موارد مصرف تایید شدهاختلال دوقطبی نوع یک
- این مورد، اصلیترین و شناختهشدهترین اندیکاسیون برای تجویز لیتیم است. لیتیم هم در فاز حاد و هم در فاز نگهدارنده این اختلال نقش حیاتی دارد.
درمان فاز حاد مانیا و اپیزودهای مختلط
- لیتیم به عنوان یکی از درمانهای اصلی برای مدیریت اپیزودهای حاد مانیا یا مختلط در بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی نوع یک تایید شده است. نکته بالینی حائز اهمیت، شروع اثر نسبتا کند آن (معمولا ۷ تا ۱۴ روز) است. به همین دلیل، اغلب در شروع درمان به صورت ترکیبی با یک داروی ضدروانپریشی آتیپیک (برای کنترل سریع علائم) به کار میرود و پس از پایدار شدن وضعیت بیمار، داروی ضدروانپریشی به تدریج قطع میشود. سطح سرمی هدف در این فاز معمولا بین ۰/۸ تا ۱/۲ میلیاکیوالان بر لیتر است.
درمان نگهدارنده و پیشگیری از عود
- لیتیم به عنوان استاندارد طلایی برای درمان نگهدارنده در اختلال دوقطبی نوع یک شناخته میشود. شواهد قوی نشان میدهد که این دارو به طور موثری از عود اپیزودهای مانیا و تا حدودی اپیزودهای افسردگی پیشگیری میکند. مهمترین ویژگی بالینی لیتیم در این زمینه، اثبات کاهش معنادار خطر خودکشی، که این ویژگی لیتیم را از سایر تثبیتکنندههای خلق متمایز میکند. سطح سرمی هدف برای درمان نگهدارنده معمولا در محدوده ۰/۶ تا ۱/۰ میلیاکیوالان بر لیتر تنظیم میشود تا تعادل بهینهای بین اثربخشی و تحملپذیری عوارض جانبی برقرار گردد.
موارد مصرف خارج از برچسباین موارد مصرف، اگرچه توسط سازمانهای نظارتی به صورت رسمی تایید نشدهاند، اما بر اساس شواهد بالینی قوی و راهنماهای درمانی معتبر، به طور گسترده مورد استفاده قرار میگیرند.
درمان کمکی در اختلال افسردگی اساسی مقاوم به درمان
- این یکی از شایعترین و مبتنی بر شواهدترین کاربردهای خارج از برچسب لیتیم است. لیتیم به عنوان یک عامل تقویتکننده (Augmentation) به رژیم درمانی بیمارانی اضافه میشود که به درمان با حداقل یک داروی ضدافسردگی پاسخ کافی ندادهاند. افزودن لیتیم میتواند به طور قابل توجهی نرخ پاسخ به درمان را افزایش دهد. سطح درمانی هدف معمولا کمی پایینتر از فاز حاد مانیا و در محدوده ۰/۵ تا ۰/۸ میلیاکیوالان بر لیتر در نظر گرفته میشود.
اختلال دوقطبی نوع دو و سیکلوتایمی
- هرچند تاییدیه رسمی برای اختلال دوقطبی نوع یک است، لیتیم به طور گسترده برای پیشگیری از اپیزودهای هیپومانیا و افسردگی در بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی نوع دو و همچنین برای کنترل نوسانات خلقی در اختلال سیکلوتایمی استفاده میشود.
اختلال اسکیزوافکتیو (نوع دوقطبی)
- در بیماران مبتلا به نوع دوقطبی اختلال اسکیزوافکتیو، لیتیم به عنوان یک تثبیتکننده خلق برای کنترل و پایدارسازی نوسانات خلقی همزمان با علائم روانپریشی به کار میرود. در این شرایط، معمولا در ترکیب با یک داروی ضدروانپریشی تجویز میشود.
کنترل پرخاشگری، تکانشگری و رفتارهای خودآسیبرسان
- لیتیم برای کاهش پرخاشگری، تکانشگری شدید و رفتارهای خودآسیبرسان در جمعیتهای مختلفی مورد استفاده قرار گرفته است، به ویژه در بیماران با اختلالات شخصیت (مانند اختلال شخصیت مرزی)، ناتوانیهای ذهنی یا اختلال سلوک که به سایر درمانها پاسخ ندادهاند.
پیشگیری از سردردهای خوشهای
- در حوزه نورولوژی، لیتیم به عنوان یک گزینه درمانی برای پیشگیری از سردردهای خوشهای مزمن (Chronic Cluster Headache) که به درمانهای استاندارد پاسخ نمیدهند، استفاده میشود. تاکید میشود که نقش آن در پیشگیری است و برای درمان حملات حاد کاربردی ندارد.