ترانیل سیپرامین یک داروی ضد افسردگی قدرتمند از رده مهارکنندههای برگشتناپذیر و غیرانتخابی آنزیم مونوآمین اکسیداز است. این دارو با مهار هر دو ایزوفرم آنزیم، موجب افزایش غلظت نئوروترانسمیترهای نوراپینفرین، دوپامین و سروتونین در فضای سیناپسی سیستم عصبی مرکزی میشود.
موارد مصرف تایید شدهموارد مصرف تایید شده این دارو عمدتاً شامل اختلالات افسردگی شدید و مقاوم به درمان است که به سایر درمانهای استاندارد پاسخ مناسبی ندادهاند.
درمان اختلال افسردگی اساسی مقاوم به درمان
- افسردگی شدید و مقاوم: کاربرد اصلی و تایید شده ترانیل سیپرامین، درمان اختلال افسردگی اساسی در بیماران بزرگسالی است که به دوزهای کافی از سایر داروهای ضد افسردگی مانند مهارکنندههای بازجذب سروتونین یا داروهای سه حلقهای پاسخ ندادهاند.
- اثربخشی بالینی بالا: ترانیل سیپرامین به دلیل ساختار شیمیایی شباهت زیادی به آمفتامینها دارد و علاوه بر مهار آنزیم مونوآمین اکسیداز، دارای اثرات خفیف آزادکننده مونوآمینها نیز هست. این ویژگی موجب میشود که در درمان افسردگیهای بسیار شدید یا همراه با کندی روانی حرکتی اثربخشی بالینی قابل توجهی نشان دهد.
درمان اختلال افسردگی با ویژگیهای غیرمعمول
- پاسخدهی ممتاز به افسردگی آتیپیک: یکی از قویترین موارد مصرف تایید شده و کلاسیک این دارو، درمان افسردگی با ویژگیهای آتیپیک یا غیرمعمول است. این ویژگیها شامل واکنشپذیری خلق به اتفاقات مثبت، افزایش اشتها یا افزایش وزن، پرخوابی و احساس سنگینی شدید در دستها و پاها میباشد.
- برتری بر داروهای قدیمی تر: مطالعات بالینی متعدد نشان دادهاند که مهارکنندههای مهارکننده مونوآمین اکسیداز مانند ترانیل سیپرامین در اختلال افسردگی با علائم غیرمعمول نسبت به داروهای ضد افسردگی سه حلقهای برتری درمانی دارند.
موارد مصرف خارج برچسبموارد مصرف خارج از برچسب بر پایه شواهد کارآزماییهای بالینی، متون مرجع روانپزشکی و راهنماهای معتبر بینالمللی صورت میگیرد.
درمان فاز افسردگی در اختلال دوقطبی
- افسردگی دوقطبی مقاوم: ترانیل سیپرامین به عنوان درمان خط دوم یا سوم در فاز افسردگی اختلال دوقطبی نوع یک یا دو که به خطوط اول درمان پاسخ ندادهاند، به کار میرود.
- ملاحظات بالینی: استفاده از این دارو در اختلال دوقطبی باید حتماً همراه با یک داروی تثبیتکننده خلق مانند لیتیوم یا والپروات صورت گیرد تا از سوئیچ یا چرخش بیمار به فاز مانیا یا هیپومانیا جلوگیری شود.
درمان اختلال اضطراب اجتماعی و اختلال هراس
- فوبیا اجتماعی و پانيک مقاوم: در بیمارانی که دچار اختلال اضطراب اجتماعی شديد یا اختلال هراس هستند و به داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین پاسخ ندادهاند، ترانیل سیپرامین به عنوان یک گزینه خارج برچسب اثرات ضد اضطرابی قوی نشان داده است.
درمان اختلال نقص توجه و بیشفعالی در بزرگسالان
- کاهش علائم بیشفعالی و تمرکز: به دلیل اثرات دوپامینرژیک و نوراپینفرژیک این دارو، ترانیل سیپرامین در مواردی از اختلال نقص توجه و بیشفعالی در بزرگسالان که به داروهای خط اول نظیر متیل فنیدات یا اتوموکستین پاسخ نداده یا دچار عوارض شدهاند، به عنوان درمان جایگزین تجویز میشود.
درمان بیماری پارکینسون در مراحل اولیه
- کمک به کنترل علائم حرکتی: اگرچه داروی سلژیلین یا راساژیلین مهارکنندههای اختصاصی ایزوفرم نوع بی هستند، اما ترانیل سیپرامین نیز در دوزهای پایین به دلیل مهار مونوآمین اکسیداز و افزایش سطح دوپامین، در برخی پروتکلهای خاص خارج برچسب برای کاهش علائم حرکتی پارکینسون مطالعه شده است.
نکات کلیدی بالینی برای پزشک معالج - رژیم غذایی کم تیرامین: به دلیل مهار برگشتناپذیر آنزیم مونوآمین اکسیداز روده و کبد، تمام بیماران تحت درمان باید از مصرف غذاهای حاوی تیرامین بالا مانند پنیرهای مانده، گوشتهای فرآوری شده و برخی نوشیدنیهای تخمیر شده خودداری کنند تا از خطر بحران فشار خون بالا جلوگیری شود.
- دوره شستشوی دارویی: هنگام تغییر رژیم دارویی از ترانیل سیپرامین به سایر داروهای ضد افسردگی یا بالعکس، رعایت فاصله زمانی شستشوی دارویی حداقل دو هفتهای برای جلوگیری از بروز سندرم سروتونین یا بحران فشار خون الزامی است. این زمان برای داروی فلئوکسیتین باید حداقل پنج هفته باشد.
- پایش فشار خون: سنجش وضعیت فشار خون بیمار به صورت ایستاده و خوابیده در ابتدای درمان و در طول دوره تنظیم دوز برای بررسی احتمال افت فشار خون وضعیتی یا افزایش ناگهانی فشار خون توصیه میشود.