داروی سیدوفوویر یک داروی ضد ویروسی آنالوگ نوکلئوتیدی است که با مهار پلیمراز دیانای ویروسی، مانع از تکثیر ویروسها میشود. این دارو به دلیل پروفایل عوارض جانبی خاص، به ویژه سمیت کلیوی بالا، نیازمند دقت ویژه در تجویز و پایش بالینی است. اطلاعات زیر بر اساس معتبرترین منابع پزشکی و فارماکولوژی بینالمللی تدوین شده است.
موارد مصرف تایید شده تنها مورد مصرف تایید شده این دارو توسط مراجع معتبر بینالمللی، درمان التهاب شبکیه ناشی از سیتومگالوویروس در بیماران مبتلا به ایدز است.
- ملاحظات بالینی و تجویزی: تجویز این دارو به صورت انفوزیون داخل وریدی انجام میشود. به دلیل سمیت کلیوی بسیار شدید و وابسته به دوز این دارو، پزشک موظف است پیش از هر بار تزریق، عملکرد کلیوی بیمار را بررسی کند. یکی از الزامات قطعی در پروتکل درمانی این دارو، تجویز همزمان پروبنسید خوراکی و هیدراتاسیون کافی با سرم نمکی (نرمال سالین) پیش و پس از انفوزیون دارو است تا خطر آسیب حاد کلیوی به حداقل برسد. این دارو معمولا زمانی تجویز میشود که درمانهای خط اول با شکست مواجه شده باشند یا بیمار منع مصرفی برای سایر داروها داشته باشد.
موارد مصرف خارج برچسب با توجه به طیف اثر گسترده این دارو بر روی ویروسهای دیانای دار، در شرایط بالینی پیچیده و عمدتا در بیماران دچار نقص ایمنی، موارد مصرف خارج از برچسب متعددی برای آن تعریف شده است:
عفونتهای مقاوم به درمان هرپس سیمپلکس
- در بیماران دچار نقص ایمنی که به عفونتهای مخاطی و جلدی مقاوم به داروهای رایج ضد تبخال مبتلا هستند، این دارو به صورت داخل وریدی یا آمادهسازیهای موضعی (ساختنی) استفاده میشود.
عفونتهای شدید آدنوویروس
- در بیماران دریافتکننده پیوند سلولهای بنیادی خونساز یا پیوند اعضای توپر که دچار عفونتهای منتشر یا پنومونی شدید ناشی از آدنوویروس میشوند، تجویز داخل وریدی این دارو میتواند نجاتدهنده باشد. پایش دقیق کلیوی در این بیماران که همزمان داروهای سرکوبکننده ایمنی با سمیت کلیوی مصرف میکنند، الزامی است.
عوارض ناشی از ویروس بیکی
- در بیماران دریافتکننده پیوند کلیه که دچار نفروپاتی ناشی از این ویروس شدهاند، یا در بیماران پیوند مغز استخوان که به التهاب خونریزیدهنده مثانه مبتلا هستند، استفاده از دوزهای پایین این دارو به عنوان یک گزینه درمانی جایگزین در نظر گرفته میشود.
عفونتهای ناشی از پاکسویروسها
- در موارد شیوع بیماریهایی مانند آبله میمون یا عفونتهای شدید و منتشر مولوسکوم مسری در بیماران با ایمنی به شدت ضعیف، از این دارو به عنوان درمان کمکی یا جایگزین استفاده میشود.
پاپیلوماتوز تنفسی عودکننده
- در موارد شدید عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی که منجر به ایجاد ضایعات زگیلمانند در حنجره و مجاری تنفسی میشود، تزریق مستقیم این دارو به داخل ضایعه (حین مداخلات آندوسکوپیک) برای کاهش سرعت عود و کنترل بیماری کاربرد دارد.
عفونتهای سیتومگالوویروس در بیماران غیر ایدزی
- در دریافتکنندگان پیوند که دچار مقاومت به داروهای خط اول شدهاند، از این دارو تحت نظارت دقیق استفاده میگردد.