دکس آمفتامین یک محرک قوی سیستم عصبی مرکزی از خانواده آمفتامینها است. این دارو با افزایش آزادسازی و مهار بازجذب کاتکولآمینها، به ویژه دوپامین و نوراپینفرین در شکاف سیناپسی، باعث تقویت مسیرهای عصبی مرتبط با تمرکز و بیداری میشود.
موارد مصرف تایید شده (اندیکاسیونهای رسمی)این موارد بر اساس شواهد سطح بالای بالینی توسط نهادهای نظارتی جهانی تایید شدهاند:
۱. اختلال نقص توجه و بیشفعالی
- دکس آمفتامین به عنوان درمان خط اول یا دوم در کودکان بالای ۶ سال و بزرگسالان مبتلا به این اختلال تجویز میشود.
- نکته بالینی: این دارو به بهبود تمرکز، کاهش تکانشگری و کنترل بیشفعالی کمک میکند. پزشک باید پیش از شروع درمان، وضعیت قلبی و عروقی بیمار را ارزیابی کند. دوزبندی باید از کمترین مقدار شروع شده و بر اساس پاسخ بالینی و تحمل بیمار تنظیم گردد.
۲. نارکولپسی (حمله خواب)
- درمان خوابآلودگی مفرط روزانه و حملات ناگهانی خواب در بیماران مبتلا به نارکولپسی.
- نکته بالینی: دکس آمفتامین با تحریک قشر مغز و سیستم فعالکننده مشبک صعودی، سطح بیداری را در این بیماران افزایش میدهد. پزشک باید نسبت به پتانسیل سوءمصرف و تحمل دارویی در مصرف طولانیمدت هوشیار باشد.
موارد مصرف خارج از برچسب (کاربردهای بالینی جانبی)پزشکان در شرایط خاص و بر اساس شواهد علمی موجود، ممکن است این دارو را در موارد زیر تجویز کنند:
۱. افسردگی مقاوم به درمان
- در بیمارانی که به داروهای ضدافسردگی استاندارد پاسخ ندادهاند، دکس آمفتامین گاهی به عنوان درمان کمکی برای بهبود انرژی، انگیزه و تمرکز استفاده میشود.
- رویکرد بالینی: این کاربرد به ویژه در بیماران سالمند یا بیماران مبتلا به بیماریهای جسمی پیشرفته که دچار افسردگی و بیحالی شدید هستند، مد نظر قرار میگیرد.
۲. خستگی مرتبط با بیماریهای مزمن یا سرطان
- برای مدیریت خستگی مفرط در بیمارانی که تحت درمانهای شیمیدرمانی هستند یا مبتلا به بیماریهای نقص ایمنی میباشند.
- رویکرد بالینی: استفاده از محرکها در این بیماران میتواند کیفیت زندگی و سطح عملکرد روزانه را به طور موقت بهبود بخشد، اما نیاز به نظارت دقیق بر فشار خون و ضربان قلب دارد.
۳. اختلالات شناختی ناشی از آسیبهای مغزی
- در برخی موارد برای بهبود سرعت پردازش اطلاعات و تمرکز در بیمارانی که دچار آسیبهای ضربهای مغز شدهاند.
ملاحظات کلیدی و احتیاطات برای پزشک
به دلیل ماهیت محرک و پتانسیل بالای این دارو، رعایت نکات زیر الزامی است:
- ارزیابی قلبی: با توجه به خطر افزایش فشار خون و ضربان قلب، انجام نوار قلب و پایش منظم فشار خون ضروری است. در بیماران دارای ناهنجاریهای ساختاری قلب، مصرف این دارو خطرناک است.
- پایش سلامت روان: تحریکپذیری، اضطراب، یا بروز علائم روانپریشی در برخی بیماران مشاهده شده است. در صورت بروز تغییرات خلقی شدید یا توهم، دوز دارو باید تعدیل یا قطع شود.
- مدیریت سوءمصرف: دکس آمفتامین در رده داروهای با پتانسیل بالای اعتیاد قرار دارد. پزشک باید الگوی مصرف بیمار را به دقت رصد کرده و از تجویز مقادیر زیاد در هر نسخه خودداری کند.
- پایش رشد در کودکان: در کودکان تحت درمان طولانیمدت، پایش قد و وزن الزامی است، زیرا محرکها میتوانند باعث کاهش اشتها و کندی موقت رشد شوند.
سلام دکتر برای پسرم دگزامین تجویز کرده پیدا نمیکنم هلال احمر سیزده آبان و...ندارن شما از کجا تهیه کردین ممنون میشم راهنمایی کنید