اطلاعات تخصصی
موارد مصرف هیالورونیک اسید
سدیم هیالورونات یک گلیکوزآمینوگلیکان طبیعی است که به طور گسترده در بافتهای همبند، اپیتلیال و عصبی توزیع شده است. این ماده به دلیل خواص ویسکوالاستیک، روانکنندگی و جذب آب، کاربردهای درمانی متعددی دارد. در ادامه، موارد مصرف تایید شده و خارج از برچسب این دارو با رویکرد کاربردی برای پزشکان ارائه شده است.
موارد مصرف تایید شده
سندرم خشکی چشم و اختلالات سطح قرنیه
- قطرههای چشمی حاوی این ماده به عنوان اشک مصنوعی برای تسکین علائم خشکی چشم، سوزش و احساس جسم خارجی تجویز میشوند. از نظر بالینی، این دارو با اتصال به گیرندههای سطح سلولی، باعث تثبیت لایه اشکی، تاخیر در تبخیر اشک و تسریع روند ترمیم سلولهای پوششی قرنیه و ملتحمه میگردد. استفاده از فرمولاسیونهای فاقد ماده نگهدارنده در بیماران نیازمند مصرف مکرر، توصیه میشود.
استئوآرتریت زانو
- تزریق داخل مفصلی سدیم هیالورونات برای بیمارانی که به درمانهای غیردارویی و مسکنهای رایج پاسخ مناسبی ندادهاند، کاربرد دارد. این روش با ایجاد مکمل چسبناکی، باعث بهبود روانکاری مفصل، کاهش اصطکاک، جذب ضربه و در نتیجه کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی بیمار میشود. شروع اثر معمولا تدریجی بوده اما ماندگاری اثر آن میتواند تا چندین ماه پس از تکمیل دوره تزریق ادامه یابد.
جراحیهای چشمی (به عنوان ماده کمکی)
- فرمولاسیونهای با ویسکوزیته بالای این دارو در جراحیهای سگمان قدامی چشم از جمله استخراج آب مروارید، جایگذاری لنز داخل چشمی، جراحی گلوکوم و پیوند قرنیه استفاده میشوند. نقش بالینی آن، حفظ عمق و فضای اتاقک قدامی در حین جراحی، تسهیل دستکاری بافتها و محافظت از سلولهای حساس اندوتلیوم قرنیه در برابر آسیبهای مکانیکی ناشی از ابزارهای جراحی است.
ترمیم زخمهای پوستی
- در قالب ژل، کرم و پدهای موضعی برای مدیریت زخمهای حاد و مزمن از جمله زخمهای بستر، زخمهای پای دیابتی، سوختگیهای درجه یک و دو و خراشیدگیها تایید شده است. این ماده با ایجاد یک محیط مرطوب و داربست مناسب، مهاجرت سلولی، رگزایی و روند تشکیل بافت گرانولاسیون را تسهیل میکند.
موارد مصرف خارج برچسباستئوآرتریت در سایر مفاصل
- اگرچه تاییدیه اصلی برای مفصل زانو است، اما پزشکان از تزریق داخل مفصلی این دارو برای مدیریت درد و خشکی در استئوآرتریت مفاصل دیگر مانند شانه، لگن، مچ پا و مفصل گیجگاهیفکی نیز استفاده میکنند. اثربخشی در این مفاصل متغیر است و نیازمند ارزیابی دقیق شرایط بیومکانیکی بیمار است.
سندرم مثانه دردناک و سیستیت بینابینی
- تزریق محلول سدیم هیالورونات به داخل مثانه، به منظور ترمیم نقص لایه محافظ گلیکوزآمینوگلیکان در پوشش داخلی مثانه انجام میشود. این مداخله بالینی میتواند به کاهش نفوذ مواد محرک ادرار به بافت زیرین کمک کرده و منجر به کاهش درد لگنی و تکرر ادرار در این بیماران دشوار درمان شود.
تزریق در تارهای صوتی
- در بیماران مبتلا به فلج یکطرفه تارهای صوتی یا آتروفی آنها، تزریق این ماده به عنوان یک حجمدهنده موقت برای بهبود تماس تارهای صوتی و اصلاح کیفیت صدا و جلوگیری از آسپیراسیون استفاده میشود.
کاربردهای زیبایی و پوست
- اگرچه فرمهای تغییر یافته این دارو تاییدیه زیبایی دارند، فرمهای ساده آن نیز به صورت مزوتراپی یا ترکیب با سایر مواد برای آبرسانی عمقی پوست، بهبود خاصیت ارتجاعی و کاهش چین و چروکهای ظریف در کلینیکهای پوست استفاده میشوند.
مکانیسم اثر هیالورونیک اسید
مکانیسم اثر سدیم هیالورونات به شدت وابسته به محل تجویز و وزن مولکولی فرمولاسیون استفاده شده است. این ماده به دلیل ساختار مارپیچی و توانایی اتصال به مقادیر بسیار زیاد آب (تا هزار برابر وزن خود)، خواص ویسکوالاستیک، روانکنندگی و جاذب ضربه بینظیری دارد.
۱. در کاربردهای چشمی (اشک مصنوعی و جراحی):
- تثبیت لایه اشکی: این دارو با اتصال به گیرندههای اختصاصی در سطح سلولهای پوششی قرنیه و ملتحمه، باعث احتباس آب در سطح چشم شده و زمان تبخیر لایه اشکی را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد.
- ترمیم اپیتلیوم قرنیه: با تحریک مهاجرت سلولی و ایجاد یک محیط محافظ، روند بهبود خراشیدگیها و آسیبهای سطحی قرنیه را تسریع میکند.
- محافظت فیزیکی در جراحی: فرمهای با غلظت و ویسکوزیته بالا در جراحیهای چشم، به عنوان یک سپر مکانیکی عمل کرده و از سلولهای حساس اندوتلیوم قرنیه در برابر آسیبهای ناشی از ابزارهای جراحی محافظت میکنند، همچنین فضا و عمق اتاقک قدامی را در حین عمل حفظ مینمایند.
۲. در تزریق داخل مفصلی (استئوآرتریت):
- مکمل ویسکوزیته: در مفاصل مبتلا به آرتروز، غلظت و وزن مولکولی هیالورونیک اسید طبیعی کاهش مییابد. تزریق این دارو، خواص مکانیکی، روانکنندگی و جذب شوک مایع مفصلی را بازیابی میکند.
- اثرات ضد التهابی و تعدیلکننده: این دارو با مهار واسطههای التهابی و کاهش تخریب غضروف توسط آنزیمها، التهاب موضعی را کاهش میدهد.
- تحریک تولید درونزاد: یکی از مکانیسمهای مهم، تحریک سلولهای سینوویال مفصل برای تولید مجدد هیالورونیک اسید طبیعی بدن است، که این امر ماندگاری اثر بالینی دارو را (که ماهها طول میکشد) بسیار طولانیتر از زمان حضور فیزیکی دارو در مفصل توجیه میکند.
۳. در ترمیم زخم و بافت:
- با ایجاد یک محیط مرطوب و داربست ساختاری، به مهاجرت سلولهای فیبروبلاست و کراتینوسیت کمک کرده و روند رگزایی و تشکیل بافت دانهای (گرانولاسیون) را در زخمهای مزمن و حاد تسریع میبخشد.
فارماکوکینتیک هیالورونیک اسید
بررسی مسیر دارو در بدن نشاندهنده تفاوتهای بارز بر اساس مسیر تجویز است. به طور کلی، جذب سیستمیک این دارو در مصارف موضعی بسیار محدود است.
جذب
- مصرف چشمی: جذب سیستمیک از طریق مخاط چشم و مجرای اشکی بسیار ناچیز است. دارو عمدتا در سطح قرنیه و ملتحمه باقی میماند و یک لایه محافظ موقت ایجاد میکند.
- تزریق داخل مفصلی: دارو به تدریج از فضای سینوویال خارج میشود. هیچ جذب سیستمیک قابل توجهی که منجر به اثرات فارماکولوژیک در سایر ارگانها شود، رخ نمیدهد.
توزیع
- پس از تزریق داخل مفصلی، دارو به سرعت در مایع سینوویال، کپسول مفصلی، غشای سینوویال و لایههای سطحی غضروف مفصلی توزیع میشود. در مصارف چشمی، توزیع محدود به سطح خارجی چشم و فیلم اشکی است.
متابولیسم (بیوترانسفورماسیون)
- این دارو در بافتهای محلی توسط آنزیمهای اختصاصی (هیالورونیدازها) و همچنین توسط رادیکالهای آزاد اکسیژن به قطعات کوچکتر (الیگوساکاریدها) تجزیه میشود. اگر مقادیر اندکی از دارو وارد جریان خون سیستمیک شود، به سرعت توسط کبد متابولیزه و تجزیه میگردد.
دفع و نیمه عمر
- باقیمانده محصولات متابولیک دارو (در صورت ورود به فاز سیستمیک) در نهایت به آب و دیاکسید کربن تبدیل شده و عمدتا از طریق کلیهها دفع میگردند.
- نیمه عمر دارو در فضای مفصلی بسته به وزن مولکولی فرمولاسیون متغیر است و معمولا بین ۱۷ تا ۷۲ ساعت برآورد میشود. با این حال، همانطور که در بخش مکانیسم اثر ذکر شد، به دلیل تحریک تولید درونزاد، اثربخشی بالینی دارو بسیار فراتر از نیمه عمر فارماکوکینتیک آن است و میتواند ماهیت درمانی خود را حفظ کند. دفع فرمهای چشمی نیز عمدتا از طریق مکانیسم طبیعی تخلیه اشک و پلک زدن صورت میگیرد.
منع مصرف هیالورونیک اسید
موارد منع مصرف در بیماریها
- مصرف این دارو در بیماران دارای سابقه حساسیت مفرط به سدیم هیالورونات یا هر یک از اجزای فرمولاسیون آن اکیدا ممنوع است. در خصوص فرمهای تزریقی داخل مفصلی که منشا حیوانی دارند، در صورت وجود حساسیت شناخته شده به پروتئینهای پرندگان، مصرف دارو منع بالینی دارد. همچنین تزریق داخل مفصلی در صورت وجود عفونت فعال در مفصل مورد نظر، یا وجود بیماریهای پوستی و عفونت در ناحیه ورود سوزن ممنوع است تا از ورود باکتریها و گسترش عفونت به فضای مفصلی جلوگیری شود. در مصارف چشمی، منع مصرف خاصی جز حساسیت به ترکیبات نگهدارنده یا خود دارو وجود ندارد.
موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی
- در دوران بارداری، مطالعات بالینی کنترل شده و کافی برای اثبات ایمنی کامل فرمهای تزریقی این دارو در زنان باردار انجام نشده است؛ بنابراین مصرف فرمهای داخل مفصلی تنها در صورتی توصیه میشود که ضرورت بالینی قطعی داشته و منافع آن برای مادر بر خطرات احتمالی برای جنین ارجحیت داشته باشد. در دوران شیردهی نیز ترشح این دارو در شیر مادر به طور دقیق ارزیابی نشده است، از این رو تجویز فرمهای تزریقی در مادران شیرده باید با احتیاط کامل انجام گیرد. لازم به ذکر است که فرمهای موضعی و چشمی به دلیل جذب سیستمیک بسیار ناچیز، عموما در دوران بارداری و شیردهی ایمن تلقی میشوند.
موارد منع مصرف در کودکان
- ایمنی و اثربخشی فرمهای تزریقی سدیم هیالورونات در کودکان و نوجوانان زیر 18 سال در کارآزماییهای بالینی معتبر به اثبات نرسیده است، بنابراین تجویز فرمهای داخل مفصلی در این گروه سنی توصیه نمیشود و جزو موارد احتیاط یا منع مصرف نسبی قرار میگیرد. با این حال، استفاده از قطرههای چشمی حاوی این ترکیب در کودکان، در صورت وجود اندیکاسیون بالینی (مانند خشکی چشم شدید) و تحت نظارت دقیق پزشک متخصص بلامانع است.
عوارض جانبی هیالورونیک اسید
عوارض جانبی در تزریقات داخل مفصلی (درمان استئوآرتریت)
- شایعترین عوارض در این روش تجویز، واکنشهای موضعی در محل تزریق است که عموما خفیف و گذرا هستند.
- عوارضی که با شیوع بیشتر از یک درصد تا بیست درصد دیده میشوند شامل درد در مفصل تزریق شده (بین 1% تا 20%)، تورم مفصلی و افیوژن (بین 1% تا 15%)، احساس گرما و قرمزی در ناحیه مفصل (حدود 1% تا 10%) و سفتی موقت مفصل (بین 1% تا 5%) میباشد.
- عوارض با شیوع کمتر از یک درصد شامل واکنشهای آلرژیک موضعی، خارش و بثورات جلدی است. عوارض بسیار نادر اما جدی مانند آرتریت سپتیک عمدتا به دلیل نقص در تکنیکهای استریل رخ میدهد و ارتباط مستقیمی با خود دارو ندارد.
عوارض جانبی در مصارف چشمی (قطرهها و فرمهای جراحی)
- در استفاده از فرمهای ویسکوالاستیک طی جراحیهای چشم (مانند کاتاراکت)، افزایش گذرای فشار داخل چشمی یکی از عوارض شناخته شده است که در حدود 1% تا 15% بیماران گزارش میشود و معمولا در بیست و چهار ساعت اول پس از جراحی به اوج خود میرسد.
- در مصرف قطرههای چشمی برای خشکی چشم، تاری دید گذرا بلافاصله پس از مصرف در 1% تا 10% موارد، و سوزش، خارش یا تحریک خفیف چشمی در حدود 1% تا 5% بیماران بروز میکند. چسبندگی مژهها نیز از عوارض شایع اما بیخطر فرمهای موضعی است.
عوارض جانبی در تزریقات زیرپوستی و زیبایی (فیلرها)
- در کاربردهای زیبایی، عوارض موضعی بسیار شایع بوده و غالبا ناشی از روند ورود سوزن است. قرمزی، تورم، کبودی و درد خفیف در محل تزریق در 30% تا 50% موارد مشاهده میشود که معمولا طی چند روز خودبهخود برطرف میگردد. ایجاد ندول یا توده قابل لمس زیر پوست در حدود 1% تا 5% موارد رخ میدهد. عوارض بسیار نادر اما خطیر مانند انسداد عروقی و ایسکمی بافتی در کمتر از یک دهم درصد موارد گزارش شده است که نیازمند مداخله فوری پزشکی میباشد.
تداخلات دارویی هیالورونیک اسید
تداخلات دارویی هیالورونیک اسید
تداخلات این دارو عمدتاً ماهیت فیزیکوشیمیایی و موضعی دارند و به دلیل عدم جذب سیستمیک قابلتوجه، تداخلات فارماکوکینتیک سیستمیک برای آن مطرح نیست.
در مصارف چشمی (قطرهها و فرمهای جراحی)
- مهمترین تداخل در این بخش مربوط به ترکیبات حاوی نمکهای آمونیوم چهارتایی مانند بنزالکونیوم کلراید است. تماس هیالورونیک اسید با این مواد نگهدارنده میتواند منجر به رسوب دارو و کدر شدن قرنیه شود. پزشکان باید به بیماران توصیه کنند در صورت نیاز به استفاده همزمان از سایر قطرههای چشمی، حداقل 10 تا 15 دقیقه بین مصرف داروها فاصله بیندازند و پمادهای چشمی را همیشه در آخر استفاده کنند.
در تزریقات داخل مفصلی
- استفاده همزمان از مواد ضدعفونیکننده موضعی حاوی نمکهای آمونیوم چهارتایی یا کلرهگزیدین برای آمادهسازی پوست پیش از تزریق اکیداً منع شده است، زیرا این ترکیبات باعث رسوب سدیم هیالورونات در فضای مفصلی یا بافت زیرجلدی میشوند. همچنین در مورد ترکیب همزمان این دارو با بیحسکنندههای موضعی در یک سرنگ، به دلیل احتمال بروز ناسازگاری فیزیکی، باید احتیاط شود و عموماً توصیه نمیگردد.
در مصارف پوستی و ترمیم زخم
- مصرف همزمان محصولات موضعی هیالورونیک اسید با سایر داروهای موضعی در یک ناحیه، ممکن است در جذب یا اثربخشی داروی دوم اختلال ایجاد کند، بنابراین فاصله زمانی مناسب باید رعایت شود.
تداخل با غذا - با توجه به مسیرهای تجویز دارو (داخل مفصلی، چشمی و موضعی) و عدم جذب سیستمیک یا متابولیسم گوارشی و کبدی، تاکنون هیچگونه تداخل بالینی معناداری بین مصرف هیالورونیک اسید و مواد غذایی یا نوشیدنیها گزارش نشده است. بیماران میتوانند رژیم غذایی معمول خود را بدون نیاز به هیچگونه محدودیتی ادامه دهند.
تداخل در آزمایشات - بر اساس دادههای بالینی موجود، مصرف اشکال مختلف هیالورونیک اسید تداخلی با نتایج آزمایشهای خون، ادرار یا سایر تستهای تشخیصی روتین ندارد. این دارو پارامترهای بیوشیمیایی، هماتولوژیک یا مارکرهای التهابی سیستمیک را تغییر نمیدهد؛ با این حال، در موارد نادر و در صورت بروز واکنشهای التهابی شدید و غیرمعمول پس از تزریق داخل مفصلی، ممکن است مارکرهای التهابی موضعی در مایع سینوویال به طور موقت افزایش یابند که این امر ناشی از واکنش بافتی است و نه تداخل مستقیم شیمیایی دارو با کیتهای آزمایشگاهی.
هشدار ها هیالورونیک اسید
هشدارهای بالینی هیالورونیک اسید
هشدارهای مربوط به این دارو بستگی زیادی به راه تجویز آن دارد و پزشکان باید بر اساس نوع مصرف، موارد زیر را مد نظر قرار دهند:
در تزریقات داخل مفصلی
- پس از تزریق داخل مفصلی، احتمال بروز درد، تورم، التهاب، قرمزی و احساس گرما در مفصل تزریق شده وجود دارد که معمولا گذرا است. به بیماران توصیه کنید تا حداقل 48 ساعت پس از تزریق، از انجام فعالیتهای فیزیکی سنگین و تحمل وزن طولانیمدت خودداری کنند. رعایت دقیق تکنیکهای آسپتیک هنگام تزریق برای جلوگیری از بروز آرتریت سپتیک الزامی است. همچنین در استفاده از فرآوردههایی که منشا حیوانی (مانند تاج خروس) دارند، خطر بروز واکنشهای حساسیت مفرط وجود دارد و باید با احتیاط مصرف شوند.
در مصارف چشمی و جراحی چشم
- استفاده از قطرههای چشمی ممکن است باعث تاری دید موقت شود؛ بنابراین بیمار باید تا زمان رفع تاری دید از رانندگی و کار با ماشینآلات دقیق خودداری کند. برای جلوگیری از آلودگی، نوک قطرهچکان نباید با چشم یا هر سطح دیگری تماس پیدا کند. در فرمهای جراحی، افزایش موقت فشار داخل چشمی پس از عمل گزارش شده است که نیازمند پایش دقیق توسط جراح است.
در تزریقات زیرپوستی و زیبایی
- یکی از جدیترین هشدارها در استفاده از فرمهای فیلر، خطر تزریق تصادفی داخل عروقی است که میتواند منجر به ایسکمی بافتی، نکروز و در موارد نادر (تزریق در نواحی خاص صورت) منجر به کوری شود. تزریق در نواحی دارای التهاب یا عفونت فعال پوستی اکیدا ممنوع است.
مسمومیت هیالورونیک اسید و رویکرد درمانیبا توجه به اینکه هیالورونیک اسید یک ترکیب طبیعی موجود در بدن است و عمدتا به صورت موضعی (داخل مفصلی، چشمی یا زیرپوستی) مصرف میشود، اوردوز و مسمومیت سیستمیک ناشی از آن عملا بسیار نادر و دور از انتظار است. با این حال، استفاده بیش از حد از دارو در محل مورد نظر میتواند عوارض موضعی ایجاد کند:
اوردوز در تزریقات پوستی (فیلرها)
- تزریق بیش از حد و ایجاد حجم نامطلوب یا انسداد عروقی، شایعترین شکل اوردوز در این کاربرد است. درمان قطعی و استاندارد در این موارد، تزریق موضعی آنزیم هیالورونیداز است. این آنزیم به سرعت هیالورونیک اسید را تجزیه کرده و اثرات تزریق بیش از حد یا عوارض ایسکمیک را برطرف میکند. استفاده از کمپرس گرم و ماساژ نیز در موارد غیر اورژانسی کمککننده است.
استفاده بیش از حد چشمی یا مفصلی
- در صورت ریختن بیش از حد قطره در چشم، شستشوی چشم با سرم فیزیولوژی و قطع مصرف دارو کفایت میکند. در تزریقات داخل مفصلی با حجم بالا، ممکن است افزایش فشار داخل مفصلی و درد شدید رخ دهد که درمان آن شامل استراحت، استفاده از کمپرس سرد، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، و در موارد نادر تخلیه مایع مفصلی (آرتروسنتز) جهت کاهش فشار و تسکین علائم است. درمان در این موارد کاملا حمایتی و علامتی است.
توصیه های دارویی هیالورونیک اسید
توصیههای دارویی مخصوص پزشک
ارزیابی پیش از تزریق مفصلی
- پیش از هرگونه تزریق داخل مفصلی، مفصل باید به دقت معاینه شود تا از عدم وجود التهاب فعال، افیوژن شدید یا عفونت مفصلی اطمینان حاصل گردد. در صورت وجود افیوژن، تخلیه مایع پیش از تزریق دارو الزامی است.
اندیکاسیونهای تزریق مفصلی
- این دارو عمدتاً برای آرتروز متوسط تا شدید مفاصل زانو، لگن و شانه تجویز میشود. به بیمار یادآوری کنید که شروع اثر دارو تدریجی بوده و رسیدن به حداکثر اثربخشی ممکن است چندین هفته زمان ببرد.
ملاحظات پرکنندههای پوستی
- هنگام استفاده از فرمولاسیونهای تزریقی برای حجمدهی و رفع خطوط صورت، آناتومی عروقی ناحیه را به دقت در نظر بگیرید تا از ایسکمی یا نکروز بافتی جلوگیری شود. بروز تورم و قرمزی خفیف تا هفتاد و دو ساعت طبیعی است.
ملاحظات قطرههای چشمی
- در تجویز فرمولاسیونهای چشمی برای کراتوکونژکتیویت سیکا، به بیماران آموزش دهید که در صورت استفاده از سایر داروهای موضعی چشم، حداقل پانزده دقیقه بین مصرف آنها فاصله بیندازند تا از شسته شدن دارو جلوگیری شود.
منع مصرف مطلق
- در بیماران با سابقه حساسیت مفرط به پروتئینهای پرندگان (در فرمولاسیونهای استخراج شده از تاج خروس) یا باکتریهای گرم مثبت (در فرمولاسیونهای تخمیری)، از تجویز دارو خودداری شود.
توصیههای دارویی بیمار
محلولهای تزریقی داخل مفصلی
- پس از انجام تزریق، ضروری است که فعالیتهای سنگین و فشار روی مفصل تحت درمان را به مدت بیست و چهار تا چهل و هشت ساعت محدود کنید. در صورت مشاهده هرگونه تورم غیرطبیعی، درد شدید و پیشرونده، یا احساس گرمی در ناحیه مفصل، باید در اسرع وقت با پزشک معالج خود تماس بگیرید.
قطرههای چشمی
- این قطرهها برای تسکین خشکی چشم استفاده میشوند. پیش از استفاده، حتماً دستهای خود را با آب و صابون بشویید و دقت کنید که نوک قطرهچکان به چشم یا مژهها برخورد نکند تا از آلودگی جلوگیری شود. شما میتوانید این قطره را در طول روز چندین بار استفاده کنید، اما از مصرف بیرویه بپرهیزید. اگر پس از مصرف دچار سوزش شدید، قرمزی مداوم یا علائم حساسیت شدید، مصرف دارو را متوقف کرده و به چشمپزشک مراجعه کنید.
ژلها و کرمهای موضعی
- محصولات موضعی برای رفع خشکی پوست، کمک به ترمیم زخمهای سطحی و بهبود انعطافپذیری پوست کاربرد دارند. همچنین انواع واژینال آن برای رفع خشکی و تحریکات این ناحیه تجویز میشوند. این محصولات را دقیقاً طبق دستور پزشک یا راهنمای داخل جعبه مصرف کنید. از تماس این داروها با زخمهای باز، مگر با تجویز مستقیم پزشک، خودداری نمایید. در صورت بروز هرگونه خارش، قرمزی یا التهاب در محل استفاده، مصرف را قطع و با پزشک مشورت کنید.
پرکنندههای پوستی (ژلهای زیبایی)
- این تزریقات برای فرمدهی و صاف کردن خطوط صورت یا حجمدهی به لبها انجام میشود. مقداری تورم و قرمزی در محل تزریق طبیعی است که معمولاً پس از بیست و چهار تا هفتاد و دو ساعت خودبهخود برطرف میشود. در بیست و چهار ساعت اول پس از تزریق، از دستکاری و ماساژ شدید محل، انجام ورزشهای سنگین و قرار گرفتن در معرض گرمای شدید (مانند سونا) جداً خودداری کنید. اگر با درد شدید، کبودی غیرعادی یا ایجاد تودههای سفت در محل تزریق مواجه شدید، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید.
دارو های هم گروه هیالورونیک اسید