موارد مصرف تایید شده داروی آبیراترونداروی آبیراترون یک مهارکننده قوی و غیرقابل برگشت آنزیم سیتوکروم است که نقش کلیدی در بیوسنتز آندروژن در بیضهها، غدد فوق کلیوی و بافتهای تومورال دارد. مراجع معتبر بینالمللی، مصرف این دارو را در موارد زیر تایید کردهاند:
سرطان پروستات متاستاتیک مقاوم به اخته
- توضیحات کاربردی و بالینی: این دارو برای بیمارانی تجویز میشود که بیماری آنها با وجود کاهش سطح تستوسترون به محدوده اخته شدن، در حال پیشرفت است. آبیراترون با مهار کامل تولید آندروژن در منابع خارج بیضهای، رشد تومور را متوقف میکند.
- نکات تجویزی پزشک: تجویز این دارو حتما باید همراه با کورتیکواستروئیدها (مانند پردنیزون یا پردنیزولون به میزان 5 میلیگرم دو بار در روز) صورت گیرد. دلیل این امر، مهار آنزیمی است که منجر به کاهش کورتیزول و افزایش جبرانی هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک میشود. این افزایش میتواند به تجمع مینرالوکورتیکوئیدها و در نتیجه بروز عوارضی نظیر پرفشاری خون، هیپوکالمی و احتباس شدید مایعات منجر شود. کورتیکواستروئیدها این روند جبرانی را سرکوب کرده و عوارض را به حداقل میرسانند. همچنین، درمان متوقفکننده آندروژن با استفاده از آنالوگهای هورمون آزادکننده گنادوتروپین باید در طول درمان با آبیراترون ادامه یابد. دارو باید با معده کاملا خالی (حداقل 2 ساعت پس از غذا و 1 ساعت قبل از غذای بعدی) مصرف شود، زیرا مصرف با غذا جذب آن را به شکل غیرقابل پیشبینی و خطرناکی افزایش میدهد.
سرطان پروستات متاستاتیک حساس به اخته (با خطر بالا)
- توضیحات کاربردی و بالینی: در بیمارانی که به تازگی تشخیص بیماری متاستاتیک برای آنها داده شده و تومور هنوز به درمانهای کاهنده هورمون پاسخ میدهد، استفاده زودهنگام از آبیراترون اثربخشی بسیار بالایی دارد. مطالعات بالینی کلان نشان دادهاند که اضافه کردن آبیراترون به درمان استاندارد محرومیت از آندروژن در همان مراحل اولیه، بقای کلی بیمار را به میزان چشمگیری افزایش داده و پیشرفت رادیولوژیک بیماری را به تاخیر میاندازد.
- نکات تجویزی پزشک: مشابه مورد قبل، تجویز پردنیزون (معمولا 5 میلیگرم یک بار در روز در این اندیکاسیون) الزامی است. پزشک باید پیش از شروع درمان و سپس به صورت دورهای (هر 2 هفته در سه ماه اول و سپس ماهانه)، آنزیمهای کبدی و سطح بیلیروبین بیمار را پایش کند، زیرا سمیت کبدی یکی از خطرات مهم این دارو به شمار میرود.
موارد مصرف خارج از برچسب (تایید نشده اما متداول در بالین)پزشکان و انکولوژیستها بر اساس شواهد به دست آمده از کارآزماییهای بالینی معتبر بینالمللی، در برخی شرایط خاص از آبیراترون به صورت خارج از برچسب استفاده میکنند:
سرطان پروستات موضعی پیشرفته با خطر بالا
- توضیحات کاربردی و بالینی: در بیمارانی که تومور پروستات آنها هنوز متاستاز دوردست نداده اما از نظر موضعی بسیار پیشرفته است و خطر انتشار بالایی دارد، استفاده از آبیراترون به همراه پرتودرمانی و درمان طولانیمدت محرومیت از آندروژن در حال تبدیل شدن به یک استاندارد جدید است.
- نکات تجویزی پزشک: شواهد نشان میدهد این رویکرد ترکیبی، بقای بدون متاستاز را به شدت بهبود میبخشد. با این حال، پزشک باید خطرات استفاده طولانیمدت از استروئیدها و تاثیر آنها بر تراکم استخوان و متابولیسم گلوکز را در این بیماران ارزیابی و مدیریت کند.
تومورهای بدخیم غدد بزاقی با گیرنده آندروژن مثبت
- توضیحات کاربردی و بالینی: دسته خاصی از سرطانهای پیشرفته غدد بزاقی وجود دارند که رشد آنها وابسته به مسیر آندروژن است. در مواردی که تومور غیرقابل جراحی بوده و به درمانهای رایج پاسخ نمیدهد، مسدود کردن مسیر تولید آندروژن با آبیراترون میتواند به عنوان یک خط درمانی نجاتبخش در نظر گرفته شود.
- نکات تجویزی پزشک: بررسی پاتولوژی و تایید وجود گیرندههای آندروژن پیش از شروع درمان قطعی است. پاسخ بالینی در این بیماران متفاوت است و نیازمند تصویربرداریهای منظم برای ارزیابی روند توقف رشد تومور میباشد.
سرطان پستان پیشرفته با گیرنده آندروژن مثبت
- توضیحات کاربردی و بالینی: اگرچه سرطان پستان بیشتر با گیرندههای استروژن و پروژسترون شناخته میشود، اما در برخی از زیرگروههای مقاوم به درمان، سلولهای سرطانی از گیرندههای آندروژن برای تکثیر استفاده میکنند. در این موارد خاص، آبیراترون به منظور قطع کامل منبع تولید هورمونهای استروئیدی بافت تومورال تجویز میشود.
- نکات تجویزی پزشک: این کاربرد کاملا تخصصی بوده و معمولا پس از شکست چندین خط شیمیدرمانی و هورموندرمانی استاندارد، توسط انکولوژیست در نظر گرفته میشود. پایش دقیق عوارض جانبی به ویژه در زنان یائسه دارای اهمیت حیاتی است.