داروی نینتدانیب یک مهار کننده چند گانه آنزیم تیروزین کیناز است که با هدف قرار دادن گیرنده های فاکتور رشد، روند فیبروز و رگ زایی را در بافت ها مهار می کند.
موارد مصرف تایید شده نینتدانیب درمان فیبروز ریوی ایدیوپاتیک
- این دارو به عنوان یکی از خطوط اصلی و تایید شده برای کند کردن روند پیشرفت بیماری در بیماران مبتلا به فیبروز ریوی ایدیوپاتیک تجویز می شود.
- نکات بالینی برای پزشک: هدف اصلی از تجویز این دارو، کاهش سرعت افت ظرفیت حیاتی اجباری ریه است. شروع درمان نیازمند تایید تشخیص توسط تیم چند تخصصی شامل فوق تخصص ریه، رادیولوژیست و پاتولوژیست است. پزشک باید پیش از شروع درمان، آزمایش های پایه عملکرد کبد را درخواست داده و در سه ماه اول درمان، هر ماه این فاکتور ها را به دقت پایش کند، زیرا خطر افزایش آنزیم های کبدی و آسیب شدید دارویی به کبد بسیار بالاست. دوز استاندارد معمولا صد و پنجاه میلی گرم دو بار در روز همراه با غذا است. در صورت بروز عوارض گوارشی شدید، دوز دارو باید به صد میلی گرم دو بار در روز کاهش یابد.
بیماری بینابینی ریه مرتبط با اسکلروز سیستمیک
- نینتدانیب برای کاهش سرعت افت عملکرد ریه در بیماران مبتلا به اسکلروز سیستمیک که دچار درگیری بافت بینابینی ریه شده اند، دارای تاییدیه رسمی است.
- نکات بالینی برای پزشک: درگیری بافت ریه یکی از علل اصلی مرگ و میر در این دسته از بیماران است. تجویز به موقع دارو پس از تشخیص قطعی درگیری ریوی در توموگرافی کامپیوتری با وضوح بالا، می تواند روند تخریب غیر قابل برگشت بافت ریه را به شکل چشم گیری به تعویق بیندازد. اسهال شایع ترین عارضه جانبی در این بیماران است. مدیریت زودهنگام اسهال با دارو های ضد اسهال و تامین مایعات کافی برای جلوگیری از قطع کامل درمان بسیار حیاتی است و پزشک باید آموزش های لازم را در این خصوص به بیمار ارائه دهد.
بیماری های فیبروزان بینابینی ریه با فنوتیپ پیش رونده
- این مورد مصرف بسیار گسترده، شامل طیف وسیعی از بیماری های مزمن ریوی غیر ایدیوپاتیک است که با وجود مدیریت و درمان اولیه، همچنان با ایجاد بافت جوشگاه پیشرفت می کنند.
- نکات بالینی برای پزشک: معیار بالینی برای تشخیص فنوتیپ پیش رونده معمولا شامل افت نسبی بیش از ده درصد در ظرفیت حیاتی اجباری ریه، تشدید علائم تنفسی، یا افزایش وسعت فیبروز در تصویر برداری قفسه سینه طی بیست و چهار ماه گذشته است. این تاییدیه مهم به پزشکان اجازه می دهد تا فراتر از نوع خاص بیماری، تمامی بیماران دارای افت مداوم عملکرد ریوی را تحت پوشش درمانی قرار دهند. خطر خونریزی در این بیماران همواره باید ارزیابی شود و در صورت مصرف همزمان دارو های ضد انعقاد، پایش بالینی دقیق تری مورد نیاز است.
سرطان سلول های غیر کوچک ریه
- در برخی از پروتکل های انکولوژی معتبر بین المللی، این دارو در ترکیب با شیمی درمانی خط دوم برای بیماران مبتلا به نوع خاصی از تومور های بدخیم ریه که پیشرفت کرده اند، استفاده می شود.
- نکات بالینی برای پزشک: استفاده از این دارو عموما برای تومور های پیشرفته با بافت شناسی غده ای پس از شکست درمان خط اول توصیه می شود. به دلیل خطر خونریزی های کشنده، به ویژه خونریزی های وسیع ریوی، بیماران دارای تومور های حفره دار یا کسانی که درگیری عروق خونی بزرگ دارند، اکیدا نباید این دارو را دریافت کنند.
موارد مصرف خارج برچسب نینتدانیب و کاربرد های تحقیقاتیفیبروز ریوی پس از عفونت های حاد تنفسی
- در پی آسیب های شدید ریوی ناشی از عفونت های ویروسی حاد که منجر به سندرم زجر تنفسی حاد می شوند، برخی از بیماران دچار فیبروز پیش رونده بافت ریه می گردند.
- نکات بالینی برای پزشک: اگرچه هنوز تاییدیه رسمی برای این مورد صادر نشده است، اما در مواردی که پس از رفع کامل عفونت فعال، روند فیبروز در تصویر برداری ها در حال گسترش است و افت عملکرد تنفسی ادامه دارد، برخی متخصصان ریه از این دارو برای جلوگیری از تخریب دائمی ریه استفاده می کنند. تصمیم گیری در این خصوص نیازمند سنجش دقیق منافع در برابر عوارض جانبی سیستمیک و اطمینان از پاک سازی صد در صد عفونت است.
درگیری ریوی در بیماری پیوند علیه میزبان مزمن
- در بیماران دریافت کننده پیوند سلول های بنیادی که دچار عارضه مزمن پیوند علیه میزبان با تظاهرات شدید ریوی می شوند، مجاری تنفسی و بافت ریه دچار التهاب و فیبروز می گردد.
- نکات بالینی برای پزشک: در مواردی که درمان های سرکوب کننده سیستم ایمنی مرسوم پاسخ گو نباشند، استفاده از دارو های ضد فیبروز مانند نینتدانیب در مطالعات بالینی محدود، نتایج امید بخشی در تثبیت عملکرد ریه نشان داده است. با این حال، تداخلات دارویی بسیار پیچیده با دارو های پیوندی باید توسط پزشک معالج به دقت شناسایی و مدیریت شود.
فیبروز ریوی ناشی از پرتو درمانی
- پرتو درمانی در ناحیه قفسه سینه برای درمان انواع تومور ها می تواند منجر به التهاب حاد و در نهایت فیبروز تاخیری ریه شود.
- نکات بالینی برای پزشک: کاربرد این دارو در جلوگیری یا کند کردن روند فیبروز ناشی از اشعه، یک حوزه تحقیقاتی در حال گسترش در پزشکی است. در صورت تجویز خارج برچسب در این شرایط، پزشک باید به تداخلات احتمالی با سایر دارو های سرطان شناسی و وضعیت کلی ایمنی بیمار توجه ویژه ای داشته باشد تا از مسمومیت های دارویی همزمان جلوگیری گردد.