نیتروفورانتوئین یک آنتیبیوتیک باکتریکش از خانواده نیتروفورانها است که مکانیسم اثر منحصر به فردی دارد؛ این دارو توسط آنزیمهای باکتریایی به ترکیبات واسطهای فعال تبدیل میشود که به پروتئینهای ریبوزومی، دی ان ای و سایر فرآیندهای حیاتی باکتری حمله میکنند. به دلیل این حملات چندجانبه، مقاومت باکتریایی نسبت به آن به ندرت ایجاد میشود.
موارد مصرف تایید شده (اندیکاسیونهای رسمی)این موارد دارای تاییدیه رسمی از نهادهای نظارتی بهداشتی جهان هستند و به عنوان استانداردهای درمانی شناخته میشوند:
۱. درمان سیستیت حاد (عفونت مثانه) بدون عارضه
- نیتروفورانتوئین به عنوان درمان خط اول برای عفونتهای ادراری تحتانی ناشی از باکتریهای حساس مانند ایشرکیا کلی، انتروکوکها، استافیلوکوک اورئوس و برخی گونههای کلبسیلا و انتروباکتر شناخته میشود.
- نکته بالینی: این دارو غلظتهای درمانی بسیار بالایی در ادرار ایجاد میکند اما در بافتهای دیگر و خون غلظت ناچیزی دارد؛ لذا برای درمان عفونتهای سیستمیک مناسب نیست.
۲. پیشگیری از عفونتهای مکرر مجاری ادراری
- در بیمارانی که دچار عفونتهای ادراری مکرر (بیش از ۳ بار در سال) هستند، از دوزهای پایین این دارو برای پیشگیری طولانیمدت استفاده میشود.
- نکته بالینی: مصرف دوز پیشگیرانه معمولاً یک بار در شب انجام میشود. پزشک باید در درمانهای طولانیمدت (بیش از ۶ ماه)، پایش عملکردهای ریوی و کبدی را مد نظر قرار دهد.
موارد مصرف خارج از برچسب (کاربردهای بالینی جانبی)پزشکان در شرایط خاص و بر اساس شواهد علمی موجود، ممکن است این دارو را در موارد زیر نیز به کار ببرند:
۱. پیشگیری از عفونت ادراری پس از نزدیکی
- در زنانی که عفونتهای ادراری آنها به وضوح با فعالیت جنسی مرتبط است، یک دوز واحد بلافاصله پس از نزدیکی میتواند در جلوگیری از شروع سیستیت بسیار موثر باشد.
- رویکرد بالینی: این روش جایگزین مناسبی برای مصرف روزانه دارو است و عوارض جانبی کمتری را به همراه دارد.
۲. مدیریت عفونتهای ادراری در دوران بارداری (با احتیاط)
- نیتروفورانتوئین اغلب برای درمان باکتریوری بدون علامت در دوران بارداری استفاده میشود.
- رویکرد بالینی: مصرف این دارو در دو سه ماهه اول و دوم بارداری ایمن در نظر گرفته میشود، اما استفاده از آن در هفتههای پایانی بارداری (هفته ۳۸ تا ۴۲) به دلیل خطر بروز کمخونی همولیتیک در نوزاد ممنوع است.
۳. عفونتهای ادراری ناشی از انتروکوکهای مقاوم به ونکومایسین
- در برخی موارد که گزینههای درمانی محدود است، نیتروفورانتوئین به دلیل غلظت ادراری بالا، ممکن است در درمان سیستیتهای ناشی از سویههای خاص و حساس این باکتری به کار رود.
ملاحظات کلیدی برای مدیریت درمانی توسط پزشک
- محدودیت عملکرد کلیوی: استفاده از این دارو در بیمارانی که میزان تصفیه کلیوی آنها کمتر از ۳۰ میلیلیتر در دقیقه است، به دلیل عدم دستیابی به غلظت درمانی در ادرار و افزایش خطر سمیت سیستمیک توصیه نمیشود.
- سمیت ریوی: پزشک باید نسبت به عوارض ریوی (حاد یا مزمن) هوشیار باشد. علائمی مانند سرفه خشک، تنگی نفس و تب ممکن است نشاندهنده واکنشهای حساسیت ریوی باشد که نیازمند قطع فوری دارو است.
- تغییر رنگ ادرار: به بیمار اطلاع دهید که این دارو ممکن است رنگ ادرار را به قهوهای یا زرد تیره تغییر دهد که یک عارضه بیخطر است.
- جذب گوارشی: توصیه میشود دارو همراه با غذا مصرف شود؛ این کار نه تنها جذب دارو را افزایش میدهد بلکه عوارض گوارشی مانند تهوع را به حداقل میرساند.
برا دخترم که شش ماهه ام که عفونت ادرار داشت استفاده کردم ولی حالت تهوع بهش دست داد و استفراغ کرد،مزه تلخی داره، و قابلیت گوارش کمی داره،بنابراین دیگه بهش ندادیم