پوناتینیب یک مهار کننده قوی و نسل سوم تیروزین کیناز است که با هدف غلبه بر مقاومت های دارویی در انواع خاصی از بدخیمی های خونی توسعه یافته است. تجویز این دارو نیازمند دقت بالینی بالایی است و باید بر اساس پروفایل ژنتیکی تومور بیمار صورت گیرد. در این بخش ، موارد مصرف تایید شده و خارج از برچسب این دارو بر اساس دستورالعمل های معتبر بین المللی و با رویکرد کاملا کاربردی برای پزشکان ارائه شده است.
موارد مصرف تایید شده پوناتینیب
درمان لوسمی میلوئید مزمن
- پوناتینیب برای درمان بیماران بزرگسال مبتلا به لوسمی میلوئید مزمن در هر سه فاز بیماری شامل فاز مزمن ، فاز تسریع شده و فاز بلاست تایید شده است.
- نکات کاربردی برای پزشک: تجویز این دارو به عنوان خط اول درمان توصیه نمی شود. پزشک باید پوناتینیب را برای بیمارانی در نظر بگیرد که به حداقل 2 مهار کننده تیروزین کیناز قبلی مقاومت نشان داده اند یا آن ها را تحمل نمی کنند. مهم ترین اندیکاسیون بالینی این دارو ، تایید وجود جهش ژنتیکی تی سیصد و پانزده آی در آزمایش مولکولی بیمار است. این جهش باعث مقاومت مطلق به دارو هایی مانند ایماتینیب ، داساتینیب و نیلاتینیب می شود و پوناتینیب تنها گزینه دارویی هدفمند و موثر در این شرایط بالینی حساس است.
درمان لوسمی لنفوبلاستیک حاد کروموزوم فیلادلفیا مثبت
- این دارو برای بیماران مبتلا به لوسمی لنفوبلاستیک حاد که دارای کروموزوم فیلادلفیا هستند و به درمان های قبلی پاسخ نداده اند ، تایید شده است.
- نکات کاربردی برای پزشک: مشابه با لوسمی میلوئید مزمن ، وجود جهش تی سیصد و پانزده آی یک معیار اصلی برای شروع درمان با پوناتینیب در این بیماران است. پزشک باید توجه داشته باشد که به دلیل ماهیت تهاجمی این بیماری و عوارض جانبی جدی پوناتینیب ، ارزیابی دقیق وضعیت قلبی و عروقی بیمار پیش از شروع درمان الزامی است ، زیرا خطر بروز حوادث ترومبوآمبولیک شریانی و وریدی در این بیماران به شدت بالا است.
موارد مصرف خارج از برچسب پوناتینیب
درمان تومور های استرومایی دستگاه گوارش
- در بیمارانی که مبتلا به تومور های پیشرفته یا متاستاتیک استرومایی دستگاه گوارش هستند و بیماری آن ها به درمان های استاندارد مانند ایماتینیب ، سونیتینیب و رگورافنیب مقاوم شده است ، پوناتینیب به عنوان یک گزینه خارج از برچسب در نظر گرفته می شود.
- نکات کاربردی برای پزشک: اثربخشی پوناتینیب در این تومور ها به دلیل توانایی آن در مهار جهش های خاص در گیرنده های کیت و پی دی جی اف آر آ است. پزشک می تواند در موارد مقاوم به درمان که بیمار گزینه درمانی دیگری ندارد ، با پایش دقیق عوارض گوارشی و قلبی ، از این دارو استفاده کند.
درمان سرطان تیروئید مدولاری
- به دلیل اثرات مهاری پوناتینیب بر روی گیرنده رت ، این دارو گاهی در سرطان های پیشرفته تیروئید مدولاری که دارای جهش در این ژن هستند استفاده می شود.
- نکات کاربردی برای پزشک: استفاده از این دارو در این اندیکاسیون باید تنها پس از بررسی دقیق ژنتیکی تومور و عدم پاسخ به دارو های اختصاصی تر انجام شود. پزشک باید در طول درمان ، عملکرد تیروئید و علائم سمیت سیستمیک را به دقت ارزیابی نماید.
بدخیمی های دارای اختلالات ژن اف جی اف آر
- پوناتینیب دارای فعالیت مهاری بر روی گیرنده های فاکتور رشد فیبروبلاست است. به همین دلیل ، در برخی سرطان ها مانند کلانژیوکارسینوما یا سرطان های مجاری صفراوی که دارای هم جوشی یا جهش در این ژن ها هستند ، ممکن است اثربخش باشد.
- نکات کاربردی برای پزشک: تجویز در این موارد کاملا بر اساس نتایج توالی یابی نسل جدید است. پزشک باید پروفایل مولکولی تومور را به دقت تفسیر کرده و در صورت نبود مهار کننده های اختصاصی تر ، پوناتینیب را با احتیاط و پایش مکرر آنزیم های کبدی تجویز نماید.