پیش زمینه مهم
- اولاراتومب یک آنتیبادی منوکلونال انسانی است که به طور انتخابی به گیرنده آلفا فاکتور رشد مشتق از پلاکت متصل میشود. این دارو در ابتدا بر اساس نتایج یک کارآزمایی بالینی فاز دو، تاییدیه سریع و مشروط را برای درمان سارکوم بافت نرم دریافت کرد.
- با این حال، نتایج کارآزمایی بالینی بزرگ فاز سه که با نام مطالعه آنونس شناخته میشود، نشان داد که افزودن اولاراتومب به داروی شیمیدرمانی دوکسوروبیسین هیچگونه برتری در میزان بقای کلی بیماران نسبت به مصرف تنهای دوکسوروبیسین ایجاد نمیکند. به دنبال این یافتهها، شرکت سازنده با هماهنگی سازمانهای نظارتی بینالمللی تصمیم به جمعآوری و ابطال مجوز این دارو گرفت. در حال حاضر، این دارو از بازار دارویی جهان جمعآوری شده است و تجویز آن برای بیماران جدید توصیه نمیشود. با این وجود، شناخت پیشینه و موارد مصرف قبلی آن برای درک مسیرهای درمانی سارکوم اهمیت دارد.
موارد مصرف تایید شده اولاراتومب و تاریخچه بالینی آندر زمان تایید بالینی، اولاراتومب دارای شرایط مصرف مشخصی بود که پزشکان بر اساس آن اقدام به درمان میکردند.
درمان سارکوم بافت نرم پیشرفته در ترکیب با دوکسوروبیسین
این دارو برای درمان بیماران بزرگسال مبتلا به سارکوم بافت نرم پیشرفته تایید شده بود. شرایط تجویز این ترکیب دارویی به شرح زیر بود:
- جامعه هدف بالینی: بیمارانی که کاندیدای جراحی درمانی یا پرتودرمانی نبودند و بیماری آنها در مرحله پیشرفته قرار داشت.
- پروتکل درمانی: اولاراتومب به صورت تزریق وریدی همراه با داروی استاندارد دوکسوروبیسین تجویز میشد. این ترکیب معمولا تا هشت دوره درمانی ادامه مییافت و پس از آن، در صورت عدم پیشرفت بیماری و تحمل بیمار، درمان با اولاراتومب به صورت تکدارویی ادامه پیدا میکرد.
- انواع بافتی تحت درمان: این درمان برای طیف وسیعی از زیرگروههای بافتی سارکوم بافت نرم از جمله لیومیوسارکوم، لیپوسارکوم و سارکوم سینوویال به کار میرفت.
موارد مصرف خارج از برچسب اولاراتومب در دوران حضور این دارو در عرصه درمان سرطان، تحقیقات و کارآزماییهای مختلفی برای بررسی اثربخشی آن در سایر بدخیمیها انجام شد که نتایج آنها به عنوان موارد مصرف خارج از برچسب ارزیابی میشدند.
بررسی اثربخشی در تومورهای مغزی کودکان و بزرگسالان
- به دلیل بیان بالای گیرنده آلفا فاکتور رشد مشتق از پلاکت در برخی تومورهای سیستم اعصاب مرکزی، اولاراتومب در چندین مطالعه بالینی خارج از برچسب مورد بررسی قرار گرفت.
- تومور گلیوبلاستوم مولتیفرم: پزشکان و محققان اثربخشی این دارو را در درمان گلیوبلاستوم عودکننده در بزرگسالان بررسی کردند. فرضیه درمانی بر این پایه استوار بود که مهار این گیرنده میتواند مسیرهای بقای سلولهای سرطانی مغز را مسدود کند. با این حال، نتایج این کارآزماییها تفاوت معنادار بالینی در کنترل پیشرفت بیماری نشان ندادند.
- تومورهای گلیوم درجه بالا در کودکان: این دارو همچنین در کارآزماییهای بالینی فاز یک و دو برای کودکان مبتلا به گلیومای پل مغزی منتشر یا سایر گلیومهای درجه بالای عودکننده ارزیابی شد. نتایج بالینی در این گروه از بیماران نیز اثربخشی درمانی چشمگیری را گزارش نکردند.
ارزیابی در سرطانهای غدد فوق کلیوی و تومورهای استخوانی
- برخی مطالعات اولیه به ارزیابی نقش اولاراتومب در سایر تومورهای سخت پرداختند.
- سرطان کورتکس غده فوق کلیوی: به دلیل ماهیت تهاجمی این بیماری و گزینههای درمانی محدود، اولاراتومب به عنوان یک درمان خطوط بعدی به صورت خارج از برچسب در کارآزماییهای بالینی کوچک بررسی شد، اما نتوانست بقای طولانیمدتی برای بیماران ایجاد کند.
- سارکومهای استخوانی مانند استئوسارکوم: اگرچه تاییدیه رسمی دارو تنها برای سارکوم بافت نرم بود، اما تمایل بالینی برای بررسی اثر آن بر سارکومهای استخوانی مقاوم به درمان وجود داشت که این تلاشها نیز پس از شکست مطالعه فاز سه سارکوم بافت نرم، به طور کامل متوقف شدند.