلسیم در غدد پاراتیروئید، ترشح هورمون پاراتیروئید (PTH) را مستقیماً کاهش داده و به تعادل کلسیم و فسفات در بدن کمک می‌کند. این دارو نقش حیاتی در مدیریت اختلالات غدد پاراتیروئید دارد.

۱. موارد مصرف تأیید شده 
سیناکلست توسط نهادهای بین‌المللی برای درمان سه وضعیت اصلی ناشی از فعالیت بیش از حد غدد پاراتیروئید تأیید شده است.

الف. پرکاری پاراتیروئید ثانویه 

• کاربرد بالینی: درمان پرکاری پاراتیروئید ثانویه در بیماران بزرگسال مبتلا به بیماری مزمن کلیوی که تحت دیالیز قرار دارند.
• توضیحات کاربردی: در این بیماران، نارسایی کلیه باعث کاهش دفع فسفات و کاهش تولید ویتامین د فعال می‌شود، که هر دو منجر به کاهش کلسیم خون و تحریک مزمن غدد پاراتیروئید می‌شوند. سیناکلست با کاهش سطح هورمون پاراتیروئید (iPTH)، به کنترل موارد زیر کمک می‌کند:
• سطح هورمون پاراتیروئید: رساندن سطح iPTH به محدوده هدف توصیه‌شده (معمولاً ۱۵۰ تا ۳۰۰ پیکوگرم بر میلی‌لیتر).
• سطح کلسیم و فسفات: کاهش سطح سرمی کلسیم و فسفات، و در نتیجه کاهش ریسک کلسیفیکاسیون بافت نرم و عروقی که در بیماران دیالیزی شایع است.
• نکته بالینی: درمان با سیناکلست در این گروه از بیماران باید با پایش دقیق سطح کلسیم سرم (تصحیح‌شده برای آلبومین) همراه باشد تا از بروز عارضه اصلی دارو یعنی کاهش کلسیم خون جلوگیری شود.

ب. پرکاری پاراتیروئید اولیه 

• کاربرد بالینی: کاهش سطوح بالای کلسیم خون در بیماران بزرگسال مبتلا به پرکاری پاراتیروئید اولیه که شرایط جراحی پاراتیروئیدکتومی را ندارند یا جراحی برای آن‌ها با ریسک بالایی همراه است.
• توضیحات کاربردی: پرکاری پاراتیروئید اولیه معمولاً ناشی از آدنومای غدد پاراتیروئید است و درمان قطعی آن جراحی است. اما در بیمارانی که مسن هستند، بیماری‌های زمینه‌ای متعدد دارند، یا به دلایل پزشکی کاندید مناسبی برای جراحی نیستند، سیناکلست به عنوان یک درمان جایگزین دارویی برای کنترل کلسیم خون استفاده می‌شود.
• نکته بالینی: سیناکلست سطح کلسیم و هورمون پاراتیروئید را کاهش می‌دهد و کیفیت زندگی این بیماران را بهبود می‌بخشد، اما درمان را قطعی نمی‌کند و نیاز به پایش طولانی‌مدت وجود دارد.

ج. سرطان پاراتیروئید 

• کاربرد بالینی: کاهش سطوح بالای کلسیم خون در بیماران بزرگسال مبتلا به سرطان پاراتیروئید.
• توضیحات کاربردی: سرطان پاراتیروئید یک بیماری نادر است که اغلب با سطوح بسیار بالای هورمون پاراتیروئید و در نتیجه هیپرکلسمی شدید (افزایش کلسیم خون) همراه است. جراحی خط اول درمان است، اما برای کنترل کلسیم خون در موارد غیرقابل جراحی یا عود، سیناکلست تجویز می‌شود.
• نکته بالینی: هدف از درمان در این مورد، کنترل عوارض حاد و مزمن ناشی از هایپرکلسمی شدید است.

۲. موارد مصرف خارج از برچسب
این موارد توسط نهادهای نظارتی تأیید نشده‌اند، اما شواهد بالینی از کاربرد آنها حمایت می‌کند:

پرکاری پاراتیروئید ثالثیه پس از پیوند کلیه:

• کاربرد بالینی: درمان پرکاری پاراتیروئید مزمن در بیمارانی که پیوند کلیه دریافت کرده‌اند و دیگر تحت دیالیز نیستند، اما همچنان با سطوح بالای کلسیم خون مواجه هستند.
• توضیحات کاربردی: در برخی بیماران پس از پیوند کلیه، غدد پاراتیروئید همچنان به تولید بیش از حد هورمون پاراتیروئید ادامه می‌دهند (حتی پس از رفع نارسایی کلیه). سیناکلست در این موارد برای کمک به نرمال‌سازی کلسیم خون استفاده می‌شود تا از عوارض استخوانی و کلیوی جلوگیری کند.

کلسی‌فیلاکسی:

• کاربرد بالینی: به عنوان بخشی از درمان بیماران مبتلا به کلسی‌فیلاکسی، یک بیماری نادر و بسیار جدی که با کلسیفیکاسیون عروق کوچک و ایسکمی پوست و بافت زیر پوست مشخص می‌شود. این بیماری اغلب در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه یا دیالیزی رخ می‌دهد.
• توضیحات کاربردی: اگرچه سیناکلست مستقیماً برای کلسی‌فیلاکسی تأیید نشده، اما کاهش سطح هورمون پاراتیروئید و بهبود تعادل کلسیم و فسفات که توسط این دارو انجام می‌شود، به عنوان یک جزء مهم در پروتکل‌های درمانی چندوجهی این بیماری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مکانیسم اثر سیناکلست

سیناکلست یک عامل کلسی‌میمتیک است. این واژه به معنی "تقلید کننده کلسیم" است و نحوه عملکرد آن به شرح زیر است:

• هدف: هدف اصلی سیناکلست گیرنده‌های حس‌گر کلسیم است که در سطح سلول‌های اصلی غده پاراتیروئید قرار دارند.
• عملکرد طبیعی گیرنده: در حالت عادی، این گیرنده‌ها سطح کلسیم خارج سلولی (سرم) را حس می‌کنند. هنگامی که سطح کلسیم بالا می‌رود، این گیرنده‌ها فعال می‌شوند و سیگنال مهارکننده به غده پاراتیروئید می‌فرستند تا ترشح هورمون پاراتیروئید (PTH) کاهش یابد.
• عملکرد سیناکلست (تقلید): سیناکلست با اتصال به گیرنده حس‌گر کلسیم، ساختار آن را طوری تغییر می‌دهد که این گیرنده حساسیت بیشتری نسبت به کلسیم موجود پیدا کند.
• نتیجه نهایی: به این ترتیب، سیناکلست غده پاراتیروئید را فریب می‌دهد تا تصور کند کلسیم خون در سطحی بالاتر از واقعیت قرار دارد. این افزایش حساسیت منجر به مهار سریع ترشح هورمون پاراتیروئید و کاهش سطح آن در خون می‌شود.
• تأثیرات ثانویه: کاهش سطح هورمون پاراتیروئید به نوبه خود باعث کاهش بازجذب کلسیم از استخوان، افزایش دفع کلسیم در ادرار و کاهش تولید کلسیتریول (ویتامین د فعال) شده و در نهایت، سطح کلسیم سرم و فسفات سرم را کاهش می‌دهد.

فارماکوکینتیک سیناکلست

جذب 

• مسیر و سرعت: سیناکلست به صورت خوراکی مصرف می‌شود و غلظت پلاسمایی اوج آن (بیشینه غلظت) تقریباً ۲ تا ۶ ساعت پس از مصرف رخ می‌دهد.
• تأثیر غذا: جذب سیناکلست با غذا افزایش می‌یابد. بنابراین، برای اطمینان از جذب پایدار و مناسب، توصیه می‌شود که دارو همراه با غذا یا بلافاصله پس از غذا مصرف شود.

توزیع 

• اتصال به پروتئین: سیناکلست به شدت (تقریباً ۹۳ تا ۹۷ درصد) به پروتئین‌های پلاسما متصل می‌شود، که عمدتاً آلبومین است.
• حجم توزیع: این دارو دارای حجم توزیع زیادی است، که نشان‌دهنده توزیع گسترده آن در بافت‌های بدن است.

متابولیسم 

• مسیر اصلی: سیناکلست عمدتاً در کبد توسط سیستم آنزیمی سیتوکروم پی ۴۵۰ (P450) متابولیزه می‌شود. آنزیم‌های اصلی در این فرآیند سیتوکروم پی ۴۵۰ نوع ۳ آ ۴ (CYP3A4) و نوع ۲ دی ۶ (CYP2D6) هستند.
• فعالیت متابولیت‌ها: پس از متابولیسم، دارو به متابولیت‌های غیرفعال تبدیل می‌شود.
• تداخلات دارویی: از آنجایی که سیناکلست سوبسترای آنزیم CYP3A4 و CYP2D6 است و همچنین مهارکننده قوی آنزیم CYP2D6 محسوب می‌شود، پتانسیل بالایی برای تداخل با سایر داروهایی که توسط این آنزیم‌ها متابولیزه می‌شوند، دارد (مانند داروهای ضد افسردگی، بتا بلوکرها، و ضد آریتمی‌ها).

دفع 

• نیمه عمر: نیمه عمر نهایی سیناکلست متغیر است، اما به طور متوسط در محدوده ۳۰ تا ۴۰ ساعت قرار دارد. این نیمه عمر طولانی امکان دوزبندی یک بار در روز را فراهم می‌کند (به استثنای درمان پرکاری پاراتیروئید اولیه و سرطان).
• مسیر دفع: دارو عمدتاً از طریق ادرار (به شکل متابولیت‌ها) و مقدار کمی از طریق مدفوع دفع می‌شود.
• نارسایی کلیوی: با توجه به دفع از طریق کلیه، در بیماران دیالیزی که نارسایی کلیوی دارند، نیمه عمر دارو ممکن است افزایش یابد.
• نارسایی کبدی: از آنجایی که سیناکلست در کبد متابولیزه می‌شود، در بیماران مبتلا به نارسایی متوسط تا شدید کبدی، نیمه عمر ممکن است به طور قابل توجهی افزایش یابد و منجر به افزایش غلظت پلاسمایی دارو شود. این امر نیاز به کاهش دوز و پایش دقیق کلسیم دارد.

منع مصرف سیناکلست

موارد منع مصرف مطلق و احتیاط‌های ویژه در بیماری‌ها

کاهش شدید کلسیم خون (هیپوکلسمی):

• منع مصرف مطلق: سیناکلست در بیمارانی که در زمان شروع درمان کلسیم سرم آنها (اصلاح شده برای آلبومین) کمتر از ۸٫۴ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر باشد، منع مصرف مطلق دارد.
• توضیحات بالینی: مکانیسم اثر سیناکلست کاهش‌دهنده کلسیم است؛ بنابراین، تجویز آن در بیماران هیپوکلسمیک می‌تواند باعث کاهش بیشتر کلسیم، تشنج و آریتمی‌های قلبی تهدید کننده حیات شود.
• اقدام بالینی: قبل از شروع درمان و در طول آن، کلسیم سرم بیمار باید به دقت پایش شود.

حساسیت مفرط (آلرژی):

• منع مصرف مطلق: سابقه حساسیت مفرط یا آلرژی شناخته شده به سیناکلست یا هر یک از اجزای تشکیل دهنده فرمولاسیون دارو، منع مصرف مطلق دارد.

بیماری‌های قلبی (به ویژه آریتمی):

• احتیاط ویژه: هرچند منع مصرف مطلق ندارد، به دلیل خطر ایجاد هیپوکلسمی و پیامدهای آن، در بیماران مبتلا به اختلالات ریتم قلب و نارسایی احتقانی قلب باید با احتیاط فراوان مصرف شود. هیپوکلسمی شدید می‌تواند باعث طولانی شدن فاصله کیو تی و آریتمی‌های بطنی شود.

فشار خون پایین (هیپوتانسیون):

• احتیاط ویژه: در برخی مطالعات، مصرف سیناکلست با افزایش مواردی از فشار خون پایین و تشدید نارسایی قلبی گزارش شده است. در بیماران دارای فشار خون پایین، پایش دقیق و تجویز با احتیاط لازم است.

اختلال عملکرد کبدی شدید:

• احتیاط ویژه و تنظیم دوز: سیناکلست عمدتاً در کبد متابولیزه می‌شود. در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبدی، کلیرانس دارو کاهش می‌یابد و غلظت آن در خون افزایش می‌یابد.
• اقدام بالینی: در این بیماران، دوز اولیه باید به طور قابل توجهی کاهش یابد و پایش کلسیم سرم باید به صورت مکرر و دقیق انجام شود تا از افزایش بیش از حد سطح دارو و کاهش کلسیم خون جلوگیری گردد.

موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی

بارداری (رده C):

• منع مصرف نسبی: سیناکلست در رده سی (C) بارداری قرار دارد. مطالعات حیوانی نشان‌دهنده برخی عوارض جانبی بر جنین بوده است.
• اقدام بالینی: مصرف در دوران بارداری فقط در صورتی مجاز است که منافع بالقوه آن، ریسک احتمالی برای جنین را توجیه کند و هیچ جایگزین درمانی دیگری وجود نداشته باشد. به دلیل نقش حیاتی کلسیم در رشد جنین، تجویز آن باید با احتیاط بسیار انجام شود.

شیردهی:

• منع مصرف نسبی: مشخص نیست که سیناکلست در شیر مادر ترشح می‌شود یا خیر. با این حال، به دلیل پتانسیل بروز عوارض جانبی جدی بر نوزاد (به ویژه تأثیر بر متابولیسم کلسیم نوزاد)، توصیه می‌شود که مادران در طول درمان با سیناکلست از شیردهی اجتناب کنند.

موارد منع مصرف کودکان

منع مصرف در پرکاری پاراتیروئید ثانویه:

• منع مصرف مطلق: سیناکلست برای درمان پرکاری پاراتیروئید ثانویه در بیماران کودک (زیر ۱۸ سال) منع مصرف مطلق دارد.
• توضیحات بالینی: مطالعات نشان داده‌اند که خطر بروز کاهش کلسیم خون شدید و عوارض جانبی جدی مرتبط با آن، از جمله تشنج، در جمعیت کودکان بیشتر است و ایمنی و اثربخشی آن به اندازه کافی تأیید نشده است. در ایالات متحده، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) استفاده از این دارو را در کودکان و نوجوانان برای این اندیکاسیون ممنوع کرده است.

سایر اندیکاسیون‌ها:

• احتیاط ویژه: ایمنی و اثربخشی سیناکلست برای سایر موارد مصرف (مانند سرطان پاراتیروئید) نیز در کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال تأیید نشده است و مصرف آن فقط در شرایط بالینی خاص و با احتیاط شدید و در دوزهای کاهش یافته ممکن است مد نظر قرار گیرد.

عوارض جانبی سیناکلست

۱. عوارض جانبی بسیار شایع (بالاتر از ۱۰ درصد)
این عوارض بیشترین فراوانی را دارند و عمدتاً دستگاه گوارش را درگیر می‌کنند:

تهوع:

• فراوانی: حدود ۳۱ تا ۳۴ درصد از بیماران گزارش کرده‌اند.
• کاربرد بالینی: شایع‌ترین عارضه جانبی است. برای کاهش آن، توصیه می‌شود دارو همراه با غذا یا بلافاصله پس از آن مصرف شود. در صورت شدید بودن، ممکن است نیاز به کاهش دوز یا استفاده از داروهای ضد تهوع باشد.

استفراغ:

• فراوانی: حدود ۲۱ تا ۲۷ درصد از بیماران.
• کاربرد بالینی: پس از تهوع، شایع‌ترین عارضه گوارشی است.

کاهش کلسیم خون (هیپوکلسمی):

• فراوانی: کاهش سطح کلسیم به زیر ۱۰ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر در حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد از بیماران رخ می‌دهد. با این حال، کاهش شدید کلسیم (زیر ۷.۵ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر) و علامت‌دار شدن (مانند تشنج یا تتانی) نادر است (کمتر از ۵ درصد).
• کاربرد بالینی: این عارضه مورد انتظار است، اما نیاز به پایش شدید کلسیم، به ویژه پس از شروع درمان و تنظیم دوز، دارد تا از عوارض جدی جلوگیری شود.

۲. عوارض جانبی شایع (بین ۱ تا ۱۰ درصد)
این عوارض با فراوانی کمتری رخ می‌دهند اما هنوز در بالین قابل مشاهده هستند:
عوارض عمومی و متابولیک

اسهال:

• فراوانی: حدود ۵ تا ۷ درصد از بیماران.

درد شکمی:

• فراوانی: حدود ۵ تا ۶ درصد از بیماران.

سردرد:

• فراوانی: حدود ۵ تا ۷ درصد از بیماران.

بی حسی/سوزن سوزن شدن (پارستزی):

• فراوانی: حدود ۵ درصد از بیماران. این علامت می‌تواند نشانه‌ای از هیپوکلسمی (کاهش کلسیم خون) خفیف باشد.

درد عضلانی (میالژی):

• فراوانی: حدود ۵ درصد از بیماران.

عفونت تنفسی فوقانی:

• فراوانی: حدود ۴ تا ۶ درصد از بیماران.

عوارض قلبی عروقی و فشار خون

فشار خون پایین (هیپوتانسیون):

• فراوانی: حدود ۴ تا ۶ درصد از بیماران.

نارسایی قلبی:

• فراوانی: موارد کمی از تشدید نارسایی قلبی در مطالعات بالینی گزارش شده است (درصد دقیق متغیر است اما کمتر از ۵ درصد).

۳. عوارض جانبی با فراوانی نامشخص یا نادر
این عوارض به ندرت رخ می‌دهند اما از نظر بالینی بسیار جدی هستند:

• واکنش‌های حساسیتی: مواردی از واکنش‌های حساسیتی از جمله آنژیوادم و کهیر گزارش شده است.
• تشنج: یک عارضه نادر اما جدی که مستقیماً به کاهش شدید کلسیم خون مرتبط است.
• عوارض کبدی: افزایش در آنزیم‌های کبدی (به ندرت).
• اختلال در ریتم قلب: افزایش احتمال طولانی شدن فاصله کیو تی و آریتمی‌های بطنی جدی در نتیجه هیپوکلسمی شدید.
• نکته بالینی: تهوع و استفراغ شایع‌ترین دلایل قطع درمان با سیناکلست هستند. کاهش دوز و مصرف همراه با غذا معمولاً می‌تواند تحمل‌پذیری دارو را افزایش دهد.

تداخلات دارویی سیناکلست

مشخصات کلی تداخلات:

• سوبسترای CYP3A4
• مهارکننده CYP2D6 (ضعیف)
• تشدید هیپوکلسمی
• افزایش خطر خونریزی یا آسیب به مخاط دستگاه گوارش

تداخلات رده X (پرهیز):

اتل‌کالستید، تیوریدازین

کاهش اثرات داروها توسط سیناکلست:

کدئین، تاکرولیموس (سیستمیک)، تاموکسیفن، ترامادول

کاهش اثرات سیناکلست توسط داروها:

تداخل قابل‌توجهی مشخص نشده است.

افزایش اثرات داروها توسط سیناکلست:

آجمالین، آمفتامین‌ها، آریپیپرازول، برکس‌پیپرازول، کلوزاپین، سوبستراهای CYP2D6 (خطر بیشتر با مهارکننده‌ها)، دوکسوروبیسین (شکل دارویی متداول)، الیگلوستات، اتل‌کلستاید، فسوترودین، ایندورامین، متوپرولول، نبیولول، پرهگزیلین، پیتولیسانت، پروپافنون، سیپونیمود، تامسولوسین، تیوریدازین، ضدافسردگی‌های سه حلقه‌ای، والبنازین

افزایش اثرات سیناکلست توسط داروها:

مهارکننده‌های قوی CYP3A4، دنوزومب

تداخلات فارماکوکینتیک (اثر بر آنزیم‌های کبدی)

• نوع تداخل: افزایش شدید غلظت سیناکلست در خون.
• مکانیزم: این داروها مانع از تجزیه سیناکلست در کبد شده و در نتیجه، سطح دارو را بالا می‌برند. این امر خطر عارضه اصلی دارو یعنی کاهش کلسیم خون را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.
• اقدام بالینی: در صورت لزوم مصرف همزمان، باید دوز سیناکلست کاهش یابد و کلسیم سرم بیمار به دقت و مکرر پایش شود.

• نوع تداخل: افزایش غلظت داروهای همزمان.
• مکانیزم: سیناکلست یک مهارکننده قوی آنزیم ۲ دی ۶ است و از تجزیه این داروها جلوگیری می‌کند. این امر می‌تواند منجر به سمیت و افزایش عوارض جانبی داروهای همزمان شود.
• اقدام بالینی: در صورت تجویز همزمان، باید دوز داروهای حساس به آنزیم ۲ دی ۶ (به ویژه داروهایی با پنجره درمانی باریک مانند فلکاینید) کاهش داده شود و بیمار از نظر علائم سمیت پایش گردد.

• نوع تداخل: افزایش غلظت داروهای ضد افسردگی در خون.
• مکانیزم: مهار آنزیم ۲ دی ۶ توسط سیناکلست.
• اقدام بالینی: باید دوز داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای کاهش یابد و بیمار از نظر عوارض جانبی پایش شود.

تداخلات فارماکودینامیک (اثر بر کلسیم)

• نوع تداخل: تشدید خطر کاهش کلسیم خون (هیپوکلسمی).
• مکانیزم: اثرات افزایشی بر کاهش کلسیم.
• اقدام بالینی: از مصرف همزمان این داروها با سیناکلست باید اجتناب شود یا با احتیاط شدید و پایش مکرر کلسیم سرم صورت گیرد.

• نوع تداخل: افزایش فراهمی زیستی دارو.
• مکانیزم: مصرف سیناکلست همراه با غذا باعث افزایش جذب دارو می‌شود. فراهمی زیستی سیناکلست در صورت مصرف همراه با غذاهای پرچرب نسبت به حالت ناشتا، می‌تواند تا ۵۰ تا ۸۰ درصد افزایش یابد.
• اقدام بالینی: برای حفظ غلظت ثابت و قابل پیش‌بینی دارو در خون و بهینه‌سازی اثربخشی، توصیه می‌شود که سیناکلست همیشه همراه با غذا یا بلافاصله پس از یک وعده غذایی مصرف شود. این ثبات در جذب به کنترل بهتر هورمون پاراتیروئید و کلسیم کمک می‌کند.

هورمون پاراتیروئید (PTH):

• تداخل: کاهش مستقیم سطح هورمون پاراتیروئید سرم.
• مکانیزم: این اثر در واقع مکانیسم اثر درمانی دارو است و نه یک تداخل کاذب. با این حال، لازم است که اندازه‌گیری هورمون پاراتیروئید به طور مکرر انجام شود تا اثربخشی دارو و دوز بهینه تعیین گردد.
• اقدام بالینی: سطح هورمون پاراتیروئید نباید بلافاصله پس از مصرف دارو اندازه‌گیری شود، زیرا غلظت آن به سرعت کاهش می‌یابد. اندازه‌گیری هورمون پاراتیروئید معمولاً باید در فواصل زمانی ثابت و بر اساس دستورالعمل‌های بالینی انجام شود.

کلسیم سرم:

• تداخل: کاهش سطح کلسیم سرم.
• مکانیزم: این نیز اثر درمانی دارو است.
• اقدام بالینی: پایش مکرر کلسیم سرم (تصحیح شده برای آلبومین) برای تنظیم دوز و جلوگیری از هیپوکلسمی علامت‌دار، حیاتی است.

هشدار ها سیناکلست

الف. خطر کاهش شدید کلسیم خون (هیپوکلسمی)

• هشدار حیاتی: مهم‌ترین و جدی‌ترین هشدار مرتبط با سیناکلست، احتمال بروز کاهش شدید کلسیم خون است که می‌تواند علائم جدی و تهدید کننده حیات ایجاد کند. این عارضه می‌تواند منجر به تشنج (به‌ویژه در بیماران مبتلا به اختلالات تشنجی قبلی)، افزایش فاصله کیو تی در نوار قلب، و آریتمی‌های بطنی (مانند تورساد د پوینت) شود.

اقدام بالینی:

• پایش مداوم کلسیم: سطح کلسیم سرم (تصحیح شده برای آلبومین) باید در هفته اول پس از شروع درمان یا تنظیم دوز، به طور مکرر (هر ۷ تا ۱۴ روز) پایش شود.
• کلسیم قبل از مصرف: تجویز سیناکلست در بیمارانی که کلسیم سرم آنها کمتر از ۸٫۴ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر است، منع مصرف مطلق دارد.
• علائم هشدار: پزشکان باید بیماران را از علائم هیپوکلسمی (مانند بی‌حسی یا سوزن سوزن شدن دور دهان یا انگشتان، اسپاسم عضلانی، یا تشنج) آگاه سازند.

ب. بیماری‌های تشنجی و قلبی

• خطر تشنج: بیماران با سابقه اختلالات تشنجی در معرض خطر بالاتری برای تشنج ناشی از هیپوکلسمی هستند.
• اقدام بالینی: در این بیماران باید کلسیم سرم حتی بیشتر از حد معمول پایش شود و دوز دارو با احتیاط کامل تنظیم گردد.
• آریتمی‌های قلبی: هیپوکلسمی ناشی از سیناکلست می‌تواند خطر آریتمی قلبی را تشدید کند.
• اقدام بالینی: در بیماران با سابقه نارسایی قلبی یا مستعد آریتمی، پایش قلبی و الکترولیت‌ها باید انجام شود.

ج. اختلالات کبدی

• متابولیسم کبدی: سیناکلست عمدتاً در کبد متابولیزه می‌شود. در بیماران مبتلا به نارسایی متوسط تا شدید کبدی، نیمه عمر دارو افزایش می‌یابد و غلظت آن در خون به طور قابل توجهی بالا می‌رود.
• اقدام بالینی: در این بیماران، دوز اولیه باید کاهش یابد و افزایش دوز به صورت آهسته و با پایش بسیار دقیق کلسیم سرم انجام گیرد.

د. تداخلات دارویی

• مهارکننده قوی آنزیم سیتوکروم پی ۴۵۰ ۲ دی ۶: سیناکلست یک مهارکننده قوی آنزیم‌های متابولیزه‌کننده دارو در کبد (از جمله CYP2D6) است و می‌تواند غلظت پلاسمایی داروهایی را که توسط این آنزیم متابولیزه می‌شوند، به شدت افزایش دهد.
• داروهای کلیدی: این داروها شامل برخی داروهای ضد افسردگی (مانند فلووکسامین، دزیپرامین)، برخی داروهای ضد روان‌پریشی (مانند ریسپریدون)، و داروهای ضد آریتمی (مانند فلکاینید و پروپافنون) هستند.
• اقدام بالینی: در صورت تجویز همزمان، دوز داروهای حساس به آنزیم ۲ دی ۶ باید کاهش یابد.

اوردوز سیناکلست و درمان 
اوردوز با سیناکلست یک وضعیت بالقوه جدی است که علائم آن مستقیماً با مکانیسم اثر دارو مرتبط است.
الف. علائم اوردوز
علائم اوردوز سیناکلست ناشی از اثرات شدیدتر مکانیسم اثر دارو است:

• کاهش شدید کلسیم خون (هیپوکلسمی): این مهم‌ترین علامت است که می‌تواند منجر به علائم عصبی-عضلانی مانند تتانی (اسپاسم عضلات)، پارستزی (سوزن سوزن شدن)، اسپاسم حنجره، و در نهایت تشنج شود.
• آریتمی قلبی: طولانی شدن فاصله کیو تی و آریتمی‌های بطنی.
• کاهش بیش از حد هورمون پاراتیروئید: کاهش شدید و کنترل نشده سطح هورمون پاراتیروئید (PTH).

ب. مدیریت و درمان اوردوز
درمان اوردوز سیناکلست عمدتاً حمایتی و متمرکز بر اصلاح فوری کاهش کلسیم خون است. هیچ پادزهر اختصاصی برای سیناکلست وجود ندارد.

حمایت حیاتی و پایش:

• پایش دقیق کلسیم: پایش مکرر و دقیق سطح کلسیم سرم (اصلاح شده برای آلبومین)، فسفات، و هورمون پاراتیروئید ضروری است.
• پایش قلبی: پایش مستمر نوار قلب (ECG) برای تشخیص آریتمی‌ها و طولانی شدن فاصله کیو تی باید انجام شود.

درمان هیپوکلسمی شدید:

• تجویز کلسیم داخل وریدی: در صورت بروز هیپوکلسمی شدید و علائم‌دار (مانند تتانی یا تشنج)، باید کلسیم داخل وریدی (به عنوان مثال، گلوکونات کلسیم) به آرامی تزریق شود.
• دوز نگهدارنده: پس از کنترل علائم حاد، ممکن است کلسیم به صورت انفوزیون مداوم داخل وریدی یا خوراکی (به همراه ویتامین د فعال) تجویز شود تا سطح کلسیم سرم در محدوده ایمن حفظ شود.

جلوگیری از جذب:

• ذغال فعال: در صورت مراجعه زودهنگام (معمولاً در مدت کوتاهی پس از مصرف)، می‌توان ذغال فعال را برای کاهش جذب دارو از دستگاه گوارش تجویز کرد.
• نکته مهم: به دلیل اتصال بالای سیناکلست به پروتئین‌های پلاسما، همودیالیز در حذف دارو از خون مؤثر نیست و در مدیریت اوردوز نقشی ندارد.

توصیه های دارویی سیناکلست

۱. توصیه‌های دارویی ویژه بیمار 
این دستورالعمل‌ها باید به وضوح به بیمار آموزش داده شوند تا مصرف صحیح دارو و پایش علائم تضمین شود:

• مصرف همراه با غذا: بیمار باید سیناکلست را همراه با غذا یا بلافاصله پس از غذا مصرف کند. این کار به افزایش جذب دارو و کاهش عوارض جانبی گوارشی مانند تهوع و استفراغ کمک می‌کند.

پایش و گزارش علائم کاهش کلسیم خون: بیمار باید با علائم کاهش شدید کلسیم خون (هیپوکلسمی) آشنا باشد. در صورت مشاهده علائمی مانند بی‌حسی یا سوزن سوزن شدن دور دهان، انگشتان دست و پا، اسپاسم عضلانی (گرفتگی)، یا تشنج، باید فوراً مصرف دارو را قطع کرده و به پزشک یا اورژانس اطلاع دهد.

• کامل کردن دوره درمان: بیمار باید دارو را طبق دستور پزشک مصرف کند و از قطع ناگهانی آن بدون مشورت با پزشک اجتناب ورزد.
• مدیریت دوز فراموش شده: اگر یک دوز دارو فراموش شد، بیمار باید از دوز فراموش شده صرف نظر کرده و دوز بعدی را در زمان معمول مصرف کند. هرگز دوز دارو را دو برابر نکند.
• گزارش تهوع و استفراغ: تهوع و استفراغ از عوارض جانبی شایع هستند. در صورت شدید بودن این علائم یا عدم تحمل دارو، بیمار باید به پزشک اطلاع دهد.

۲. توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک 
این نکات تخصصی برای دوزبندی، پایش ایمنی و جلوگیری از تداخلات جدی ضروری هستند:

پایش دقیق کلسیم سرم (حیاتی):

• نکته کلیدی: سطح کلسیم سرم (اصلاح شده برای آلبومین) باید به شدت پایش شود. قبل از شروع درمان و هر بار تنظیم دوز، باید کلسیم بیمار بالای ۸٫۴ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر باشد.
• فرکانس پایش: کلسیم سرم باید به طور مکرر، به‌ویژه در هفته اول پس از شروع درمان یا تنظیم دوز، و پس از آن به صورت دوره‌ای، پایش شود.

تنظیم دوز در نارسایی کبدی:

• نکته کلیدی: سیناکلست در کبد متابولیزه می‌شود. در بیماران مبتلا به نارسایی متوسط تا شدید کبدی، باید دوز اولیه سیناکلست به طور قابل توجهی کاهش یابد و تنظیمات دوز بر اساس پایش دقیق کلسیم سرم با احتیاط و فواصل زمانی طولانی‌تر انجام شود.

پرهیز از تداخلات جدی آنزیمی:

• نکته کلیدی: سیناکلست یک مهارکننده قوی آنزیم سیتوکروم پی ۴۵۰ نوع ۲ دی ۶ است. دوز داروهایی که توسط این آنزیم متابولیزه می‌شوند (مانند برخی داروهای ضد آریتمی، ضد افسردگی و ضد روان‌پریشی) باید در صورت مصرف همزمان با سیناکلست کاهش یابد تا از سمیت داروی همزمان جلوگیری شود.

احتیاط در بیماران قلبی و تشنجی:

• نکته کلیدی: در بیماران با سابقه تشنج، آریتمی‌های قلبی یا نارسایی قلبی باید بسیار احتیاط شود، زیرا هیپوکلسمی ناشی از دارو می‌تواند این شرایط را تشدید کند.

تجویز ویتامین د و کلسیم مکمل:

• نکته کلیدی: در بیماران دیالیزی که همزمان از سیناکلست استفاده می‌کنند، اغلب نیاز است که دوز ویتامین د فعال (کلسیتریول یا آنالوگ‌های آن) یا مکمل‌های کلسیم تنظیم شود تا از کاهش بیش از حد کلسیم خون جلوگیری شود.