اطلاعات تخصصی
موارد مصرف اپرپیتانت
موارد مصرف تایید شده
پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از شیمی‌درمانی
- اپرپیتانت به عنوان بخشی از یک رژیم ترکیبی (اغلب به همراه یک آنتاگونیست گیرنده سروتونین نوع سه و دگزامتازون) برای پیشگیری از تهوع و استفراغ حاد و تاخیری ناشی از دوره‌های اولیه و تکراری شیمی‌درمانی‌های با خاصیت تهوع‌زایی بالا و متوسط تجویز می‌شود.
- نکته بالینی برای پزشک: ارزش بالینی اصلی اپرپیتانت در کنترل فاز تاخیری تهوع و استفراغ (که معمولا بیست و چهار تا صد و بیست ساعت پس از شیمی‌درمانی رخ می‌دهد) است، زیرا این فاز عمدتا توسط ماده پی و گیرنده‌های نوروکینین یک واسطه‌گری می‌شود. توجه داشته باشید که اپرپیتانت یک داروی پیشگیرانه است و برای درمان تهوع و استفراغی که از قبل شروع شده است، کارایی مناسبی ندارد. همچنین این دارو یک مهارکننده متوسط آنزیم‌های کبدی است و می‌تواند غلظت دگزامتازون را افزایش دهد؛ لذا دوز دگزامتازون خوراکی در روزهای مصرف اپرپیتانت باید حدود پنجاه درصد کاهش یابد.
پیشگیری از تهوع و استفراغ پس از عمل جراحی
- این دارو برای پیشگیری از تهوع و استفراغ پس از عمل در بزرگسالان تایید شده است.
- نکته بالینی برای پزشک: در این مورد، اپرپیتانت معمولا به صورت یک دوز واحد خوراکی (معمولا چهل میلی‌گرم) در محدوده سه ساعت پیش از القای بیهوشی تجویز می‌شود. این کاربرد به ویژه در بیمارانی که خطر بالایی برای بروز عوارض گوارشی پس از جراحی دارند، بسیار ارزشمند است.
موارد مصرف خارج از برچسبخارش مقاوم به درمان
- اپرپیتانت در کنترل خارش‌های مزمن و مقاوم به درمان‌های معمول (مانند آنتی‌هیستامین‌ها و کورتیکواستروئیدها) در شرایطی مانند سندرم سزاری، لنفوم سلول تی پوستی، خارش ناشی از نارسایی مزمن کلیوی و خارش‌های پارانئوپلاستیک مرتبط با تومورهای توپر استفاده می‌شود.
- نکته بالینی برای پزشک: مکانیسم این اثر به نقش ماده پی در انتقال سیگنال‌های خارش برمی‌گردد. در بیمارانی که کیفیت زندگی آن‌ها به دلیل خارش شدید و مقاوم به شدت افت کرده است، تجویز یک دوره کوتاه این دارو می‌تواند به عنوان خطوط بعدی درمان در نظر گرفته شود.
سندرم استفراغ حلقوی و سندرم استفراغ ناشی از کانابینوئید
- شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد مسدود کردن مسیرهای عصبی مرتبط با ماده پی می‌تواند در کاهش حملات شدید و مکرر در بیماران مبتلا به سندرم استفراغ حلقوی و همچنین بیمارانی که در اثر مصرف مزمن مشتقات شاهدانه دچار حملات استفراغ غیرقابل کنترل شده‌اند، موثر باشد.
- نکته بالینی برای پزشک: در فاز حاد این سندرم‌ها که درمان‌های معمول مانند ضددردها، بنزودیازپین‌ها و سایر ضدتهوع‌ها با شکست مواجه می‌شوند، اپرپیتانت می‌تواند به عنوان یک درمان کمکی یا جایگزین برای قطع چرخه استفراغ مورد استفاده قرار گیرد. پروفایل ایمنی دارو در این موارد عموما قابل قبول است، اما پایش تداخلات دارویی احتمالی ضروری است.
مکانیسم اثر اپرپیتانت
- اپرپیتانت یک آنتاگونیست انتخابی با تمایل اتصال بسیار بالا برای گیرنده‌های انسانی ماده پی یا همان نوروکینین یک است. این دارو به طور موثری از سد خونی مغزی عبور کرده و گیرنده‌های عصبی مرکزی را اشغال می‌کند. برخلاف سایر دسته‌های دارویی ضد تهوع، اپرپیتانت تمایل بسیار ناچیزی به گیرنده‌های سروتونین، دوپامین و کورتیکواستروئیدها دارد.
- ارزش بالینی این دارو برای پزشکان در این است که با مسدود کردن مسیر ماده پی، فعالیت ضد تهوع داروهای آنتاگونیست گیرنده سروتونین نوع سه و کورتیکواستروئیدها (مانند دگزامتازون) را به شدت تقویت می‌کند. این مکانیسم به صورت ویژه در کنترل و پیشگیری از فاز تاخیری تهوع و استفراغ ناشی از شیمی‌درمانی نقش کلیدی ایفا می‌کند.
فارماکوکینتیک اپرپیتانت
جذب
- فراهمی زیستی کپسول خوراکی اپرپیتانت در دوزهای استاندارد بالینی حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد است. حداکثر غلظت پلاسمایی دارو تقریبا پس از ۴ ساعت به دست می‌آید. مصرف همزمان با غذا تاثیر بالینی قابل توجهی بر جذب دارو ندارد.
توزیع
- میزان اتصال دارو به پروتئین‌های پلاسمایی بسیار بالا و بیش از ۹۹ درصد است. دارو حجم توزیع مناسبی (حدود ۷۰ لیتر) دارد و به راحتی از سد خونی مغزی عبور می‌کند که برای اعمال اثرات مرکزی آن ضروری است.
متابولیسم
- متابولیسم دارو به طور گسترده در کبد و عمدتا از طریق مسیر آنزیمی سیتوکروم پی ۴۵۰ نوع سه ای چهار انجام می‌شود. نکته بسیار مهم بالینی این است که اپرپیتانت به صورت وابسته به دوز، هم یک مهارکننده متوسط و هم یک القاکننده برای این آنزیم کبدی محسوب می‌شود و همچنین می‌تواند سایر آنزیم‌های متابولیزه کننده را القا کند (که نیاز به تنظیم دوز داروهای همزمان مانند کورتیکواستروئیدها را ایجاب می‌کند).
دفع
- نیمه عمر حذف دارو در حدود ۹ تا ۱۳ ساعت است که مصرف روزانه یک دوز از آن را توجیه می‌کند. دفع دارو از طریق سیستم صفراوی (مدفوع) و کلیوی (ادرار) انجام می‌شود، اما دارو به شکل تغییر نیافته در ادرار ترشح نمی‌شود؛ لذا در نارسایی‌های خفیف تا متوسط کلیوی نیازی به تنظیم دوز نیست. دیالیز نیز تاثیری در خروج دارو از خون ندارد.
منع مصرف اپرپیتانت
موارد منع مصرف در بیماری‌ها و تداخلات بالینی
- مهم‌ترین منع مصرف مطلق اپرپیتانت، استفاده همزمان آن با داروهایی است که به شدت توسط آنزیم سیتوکروم پی ۴۵۰ نوع سه ای چهار متابولیزه می‌شوند و دارای محدوده درمانی تنگی هستند. از آنجا که اپرپیتانت یک مهارکننده وابسته به دوز این آنزیم است، مصرف همزمان آن با داروی پیموزاید مطلقا ممنوع است. این تداخل می‌تواند منجر به افزایش شدید غلظت پلاسمایی پیموزاید و در نتیجه طولانی شدن فاصله کیو تی و بروز آریتمی‌های قلبی کشنده شود.
- علاوه بر این، در بیمارانی که سابقه حساسیت مفرط به اپرپیتانت یا هر یک از اجزای فرمولاسیون آن را دارند، مصرف دارو ممنوع است. از نظر احتیاطات بالینی، اگرچه نارسایی خفیف تا متوسط کبدی نیازی به تنظیم دوز ندارد، اما در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبدی به دلیل فقدان داده‌های بالینی کافی، مصرف این دارو توصیه نمی‌شود و باید با احتیاط بسیار بالا و تنها در صورت ضرورت قطعی تجویز گردد.
موارد منع مصرف در بارداری و شیردهیدر بارداری
- اپرپیتانت در رده‌بندی‌های ایمنی، دارویی است که شواهد قطعی از تراتوژن بودن آن در مطالعات حیوانی یافت نشده است؛ با این حال، مطالعات بالینی کنترل‌شده و کافی در زنان باردار وجود ندارد. برای پزشک معالج، قانون کلی این است که در دوران بارداری، این دارو تنها در شرایطی تجویز شود که مزایای بالقوه کنترل تهوع و استفراغ برای مادر، به وضوح بر خطرات ناشناخته برای جنین برتری داشته باشد.
دوران شیردهی
- هنوز مشخص نیست که آیا اپرپیتانت در شیر انسان ترشح می‌شود یا خیر، اما ترشح آن در شیر حیوانات آزمایشگاهی تایید شده است. با توجه به نیمه‌عمر دارو و احتمال بروز عوارض جانبی پیش‌بینی‌نشده در نوزاد شیرخوار، توصیه بالینی این است که مصرف دارو در دوران شیردهی با احتیاط بسیار انجام شود و پزشک باید بر اساس اهمیت و ضرورت دریافت دارو توسط مادر، بین قطع شیردهی یا اجتناب از تجویز این دارو تصمیم‌گیری کند.
موارد منع مصرف و احتیاطات در کودکان - مصرف اپرپیتانت در نوزادان و اطفال زیر ۶ ماه به طور کلی توصیه نمی‌شود، زیرا ایمنی و اثربخشی آن در این گروه سنی در کارآزمایی‌های بالینی معتبر بین‌المللی تایید نشده است.
- برای کودکان ۶ ماهه و بزرگتر (با حداقل وزن ۶ کیلوگرم)، فرمولاسیون‌های خاصی مانند سوسپانسیون خوراکی جهت پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از شیمی‌درمانی مورد تایید قرار گرفته است و دوز دارو باید دقیقا بر اساس سن و وزن کودک محاسبه شود. با این حال، استفاده از کپسول‌های بزرگسالان برای کودکان خردسال ممنوع است و همچنین تجویز این دارو برای اندیکاسیون‌های دیگر (مانند تهوع پس از عمل جراحی) در اطفال زیر ۱۸ سال به دلیل کمبود شواهد علمی، نیازمند احتیاط فراوان بوده و به صورت روتین توصیه نمی‌گردد.
عوارض جانبی اپرپیتانت
عوارض جانبی شایع (بیشتر از ۱۰ درصد)
- خستگی و ضعف بدنی: این عارضه یکی از شایع‌ترین شکایات بیماران است و در حدود ۹ تا ۱۸ درصد موارد مشاهده می‌شود.
- سردرد: بروز سردردهای خفیف تا متوسط در حدود ۹ تا ۱۶ درصد از بیماران دریافت‌کننده این دارو گزارش شده است.
- عوارض گوارشی (یبوست): یبوست با شیوع حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد، از عوارض گوارشی غالب در مصرف این دارو به شمار می‌رود.
عوارض جانبی با شیوع متوسط (بین ۵ تا ۱۰ درصد)
- سکسکه: بروز سکسکه یکی از عوارض نسبتا اختصاصی و قابل توجه اپرپیتانت است که در حدود ۵ تا ۱۱ درصد بیماران رخ می‌دهد و پزشک باید بیمار را نسبت به احتمال بروز آن آگاه کند.
- اسهال: تغییر در عادات روده‌ای به شکل اسهال در حدود ۶ تا ۱۰ درصد موارد ثبت شده است.
- کاهش اشتها و بی‌اشتهایی: این عارضه که می‌تواند همپوشانی بالایی با عوارض شیمی‌درمانی داشته باشد، در حدود ۵ تا ۹ درصد بیماران مشاهده می‌گردد.
- سوءهاضمه: علائم سوءهاضمه و ناراحتی‌های معده در حدود ۴ تا ۸ درصد دریافت‌کنندگان دارو گزارش شده است.
عوارض جانبی با شیوع کمتر (کمتر از ۵ درصد)
- سرگیجه: احساس سرگیجه و سبکی سر در حدود ۳ تا ۶ درصد بیماران بروز می‌کند. پزشک باید به بیماران، به ویژه افراد مسن، در خصوص خطر زمین خوردن هشدار دهد.
- تغییرات آزمایشگاهی (افزایش آنزیم‌های کبدی): افزایش گذرا و بدون علامت سطح آنزیم‌های کبدی در حدود ۳ تا ۶ درصد موارد رخ می‌دهد. اگرچه این افزایش معمولا خفیف است، اما در بیمارانی که داروهای متعدد با متابولیسم کبدی دریافت می‌کنند، نیازمند پایش بالینی است.
- برادی‌کاردی و افت فشار خون: این عوارض قلبی عروقی با شیوع بسیار کم (حدود ۱ تا ۲ درصد) بیشتر در بیمارانی که دارو را برای پیشگیری از تهوع پس از عمل جراحی دریافت می‌کنند، دیده شده است.
نکته بالینی برای پزشک: بروز عوارض جانبی مانند سکسکه و خستگی در رژیم‌های حاوی اپرپیتانت به طور معناداری بیشتر از رژیم‌های ضد تهوع فاقد این دارو است. در صورت بروز سکسکه‌های مقاوم و آزاردهنده، پزشک ممکن است نیاز به مداخلات دارویی متفاوتی داشته باشد.
تداخلات دارویی اپرپیتانت
مشخصات کلی تداخلات:
- سوبسترای CYP3A4
- مهارکننده ی CYP3A4 (متوسط)
- القاکننده ی CYP3A4 (خفیف)
- القاکننده ی CYP2C9 (خفیف)
تداخلات رده X (پرهیز):
آستمیزول، آسوناپرویر، بوسوتینیب، بودزوناید (سیستمیک)، سیزاپراید، کانیواپتان، القاکننده‌های قوی CYP3A4، مهارکننده‌های متوسط وقوی CYP3A4، دمپریدون، فلیبانسرین، فوس اپرپیتانت، فوزیدیک اسید (سیستمیک)، ایدلالیسیب، ایوابرادین، لمبورکسانت، لومیتاپید، لوماتپرون، پیموزاید، سیمپرویر، ترفنادین، اولی‌پریستال
کاهش اثرات داروها توسط اپرپیتانت:
مشتقات استروژن (در فراورده های ضدبارداری)، پاروکستین، پروژستین (در فراورده های ضدبارداری)، آنتاگونیست های ویتامین کا
کاهش اثرات اپرپیتانت توسط داروها:
القاکننده‌های متوسط و قوی CYP3A4، دابرافنیب، دفراسیروکس، اردافتینیب، پاروکستین، ساریلومب، سیلتوکسیمب، توسیلیزومب
افزایش اثرات داروها توسط اپرپیتانت:
آبماسیکلیب، آکالابروتینیب، آملودیپین، آپیکسابان، آریپیپرازول، آستمیزول، آسوناپرویر، آوانافیل، آواپریتینیب، آکسیتینیب، بنزهیدروکدون، بلونانسرین،، بوسوتینیب، برکس‌پیپرازول، بریگاتینیب، بروموکریپتین، بودزوناید (سیستمیک و موضعی)، کانابیدیول، ماری‌جوانا (شاهدانه)، سیلوستازول، سیزاپراید، کوبیمتینیب، کدئین، کلشی سین، کورتیکواستروئید (سیستمیک)، سوبستراهای CYP3A4 (با خطر بالا با مهارکننده‌ها)، دوکسپین، داریفناسین، دفلازاکورت، دیزوپیرامید، دوفتیلید، دمپریدون، دوکسوروبیسین (متداول)، درونابینول، التریپتان، الگزاکافتو/ تزکافتور/ ایواکافتور، الیگلوستات، انکورافنیب، انترکتینیب، اپلرنون، مشتقات استروژن، اورولیموس، فنتانیل، فلیبانسرین، فوس اپرپیتانت، گیلتریتینیب، گوانفاسین، هالوفانترین، هیدروکدون، ایبروتینیب، ایفوسفامید، ایوابرادین، ایواکافتور، ایووسیدنیب، لمبورکسانت، لرکاندیپین، لو آملودیپین، لومیتاپید، لورلاتینیب، لوماتپرون، لوراسیدون، ماسیتنتان، مانیدیپین، مپریدین، میرودنافیل، نالدمدین، نالفورافین، نالوکسگل، نراتینیب، نیمودیپین، اولاپاریب، اکسی کدون، پمیگاتینیب، پکسیدارتینیب، پیمکرولیموس، پیموزاید، پروپافنون، رانولازین، ریمگپنت، روپاتادین، روکسولیتینیب، سالمترول، ساکساگلیپتین، سلپرکاتینیب، سلومتینیب، سیلدنافیل، سیلودوسین، سیمپرویر، سیرولیموس، سونیدگیب، سوورکسانت، تاکرولیموس (سیستمیک)، تادالافیل، تامسولوسین، تازمتوستات، ترفنادین، تتراهیدروکانابینول، تزاکافتور و ایواکافتور، تیکاگرلور، توفاسیتینیب، تولواپتان، ترابکتدین، تریازولام، آبروگپنت، یودنافیل، اولی‌پریستال، واردنافیل، ونتوکلاکس، ویلازودون، ویندسین، زانوبروتینیب، زوپیکلون
افزایش اثرات اپرپیتانت توسط داروها:
کلوفازیمین، کانیواپتان، مهارکننده‌های متوسط وقوی CYP3A4، اردافیتینب، فوزیدیک اسید (سیستمیک)، ایدلالیسیب، لاروترکتینیب، پالبوسیکلیب، استریپنتول
تداخلات دارویی اپرپیتانت و مدیریت بالینی آنهااپرپیتانت یک مهارکننده متوسط آنزیم سیتوکروم پی ۴۵۰ نوع سه ای چهار و همچنین القاکننده آنزیم سیتوکروم پی ۴۵۰ نوع دو سی نه است. تداخلات کلیدی و نوع آن‌ها به شرح زیر است:
پیموزاید (تداخل از نوع منع مصرف مطلق)
- اپرپیتانت با مهار متابولیسم پیموزاید، غلظت خونی آن را به شدت افزایش می‌دهد که این امر می‌تواند منجر به طولانی شدن فاصله کیو تی و بروز آریتمی‌های کشنده قلبی شود. مصرف همزمان این دو دارو اکیدا ممنوع است.
کورتیکواستروئیدها (دگزامتازون و متیل‌پرنیزولون)
- تداخل از نوع مهار آنزیمی است. اپرپیتانت غلظت پلاسمایی این داروها را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. پزشک باید دوز خوراکی دگزامتازون را در روزهای مصرف اپرپیتانت به میزان ۵۰ درصد کاهش دهد.
بنزودیازپین‌ها
- مانند میدازولام، آلپرازولام و تریازولام
- تداخل از نوع مهار آنزیمی است. غلظت خونی و اثرات آرام‌بخشی این داروها افزایش می‌یابد. پزشک باید بیمار را از نظر تشدید اثرات سداتیو پایش کرده و در صورت نیاز دوز بنزودیازپین را کاهش دهد.
داروهای هورمونی پیشگیری از بارداری (شامل قرص‌ها، چسب‌ها و ایمپلنت‌ها)
- تداخل از نوع القای آنزیمی است. اپرپیتانت متابولیسم هورمون‌ها را تسریع کرده و اثربخشی آن‌ها را به شدت کاهش می‌دهد. پزشک باید به بیمار توصیه کند که در طول درمان و تا ۲۸ روز پس از آخرین دوز اپرپیتانت، از روش‌های غیرهورمونی پشتیبان استفاده کند.
وارفارین
- تداخل از نوع القای آنزیمی است. مصرف اپرپیتانت باعث افزایش متابولیسم وارفارین و در نتیجه کاهش زمان پروترومبین و شاخص آی ان آر می‌شود. پزشک باید آی ان آر بیمار را به دقت در بازه ۷ تا ۱۰ روز پس از شروع درمان با اپرپیتانت پایش کند.
داروهای شیمی‌درمانی متابولیزه‌شده توسط آنزیم سه ای چهار
- مانند دوستاکسل، پاکلی‌تاکسل، اتوپوزاید، ایرینوتکان، ایفوسفامید، ایماتینیب، وینورلبین، وینکریستین
- تداخل از نوع مهار آنزیمی است. اگرچه تداخلات شدید همیشه رخ نمی‌دهد، اما پزشک باید بیماران را از نظر تشدید سمیت و عوارض جانبی این داروهای شیمی‌درمانی تحت نظر داشته باشد.
تداخل با غذا - مصرف اپرپیتانت به طور کلی مستقل از وعده‌های غذایی است و غذا تأثیر بالینی معناداری بر جذب سیستمیک دارو ندارد. بیمار می‌تواند آن را با شکم پر یا خالی مصرف کند.
- با این حال، مصرف همزمان با آب گریپ‌فروت (که یک مهارکننده آنزیمی است) می‌تواند باعث افزایش غلظت خونی اپرپیتانت شود. پزشک باید به بیمار توصیه کند در طول دوره درمان از مصرف مقادیر زیاد آب گریپ‌فروت خودداری نماید.
تداخل در آزمایشات تشخیصی - اپرپیتانت به طور مستقیم با هیچ یک از روش‌های شیمیایی در آزمایشات خون یا ادرار تداخل ایجاد نمی‌کند و باعث مثبت یا منفی شدن کاذب تست‌ها نمی‌شود.
- با این حال، به صورت ثانویه و به دلیل تداخلات دارویی، ممکن است نتایج برخی آزمایشات تغییر کند. به عنوان مثال، کاهش شاخص انعقادی آی ان آر در بیماران مصرف‌کننده وارفارین، ناشی از تداخل دارویی است نه تداخل مستقیم در کیت آزمایشگاهی. همچنین، ممکن است در برخی بیماران افزایش گذرای آنزیم‌های کبدی (آلانین آمینوترانسفراز و آسپارتات آمینوترانسفراز) مشاهده شود که یک عارضه جانبی است و باید در تفسیر پنل کبدی بیمار در نظر گرفته شود.
هشدار ها اپرپیتانت
هشدارهای بالینی
اپرپیتانت به دلیل پروفایل فارماکوکینتیک خاص خود، نیازمند توجه ویژه به هشدارهای زیر در زمان تجویز است:
تداخلات آنزیمی پیچیده (سندرم‌های مهار و القا)
- مهم‌ترین هشدار بالینی در مصرف این دارو، تداخلات گسترده آن با آنزیم‌های کبدی است. اپرپیتانت یک مهارکننده وابسته به دوز آنزیم سیتوکروم پی ۴۵۰ نوع سه ای چهار است. در طول دوره مصرف، می‌تواند غلظت پلاسمایی داروهایی مانند کورتیکواستروئیدها (به ویژه دگزامتازون و متیل‌پرنیزولون) و بنزودیازپین‌ها (مانند میدازولام) را به شدت افزایش دهد. به همین دلیل، کاهش دوز دگزامتازون خوراکی به میزان ۵۰ درصد در روزهای مصرف این دارو الزامی است.
کاهش اثر داروهای پیشگیری از بارداری
- اپرپیتانت القاکننده برخی آنزیم‌ها نیز می‌باشد و اثربخشی داروهای هورمونی پیشگیری از بارداری را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد. این کاهش اثر در طول دوره مصرف دارو و تا ۲۸ روز پس از آخرین دوز اپرپیتانت باقی می‌ماند. پزشک باید استفاده از روش‌های پشتیبان و غیرهورمونی پیشگیری از بارداری را در این مدت به بیمار توصیه کند.
خطر تغییرات انعقادی در مصرف‌کنندگان وارفارین
- این دارو القاکننده آنزیم سیتوکروم پی ۴۵۰ نوع دو سی نه است که مسیر اصلی متابولیسم وارفارین محسوب می‌شود. مصرف این دارو می‌تواند منجر به کاهش بالینی قابل توجهی در زمان پروترومبین و شاخص آی ان آر شود. پزشک باید آی ان آر بیمار را در بازه ۷ تا ۱۰ روز پس از شروع هر دوره اپرپیتانت (که مقارن با اوج اثر القایی آنزیم است) به دقت پایش کند.
واکنش‌های حساسیت مفرط
- گزارش‌هایی از واکنش‌های شدید حساسیتی شامل آنافیلاکسی و کهیر در بیماران دریافت‌کننده این دارو وجود دارد. در صورت بروز هرگونه علائم حساسیت، مصرف دارو باید بلافاصله قطع شده و درمان‌های اورژانسی آغاز گردد.
محدودیت در مصرف مزمن
- تجویز مداوم و طولانی‌مدت اپرپیتانت به دلیل ماهیت پیچیده تداخلات دارویی و تغییرات غیرقابل پیش‌بینی در متابولیسم سایر داروها توصیه نمی‌شود.
عدم کارایی در تهوع تثبیت‌شده
- این دارو صرفا یک داروی پیشگیرانه است و برای درمان تهوع و استفراغی که از قبل آغاز شده است، اثربخشی بالینی تایید شده‌ای ندارد و نباید به عنوان داروی نجات در این شرایط تجویز گردد.
مسمومیت اپرپیتانت و مدیریت درمانتظاهرات بالینی مسمومیت:
- اطلاعات بالینی در مورد مصرف بیش از حد اپرپیتانت محدود است. با این حال، در کارآزمایی‌های بالینی، تجویز دوزهای منفرد تا ۶۰۰ میلی‌گرم (بسیار بالاتر از دوز درمانی استاندارد) به طور کلی به خوبی تحمل شده است. در صورت بروز اوردوز، انتظار می‌رود علائمی مشابه با عوارض جانبی دارو اما با شدت بیشتر، نظیر خواب‌آلودگی مفرط، سردرد شدید و اختلالات گوارشی رخ دهد.
پروتکل درمانی مسمومیت:
- درمان مصرف بیش از حد این دارو کاملا حمایتی و علامتی است.
- پادزهر اختصاصی برای اپرپیتانت وجود ندارد.
- در صورت بروز اوردوز، مصرف دارو باید بلافاصله قطع شده و بیمار تحت پایش دقیق علائم حیاتی و الکتروکاردیوگرام (به ویژه در صورت مصرف همزمان با داروهای طولانی‌کننده فاصله کیو تی) قرار گیرد.
نکته کلیدی برای پزشک: به دلیل اتصال بسیار بالای این دارو به پروتئین‌های پلاسمایی (بیش از ۹۹ درصد) و حجم توزیع وسیع، همودیالیز هیچ نقشی در پاکسازی دارو از خون ندارد و در مدیریت اوردوز کاملا بی‌اثر است. سم‌زدایی گوارشی (مانند مصرف زغال فعال) تنها در صورتی ممکن است مفید باشد که زمان بسیار کوتاهی (کمتر از ۱ تا ۲ ساعت) از مصرف دوز سمی گذشته باشد.
توصیه های دارویی اپرپیتانت
توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک
کاهش دوز کورتیکواستروئیدها
- به دلیل مهار آنزیمی، در صورت تجویز همزمان با کورتیکواستروئیدهای خوراکی (به ویژه دگزامتازون و متیل‌پرنیزولون)، دوز این داروها باید به میزان ۵۰ درصد کاهش یابد تا از سمیت استروئیدی جلوگیری شود.
پایش دقیق بیماران تحت درمان با وارفارین
- اپرپیتانت به دلیل القای آنزیمی باعث کاهش سطح وارفارین می‌شود. پزشک باید زمان پروترومبین و شاخص آی ان آر بیمار را در روزهای ۷ تا ۱۰ پس از شروع هر دوره از درمان به دقت پایش کند تا خطر ترومبوز به حداقل برسد.
داروی پیشگیرانه، نه درمانی
- به خاطر داشته باشید که این دارو برای پیشگیری از تهوع و استفراغ حاد و تاخیری ناشی از شیمی‌درمانی یا جراحی تجویز می‌شود و در درمان تهوع و استفراغی که از قبل تثبیت شده و آغاز گردیده است، اثربخشی ندارد.
پرهیز از تجویز با مهارکننده‌ها یا القاکننده‌های قوی
- از تجویز همزمان اپرپیتانت با القاکننده‌های قوی آنزیم‌های کبدی (مانند ریفامپین) خودداری کنید، زیرا اثربخشی اپرپیتانت را به شدت کاهش می‌دهد. همچنین تجویز با داروهایی با پنجره درمانی باریک که توسط همین آنزیم‌ها متابولیزه می‌شوند (مانند پیموزاید) به دلیل خطر آریتمی قلبی اکیدا ممنوع است.
ارزیابی روش‌های پیشگیری از بارداری
- پیش از تجویز دارو در زنان سنین باروری، حتما در مورد روش‌های پیشگیری از بارداری سوال کنید و بی‌اثر شدن روش‌های هورمونی را به صورت بالینی مدیریت نمایید.
توصیه‌های دارویی ویژه بیمار (جهت آموزش توسط پزشک یا داروساز)نحوه مصرف دارو
- دارو را دقیقا مطابق با دستور پزشک مصرف کنید. در رژیم‌های شیمی‌درمانی، معمولا کپسول اول یک ساعت قبل از شروع شیمی‌درمانی و کپسول‌های بعدی در روزهای دوم و سوم هنگام صبح مصرف می‌شوند.
مصرف با غذا
- این دارو را می‌توانید همراه با غذا یا با معده خالی مصرف کنید. بلعیدن کپسول به صورت کامل با یک لیوان آب توصیه می‌شود و از باز کردن یا جویدن آن خودداری کنید.
هشدار در مورد پیشگیری از بارداری
- اگر از قرص، چسب یا ایمپلنت‌های هورمونی برای جلوگیری از بارداری استفاده می‌کنید، این دارو اثر آن‌ها را از بین می‌برد. در طول مصرف این دارو و تا حداقل ۲۸ روز پس از مصرف آخرین دوز، حتما از روش‌های غیرهورمونی مطمئن (مانند کاندوم) استفاده کنید.
مراقبت در برابر تداخلات
- به هیچ عنوان بدون مشورت با پزشک خود داروی جدیدی (حتی داروهای گیاهی یا بدون نسخه) را شروع نکنید.
پرهیز از گریپ‌فروت
- در طول دوره درمان با این دارو، از مصرف میوه یا آب گریپ‌فروت خودداری کنید، زیرا می‌تواند میزان دارو را در خون شما افزایش داده و باعث بروز عوارض جانبی شود.
علائم هشداردهنده
- در صورت بروز علائم حساسیت شدید مانند تورم صورت، لب‌ها یا زبان، مشکل در تنفس، یا بثورات پوستی شدید، مصرف دارو را قطع کرده و فورا به اورژانس مراجعه کنید.
دارو های هم گروه اپرپیتانت
منابع معتبر برای کسب اطلاعات بیشتر اپرپیتانت
Medscape
برای دسترسی به اطلاعات تخصصی و جامع در زمینه مقدارمصرف، فارماکولوژی،تداخلات دارویی و راهنمایی‌های کلینیکی،از وب‌سایت
Medscape
استفاده کنید.
Drugs.com
برای بررسی دقیق دوزها،عوارض جانبی،هشدارها و جزئیات کاربرد داروها،می‌توانید به وب‌سایت
Drugs.com
مراجعه کنید.
مصرف در بارداری اپرپیتانت
گروه B
قابل استفاده در بارداری: با مطالعات حیوانی شواهدی دال بر خطرناک بودن این دارو مشاهده نشده است. مطالعات انسانی به اندازه کافی در دست نیست
