آنتوسیانوزید آ یک ترکیب دارویی و گیاهی محافظتکننده است که در گروه رنگدانههای طبیعی گیاهی قرار میگیرد. این ماده غنی از خواص آنتیاکسیدانی (موادی که با خنثی کردن ذرات سمی و مخرب مانع از فرسایش و پیری زودرس بافتها میشوند) است و نقش مهمی در تقویت دیواره مویرگهای خونی و بهبود جریان خون ایفا میکند.
این فرآورده در علم داروسازی عمدتاً برای بهبود و محافظت از سلامت بینایی، کاهش خستگیهای عضلانی چشم، کمک به بهبود نارساییهای مویرگی در شبکیه و همچنین تقویت دیواره رگها در مواجهه با فشارهای مداوم روزانه به کار میرود.
این ترکیب دارویی در دو شکل خوراکی و موضعی چشمی عرضه میشود که هر یک مسیر و هدف اثرگذاری متمایزی دارند:
منشأ اصلی استخراج این ترکیب دارویی، میوه قرهقات اروپایی یا همان بیلبری است؛ گیاهی از خانواده زغالاخته که از دیرباز در طب گیاهی برای تقویت دید در تاریکی و کاهش خستگی چشم استفاده میشده است.
در صنعت داروسازی نوین، این عصاره طبیعی استانداردسازی میشود؛ به این معنا که ناخالصیها جدا شده و مقدار معین و یکنواختی از ماده فعال دارویی در هر قرص یا قطره تضمین میگردد تا عملکرد درمانی ثابت و قابل پیشبینی داشته باشد.
سلولهای استوانهای شبکیه برای دیدن در نور ضعیف و تاریکی، به بازسازی مداوم پروتئینی حساس به نور به نام رودوپسین وابسته هستند. پژوهشها نشان میدهند که آنتوسیانوزیدها میتوانند به تسریع روند بازسازی این رنگدانه کمک کرده و سرعت انطباق چشم هنگام ورود از محیط روشن به تاریک را بهبود بخشند.
با این وجود، این فرآورده درمانی معجزهآسا برای بیماریهای ارثی شبکوری نیست و نمیتواند دید در شب افراد سالم را فراتر از حد طبیعی ارتقا دهد، بلکه صرفاً بازدهی طبیعی چشم را در نور کم حفظ میکند.
نگاه کردن طولانیمدت به صفحه رایانه، تبلت، گوشی هوشمند یا خواندن مداوم کتاب سبب انقباض مداوم عضلات مژگانی (ماهیچههای بسیار ریزی که وظیفه تغییر شکل عدسی چشم برای فوکوس روی فواصل نزدیک را بر عهده دارند) میشود. این انقباض به مرور زمان منجر به اسپاسم و گرفتگی دردناک عضلانی میگردد.
آنتوسیانوزید آ خستگی ناشی از کار چشمی را از طریق سازوکارهای زیر تسکین میدهد:
در بیماریهایی همچون اختلال شبکیه ناشی از دیابت، قند خون بالا به مرور سبب نازک شدن و نشت مویرگهای حساس کف چشم میشود. آنتوسیانوزید آ با تقویت اتصالات دیواره این عروق، نشت پروتئین و مایعات به بافت شبکیه را کاهش داده و از افت پیشرونده کیفیت دید پشتیبانی میکند.
باید در نظر داشت که این فرآورده یک درمان کمکی و محافظتی است؛ بنابراین هرگز نمیتواند جایگزین جراحی آب مروارید (کدر شدن عدسی طبیعی چشم)، لیزردرمانی یا اصلاحکننده روند پیرچشمی شود.
دیواره داخلی مویرگها از بافت همبند و رشتههای کلاژن تشکیل شده است. آنتوسیانوزید آ با محافظت از پروتئینهای سازنده این دیواره و کاهش فعالیت آنزیمهای تخریبکننده بافت، مقاومت و استحکام عروق را بالا برده و از شکنندگی و پارگی زودهنگام مویرگهای میکروسکوپی شبکیه ممانعت میکند.
علاوه بر این، با اثرگذاری بر شل شدن ملایم دیواره رگها، سرعت جریان خون را تنظیم نموده و تبادل اکسیژن و مواد مغذی با سلولهای عصبی چشم را آسانتر میسازد.
پرتوهای فرابنفش خورشید و نور آبی ساطعشده از صفحه نمایشهای دیجیتال، در لایههای عمقی چشم واکنشهای اکسیداتیو ایجاد میکنند که به تخریب سلولهای شبکیه میانجامد. آنتوسیانوزید آ از طریق روشهای زیر سد دفاعی محکمی پدید میآورد:
چنانچه پزشک برای شما چند نوع قطره چشمی گوناگون تجویز کرده است، هرگز نباید آنها را بلافاصله پس از یکدیگر بچکانید. لازم است میان ریختن هر دو قطره، دستکم ۵ تا ۱۰ دقیقه فاصله زمانی در نظر بگیرید.
حجم فضای داخل پلک بسیار کوچک است و ریختن داروی دوم بدون رعایت فاصله زمانی، سبب سرریز شدن و شسته شدن داروی اول پیش از جذب خواهد شد.
اگر همزمان از چند داروی چشمی با بافتهای مختلف استفاده میکنید، رعایت ترتیب زیر بیشترین بهرهوری را ایجاد میکند:
مناسبترین شیوه مصرف قرص یا کپسول، میل کردن آن همراه با وعده غذای اصلی یا بلافاصله پس از پایان غذا به همراه یک لیوان کامل آب است. مصرف دارو در حضور غذا، از بروز سوزش احتمالی در دیواره معده جلوگیری کرده و جذب مواد مؤثره را بهبود میبخشد. همچنین تنظیم ساعتی مشخص در روز، به حفظ غلظت یکنواخت آن در خون کمک میکند.
دوز استاندارد و طول مدت دوره مصرف باید دقیقاً مطابق با بروشور راهنما یا دستور پزشک معالج تعیین گردد. از افزایش یا کاهش خودسرانه مقدار دارو پرهیز کنید؛ چرا که مصرف کمتر از مقدار معین فاقد اثربخشی بالینی بوده و مصرف بیش از حد مجاز نیز فایده درمانی اضافهای ایجاد نمیکند.
مصرف اتفاقی یا عمدی مقادیر بسیار زیاد این فرآورده میتواند دستگاه گوارش را ملتهب ساخته و علائمی همچون دلپیچه، تهوع حاد و اسهال شدید ایجاد نماید. در صورت مسمومیت دارویی اقدامات زیر ضروری است:
این فرآورده معمولاً به خوبی توسط بدن تحمل میشود، اما مانند هر داروی دیگری ممکن است در برخی افراد حساس با عوارض جانبی خفیف و گذرا همراه باشد:
در موارد اندکی ممکن است سردردهای مبهم گذرا یا احساس سبکی سر پس از مصرف تجربه شود که معمولاً خودبهخود رفع میگردد. با این حال در صورت بروز نشانههای آلرژیک شامل خارش گسترده پوست، بروز کهیر، تورم لبها یا دشواری در تنفس، باید مصرف دارو بیدرنگ متوقف شده و به پزشک مراجعه شود.
در شرایط پزشکی زیر مصرف این دارو مجاز نبوده یا نیازمند احتیاط بسیار زیاد است:
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر در طول دوره مصرف، مراجعه فوری به مراکز درمانی الزامی است:
آنتوسیانوزید آ تمایل پلاکتهای خون به چسبیدن به یکدیگر را کم میکند. مصرف همزمان آن با داروهای ضدپلاکت و رقیقکننده خون مانند آسپرین، وارفارین، هپارین یا کلوپیدوگرل خطر بروز خونریزیهای خودبهخودی و آسیبهای عروقی را بالا میبرد؛ بنابراین این ترکیب دارویی منحصراً با موافقت و نظارت پزشک مجاز است.
این ترکیب طبیعی تا حدی سبب افزایش حساسیت به انسولین میشود. استفاده همزمان از آن در کنار انسولین، متفورمین، گلیبنکلامید یا سایر داروهای کنترل دیابت ممکن است اثر آنها را تشدید نموده و بیمار را با افت ناگهانی قند خون (هیپوگلیسمی با نشانههای لرزش، تعریق سرد و تپش قلب) مواجه کند؛ از این رو بیماران دیابتی باید قند خون خود را منظمتر بسنجند.
استفاده همزمان از مکملهای چشمی متعدد که حاوی مقادیر بالای ویتامینها یا آنتیاکسیدانها هستند، ممکن است بار کلیوی و کبدی را افزایش داده یا جذب ر رودهای را مختل کند. بهتر است پیش از افزودن هرگونه قرص تقویتی جدید، با پزشک یا داروساز مشورت نمایید.
تاکنون مطالعات کنترلشده و بلندمدتی درباره ایمنی کامل این ترکیب بر روی رشد جنین انجام نشده است. همچنین میزان ترشح این فرآورده در شیر مادر به روشنی مشخص نیست؛ بنابراین مصرف آن در طول ۹ ماه بارداری و دوران شیردهی توصیه نمیشود، مگر اینکه پزشک متخصص لزوم قطعی آن را تأیید کرده باشد.
به علت عدم انجام کارآزماییهای ایمنی استاندارد برای گروههای سنی زیر ۱۸ سال، تجویز اشکال دارویی این ترکیب برای کودکان توصیه نمیگردد. در این سنین تأمین آنتیاکسیدانها از طریق میوهها و سبزیجات تازه بهترین و ایمنترین شیوه مراقبت از چشم است.
افراد سالخورده مبتلا به گلوکوم (بیماری آبسیاه یا افزایش فشار داخل چشم) باید آگاه باشند که این مکمل گیاهی به هیچ وجه فشار داخل چشم را پایین نمیآورد و نباید جایگزین قطرههای اصلی مهار فشار چشم شود. همچنین وجود سوابق نارساییهای کبدی یا کلیوی نیازمند کنترل دوز توسط پزشک است.
به واسطه انبساط ملایم مویرگی ناشی از ترکیبات آنتوسیانین، ممکن است در افراد حساس کاهش جزئی در فشار خون رخ دهد. این فرآورده تأثیر نامطلوبی بر ریتم قلب، سطح هورمونهای بدن یا تمایلات جنسی بر جای نمیگذارد.
خیر؛ این فرآورده با منشأ طبیعی، هیچگونه ترکیب مخدر یا محرک سیستم اعصاب مرکزی ندارد و روی گیرندههای پاداش در مغز عمل نمیکند. مصرف آن باعث ایجاد وابستگی فیزیکی، اعتیاد روانی یا نیاز به افزایش پیوسته دوز نخواهد شد.
کنار گذاشتن این فرآورده موجب بروز علائم خماری یا سندرم محرومیت نمیگردد. با این حال اگر سبک کار پرفشار با صفحات نمایشگر همچنان ادامه داشته باشد و چشم استراحت کافی دریافت نکند، پس از قطع مصرف و از بین رفتن سد آنتیاکسیدانی، ممکن است سوزش و احساس خستگی چشم به تدریج بازگردد.
غلظت خونی این ماده ظرف چند ساعت پس از مصرف کاهش یافته و ترکیبات اضافی آن از طریق فیلتر کلیهها در ادرار تخلیه میشوند. اثرات ترمیمی ایجادشده بر دیواره مویرگها ممکن است تا مدتی در بافتها باقی بماند، اما حفظ سلامت دائمی عروق نیازمند تغذیه مناسب و اصلاح ارگونومی کار است.
هرچند هر سه ترکیب برای محافظت از بینایی مفید هستند، اما نحوه استقرار و کارکرد متفاوتی در چشم دارند:
قرصها و مکملهای دارویی در شرایط دقیق آزمایشگاهی تولید میشوند و میزان ماده مؤثره در آنها کاملاً یکدست و اندازهگیریشده است؛ در حالی که مصرف میوههای خشک یا دمنوشهای سنتی غلظت نامشخصی داشته و ممکن است تحت تأثیر آلودگیها یا فرآوری غیراصولی، فاقد اثر درمانی استاندارد باشند.
برای دریافت این ترکیبات ارزشمند از طریق رژیم غذایی روزمره، میتوانید خوراکیهای سرشار از رنگدانههای بنفش و تیره زیر را مصرف کنید:
بسیاری از رانندگانی که در ساعات تاریکی شب رانندگی میکنند، گزارش دادهاند که پس از چند هفته استفاده منظم، خیرگی و ناراحتی ناشی از تابش چراغ خودروهای مقابل برای چشمانشان کمتر آزاردهنده بوده است. این موارد تجارب فردی بوده و به معنای برطرف شدن عیوب انکساری چشم نیست.
کاربرانی که روزانه بیش از هشت ساعت با نمایشگرها کار میکنند، از کم شدن احساس خشکی، قرمزی و تیرکشیدن کاسه چشم خود خبر میدهند. این بهبود در صورتی دوام میآورد که فرد قانون بیست-بیست-بیست (پس از هر ۲۰ دقیقه نگاه به مانیتور، ۲۰ ثانیه به فاصلهای دور نگاه کردن) را نیز رعایت نماید.
رنگدانههای ارغوانی و غلیظ گیاهی پس از عبور از لوله گوارش تا حدی رنگ مدفوع را متمایل به تیره یا سیاه میکنند که کاملاً بیخطر و طبیعی است. با این حال اگر این دگرگونی با درد تیز شکمی، چسبنده و قیری بودن مدفوع یا احساس ضعف و سرگیجه همراه شود، معاینه اورژانسی برای رد احتمال خونریزی داخلی ضروری خواهد بود.
خیر؛ شماره چشم، نزدیکبینی، دوربینی یا آستیگماتیسم در اثر تغییر شکل هندسی قرنیه و طول کره چشم به وجود میآیند. هیچ داروی خوراکی یا قطرهای قادر به تغییر دادن ابعاد فیزیکی چشم نبوده و نمیتواند جایگزین عینک، لنز تماسی یا جراحی شود.
پیرچشمی یک فرآیند فیزیولوژیک و طبیعی ناشی از افزایش سن است که در آن عدسی چشم قابلیت انعطافپذیری خود را برای دید نزدیک به تدریج از دست میدهد. این دارو با سلامت عروق به کارکرد بهتر چشم کمک میکند اما مانع از پیری طبیعی بافت عدسی نمیشود.
در صورتی که تیرگی زیر چشم ناشی از ایستایی خون در مویرگهای سطحی پوست یا خستگی مزمن باشد، خواص تقویتی این فرآورده بر عروق ممکن است به شفافتر شدن موضع کمک کند؛ اما تیرگیهای ناشی از ساختار استخوانی صورت، گودی ژنتیکی یا تجمع رنگدانههای ملانین با این دارو برطرف نمیشوند.
مصرف مقادیر توصیهشده این دارو منعی برای مبتلایان به پرفشاری خون ندارد، اما از آنجا که گشادی عروقی ملایمی پدید میآورد، در افراد تحت درمان با داروهای کاهنده فشار خون باید با اطلاع پزشک معالج مصرف شود.
ترکیبات محافظتی آنتیاکسیدانی روندی تدریجی دارند و نتایج ملموس در کاهش خستگی یا بهبود تطابق نوری معمولاً بین ۴ تا ۶ هفته پس از آغاز مصرف مستمر آشکار میشود. در صورت عدم مشاهده بهبودی پس از این بازه، مراجعه به چشمپزشک توصیه میگردد.
بسیاری از فرآوردههای خوراکی حاوی این ماده به عنوان مکمل غذایی بدون نسخه پزشک در دسترس هستند؛ اما با توجه به اثرات آن بر رقیقسازی خون و احتمال تداخل با سایر داروها، مشاوره پیش از خرید با داروساز یا پزشک اکیداً توصیه میشود.
در مقادیر استاندارد و برای افراد با کارکرد اندامی نرمال، هیچگونه سمیت یا آسیبی برای کبد و کلیه مشاهده نشده است. بیماران دچار نارسایی حاد این دو عضو باید تحت نظر پزشک از هرگونه مکملی استفاده کنند.
خیر؛ کپسولها و قرصهای روکشدار به گونهای ساخته شدهاند که ماده فعال را در بخش مناسب دستگاه گوارش آزاد کنند. باز کردن پوکه کپسول ممکن است سبب تخریب دارو توسط اسید معده و بروز تحریکات موضعی گوارشی شود.
استفاده خودسرانه و بدون علامت لزومی ندارد؛ اما با تشخیص پزشک، مصرف این فرآورده میتواند با تقویت عروق میکروسکوپی شبکیه به عنوان یک گام پیشگیرانه در افراد دیابتی مفید باشد، مشروط بر آنکه قند خون دقیق پایش شود.
خیر؛ قبل از چکاندن هرگونه قطره چشمی باید لنزهای تماسی از چشم خارج شوند. وجود مواد نگهدارنده در قطرهها میتواند به ساختار لنز آسیب بزند یا سبب رسوب مواد شیمیایی شود. پس از استفاده از قطره، دستکم ۱۵ دقیقه برای گذاشتن مجدد لنز صبر کنید.
در آزمایشهای چکاپ متداول، قند، چربی و آنزیمهای خونی تداخل خاصی ندارد؛ ولی به دلیل اثر بر زمان تجمع پلاکتها، پیش از انجام آزمایشهای تخصصی انعقاد خون باید پزشک آزمایشگاه را مطلع سازید.
مصرف آن در طول دوران ماهانه بلامانع است؛ اما در صورتی که فرد به طور همزمان دچار خونریزیهای بسیار سنگین رحمی باشد، به دلیل اثر ضدپلاکتی ملایم دارو بهتر است موضوع با پزشک مطرح شود.
تداخل مستقیم بالینی شناختهشدهای میان این دارو و قرصهای خوابآور گزارش نشده است. جهت حفظ ایمنی و جذب بهتر، پیشنهاد میشود ساعات مصرف این داروها از یکدیگر مجزا باشد.
استفاده از قرص خوراکی خللی در هوشیاری یا تمرکز ایجاد نکرده و مانع رانندگی نیست؛ اما در صورت مصرف فرم قطره چشمی، ممکن است برای دقایقی تاری دید گذرا روی دهد که تا برطرف شدن کامل آن باید از رانندگی پرهیز شود.
خشکی چشم پس از جراحیهای اصلاح دید مانند لیزیک به دلیل قطع موقت پایانههای عصبی قرنیه پدید میآید. این مکمل در بهبود تغذیه بافتی مفید است، اما درمان خط اول خشکی پس از جراحی محسوب نمیشود و بیمار باید اشک مصنوعی تجویزشده توسط جراح را استفاده نماید.
خیر؛ آنتوسیانوزیدها ساختار ویتامینهای محلول در چربی مانند ویتامین آ یا د را ندارند و در کبد انباشت مسمومکننده ایجاد نمیکنند. مازاد مصرفی این فرآورده از طریق ادرار دفع میشود، هرچند زیادهروی در مصرف ممکن است اسهال موقت پدید آورد.
مصرف خودسرانه اشکال دارویی برای افراد زیر ۱۸ سال توصیه نمیشود. تنظیم مناسب روشنایی محیط درس، رعایت فاصله دید حداقل ۳۰ سانتیمتری از کتاب و استراحتهای منظم، راهکارهای کارآمد و ایمن برای دانشآموزان است.
به هیچ وجه؛ آنتیاکسیدانها از آسیب در سطح سلولی پیشگیری میکنند، اما قادر به متوقف ساختن فیزیکی پرتوهای نوری نیستند. استفاده از عینکهای آفتابی استاندارد با فیلتر محافظ فرابنفش برای محافظت از عدسی و قرنیه چشم ضروری و غیرقابل جایگزین است.
دگرگونی در رنگ طبیعی کپسول یا قرص، ایجاد بوی نامطبوع تند، به هم چسبیدن یا باد کردن قرصها و در مورد قطرههای چشمی مشاهده کدورت، ایجاد رسوب یا ذرات معلق نشاندهنده فساد شیمیایی فرآورده است و باید بلافاصله دور ریخته شود.
پایبندی به مصرف روزانه دارو در ساعتی ثابت، نوشیدن آب فراوان برای تسهیل گردش خون مویرگی، داشتن خواب کافی شبانه و پرهیز از کار بیوقفه با تجهیزات الکترونیکی در فضاهای تاریک، اثربخشی این فرآورده را به حداکثر میرساند.
داروی آنتوسیانوزید آ که یکی از مهم ترین فلاونوئید های فعال استخراج شده از گیاهان دارویی خاص می باشد، به دلیل دارا بودن خواص قدرتمند آنتی اکسیدانی و محافظت کننده عروق، جایگاه ویژه ای در مدیریت بیماری های مرتبط با اختلالات ریز جریان خون پیدا کرده است. از منظر مراجع دارویی معتبر بین المللی، این ترکیب با تثبیت کلاژن عروقی، کاهش نفوذ پذیری مویرگ ها و خنثی سازی رادیکال های آزاد، نقش کلیدی در درمان اختلالات چشمی و عروقی ایفا می کند.
موارد مصرف تایید شده داروی آنتوسیانوزید آ
مکانیسم اثر داروی آنتوسیانوزید آ در سطح مولکولی و سلولی ویژه پزشک به شکل زیر است:
موارد منع مصرف داروی آنتوسیانوزید آ در بیماری ها و شرایط بالینی
تداخلات دارویی آنتوسیانوزید آ
هشدار های بالینی و جامع داروی آنتوسیانوزید آ ویژه پزشک
توصیه های دارویی و دستورالعمل های کاربردی جهت آموزش به بیمار
یکی از کاربرد های اصلی این دارو در مدیریت رتینوپاتی دیابتی است. با این حال، پزشک متخصص غدد باید آگاه باشد که آنتوسیانوزید آ دارای اثرات کاهش دهنده قند خون از طریق مهار آنزیم های هضم کننده کربوهیدرات و بهبود حساسیت به انسولین است. تجویز این دارو در کنار دارو های اصلی دیابت مانند متفورمین یا انسولین تزریقی، می تواند باعث بروز حملات افت قند خون شود. پزشک باید ضمن تجویز این مولکول، به بیمار دستور دهد تا دفعات اندازه گیری قند خون خانگی را افزایش داده و در صورت نیاز، دوز دارو های ترشح کننده انسولین را تعدیل نماید.
| کد ژنریک | نام شکل دارویی | پرخطر | دما | حیاتی | برچسب هشدار بالا |
|---|---|---|---|---|---|
| 00088 |
قرص آنتوسیانوزید A |
اسامی تجاری موجود در ایران |
|||
| نام تجاری | |||
|---|---|---|---|
|
قرص دیفرارل 100 میلی گرم
|
|||
|
قرص آنتوسیانوزید آ- مینو
|
|||
|
قرص آنتوسیانوزید آ مهر دارو 100/5 میلی گرم
|
|||