املاح کلسیم چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

قرص کلسیم جوشان نکستایل محصوص شرکت نکسوس

قرص مکمل کلسیم چیست؟

قرص مکمل کلسیم برای کمک به تامین کلسیم مورد نیاز بدن استفاده می‌شود. کلسیم ماده‌ای معدنی است که بخش مهمی از استخوان‌ها و دندان‌ها را تشکیل می‌دهد و در عملکرد طبیعی عضلات، اعصاب و قلب نقش دارد.

قرص مکمل کلسیم برای افرادی کاربرد دارد که از راه تغذیه، کلسیم کافی دریافت نمی‌کنند یا به دلیل شرایطی مانند افزایش سن، پوکی استخوان، بارداری، شیردهی یا برخی بیماری‌ها به دریافت بیشتری نیاز دارند. البته پایه اصلی تامین کلسیم، رژیم غذایی مناسب است و مکمل فقط زمانی ارزش دارد که دریافت غذایی کافی نباشد یا پزشک مصرف آن را لازم بداند.

کاربرد قرص مکمل کلسیم

بیشترین کاربرد قرص مکمل کلسیم، کمک به حفظ استحکام استخوان‌ها و پیشگیری یا جبران کمبود کلسیم است. توده اصلی بافت استخوان از کلسیم ساخته شده و وجود مقدار کافی کلسیم در استخوان، به مقاومت و تراکم آن کمک می‌کند.

کمبود طولانی‌مدت کلسیم می‌تواند زمینه‌ساز پوکی استخوان، ضعف عضلانی، اختلال در عملکرد عصبی و در مواردی مشکلات قلبی‌عروقی شود. در کودکان نیز دریافت ناکافی کلسیم ممکن است بر رشد طبیعی استخوان و قد اثر بگذارد.

کمبود کلسیم گاهی با آزمایش خون یا بررسی‌های پزشکی مشخص می‌شود. در برخی اختلالات، مانند مشکلات غده پاراتیروئید، سطح کلسیم خون ممکن است به‌شدت کاهش پیدا کند و بدن حتی با دریافت کلسیم هم نتواند آن را به‌خوبی تنظیم کند.

عوارض قرص مکمل کلسیم

عوارض قرص مکمل کلسیم معمولاً خفیف و بیشتر گوارشی است. با این حال، مصرف بیش از نیاز یا مصرف نامناسب می‌تواند برای بعضی افراد مشکل‌ساز شود، به‌ویژه اگر سابقه سنگ کلیه یا بیماری کلیوی وجود داشته باشد.

• یبوست
• نفخ
• تهوع
• درد یا سنگینی معده
• خشکی دهان یا احساس تشنگی در مصرف زیاد
• افزایش احتمال سنگ کلیه در افراد مستعد

درد پهلو، تهوع شدید، ضعف غیرعادی، گیجی یا تکرر ادرار پس از مصرف کلسیم نیاز به بررسی پزشکی دارد؛ به‌خصوص اگر مقدار زیادی مکمل مصرف شده باشد.

قرص مکمل کلسیم و یبوست

قرص مکمل کلسیم و یبوست با هم ارتباط دارند، چون یبوست از عوارض نسبتاً شایع بعضی مکمل‌های کلسیم است. این مشکل در افرادی که آب کم می‌نوشند، فیبر غذایی کمی دریافت می‌کنند، تحرک بدنی پایینی دارند یا هم‌زمان از داروهای یبوست‌زا استفاده می‌کنند، بیشتر دیده می‌شود.

نوع مکمل هم می‌تواند در میزان یبوست اثر داشته باشد. برخی افراد با کلسیم کربنات بیشتر دچار نفخ یا یبوست می‌شوند، در حالی که کلسیم سیترات ممکن است برای بعضی افراد تحمل گوارشی بهتری داشته باشد. البته واکنش بدن افراد یکسان نیست و انتخاب نوع مناسب باید بر اساس شرایط گوارشی، نیاز بدن و نظر پزشک یا داروساز انجام شود.

• نوشیدن آب کافی در طول روز
• مصرف سبزیجات، میوه‌ها و منابع فیبر
• داشتن فعالیت بدنی منظم
• پرهیز از مصرف بیش از نیاز مکمل کلسیم
• بررسی نوع مکمل در صورت تداوم یبوست

نحوه مصرف قرص مکمل کلسیم

نحوه مصرف قرص مکمل کلسیم به نوع مکمل، مقدار کلسیم موجود در هر قرص، وضعیت گوارش و داروهای هم‌زمان بستگی دارد. بعضی از مکمل‌های کلسیم همراه غذا بهتر جذب یا بهتر تحمل می‌شوند و بعضی انواع دیگر ممکن است محدودیت کمتری از نظر زمان مصرف داشته باشند.

بهتر است مقدار مصرف روزانه بدون نظر پزشک یا داروساز افزایش پیدا نکند. مصرف چند مکمل به‌طور هم‌زمان، مانند مولتی‌ویتامین، ویتامین دی، آهن یا زینک، ممکن است باعث دریافت بیش از حد بعضی مواد یا کاهش جذب برخی از آن‌ها شود.

بهترین زمان مصرف قرص مکمل کلسیم

بهترین زمان مصرف قرص مکمل کلسیم به نوع آن بستگی دارد. کلسیم کربنات معمولاً همراه غذا بهتر استفاده می‌شود، چون اسید معده به جذب آن کمک می‌کند. کلسیم سیترات اغلب تحمل گوارشی بهتری دارد و وابستگی کمتری به اسید معده دارد.

اگر مصرف قرص کلسیم باعث ناراحتی معده شود، مصرف آن همراه غذا می‌تواند کمک‌کننده باشد. همچنین اگر فرد آهن، داروی تیروئید یا بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها مصرف می‌کند، باید زمان مصرف کلسیم از آن‌ها جدا باشد.

قرص مکمل کلسیم در بارداری

قرص مکمل کلسیم در بارداری ممکن است برای مادرانی لازم باشد که از طریق رژیم غذایی کلسیم کافی دریافت نمی‌کنند. کلسیم در رشد استخوان و دندان جنین و حفظ سلامت استخوان‌های مادر نقش دارد.

مصرف کلسیم در بارداری باید با توجه به رژیم غذایی، مکمل‌های دیگر مانند آهن، سابقه سنگ کلیه و نظر پزشک تنظیم شود. مصرف خودسرانه مقدار زیاد کلسیم در این دوره مناسب نیست.

قرص مکمل کلسیم در شیردهی

قرص مکمل کلسیم در شیردهی برای بعضی مادران به تامین نیاز بدن کمک می‌کند، به‌ویژه زمانی که مصرف لبنیات یا سایر منابع کلسیم کم باشد. در دوران شیردهی، تغذیه کافی اهمیت زیادی دارد و مکمل فقط بخشی از این برنامه است.

اگر مادر هم‌زمان آهن، مولتی‌ویتامین، ویتامین دی یا داروهای دیگر مصرف می‌کند، زمان‌بندی مصرف کلسیم باید با دقت بیشتری انجام شود تا جذب مواد مختلف کاهش پیدا نکند.

قرص مکمل کلسیم برای زنان

قرص مکمل کلسیم برای زنان زمانی مطرح می‌شود که دریافت کلسیم از رژیم غذایی کافی نباشد یا شرایطی وجود داشته باشد که نیاز بدن به کلسیم بیشتر شود. زنان در دوره‌هایی مانند بارداری، شیردهی، نزدیک شدن به یائسگی و پس از یائسگی بیشتر در معرض کاهش ذخایر استخوانی قرار می‌گیرند.

بهترین مکمل کلسیم برای زنان به سن، رژیم غذایی، سطح ویتامین دی، وضعیت استخوان، سابقه سنگ کلیه، مشکلات گوارشی و داروهای مصرفی بستگی دارد. در بسیاری از موارد، مکمل کلسیم همراه ویتامین دی انتخاب رایجی است، چون ویتامین دی به جذب بهتر کلسیم کمک می‌کند.

برای برخی زنان، کلسیم سیترات از نظر گوارشی قابل‌تحمل‌تر است و برای برخی دیگر کلسیم کربنات گزینه مناسبی محسوب می‌شود. اگر فرد هم‌زمان آهن، داروی تیروئید یا داروهای پوکی استخوان مصرف می‌کند، باید به تداخل‌ها و فاصله مصرف توجه کند.

قرص مکمل کلسیم برای مردان

قرص مکمل کلسیم برای مردان بیشتر زمانی اهمیت دارد که دریافت کلسیم از غذا کم باشد، فعالیت بدنی ناکافی وجود داشته باشد، سن بالا رفته باشد یا خطر کاهش تراکم استخوان مطرح باشد. مردان نیز مانند زنان ممکن است دچار کمبود کلسیم یا پوکی استخوان شوند، هرچند این موضوع معمولاً کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

بهترین مکمل کلسیم برای مردان بر اساس میزان دریافت غذایی، سن، سلامت کلیه، وضعیت استخوان، سطح ویتامین دی و داروهای مصرفی انتخاب می‌شود. مردانی که لبنیات یا منابع غذایی کلسیم را کم مصرف می‌کنند، ممکن است به مکمل نیاز داشته باشند.

مصرف بیش از نیاز کلسیم در مردان هم می‌تواند مشکل‌ساز باشد، به‌خصوص اگر سابقه سنگ کلیه، بیماری کلیوی یا مصرف هم‌زمان چند مکمل وجود داشته باشد. بنابراین مکمل کلسیم نباید جایگزین رژیم غذایی متعادل شود.

قرص مکمل کلسیم برای زنان یائسه

قرص مکمل کلسیم برای زنان یائسه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، چون پس از یائسگی کاهش سطح استروژن می‌تواند سرعت کاهش تراکم استخوان را بیشتر کند. در این دوره، خطر پوکی استخوان و شکستگی‌های ناشی از ضعف استخوان افزایش می‌یابد.

دریافت کافی کلسیم، ویتامین دی، فعالیت بدنی مناسب و بررسی تراکم استخوان در زنان یائسه نقش مهمی در حفظ سلامت استخوان دارد. مکمل کلسیم در این گروه معمولاً زمانی مفید است که دریافت غذایی کافی نباشد یا پزشک آن را لازم بداند.

انتخاب مکمل کلسیم برای زنان یائسه باید با توجه به وضعیت استخوان، رژیم غذایی، سابقه سنگ کلیه، بیماری‌های کلیوی، مشکلات گوارشی و داروهای مصرفی انجام شود. کلسیم به‌تنهایی درمان کامل پوکی استخوان نیست و ممکن است در کنار سایر اقدامات یا داروهای اختصاصی استفاده شود.

قرص مکمل کلسیم بدون رسوب

قرص مکمل کلسیم بدون رسوب معمولاً اصطلاحی است که برای اشاره به مکمل‌هایی با جذب بهتر یا تحمل گوارشی مناسب‌تر به کار می‌رود. با این حال، از نظر علمی هیچ مکمل کلسیمی برای همه افراد کاملاً بدون احتمال رسوب، سنگ کلیه یا عارضه نیست.

رسوب کلسیم فقط به نوع مکمل مربوط نمی‌شود. مقدار مصرف، سطح ویتامین دی، وضعیت کلیه، مصرف آب، سابقه سنگ کلیه، بیماری‌های زمینه‌ای، سطح کلسیم خون و مصرف هم‌زمان بعضی داروها هم در این موضوع نقش دارند.

در برخی افراد، انتخاب نوع مناسب‌تر مانند کلسیم سیترات ممکن است از نظر گوارشی بهتر تحمل شود، اما این به معنی بی‌خطر بودن کامل آن نیست. افرادی که سابقه سنگ کلیه، بیماری کلیوی یا افزایش کلسیم خون دارند، باید پیش از مصرف مکمل کلسیم بررسی شوند.

تداخل قرص مکمل کلسیم

تداخل قرص مکمل کلسیم موضوع مهمی است، چون کلسیم می‌تواند جذب بعضی داروها و مکمل‌ها را کم کند. به همین دلیل، مصرف هم‌زمان آن با برخی داروها توصیه نمی‌شود و بهتر است بین آن‌ها فاصله زمانی وجود داشته باشد.

• آهن
• لووتیروکسین و برخی داروهای تیروئید
• بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها مانند تتراسایکلین‌ها و فلوروکینولون‌ها
• زینک و منیزیم
• برخی داروهای پوکی استخوان

افرادی که داروی ثابت مصرف می‌کنند، بهتر است قبل از شروع مکمل کلسیم، زمان مناسب مصرف را از پزشک یا داروساز بپرسند.

قرص مکمل کلسیم برای پوکی استخوان

قرص مکمل کلسیم برای پوکی استخوان معمولاً در کنار اصلاح تغذیه، دریافت کافی ویتامین دی، فعالیت بدنی مناسب و در صورت نیاز داروهای اختصاصی پوکی استخوان استفاده می‌شود. کلسیم به حفظ تراکم استخوان کمک می‌کند، اما به‌تنهایی درمان کامل پوکی استخوان نیست.

در افراد میانسال، سالمندان و زنان پس از یائسگی، توجه به دریافت کافی کلسیم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. انتخاب نوع مکمل و مقدار مصرف باید متناسب با وضعیت استخوان، رژیم غذایی و بیماری‌های زمینه‌ای باشد.

کلسیم سیترات یا کلسیم کربنات؟

در مکمل‌های کلسیم از املاح مختلفی استفاده می‌شود که دو نوع رایج آن کلسیم کربنات و کلسیم سیترات هستند. کلسیم کربنات مقدار کلسیم المنتال (میزان واقعی کلسیم قابل دریافت از قرص) بیشتری دارد و معمولاً همراه غذا مصرف می‌شود. کلسیم سیترات ممکن است برای برخی افراد از نظر گوارشی قابل‌تحمل‌تر باشد.

کلسیم کربنات معمولاً به اسید معده وابستگی بیشتری دارد و به همین دلیل مصرف آن همراه غذا رایج‌تر است. کلسیم سیترات وابستگی کمتری به اسید معده دارد و ممکن است برای برخی افراد، به‌خصوص کسانی که ناراحتی گوارشی دارند یا اسید معده آن‌ها کمتر است، انتخاب مناسب‌تری باشد.

در افرادی که احتمال سنگ کلیه دارند یا سابقه مشکلات گوارشی مطرح است، انتخاب نوع مکمل اهمیت بیشتری دارد. در چنین شرایطی، تصمیم‌گیری بهتر است بر اساس نظر پزشک یا داروساز انجام شود.

اشکال دارویی مکمل کلسیم

مکمل کلسیم به شکل قرص، قرص جویدنی، کپسول، سافت‌ژل، پودر و شربت تولید می‌شود. انتخاب شکل مکمل به سن، توانایی بلع، تحمل گوارشی، نیاز بدن و ترکیبات همراه مانند ویتامین دی یا منیزیم بستگی دارد.

برای بعضی افراد، قرص جویدنی یا شربت مصرف آسان‌تری دارد. برخی دیگر ممکن است کپسول یا سافت‌ژل را بهتر تحمل کنند. مهم‌تر از شکل مکمل، مقدار کلسیم المنتال (میزان واقعی کلسیم قابل دریافت از مکمل) و تناسب آن با نیاز فرد است.

منابع طبیعی سرشار از کلسیم

بدن انسان کلسیم تولید نمی‌کند و باید آن را از غذا یا در صورت نیاز از مکمل دریافت کند. بهترین راه تامین کلسیم، رژیم غذایی متنوع و سالم است.

• لبنیات مانند شیر، ماست، پنیر و دوغ
• سبزیجاتی مانند کلم بروکلی و کلم پیچ
• ماهی‌های دارای استخوان نرم و قابل خوردن مانند ساردین و برخی کنسروهای ماهی
• غذاها و نوشیدنی‌های غنی‌شده با کلسیم مانند برخی نوشیدنی‌های سویا، بادام یا محصولات جایگزین لبنیات

قرص مکمل کلسیم با ویتامین دی برای بسیاری از افراد انتخاب رایجی است، چون ویتامین دی به جذب بهتر کلسیم از دستگاه گوارش کمک می‌کند. نقش ویتامین دی در سلامت استخوان و عملکرد ایمنی بدن نیز اهمیت دارد.

سوالات پرتکرار درباره قرص مکمل کلسیم

قرص مکمل کلسیم و سنگ کلیه چه ارتباطی دارند؟

مصرف بیش از حد کلسیم یا مصرف نامناسب آن در افراد مستعد ممکن است احتمال سنگ کلیه را افزایش دهد. افرادی که سابقه سنگ کلیه، بیماری کلیوی یا افزایش کلسیم خون دارند، نباید مکمل کلسیم را بدون بررسی پزشکی مصرف کنند. دریافت کلسیم از غذا معمولاً با مصرف خودسرانه مکمل تفاوت دارد و خطرات آن یکسان نیست.

قرص مکمل کلسیم و معده چه ارتباطی دارند؟

برخی افراد با مصرف قرص کلسیم دچار نفخ، تهوع، سنگینی معده یا ناراحتی گوارشی می‌شوند. مصرف همراه غذا، تقسیم زمان مصرف در طول روز یا انتخاب نوع مناسب‌تر مکمل ممکن است تحمل گوارشی را بهتر کند. کلسیم کربنات معمولاً همراه غذا بهتر تحمل می‌شود، در حالی که کلسیم سیترات برای بعضی افراد ملایم‌تر است.

فاصله مصرف کلسیم با آهن چقدر مهم است؟

فاصله مصرف کلسیم با آهن مهم است، چون کلسیم می‌تواند جذب آهن را کاهش دهد. بهتر است این دو مکمل هم‌زمان مصرف نشوند، مگر این‌که پزشک یا داروساز روش خاصی را توصیه کرده باشد. این موضوع برای افرادی که کم‌خونی فقر آهن دارند یا در دوران بارداری مکمل آهن مصرف می‌کنند اهمیت بیشتری دارد.

علائم کمبود کلسیم در بدن چیست؟

کمبود کلسیم ممکن است با گرفتگی عضلات، گزگز دست و پا، ضعف، شکنندگی استخوان، مشکلات دندانی یا افزایش خطر پوکی استخوان همراه باشد. با این حال، این علائم اختصاصی نیستند و ممکن است به دلایل دیگری هم ایجاد شوند. تشخیص کمبود کلسیم معمولاً نیاز به بررسی رژیم غذایی، آزمایش‌ها و ارزیابی پزشکی دارد.

آیا مصرف قرص مکمل کلسیم با ویتامین دی بهتر است؟

در بسیاری از افراد، مصرف کلسیم همراه ویتامین دی می‌تواند منطقی باشد، چون ویتامین دی به جذب بهتر کلسیم کمک می‌کند. با این حال، نیاز به ویتامین دی در همه افراد یکسان نیست و مصرف بیش از نیاز آن نیز مناسب نیست. بهتر است وضعیت ویتامین دی، رژیم غذایی و شرایط فردی در انتخاب مکمل در نظر گرفته شود.

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف املاح کلسیم

کلسیم خوراکی در افرادی که در رژیم غذایی خود کلسیم کافی دریافت نمی کنند به عنوان مکمل غذایی کاربرد دارد. برای درمان و پیشگیری کمبود ذخایر کلسیم بدن بصورت نمک های مختلف مانند کربنات و سیترات استفاده می شود.
در افرادی که کم کاری غده پاراتیروئید دارند، در خانم ها پس از سنین یائسگی، در افراد مبتلا به راشیتیسم و استئوپروز، مصرف کلسیم ضروری است.

مکانیسم اثر املاح کلسیم

كلسيم براي عملكرد صحيح دستگاه عصبي، عضلاني و اسكلتي ضروري است. كلسيم در عملكرد طبيعي قلب، كليه، تنفس، انعقاد خون و نفوذپذيري مويرگها و غشاءسلولي نقش مهمي را ايفا مي كند. كلسيم همچنين به تنظيم آزادسازي و ذخيره هاي ناقلهاي عصبي و هورمون ها، برداشت و اتصال اسيدهاي آمينه،جذب ويتامين B12 و ترشح گاسترين كمك مي كند.

فارماکوکینتیک املاح کلسیم

تقريباً 30-20 درصد كلسيم در روده كوچك جذب مي شود كه اين امر به حضور متابوليت هاي ويتامينpH,D روده و فاكتورهاي رژيم غذايي مانند پيوند كلسيم به فيتاتها و فيبرها بستگي دارد. جذب كلسيم در صورت وجود كمبود كلسيم يا در بيماراني كه رژيم غذايي با كلسيم كم دريافت مي كنند، افزايش يافته و در بيماران مبتلا به فقدان يا كمبود اسيد معده كاهش مي يابد. پيوند كلسيم به پروتئين پلاسما تقريباً 45 درصد است. 20 درصد كلسيم از راه كليه و 80 درصد آن از راه مدفوع دفع مي شود.

منع مصرف املاح کلسیم

فراورده هاي حاوي كلسيم در زيادي اوليه يا ثانويه كلسيم خون، افزايش كلسيم ادرار، سنگهاي كلسيمي در كليه، ساركوئيدوز و مسموميت با ديژيتال نبايد مصرف شود.

عوارض جانبی املاح کلسیم

اختلالات خفيف گوارشي با مصرف خوراكي و براديكاري،آريتمي و تحريك پس از تزريق وريدي از عوارض جانبي مهم املاح كلسيم مي باشند. كاهش فشار خو ن، برافروختگي يا احساس گرما، ضربان نامنظم قلب، تهوع يا استفراغ، قرمزي پوست، درد يا سوزش در محل تزريق، تعريق، گزگز و كاهش فشار خون با تزريق املاح كلسيم گزارش شده است.

تداخلات دارویی املاح کلسیم

مصرف همزمان ساير فراورده هاي حاوي كلسيم با اين داروها ممكن است سبب افزايش غلظت كلسيم سرم، بويژه در بيماران مبتلا به عيب كار كليه شود. مصرف همزمان املاح تزريقي كلسيم با ديگوكسين ممكن است خطر بروز آريتمي قلبي را افزايش دهد. املاح تزريقي كلسيم ممكن است اثرات سولفات منيزيم تزريقي را خنثي نمايند. همچنين در صورت مخلوط نمودن ملح كلسيم با سولفات منيزيم، امكان رسوب سولفات كلسيم وجود دارد. فراهمي زيستي فني توئين و كلسيم بعلت تشكيل احتمالي يك كمپلكس غير قابل جذب كاهش مي يابد. جذب تتراسيكلين هاي خوراكي بعلت تشكيل كمپلكس هاي غير قابل جذب و افزايش pH داخل معده، ممكن است كاش يابد.

هشدار ها املاح کلسیم

1. فراورده هاي حاوي كلسيم در موارد دهيدراسيون يا عدم تعادل ساير الكتروليت ها ،سابقه سنگهاي كليوي، عيب مزمن كار كليه، عيب كار قلب و فيبريلاسيون بطني در طول احياي قلب بايد با احتياط مصرف شود.
2. در حين درمان كمبود بيش از حد كلسيم خون، اندازه گيري ميزان كلسيم سرم در فواصل منظم ضروري است.

توصیه های دارویی املاح کلسیم

1. قرص ها بايد5/1-1 ساعت پس از غذا مصرف شوند.
2. در صورت امكان، از مصرف اين داروها طي 2-1 ساعت پس از مصرف ساير داروهاي خوراكي بايد خودداري شود.
3. از مصرف همزمان ساير فراورده هاي حاوي كلسيم، فسفات، منيزيم يا ويتامين D بايد خودداري شود.
4. از مصرف همزمان فراورده هاي خوراكي اين داروها با مواد غذايي حاوي فيبر و غلات بايد خودداري شود.
5. به منظور تأمين نياز روزانه به كلسيم ، رژيم غذايي مناسب بر مصرف فراورده هاي حاوي كلسيم ترجيح داده شود.
6. در صورت نياز، مصرف ويتامين D به ميزان كافي و قرار گرفتن در معرض نور خورشيد به منظور افزايش جذب كلسيم توصيه مي شود.
7. بمنظور جلوگيري از افزايش غلظت كلسيم در خون و ايست قلبي، دارو بايد به آهستگي تزريق وريدي شود.
8. بروز عوارض جانبي اغلب بعلت تزريق سريع وريدي است. با ظهور اختلالات در الكتروكارديوگرام و اظهار ناراحتي از سوي بيمار، تزريق دارو بايد بطور موقت قطع شود و پس از آن طبيعي شدن امواج و رفع ناراحتي بيمار، ادامه يابد.