اطلاعات تخصصی
موارد مصرف لینولئیک اسید
موارد مصرف تایید شده داروی لینولئیک اسید
درمان و پیشگیری از کمبود اسید های چرب ضروری در بدن
- توضیحات بالینی: لینولئیک اسید به عنوان اسید چرب ضروری چند غیر اشباع خانواده امگا شش شناخته می شود که بدن انسان قادر به سنتز درون زاد آن نیست. کمبود این ترکیب معمولا در بیمارانی رخ می دهد که برای مدت طولانی تحت تغذیه کامل وریدی فاقد چربی قرار دارند، یا مبتلایان به سندرم های شدید سوء جذب، بیماری های انسدادی مجاری صفراوی و بیمارانی که بخش وسیعی از روده کوچک آن ها برداشته شده است دیده می شود. علائم بالینی کمبود شامل درماتیت پوسته پوسته شونده، ریزش مو، تاخیر در بهبود زخم ها، اختلال در رشد کودکان و افزایش استعداد ابتلا به عفونت های مکرر است.
- نکات کاربردی برای پزشک: در بالین، تامین این اسید چرب در فرمولاسیون های امولسیون چربی وریدی برای بیماران بستری در بخش مراقبت های ویژه که تغذیه پارنترال دریافت می کنند، یک الزام قطعی است. پزشک باید در نظر داشته باشد که حداقل دو تا چهار درصد از کل کالری دریافتی روزانه بیمار باید از طریق لینولئیک اسید تامین شود تا از بروز ناهنجاری های پوستی و بیوشیمیایی ناشی از کمبود پیشگیری گردد. پایش نسبت تری ان به تترا ان در سرم خون بیمار، شاخص طلایی بیوشیمیایی برای ارزیابی موفقیت درمان و جبران این کمبود در بالین است.
اصلاح نقص سد دفاعی پوست در اگزمای شدید و ایکتیوز وابسته به کمبود اسید چرب
- توضیحات بالینی: لینولئیک اسید جزو اصلی در ساختار سرامید های لایه شاخی اپیدرم است. این ترکیب به طور مستقیم در تشکیل ماتریکس چربی خارج سلولی نقش دارد که مانع از تبخیر آب از سطح پوست می شود. در اشکال تایید شده موضعی، این دارو برای بازگرداندن یکپارچگی سد دفاعی اپیدرم و مهار خشکی شدید پوست کاربرد رسمی دارد.
- نکات کاربردی برای پزشک: پزشکان پوست می توانند از فرآورده های دارویی استاندارد حاوی لینولئیک اسید خالص به صورت موضعی در ترکیب با سایر درمان های پایه استفاده کنند. استفاده از این ماده باعث تسریع ترمیم لایه محافظ اپیدرم، کاهش دفع آب از لایه های زیرین پوست و در نتیجه کاهش محسوس نیاز به پماد های کورتیکواستروئیدی قوی در بیماران مبتلا به اگزمای مزمن می شود. باید به بیمار توصیه شود فرآورده را بلافاصله پس از استحمام، هنگامی که پوست هنوز رطوبت اندکی دارد، روی ضایعات ماساژ دهد.
موارد مصرف خارج برچسب داروی لینولئیک اسید درمان کمکی آکنه ولگاریس و تنظیم چربی ترشحی پوست
- توضیحات بالینی: شواهد بیوشیمیایی نشان می دهد که سبوم افراد مبتلا به آکنه شدید، دچار کمبود موضعی لینولئیک اسید است. این کمبود منجر به نقص عملکرد سد پوستی در مجاری فولیکولی، افزایش کراتینیزاسیون غیر طبیعی دهانه فولیکول و در نهایت تشکیل کومدون های سر سیاه و سر سفید می شود. علاوه بر این، ترشحات حاوی مقادیر کم لینولئیک اسید، نفوذ پذیری بیشتری برای نفوذ باکتری ها و ایجاد التهاب فراهم می آورند.
- نکات کاربردی برای پزشک: استفاده موضعی خارج برچسب از فرمولاسیون های دارویی غنی از لینولئیک اسید می تواند حجم و اندازه میکروکومدون ها را تا بیست و پنج درصد در عرض یک ماه کاهش دهد. پزشک می تواند این عامل را به عنوان یک درمان کمکی ملایم و غیر تحریکی، به ویژه در بیمارانی که پوست بسیار حساسی دارند و دارو های معمول مانند رتینوئید ها یا بنزوئیل پراکسید را تحمل نمی کنند، تجویز نماید. این درمان به بازگرداندن ترکیب طبیعی اسید های چرب سبوم کمک شایانی می کند.
بهبود و ترمیم زخم های فشاری، زخم های دیابتی و بریدگی های مزمن
- توضیحات بالینی: لینولئیک اسید پیش ساز مستقیم آراشیدونیک اسید است که در مسیر های پاسخ التهابی اولیه، ساخت لکوترین ها و پروستاگلاندین ها نقش بنیادین ایفا می کند. حضور کنترل شده این پیش ساز ها در فاز اولیه ترمیم زخم، برای فعال سازی ماکروفاژ ها، رگ زایی جدید، تکثیر فیبروبلاست ها و سنتز بافت کلاژن جدید ضروری است. همچنین خواص نرم کنندگی آن از شکنندگی لبه های زخم جلوگیری می کند.
- نکات کاربردی برای پزشک: در مدیریت زخم های فشاری درجه یک و دو و همچنین زخم های بستر یا زخم پای دیابتی، استعمال موضعی فرآورده های پر اکسیژنه حاوی اسید های چرب با غلظت بالای لینولئیک اسید، جریان خون موضعی مویرگی را بهبود می بخشد. پزشک می تواند این فرآورده ها را پس از شستشوی استاندارد با سرم نرمال سالین روی موضع و اطراف بافت در معرض خطر اعمال کند. این اقدام مانع از پیشرفت ایسکمی بافتی و پیشروی تخریب لایه های زیرین درم می شود.
مدیریت هیپرپیگمانتاسیون پس از التهاب و لک های ملاسما
- توضیحات بالینی: در سطح سلولی، لینولئیک اسید اثر تنظیمی مستقیمی روی آنزیم تیروزیناز که مسئول تولید ملانین در ملانوسیت ها است اعمال می کند. این اسید چرب باعث تسریع در تخریب پروتئینی آنزیم تیروزیناز و تحریک سرعت چرخه تعویض سلول های اپیدرم می شود که به خروج سریع تر رنگدانه های ملانین تجمع یافته از سطح اپیدرم می انجامد.
- نکات کاربردی برای پزشک: پزشکان می توانند در پروتکل های درمانی لک های تیره ناشی از تابش نور خورشید، لک بارداری یا تیرگی پس از التیام ضایعات آکنه، مصرف همزمان موضعی لینولئیک اسید را به همراه ترکیبات روشن کننده نظیر ویتامین ث یا آربوتین مد نظر قرار دهند. این استراتژی درمانی علاوه بر تسریع محو شدن تیرگی ها، تحریکات پوستی ناشی از سایر ترکیبات لایه بردار را مهار می کند.
تعدیل پروفایل چربی خون و کاهش ریسک آترواسکلروز در بیماران قلبی
- توضیحات بالینی: در متون بالینی غدد و تغذیه، مصرف خوراکی لینولئیک اسید به عنوان جایگزین اسید های چرب اشباع، اثرات ثابتی در کاهش کلسترول کل و لیپوپروتئین کم چگال دارد. این اسید چرب با تنظیم گیرنده های پاکسازی چربی در بافت کبد، خروج این ذرات آتروژنیک از گردش خون را تسریع می بخشد.
- نکات کاربردی برای پزشک: به عنوان یک مداخله خارج برچسب مکمل، پزشک می تواند برای بیماران مبتلا به دیس لیپیدمی که در آستانه خطر بیماری های قلبی عروقی قرار دارند یا تحمل دوز های بالای استاتین ها را ندارند، تغییر الگوی دریافت چربی با ارجحیت لینولئیک اسید را توصیه کند. با این حال، به دلیل رقابت این اسید چرب با مسیر های آنزیمی اسید های چرب امگا سه، پزشک باید به بیمار گوشزد کند که تعادل کلی اسید های چرب ضروری را حفظ نموده و از مصرف بی رویه و کنترل نشده مکمل های غلیظ خوراکی بدون پایش آنزیم های کبدی و تعادل چربی ها خودداری ورزد.
مکانیسم اثر لینولئیک اسید
نقش ساختاری در تمامیت غشا های سلولی و سد دفاعی پوست
- لینولئیک اسید یک اسید چرب ضروری چند غیر اشباع با پیوند های دوگانه در موقعیت های کربنی مشخص است که نقشی حیاتی در ساختار فسفولیپید های دو لایه غشایی تمامی سلول های بدن ایفا می کند. حضور این مولکول باعث افزایش سیالیت، انعطاف پذیری و تنظیم نفوذ پذیری غشای سلول ها در برابر یون ها و مولکول های پیام رسان می شود. در سطح بافت پوست، لینولئیک اسید پیش ساز حیاتی برای بیوسنتز آسیل سرامید ها در لایه شاخی اپیدرم است. این ترکیب ماتریکس لیپیدی خارج سلولی را تشکیل می دهد که مانند ملات بین سلول های مرده پوست عمل کرده و مانع از تبخیر آب از طریق پوست و ورود عوامل بیماری زا و آلرژن ها به بافت های زیرین می گردد.
پیش ساز سنتز ایکوزانوئید ها و تنظیم التهاب و ایمنی
- در داخل سلول ها، لینولئیک اسید طی واکنش های متوالی آنزیمی و با دخالت آنزیم های طویل کننده و اشباع زدا، ابتدا به گاما لینولنیک اسید و سپس به دی هومو گاما لینولنیک اسید و در نهایت به آراشیدونیک اسید تبدیل می شود. آراشیدونیک اسید ماده اولیه برای سنتز طیف گسترده ای از واسطه های لیپیدی شامل پروستاگلاندین ها، ترومبوکسان ها و لکوترین ها از طریق مسیر های آنزیمی سیکلواکسیژناز و لیپواکسیژناز است. این واسطه ها در کنترل انقباض و اتساع عروق، تجمع و مهار پلاکت ها، هدایت مسیر های التهابی، ترمیم بافت های آسیب دیده و پاسخ های ایمنی سلولی و خونی نقشی بنیادین ایفا می کنند.
فعال سازی گیرنده های هسته ای و تنظیم بیان ژن های متابولیک
- لینولئیک اسید و مشتقات متابولیزه شده آن به عنوان لیگاندهای طبیعی برای گیرنده های فعال شده با تکثیر پروکسی زوم نوع آلفا و گاما عمل می کنند. فعال شدن این فاکتور های رونویسی هسته ای، بیان ژن های دخیل در اکسیداسیون اسید های چرب، سنتز حامل های چربی و حساسیت بافت ها به انسولین را تنظیم می کند. این مکانیسم منجر به تعدیل و مهار مسیر های ساخت چربی در کبد، تحریک کاتابولیسم لیپوپروتئین های حاوی تری گلیسیرید، کاهش تجمع چربی های خونی و بهبود پروفایل متابولیک بیماران می گردد.
مهار ترشح و تکثیر رنگدانه های ملانین
- در سطح ملانوسیت ها، این اسید چرب فعالیت آنزیم تیروزیناز را مهار کرده و سرعت تخریب پروتئازومی این آنزیم کلیدی را تسریع می بخشد. این اثر موجب کاهش سنتز ملانین و تسریع فرآیند ریزش سلول های کراتینوسیت حاوی رنگدانه می شود که پایه بیوشیمیایی درمان تیرگی های موضعی پوست را تشکیل می دهد.
فارماکوکینتیک لینولئیک اسید
جذب
- جذب گوارشی: پس از تجویز خوراکی، لینولئیک اسید به شکل تری گلیسیرید در روده باریک توسط آنزیم لیپاز لوزالمعده هیدرولیز شده و به همراه اسید های صفراوی، میسل های جذبی را تشکیل می دهد. این میسل ها به راحتی از طریق انتشار غیر فعال و حامل های غشایی وارد انتروسیت های مخاط ژژونوم می شوند. بازده جذب گوارشی این ماده بسیار بالا بوده و معمولا بیش از نود درصد دوز مصرفی در افراد دارای عملکرد سالم صفراوی و لوزالمعده ای جذب می شود.
- جذب موضعی پوستی: پس از استعمال بر روی پوست، به علت ماهیت به شدت چربی دوست، دارو مستقیما به داخل ماتریکس چربی لایه شاخی اپیدرم نفوذ کرده و در لایه های درم و ساختار های فولیکولی توزیع می شود. جذب سیستمیک از طریق مصرف موضعی بر روی پوست دست نخورده بسیار ناچیز است، اما در صورت وجود سوختگی، درماتیت شدید یا آسیب های سد دفاعی، ورود سیستمیک آن افزایش می یابد.
- جذب وریدی: در شکل امولسیون های چربی تغذیه داخل وریدی، ذرات به طور مستقیم به گردش خون سیستمیک وارد شده و بدون نیاز به فرآیند هضم روده ای، آماده توزیع محیطی می شوند.
توزیع
- پس از جذب در سلول های روده، لینولئیک اسید مجددا به تری گلیسیرید بازسازی شده و در ترکیب کیلomicron ها بسته بندی می گردد. این ترکیبات از طریق مجرای توراسیک وارد جریان خون وریدی می شوند. در گردش خون، پیوند بسیار قدرتمندی با آلبومین سرم و کمپلکس های لیپوپروتئینی بر قرار می کند. لینولئیک اسید آزاد در پلاسما بسیار ناچیز است. این دارو به سرعت و به طور گسترده در تمامی بافت های محیطی به ویژه بافت چربی، کبد، ماهیچه های اسکلتی، قلب و غشا های سلولی سیستم عصبی و سلول های پوست توزیع می گردد. ذخیره سازی طولانی مدت آن به شکل استرهای تری گلیسیرید در آدیپوسیت های بافت چربی صورت می گیرد.
متابولیسم
متابولیسم لینولئیک اسید به طور عمده در کبد و سلول های مختلف بافتی انجام می گیرد و شامل سه مسیر اصلی است:
- مسیر اکسیداسیون: بخش عمده ای از این اسید چرب وارد مسیر بتا اکسیداسیون میتوکندریایی و پروکسی زومی می شود تا برای تولید انرژی سلولی به شکل استیل کوآنزیم آ مصرف گردد.
- مسیر طویل سازی و تبدیل به اسید های چرب با زنجیره بلند: کبد این مولکول را با آنزیم های اشباع زدا و طویل کننده زنجیره کربنی به ترکیبات مهم دیگر مانند گاما لینولنیک اسید و در نهایت آراشیدونیک اسید تبدیل می کند.
- مسیر هیدروکسیلاسیون: در بافت های محیطی و پوست، اکسیداسیون آنزیمی موضعی توسط سیستم های لیپواکسیژناز بافتی منجر به ایجاد مولکول های هیدروکسی اکتادکادینوئیک اسید می شود که پیام رسان های سلولی قدرتمندی هستند.
دفع
- با توجه به ماهیت متابولیکی این اسید چرب، دفع کلیوی به عنوان مولکول اولیه بدون تغییر عملا وجود ندارد. مسیر نهایی دفع کربن های مشتق از متابولیسم آن، تنفس به شکل دی اکسید کربن است که بیش از پنجاه درصد کربن های اکسید شده را شامل می شود. مقدار ناچیزی از مشتقات تخریب شده قطبی و متابولیت های کنژوگه آن از طریق ترشح در صفرا به مدفوع ریخته شده یا به صورت متابولیت های محلول در آب توسط کلیه ها از طریق ادرار دفع می گردند. نیمه عمر گردش خونی در فرم تزریقی کوتاه بوده و ذرات در عرض چند ساعت از پلاسما پاکسازی می شوند، اما نیمه عمر تبدیل بیوشیمیایی و جابجایی آن در ساختار ذخایر بافت چربی می تواند به چندین هفته تا چندین ماه برسد.
منع مصرف لینولئیک اسید
موارد منع مصرف در بیماری
نارسایی شدید کبدی و اختلالات شدید متابولیسم چربی
- در بیماران مبتلا به سیروز پیشرفته، نارسایی حاد کبدی و ناهنجاری های ژنتیکی در سوخت و ساز اسید های چرب، استفاده از دوز های دارویی و درمانی لینولئیک اسید، به ویژه از طریق تزریق وریدی، کاملا منع شده است. کبد کانون اصلی متابولیزه کردن اسید های چرب، استریفیه کردن و تولید حامل های چربی است. در صورت اختلال در عملکرد کبد، تجویز بیش از حد این ماده منجر به اضافه بار حاد تری گلیسیرید، تجمع چربی در سلول های پارانشیم کبدی و تشدید رسوب چربی و بد تر شدن وضعیت بیلی روبین و آنزیم های کبدی می شود.
پانکراتیت حاد ناشی از هیپرتری گلیسریدمی
- در بیمارانی که دچار التهاب حاد لوزالمعده به علت بالا بودن شدید تری گلیسیرید خون هستند یا سابقه بروز چنین رخدادی را دارند، مصرف اشکال مکمل خوراکی غلیظ یا فرآورده های امولسیون حاوی مقادیر بالای لینولئیک اسید اکیدا ممنوع است. ورود مقادیر بالای این اسید چرب می تواند میزان اسید های چرب آزاد سرم را به سرعت افزایش داده و با اثرات سمی مستقیم بر روی مویرگ های بافت لوزالمعده، روند نکروز بافتی را فعال تر کند.
نارسایی شدید کلیوی بدون پایش دیالیز
- در مراحل پیشرفته نارسایی عملکرد کلیه، ترخیص متابولیت های ناشی از تجزیه چربی ها و تنظیم آب و الکترولیت ها دچار بحران است. به ویژه در صورت نیاز به استفاده از امولسیون های چربی وریدی حاوی این اسید چرب، خطر اضافه بار مایعات و اسیدوز متابولیک مطرح می باشد. بنابراین تا زمان پایدار شدن شرایط بیمار از طریق جایگزینی کلیوی یا کنترل آزمایشگاهی دقیق، مصرف این ترکیبات در دوز های فارماکولوژیک توصیه نمی شود.
اختلالات انعقادی خون و خطر خونریزی فعال
- لینولئیک اسید در مسیر ساخت آراشیدونیک اسید شرکت می کند که به عنوان پیش ساز ترکیباتی عمل می کند که تمایل به خونریزی یا بر هم زدن تعادل عملکرد طبیعی پلاکت ها را تحت تاثیر قرار می دهند. در بیمارانی که دچار بیماری های انعقادی درمان نشده، خونریزی های گوارشی فعال یا کاهش بحرانی شمار پلاکت ها هستند، تجویز مکمل های سیستمیک لینولئیک اسید باید با احتیاط بسیار شدید صورت گیرد یا به طور موقت قطع شود.
حساسیت مفرط شناخته شده به فرآورده های حاوی لینولئیک اسید
- در صورتی که بیمار سابقه واکنش های آنافیلاکتیک یا درماتیت های تماسی بسیار شدید نسبت به فرمولاسیون های روغنی تجاری، عصاره های مشتق از دانه های روغنی حاوی لینولئیک اسید یا مواد نگهدارنده موجود در این فرآورده ها را داشته باشد، مصرف مجدد آن به صورت کامل منع شده است.
موارد منع مصرف در بارداری و شیردهیبارداری
شیردهی
- لینولئیک اسید به طور طبیعی از طریق غدد پستانی وارد شیر مادر شده و یکی از ارکان مهم تکامل بینایی و مغزی شیرخوار است. با این حال، مصرف مکمل های با خلوص بالا و مقادیر خارج از حد رژیم غذایی معمول در مادران شیرده توصیه نمی شود. دوز های نامتعارف می توانند ترکیب اسید های چرب شیر را تغییر داده و نوزاد را در معرض اضافه بار گوارشی، دل پیچه و مدفوع چرب قرار دهند. همچنین شواهد ایمنی کافی در خصوص اثرات دوز های بالای اشکال خالص سازی شده دارویی در دوران شیردهی موجود نیست و به همین جهت، مصرف دوز های درمانی مهار نشده در این دوره منع شده است.
موارد منع مصرف در کودکاننوزادان نارس مبتلا به زردی شدید یا افزایش بیلی روبین پلاسما
- در نوزادان نارس، ظرفیت پیوند پروتئین های سرم مانند آلبومین برای مهار بیلی روبین محدود است. ورود دوز های بالای لینولئیک اسید آزاد یا فرآورده های چربی وریدی به جریان خون نوزاد می تواند باعث رقابت اسید های چرب آزاد با بیلی روبین بر سر جایگاه های اتصال روی مولکول آلبومین گردد. در نتیجه این پدیده، غلظت بیلی روبین آزاد غیر متصل به پروتئین در خون افزایش یافته و خطر نفوذ آن به سد خونی مغزی و بروز آسیب های دائمی عصبی به شدت بالا می رود. مصرف این ترکیبات در این دسته از نوزادان منع مصرف قطعی دارد.
نوزادان با وزن بسیار کم و نارسایی آنزیم های کلیرانس چربی
- در کودکان با سن کمتر از یک سال، به ویژه آن هایی که با وزن بسیار پایین متولد شده اند، سیستم های آنزیمی تصفیه و متابولیسم چربی ها مانند آنزیم لیپوپروتئین لیپاز به بلوغ کامل نرسیده اند. تجویز سیستمیک لینولئیک اسید بدون ارزیابی مستمر تری گلیسیرید سرم ممکن است منجر به سندرم اضافه بار چربی شود که با تب، هپاتواسپلنومگالی، زردی، آسیب های ریوی و خونریزی های منتشر عروقی تظاهر می یابد. بنابراین در کودکان خردسال با اختلال در متابولیسم چربی یا سپسیس شدید، مصرف این دسته از دارو ها اکیدا ممنوع می باشد.
مصرف موضعی بر روی پوست آسیب دیده نوزادان و کودکان مبتلا به اگزمای حاد عفونی
- استفاده از فرآورده های دارویی موضعی لینولئیک اسید بر روی مناطقی از پوست کودک که دچار عفونت های فعال باکتریایی، قارچی یا ویروسی است منع شده است، زیرا چربی های موضعی می توانند به عنوان محیطی مساعد برای رشد برخی از میکروارگانیسم ها عمل کرده و انتشار عفونت را تسریع کنند.
عوارض جانبی لینولئیک اسید
عوارض بسیار شایع با شیوع مساوی یا بیش از ده درصد
یعوارض گوارشی در مسیر مصرف خوراکی
- اسهال خفیف تا متوسط در ده تا پانزده درصد از بیماران دیده می شود که ناشی از افزایش بار اسید های چرب در لومن روده و تحریک حرکات پریستالتیک دستگاه گوارش است.
- تهوع و احساس سنگینی یا پری سردل در دوازده درصد از افراد به ویژه در صورت مصرف دارو با معده خالی یا در دوز های بالای خوراکی گزارش شده است.
واکنش های موضعی در مسیر مصرف پوستی
- احساس سوزش گذرا، گرمی یا اریتم موضعی خفیف در ده تا سیزده درصد از بیماران رخ می دهد که اغلب با سازگاری بافت پوست کاهش می یابد.
عوارض شایع با شیوع بین یک تا ده درصدعوارض گوارشی و متابولیک
- درد های کرامپی شکم، نفخ و دفع گاز در پنج تا هشت درصد از مصرف کنندگان فرآورده های خوراکی بروز می کند.
- طعم چرب یا تغییر حس چشایی در سه تا شش درصد از بیماران گزارش شده است.
- افزایش موقت سطح تری گلیسیرید سرم در چهار تا هفت درصد از بیماران تحت رژیم های مکمل خوراکی دیده می شود که نیازمند پایش دوره ای پروفایل چربی خون است.
عوارض سیستمیک در مسیر تجویز وریدی
- تب با درجه پایین و لرز گذرا در دو تا پنج درصد از بیماران دریافت کننده امولسیون های چربی وریدی رخ می دهد که معمولا به سرعت انفوزیون دارو وابسته است.
- سردرد خفیف تا متوسط در سه تا چهار درصد از دریافت کنندگان تزریقی ثبت گردیده است.
- برافروختگی صورت و احساس گرگرفتگی در دو تا چهار درصد از افراد در مراحل اولیه تزریق مشاهده می شود.
عوارض پوستی و واکنش های تماسی
- خشکی خفیف و پوسته ریزی ثانویه پوست در دو تا چهار درصد از مصرف کنندگان فرم های موضعی بروز می کند.
- خارش موضعی بدون راش های شدید در سه تا پنج درصد از بیماران دیده می شود.
عوارض ناشایع با شیوع بین یک دهم تا یک درصداختلالات کبدی و صفراوی
- افزایش گذرا و خفیف آنزیم های ترانس آمیناز کبدی مانند آلانین آمینوترانسفراز و آسپارتات آمینوترانسفراز در پنج دهم تا هشت دهم درصد از بیماران تحت درمان طولانی مدت گزارش شده است.
- افزایش سطح سرمی بیلی روبین تام در دو دهم تا چهار دهم درصد از دریافت کنندگان تزریق وریدی بروز می کند.
اختلالات خونی و انعقادی
- طولانی شدن زمان انعقاد و کاهش تمایل طبیعی تجمع پلاکت ها در چهار دهم تا هفت دهم درصد از بیماران تحت دوز های بسیار بالای سیستمیک مشاهده می شود.
- کاهش خفیف و گذرا در شمار پلاکت ها در سه دهم درصد از بیماران در موارد مصرف مداوم فرآورده های وریدی دیده شده است.
واکنش های تنفسی و عروقی
- احساس سنگینی یا فشار خفیف در قفسه سینه همراه با تنگی نفس گذرا در دو دهم تا پنج دهم درصد از افراد در اثر ورود سریع قطرات چربی به گردش خون ریوی رخ می دهد.
کاهش خفیف فشار خون یا گیجی وضعیتی در سه دهم درصد از بیماران گزارش شده است.
عوارض نادر با شیوع بین یک صدم تا یک دهم درصدسندروم اضافه بار چربی
- این سندرم در کمتر از یک دهم درصد از بیماران تحت تزریق وریدی و به دنبال تجمع غیر قابل مهار قطرات چربی رخ می دهد. این اختلال با بزرگی کبد و طحال، یرقان، کاهش گلبول های سفید خون، آسیب مویرگی و اسیدوز متابولیک مشخص می شود.
اختلالات التهابی لوزالمعده
- پانکراتیت حاد با شیوع حدود پنج صدم درصد به عنوان پیامد افزایش شدید و کنترل نشده تری گلیسیرید خون پس از تجویز های دوز بالای چربی وریدی ثبت گردیده است.
واکنش های حساسیتی شدید
- واکنش های شبه آنافیلاکسی شامل کهیر های منتشر، ادم بافت های مخاطی و برونکواسپاسم در کمتر از پنج صدم درصد از افراد گزارش شده است که نیازمند قطع سریع دارو و آغاز پروتکل های درمانی اورژانس می باشد.
تداخلات دارویی لینولئیک اسید
تداخلات دارویی
تداخل با دارو های ضد انعقاد و ضد پلاکت
- دارو های این دسته شامل وارفارین، هپارین، انوکساپارین، کلوپیدوگرل، دی پیریدامول، آپیکسابان، ریواروکسابان و آسپرین هستند.
- نوع تداخل: فارماکودینامیک با افزایش خطر خونریزی.
- شرح بالینی تداخل: لینولئیک اسید و متابولیت های مشتق از آن می توانند عملکرد پلاکتی را تغییر داده و روند تولید ترومبوکسان را کاهش دهند. در صورت مصرف همزمان با دارو های رقیق کننده خون، مهار تجمع پلاکت ها تقویت می شود و زمان سیلان خون افزایش می یابد. پزشک معالج باید شاخص های بین المللی انعقادی و زمان پروترومبین را به طور مکرر پایش کرده و علائم بالینی خونریزی های مخاطی، زیرپوستی یا گوارشی را مد نظر قرار دهد.
تداخل با دارو های کاهنده چربی و اتصال یابنده به اسید های صفراوی
- دارو های این دسته شامل کلستیرامین، کلستیپول و کلسولام هستند.
- نوع تداخل: فارماکوکینتیک با کاهش جذب رودهای لینولئیک اسید.
- شرح بالینی تداخل: این ترکیبات در لومن دستگاه گوارش به اسید های چرب متصل می شوند و سبب دفع مدفوعی آن ها می گردند که نتیجه آن کاهش جذب درمانی و افت سطح سرمی لینولئیک اسید است. توصیه می شود فاصله زمانی مصرف خوراکی لینولئیک اسید با این دارو ها حداقل دو تا چهار ساعت رعایت گردد.
تداخل با داروی ارلیستات
- نوع تداخل: فارماکوکینتیک با مهار آنزیمی و جلوگیری از جذب گوارشی.
- شرح بالینی تداخل: داروی ارلیستات آنزیم های لیپاز لوزالمعده و دستگاه گوارش را مهار می کند و از تجزیه و جذب تری گلیسیرید ها و اسید های چرب آزاد ممانعت به عمل می آورد. این امر اثربخشی درمانی لینولئیک اسید خوراکی را به شدت تضعیف کرده و احتمال بروز مدفوع چرب و کرامپ های شکمی را بالا می برد. پزشک باید در صورت نیاز به تامین اسید های چرب ضروری، فرم های تزریقی را در نظر بگیرد یا زمان مصرف را به فواصل دور از ارلیستات منتقل کند.
تداخل با دارو های آنتی اکسیدان مانند آلفا توکوفرول یا همان ویتامین ای
- نوع تداخل: فارماکودینامیک و متابولیک هم افزا یا همبسته.
- شرح بالینی تداخل: لینولئیک اسید به دلیل داشتن پیوند های غیراشباع به شدت مستعد پراکسیداسیون ناشی از رادیکال های آزاد است. مصرف مقادیر بالای لینولئیک اسید سرعت مصرف ذخایر آنتی اکسیدانی درونی بدن به ویژه ویتامین ای را افزایش می دهد و نیاز بدن به این ویتامین را بالا می برد. در صورت افت سطح ویتامین ای، اکسیداسیون چربی ها تسریع می شود. بنابراین تنظیم نسبت مصرف ویتامین ای متناسب با دوز های بالای لینولئیک اسید به عنوان اقدام حمایتی توصیه می شود.
تداخل با دارو های ضد التهاب غیر استروئیدی
- دارو های این دسته شامل ایبوپروفن، ناپروکسن، ایندومتاسین، دیکلوفناک و ملوکسیکام هستند.
- نوع تداخل: فارماکودینامیک با اثرات مشترک بر مسیر های سنتز ایکوزانوئید ها.
- شرح بالینی تداخل: این دارو ها مسیر های آنزیم های سیکلواکسیژناز را مسدود می کنند که به طور مستقیم بر نحوه تبدیل متابولیک لینولئیک اسید به پروستاگلاندین ها اثر می گذارد. مصرف توام می تواند التهاب بافت معده را تشدید کند و پتانسیل بروز تحریکات گوارشی یا تمایل به خونریزی را بالا ببرد.
تداخل با دارو های کاهنده قند خون و انسولین
- دارو های این دسته شامل متفورمین، گلی بن کلامید، گلی مپیرید و انسولین رگولار یا طولانی اثر هستند.
- نوع تداخل: فارماکودینامیک بر حساسیت به ترشح و عملکرد انسولین.
- شرح بالینی تداخل: اسید های چرب آزاد سرم در مقادیر بالا می توانند بر مسیر های پیام رسانی گیرنده های انسولین در عضلات اسکلتی و بافت کبد تاثیر منفی بگذارند و نوساناتی در سطح قند خون ایجاد نمایند. پزشک باید در بیماران مبتلا به اختلال تحمل گلوکز، مقادیر قند ناشتا را تا رسیدن به ثبات متابولیک تحت پایش قرار دهد.
تداخلات داروی لینولئیک اسید با مواد غذاییتداخل با رژیم های غذایی بسیار پرچرب
- مصرف همزمان فرآورده های خوراکی با وعده های غذایی غنی از چربی های اشباع، رقابت برای ترشح آنزیم های لیپاز و نمک های صفراوی را افزایش می دهد. این موضوع می تواند سبب تاخیر در تخلیه معده، احساس تهوع، سوء هاضمه و کاهش بازده جذب انتخابی لینولئیک اسید گردد. توصیه می شود دارو همراه با وعده های غذایی با چربی تعدیل شده مصرف شود.
تداخل با مکمل های غنی از اسید های چرب امگا سه مانند روغن ماهی
- اسید های چرب امگا سه و لینولئیک اسید برای دسترسی به آنزیم های طویل کننده و غیر اشباع کننده مسیر های بیوشیمیایی با یکدیگر رقابت می کنند. برتری غلظت بالای هر یک از این دو خانواده، سنتز متابولیت های خانواده دیگر را مهار می کند. علاوه بر این، مصرف همزمان دوز های بالای هر دو چربی غیراشباع، پتانسیل مهار پلاکت ها را افزایش داده و باید در بالین مورد توجه قرار گیرد.
تداخل با فیبر های محلول رژیمی با مقادیر بالا
- مصرف فرآورده های حاوی مقادیر زیاد سبوس، پسیلیوم یا ژل های فیبری همراه با لینولئیک اسید خوراکی، می تواند باعث به دام افتادن فیزیکی مولکول های چربی در مجرای روده و دفع زودرس آن ها از طریق مدفوع گردد که در نتیجه سطح سرمی دارو کاهش می یابد.
تداخلات داروی لینولئیک اسید در نتایج آزمایش هاآزمایش های پروفایل چربی خون
- تجویز لینولئیک اسید، به ویژه از راه تزریق امولسیون های وریدی، می تواند به شکل کاذب یا فیزیولوژیک سطح تری گلیسیرید سرم، کلسترول تام و شیلومیکرون ها را افزایش دهد. جهت اندازه گیری دقیق شاخص های پایه، نمونه گیری خون باید حداقل هشت تا دوازده ساعت پس از قطع انفوزیون چربی یا پس از یک دوره ناشتایی کامل انجام شود.
آزمایش های بیوشیمیایی رنگ سنجی و فتومتری
- کدر بودن پلاسما ناشی از حضور لیپید های معلق در خون پس از مصرف یا تزریق مقادیر بالای لینولئیک اسید، می تواند در روش های اندازه گیری نوری در آزمایشگاه ها تداخل ایجاد کند. این امر ممکن است منجر به گزارش های کاذب در آزمایش های هموگلوبین تام، بیلی روبین سرم، پروتئین توتال و الکترولیت های سرم به روش نورسنجی گردد.
آزمایش های شمارش کامل سلول های خون
- کدر شدن شدید نمونه خون می تواند تداخلاتی در اندازه گیری غلظت هموگلوبین و اندیس های گلبول های قرمز پدید آورد و در دستگاه های خودکار شمارش خون، تعداد پلاکت ها را به علت تجمع کاذب اجزای ذره ای با خطا همراه سازد.
آزمایش های بررسی زمان انعقاد خون
- مصرف مقادیر درمانی بالای این دارو می تواند به علت اثرات مهاری بر سطح پلاکت ها و غشای سلولی، زمان سیلان خون را کمی افزایش دهد و در مواردی نادر بر روی آزمایش های ارزیابی فعالیت پلاکت ها تاثیر تغییر دهنده بگذارد.
هشدار ها لینولئیک اسید
هشدار های بالینی به صورت کامل و جامع و کاربردی
پایش پروفایل چربی خون و خطر افزایش چربی های پلاسما
- تجویز مقادیر درمانی لینولئیک اسید، به ویژه از راه تزریق وریدی در قالب رژیم های تغذیه ای یا مکمل های با دوز بالا، می تواند بار ترخیص چربی ها در گردش خون را به شدت افزایش دهد. پزشک معالج باید به طور منظم سطوح تری گلیسیرید سرم، کلسترول تام و قند خون را ارزیابی کند. عدم توانایی بدن در پاکسازی سریع چربی ها می تواند بیمار را مستعد سندرم های انسدادی عروقی یا بروز اختلال در خون رسانی بافتی نماید.
خطر تداخل با سیستم انعقاد خون و مهار تجمع پلاکت ها
- لینولئیک اسید پیش ساز زنجیره های بیوشیمیایی است که بر تولید پروستاگلاندین ها و ترومبوکسان ها اثر می گذارند. مصرف مقادیر زیاد این دارو می تواند تمایل طبیعی پلاکت ها به تجمع را تعدیل کند یا در مواردی منجر به طولانی شدن زمان سیلان خون گردد. در بیمارانی که دارو های ضد انعقاد خون، دارو های ضد پلاکت یا ضد التهاب های غیر استروئیدی دریافت می کنند، تجویز این دارو نیازمند احتیاط شدید و پایش شاخص های انعقادی است تا از خونریزی های پنهان گوارشی پیشگیری شود.
استرس اکسیداتیو و فساد ناشی از اکسیداسیون لیپید ها
- پیوند های دوگانه موجود در ساختار لینولئیک اسید آن را در برابر حمله رادیکال های آزاد و اکسیداسیون بسیار آسیب پذیر می کند. در صورت تجویز مقادیر بالای این اسید چرب بدون حضور مقادیر کافی از آنتی اکسیدان ها، به خصوص ویتامین ای، احتمال تشکیل پراکسید های لیپیدی در بافت ها و آسیب به سلول های اندوتلیوم عروق افزایش می یابد. بنابراین، تامین ذخایر دفاعی آنتی اکسیدانی بدن در طول درمان های طولانی مدت با این اسید چرب الزامی است.
احتیاط در بیماران با اختلال عملکرد کبد و کیسه صفرا
- بیماران با درجاتی از بیماری های پارانشیم کبدی، کبد چرب یا رکود صفراوی نیازمند ارزیابی دقیق آنزیم های سلول های کبد، آلکالین فسفاتاز و بیلی روبین هستند. تجمع بیش از حد اسید های چرب در کبد می تواند به استئاتوز کبدی دامن بزند و روند بهبودی را به تاخیر اندازد. در صورت مشاهده افزایش پیشرونده ترانس آمیناز ها، دوز تجویزی باید بلافاصله کاهش یافته یا قطع شود.
هشدار در مورد بروز عفونت در فرمولاسیون های وریدی
- فرآورده های وریدی حاوی امولسیون های اسید های چرب از جمله لینولئیک اسید محیطی بسیار مستعد برای رشد میکروارگانیسم ها و قارچ ها هستند. استفاده از تکنیک های کاملا استریل در زمان آماده سازی و تزریق، تعویض به موقع خطوط وریدی و نظارت بر نشانه های بالینی سپسیس و تب های با علت نامشخص برای نجات جان بیمار حیاتی است.
واکنش های موضعی در استعمال پوستی
- در صورت تجویز موضعی لینولئیک اسید، احتمال بروز درماتیت های تحریکی یا واکنش های تماسی آلرژیک وجود دارد. پزشک باید پوست بیمار را از نظر ایجاد اریتم، خارش، پوسته ریزی و احساس سوزش بررسی کند و مصرف فرآورده را بر روی پوست دارای ضایعات ترشحی حاد متوقف سازد.
اوردوز و مسمومیت لینولئیک اسید و روش های درمانعلائم و تظاهرات بالینی اوردوز و مسمومیت
مسمومیت با لینولئیک اسید می تواند به دنبال دریافت مقادیر بسیار بیش از حد مجاز خوراکی یا سرعت انفوزیون بیش از ظرفیت ترخیص وریدی رخ دهد. تظاهرات بالینی مسمومیت حاد و تحت حاد عبارتند از:
- تظاهرات سندرم اضافه بار چربی: این وضعیت خطرناک ترین پیامد مسمومیت سیستمیک است که با تب ناگهانی، سردرد، درد در ناحیه شکم و قفسه سینه، تهوع، استفراغ مداوم، زردی و بزرگ شدن کبد و طحال همراه است.
- اختلالات خونی و انعقادی: افزایش خطر تمایل به خونریزی های خود به خودی از مخاط ها، بروز پتشی و پورپورا، افت شمار پلاکت ها و طولانی شدن زمان های انعقادی از علائم مسمومیت شدید هستند.
- اختلالات تنفسی و ریوی: در موارد انفوزیون سریع، اسید های چرب آزاد می توانند سبب انقباض عروق ریوی، آسیب غشای تنفسی و کاهش فشار اکسیژن خون شوند که با تنگی نفس حاد، سیانوز و در موارد شدید با علائم نارسایی حاد ریوی تظاهر می کند.
- اختلالات بیوشیمیایی: کدر شدن پلاسما در اثر تجمع شیلومیکرون ها و تری گلیسیرید، اسیدوز متابولیک شدید، افت قند خون یا بی ثباتی شدید قند، و تغییرات در آزمایش های عملکرد کلیوی از نشانه های اختصاصی آزمایشگاهی اوردوز هستند.
- مسمومیت گوارشی در مصرف بیش از حد خوراکی: اسهال چرب شدید، درد های انقباضی شکم، سوء جذب حاد، اختلال الکترولیت ها و کاهش آب بدن دیده می شود.
رویکرد های درمانی و اقدامات اورژانسی در مسمومیت
هیچ پادزهر اختصاصی برای مسمومیت با لینولئیک اسید وجود ندارد و اساس درمان مبتنی بر اقدامات حمایتی، پایدار سازی علائم حیاتی و تسهیل کلیرانس چربی است:
- قطع فوری دارو: در مسمومیت با فرم تزریقی، اولین و مهم ترین اقدام بالینی، توقف بی درنگ انفوزیون ورید چربی است. در مصرف حاد خوراکی، انجام شستشوی معده در ساعات نخستین ممکن است مفید باشد، هرچند تجویز مواد جاذب مانند کربن فعال در جذب اسید های چرب کارایی محدودی دارد و باید با احتیاط انجام شود.
- درمان های حمایتی برای تثبیت گردش خون و تنفس: برقراری مسیر های تنفسی، اکسیژن درمانی و در صورت لزوم حمایت های تنفسی مکانیکی برای اصلاح هیپوکسی باید فورا انجام شود. پایش فشار خون، تجویز سرم های کریستالوئیدی برای رفع کاهش حجم ناشی از نشت مایعات و حفظ برون ده ادراری ضروری است.
- اصلاح اسیدوز و الکترولیت ها: انجام گاز های خون شریانی به طور مکرر و اصلاح اسیدوز متابولیک و بر هم خوردن تعادل سدیم و پتاسیم سرم باید در دستور کار قرار گیرد.
- تحریک پاکسازی سرمی چربی ها: در برخی شرایط اورژانس ناشی از سندرم اضافه بار چربی، تجویز دوز های کنترل شده داروی هپارین با هدف تحریک و رها سازی آنزیم های لیپوپروتئین لیپاز اندوتلیال به داخل جریان خون جهت تسریع هیدرولیز اسید های چرب آزاد پلاسما پیشنهاد شده است. این اقدام باید با دقت کامل در پایش خطرات خونریزی ارزیابی شود.
- روش های تصفیه خارج بدنی: روش های همودیالیز استاندارد به دلیل پیوند بسیار محکم لینولئیک اسید با پروتئین های پلاسما کارایی ندارند. در موارد مسمومیت بسیار کشنده، نارسایی چند عضوی یا اسیدوز مقاوم، تعویض پلاسما می تواند به عنوان گزینه ای موثر برای حذف چربی های توده ای و واسطه های سمی از گردش خون به کار گرفته شود.
- مراقبت و پایش طولانی مدت: تا زمان شفاف شدن کامل پلاسما، بازگشت شمار پلاکت ها و تثبیت آنزیم های کبد و کلیه، بیمار باید در بخش مراقبت های ویژه تحت نظر باقی بماند.
توصیه های دارویی لینولئیک اسید
توصیههای دارویی مهم ویژه بیمار
نحوه مصرف و تطابق با رژیم غذایی
- بیمار باید فرآوردههای خوراکی را همراه با غذا یا بلافاصله پس از وعدههای اصلی میل کند تا علائمی مانند تهوع، سنگینی معده، سوزش سردل و اسهال چرب کاهش یابد. بلعیدن کپسولها با یک لیوان کامل آب توصیه میشود و بیمار نباید کپسولهای روغنی را بجود یا سوراخ کند، زیرا ممکن است طعم ناخوشایند چربی در دهان ایجاد شود یا آزادسازی دارو مختل گردد.
پرهیز از تغییرات خودسرانه در دوز مصرفی
- بیمار باید اکیدا از افزایش یا کاهش خودسرانه مقدار مصرف پرهیز کند. دریافت بیش از اندازه اسیدهای چرب نه تنها بازده درمانی را بالا نمیبرد، بلکه میتواند منجر به اختلالات شدید گوارشی، کرامپ شکمی و افزایش چربیهای خون گردد. در صورت فراموشی یک نوبت، باید نوبت فراموش شده را در اسرع وقت مصرف کرد، مگر اینکه به زمان نوبت بعدی نزدیک شده باشد؛ در این حالت هرگز نباید دوز را دو برابر نمود.
آگاهی از علائم نیازمند پیگیری فوری پزشکی
- بیمار باید آموزش ببیند که در صورت مشاهده علائم واکنشهای شدید حساسیتی شامل کهیر، ورم لبها، پلکها یا زبان، تنگی نفس و سرگیجه شدید، بلافاصله به اورژانس مراجعه کند. همچنین در صورت بروز خونریزیهای غیرعادی مثل خوندماغ مداوم، خونریزی از لثه هنگام مسواک زدن، پیدایش کبودیهای بیدلیل روی پوست یا تغییر رنگ مدفوع به سیاهی، باید در سریعترین زمان به پزشک معالج اطلاع دهد.
نگهداری صحیح دارو
- فرآوردههای حاوی لینولئیک اسید به دلیل داشتن پیوندهای غیراشباع به شدت در برابر نور، اکسیژن و حرارت حساس هستند و به آسانی اکسید و فاسد میشوند. بیمار باید دارو را در ظرف اصلی دربسته، دور از تابش مستقیم آفتاب، در جای خشک و خنک نگهداری کند و در صورت تغییر رنگ، پیدایش بوی تند یا ماندگی از مصرف آن خودداری ورزد.
تداخل با سایر داروها و مکملها
- بیمار باید فهرست تمامی داروهای مصرفی خود، به ویژه داروهای رقیقکننده خون و مکملهای حاوی ویتامینها یا روغنهای گیاهی و حیوانی را به پزشک اطلاع دهد و از مصرف همزمان و همساعت با داروهای مهارکننده جذب چربی خودداری کند.
توصیههای دارویی و بالینی ویژه پزشکپایشهای آزمایشگاهی دورهای و ارزیابی متابولیک
- پیش از آغاز درمانهای سیستمیک طولانیمدت یا انفوزیون وریدی، اندازهگیری پایه تریگلیسیرید، کلسترول تام، آنزیمهای عملکرد کبد و شمارش کامل سلولهای خونی ضروری است. سطح تریگلیسیرید سرم باید به صورت هفتگی در بیماران بستری پایش شود و سرعت پاکسازی سرمی چربیها به دقت بررسی گردد. در صورتی که غلظت تریگلیسیرید حین درمان به بیش از چهارصد میلیگرم در دسیلیتر برسد، پزشک باید سرعت تجویز را فورا کاهش دهد یا انفوزیون را موقتا متوقف سازد تا از وقوع پانکراتیت حاد پیشگیری شود.
تنظیم دوزاژ و ملاحظات سرعت انفوزیون وریدی
- در رژیمهای تغذیه کامل وریدی، پزشک باید میزان لینولئیک اسید را معادل دو تا چهار درصد از کل کالری دریافتی بیمار تنظیم کند تا نیاز پایهای بدن به اسیدهای چرب ضروری برطرف گردد و از سندرم کمبود جلوگیری شود. تجویز وریدی باید همواره با پمپهای تزریق اتوماتیک و با نرخ کنترلشده انجام گیرد. سرعت تزریق نباید از پانزده صدم گرم چربی به ازای هر کیلوگرم وزن بیمار در هر ساعت تجاوز کند تا خطر بار اضافی سیستم رتیکولوآندوتلیال و آمبولی چربی کاهش یابد.
احتیاطهای مصرف در بیماران با اختلالات زمینهای
- در بیماران مبتلا به نارسایی کبدی، کلستاز و استئاتوز شدید کبدی، متابولیسم اسیدهای چرب مختل است و تجمع داخل بافتی میتواند سیر اختلال عملکرد اندام را تسریع کند. پزشک در این بیماران باید دوز را تعدیل کرده و از انفوزیون مداوم طولانی خودداری نماید. در افراد دارای اختلال عملکرد پلاکتی یا مصرفکنندگان مزمن ضد انعقادها، پایش مداوم زمان سیلان خون و وضعیت انعقادی الزامی است.
مدیریت تداخلات مهم در بالین
- همزمانی مصرف مقادیر بالای لینولئیک اسید سبب افزایش اکسیداسیون چربیهای بافتی و کاهش ذخایر درونی ویتامین ای میشود. پزشک باید در درمانهای مکمل طولانیمدت، نیاز بیمار به اضافه کردن آنتیاکسیدانها به ویژه ویتامین ای را در نظر بگیرد تا تعادل آنتیاکسیدانی سلولی حفظ شود. فاصله زمانی بین تجویز خوراکی لینولئیک اسید و داروهای کمپلکسکننده یا مهارکننده لیپاز نظیر ارلیستات باید رعایت گردد.
مداخله در صورت بروز سندرم اضافه بار چربی
- پزشک باید نسبت به ظهور تب، بزرگی طحال و کبد، زردی پیشرونده، افت پلاکت و زمان پروترومبین طولانی در دریافتکنندگان فرم تزریقی هوشیار باشد. در صورت احراز اضافه بار چربی، قطع فوری امولسیون، پایش اکسیژناسیون بافتی و شروع تدابیر حمایتی و دفع چربی آزاد باید فورا در دستور کار قرار گیرد.
دارو های هم گروه لینولئیک اسید