پازوپانیب چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف پازوپانیب

داروی پازوپانیب یک مهارکننده خوراکی و چندگانه تیروزین کیناز است که با مهار گیرنده‌های فاکتور رشد اندوتلیال عروقی، فاکتور رشد مشتق از پلاکت و گیرنده فاکتور رشد فیبروبلاست، اثرات ضد رگ‌زایی و ضد توموری خود را اعمال می‌کند. تجویز این دارو نیازمند دقت بالینی بالایی است که در ادامه بر اساس دستورالعمل‌های معتبر بین‌المللی بررسی می‌شود.

موارد مصرف تایید شده

کارسینوم پیشرفته سلول کلیوی

• پازوپانیب به عنوان خط اول درمان برای بیماران مبتلا به کارسینوم سلول کلیوی پیشرفته یا متاستاتیک تایید شده است. همچنین در بیمارانی که پیش از این تحت درمان با سایتوکاین‌ها بوده‌اند، به عنوان خط دوم قابل استفاده است.
• نکته بالینی برای پزشک: دوز استاندارد معمولا 800 میلی‌گرم یک بار در روز با معده خالی است. با توجه به خطر جدی سمیت کبدی (دارای هشدار جعبه سیاه)، پزشک موظف است آنزیم‌های کبدی و بیلی‌روبین را پیش از شروع درمان و به صورت دوره‌ای (حداقل هر 4 هفته در 4 ماه اول) به شدت پایش کند. همچنین کنترل دقیق فشار خون پیش از شروع و در طول درمان الزامی است، زیرا پرفشاری خون یکی از عوارض بسیار شایع این دارو در این گروه از بیماران محسوب می‌شود.

سارکوم بافت نرم پیشرفته

• این دارو برای درمان بیماران مبتلا به سارکوم بافت نرم پیشرفته که پیش از این حداقل یک دوره شیمی‌درمانی دریافت کرده‌اند، تایید شده است.
• نکته بالینی برای پزشک: اثربخشی این دارو بر اساس زیرگروه‌های بافت‌شناسی متفاوت است. توجه به این نکته ضروری است که پازوپانیب برای استفاده در بیماران مبتلا به سارکوم بافت چربی (آدیپوسیتیک) یا تومورهای استرومال دستگاه گوارش تایید نشده است. در این بیماران، پزشک باید به خطرات خونریزی‌های شدید، سوراخ شدگی دستگاه گوارش و اختلال در ترمیم زخم توجه ویژه‌ای داشته باشد و دارو را حداقل 777 روز پیش از هرگونه جراحی انتخابی قطع نماید.

موارد مصرف خارج برچسب
استفاده از پازوپانیب در موارد زیر توسط مراجع رسمی تایید نشده است، اما بر اساس مقالات معتبر فارماکولوژی بالینی و دستورالعمل‌های شبکه‌های جامع سرطان، در شرایط خاص بالینی و زمانی که گزینه‌های درمانی محدود هستند، توسط انکولوژیست‌ها تجویز می‌شود:

سرطان پیشرفته و مقاوم تیروئید

• در بیماران مبتلا به کارسینوم تمایزیافته تیروئید که بیماری آن‌ها پیشرونده بوده و به درمان با ید رادیواکتیو مقاوم شده‌اند، پازوپانیب به عنوان یک گزینه درمانی هدفمند برای کنترل پیشرفت بیماری استفاده می‌شود. پزشک باید در این شرایط پروفایل قلبی و عروقی بیمار را به دقت بررسی کند.

سرطان تخمدان پیشرفته

• در برخی پروتکل‌های بالینی، از پازوپانیب به عنوان درمان نگهدارنده در زنانی که به شیمی‌درمانی اولیه پاسخ داده‌اند، یا در موارد عود بیماری، برای به تاخیر انداختن پیشرفت تومور استفاده می‌شود. مدیریت عوارض گوارشی و خستگی مزمن در این بیماران برای حفظ کیفیت زندگی اهمیت بالایی دارد.

تومورهای استرومال دستگاه گوارش مقاوم

• اگرچه این مورد در تاییدیه اصلی سارکوم مستثنی شده است، اما در بیمارانی که تومور آن‌ها به مهارکننده‌های تیروزین کیناز خط اول و دوم (مانند ایماتینیب و سونیتینیب) مقاوم شده است، پازوپانیب ممکن است به عنوان یک گزینه نجات‌بخش با هدف کنترل موقت رشد تومور تجویز گردد. در این اندیکاسیون، پایش مستمر از نظر خونریزی‌های گوارشی کاملا حیاتی است.

مکانیسم اثر پازوپانیب

• پازوپانیب یک مهارکننده مولکولی کوچک و چندگانه تیروزین کیناز است که به صورت خوراکی مصرف می‌شود. این دارو با اتصال به گیرنده‌های مختلفی در سطح سلول، مسیرهای پیام‌رسانی داخل سلولی را که برای رشد تومور و رگ‌زایی (آنژیوژنز) حیاتی هستند، مسدود می‌کند.
• اهداف اصلی این دارو شامل مهار گیرنده‌های فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (نوع یک، دو و سه)، گیرنده‌های فاکتور رشد مشتق از پلاکت (آلفا و بتا) و گیرنده‌های فاکتور رشد فیبروبلاست است. علاوه بر این، پازوپانیب بر روی سایر تیروزین کینازها مانند گیرنده فاکتور سلول‌های بنیادی (سی-کیت) نیز اثر مهاری دارد. مسدود شدن این مسیرها منجر به کاهش خون‌رسانی به بافت تومور، مهار تکثیر سلول‌های سرطانی و در نهایت توقف رشد یا کوچک شدن تومور در سرطان‌های حساس (مانند کارسینوم سلول کلیوی و سارکوم بافت نرم) می‌گردد.

فارماکوکینتیک پازوپانیب

جذب

• پس از مصرف خوراکی، پازوپانیب به تدریج جذب شده و زمان رسیدن به اوج غلظت پلاسمایی آن به طور متوسط بین 2 تا 4 ساعت است.
• نکته بالینی بسیار مهم: مصرف این دارو همراه با غذا باعث افزایش شدید و غیرقابل پیش‌بینی در میزان جذب و اوج غلظت پلاسمایی آن می‌شود. بنابراین، پزشک باید اکیدا به بیمار توصیه کند که دارو را با معده خالی (حداقل یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از غذا) مصرف نماید. همچنین خرد کردن قرص باعث افزایش جذب می‌شود، لذا قرص‌ها باید به صورت کامل بلعیده شوند.

توزیع

• پازوپانیب در جریان خون به میزان بسیار بالایی (بیش از 99%) به پروتئین‌های پلاسمای خون متصل می‌شود و حجم توزیع آن نسبتا پایین است.

متابولیسم

• پاکسازی این دارو عمدتا از طریق متابولیسم کبدی صورت می‌گیرد. مسیر اصلی متابولیسم توسط ایزوآنزیم‌های سیستم سیتوکروم پی ۴۵۰، به ویژه ایزوآنزیم نوع ۳ ای ۴ انجام می‌شود. ایزوآنزیم‌های دیگری مانند نوع ۱ ای ۲ و ۲ سی ۸ نیز نقش جزئی در متابولیسم آن دارند.
• نکته بالینی: از آنجایی که متابولیسم به شدت وابسته به مسیر کبدی است، تجویز همزمان با مهارکننده‌ها یا القاکننده‌های قوی این آنزیم‌ها نیازمند تعدیل دوز جدی یا تغییر داروی همزمان است تا از سمیت دارویی یا کاهش اثربخشی جلوگیری شود.

دفع و نیمه‌عمر

• دفع دارو عمدتا از طریق مدفوع (بیش از 80%) صورت می‌گیرد و مقدار بسیار کمی از آن (کمتر از 4%) از طریق ادرار دفع می‌شود. نیمه‌عمر حذف نهایی دارو به طور متوسط حدود 30 تا 31 ساعت است که این ویژگی امکان تجویز دارو به صورت یک بار در روز را فراهم می‌سازد. به دلیل دفع ناچیز کلیوی، معمولا نیازی به تنظیم دوز در بیماران با نارسایی خفیف تا متوسط کلیوی نیست، اما در نارسایی‌های کبدی تنظیم دوز و پایش دقیق الزامی است.

منع مصرف پازوپانیب

موارد منع مصرف در بیماری‌ها و شرایط بالینی

نارسایی شدید کبدی

• استفاده از پازوپانیب در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبدی اکیدا منع شده است. این دارو دارای هشدار جعبه سیاه برای سمیت کبدی (شامل نارسایی کبد و مرگ) است. در بیماران با نارسایی خفیف تا متوسط، کاهش شدید دوز و پایش مداوم آنزیم‌های کبدی و بیلی‌روبین الزامی است. در صورت بروز آسیب کبدی شدید در طول درمان، دارو باید برای همیشه قطع شود.

حساسیت مفرط

• منع مصرف مطلق در بیمارانی که سابقه حساسیت مفرط و واکنش‌های آنافیلاکتیک به ماده موثره پازوپانیب یا هر یک از مواد جانبی موجود در فرمولاسیون آن را دارند.

سابقه اخیر خونریزی شدید

• به دلیل مکانیسم مهار رگ‌زایی، این دارو خطر خونریزی‌های کشنده را افزایش می‌دهد. مصرف آن در بیمارانی که سابقه اخیر خلط خونی، خونریزی‌های فعال گوارشی، یا خونریزی‌های شدید مغزی دارند، منع بالینی دارد.

سوراخ‌شدگی یا فیستول گوارشی

تجویز این دارو در بیمارانی که اخیرا دچار سوراخ‌شدگی دستگاه گوارش یا فیستول شده‌اند به دلیل اختلال در ترمیم بافت، تا زمان بهبودی کامل توصیه نمی‌شود و در صورت بروز این عوارض در حین درمان، دارو باید قطع گردد.

موارد منع مصرف در بارداری و شیردهی

دوران بارداری

• بر اساس مطالعات حیوانی و مکانیسم عمل دارو (مهار رگ‌زایی که برای رشد جنین حیاتی است)، پازوپانیب می‌تواند باعث آسیب جدی به جنین، ناهنجاری‌های مادرزادی و مرگ جنین شود. مصرف این دارو در دوران بارداری منع شده است. پزشک موظف است پیش از شروع درمان، وضعیت بارداری را در زنان سنین باروری بررسی کند و به آن‌ها تاکید نماید که در طول دوره درمان و حداقل تا 2 هفته پس از دریافت آخرین دوز دارو، از روش‌های مطمئن پیشگیری از بارداری استفاده کنند. این توصیه برای مردان تحت درمان (جهت جلوگیری از بارداری همسرانشان) نیز صادق است.

دوران شیردهی

• مشخص نیست که آیا پازوپانیب در شیر انسان ترشح می‌شود یا خیر؛ اما با توجه به احتمال بروز عوارض جانبی جدی در شیرخوار، تغذیه با شیر مادر در طول دوره درمان با این دارو و حداقل تا 2 هفته پس از پایان درمان اکیدا منع شده است.

موارد منع مصرف در اطفال و کودکان

کودکان زیر دو سال

• مصرف پازوپانیب در کودکان زیر 2 سال کاملا منع شده است. مطالعات حیوانی نشان داده است که این دارو به دلیل مهار گیرنده‌های فاکتور رشد، باعث اختلالات شدید در رشد اندام‌ها، تکامل استخوان‌ها، بلوغ دندان‌ها و اختلال در عملکرد طبیعی اعضای حیاتی در سنین رشد اولیه می‌شود.

کودکان و نوجوانان زیر هجده سال

• ایمنی و اثربخشی این دارو در بیماران اطفال (زیر 18 سال) هنوز توسط مراجع رسمی پزشکی تایید نشده است. به دلیل خطرات بالقوه روی رشد صفحات استخوانی و تکامل بافتی، استفاده از این دارو در این گروه سنی توصیه نمی‌گردد مگر در شرایط تحقیقاتی و کارآزمایی‌های بالینی بسیار کنترل‌شده.

عوارض جانبی پازوپانیب

عوارض بسیار شایع (شیوع بالای بیست درصد)

• عوارض گوارشی: اسهال یکی از شایع‌ترین عوارض این دارو است که در حدود 52% تا 59% بیماران مشاهده می‌شود. تهوع در 26% تا 40% موارد و استفراغ در 21% تا 33% بیماران تحت درمان گزارش شده است.
• عوارض عمومی و تغذیه‌ای: خستگی مفرط بازه گسترده‌ای از شیوع را نشان می‌دهد و بین 19% تا 65% بیماران را درگیر می‌کند. کاهش اشتها در 22% تا 40% بیماران و کاهش وزن در حدود 32% موارد رخ می‌دهد.
• عوارض قلبی عروقی: پرفشاری خون عارضه‌ای بسیار مهم است که در حدود 40% تا 42% بیماران تظاهر می‌یابد و نیازمند مدیریت سریع دارویی است.
• عوارض پوستی: تغییر رنگ مو (از دست دادن رنگدانه‌ها یا روشن شدن مو) عارضه‌ای متمایز است که در 38% تا 39% بیماران اتفاق می‌افتد.

عوارض شایع (شیوع بین ده تا بیست درصد)

• اختلالات چشایی: تغییر در حس چشایی در حدود 11% تا 18% بیماران مشاهده می‌شود که می‌تواند بر وضعیت تغذیه‌ای بیمار تاثیر بگذارد.
• عوارض پوستی و مخاطی: بثورات پوستی در 11% تا 15% موارد و التهاب مخاط دهان در حدود 11% تا 12% بیماران گزارش شده است.
• سایر عوارض گوارشی و تنفسی: درد شکمی در حدود 11% تا 14% بیماران و تنگی نفس در حدود 11% موارد بروز می‌کند.

اختلالات آزمایشگاهی شایع

پایش آزمایشگاهی بیماران تحت درمان با پازوپانیب به دلیل تغییرات چشمگیر در پارامترهای خونی و کبدی بسیار حیاتی است:

• آنزیم‌های کبدی: افزایش سطح آنزیم‌های کبدی بسیار شایع است؛ به طوری که افزایش آسپارتات آمینوترانسفراز و آلانین آمینوترانسفراز در بیش از 50% بیماران (در تمامی گریدها) رخ می‌دهد.
• اختلالات هماتولوژیک: کاهش گلبول‌های سفید خون (لکوپنی) و کاهش نوتروفیل‌ها (نوتروپنی) در حدود 31% تا 33% بیماران و کاهش پلاکت‌ها (ترومبوسیتوپنی) در حدود 32% موارد گزارش شده است.
• اختلالات متابولیک و الکترولیتی: افزایش قند خون (هیپرگلیسمی) در حدود 41% بیماران مشاهده می‌شود.
• عوارض کلیوی: دفع پروتئین در ادرار (پروتئینوری) در حدود 9% بیماران رخ می‌دهد که نیازمند پایش منظم آزمایش ادرار است.

نکته بالینی: درصد‌های ذکر شده مربوط به تمامی درجات (گریدهای ۱ تا ۴) عوارض می‌باشند. پزشک معالج باید توجه داشته باشد که بروز عوارض با درجات شدید (گرید ۳ و ۴) که نیازمند قطع موقت، کاهش دوز یا قطع دائم دارو هستند، درصد کمتری از این آمار را به خود اختصاص می‌دهند، اما از نظر بالینی اهمیت اورژانسی دارند.

تداخلات دارویی پازوپانیب

مشخصات کلی تداخلات:

• سوبسترای CYP3A4
• سوبسترای P-gp
• مهارکنندهی CYP2C8 (ضعیف)
• مهارکنندهی CYP2D6 (ضعیف)
• مهارکنندهی CYP3A4 (ضعیف)
• تشدید اثرات ضد پلاکت و ضد انعقاد
• حساس به pH معده (تداخل با داروهایی که pH معده را تغییر می‌دهند، بررسی شود.)
• افزایش خطر خونریزی و آسیب به مخاط گوارشی
• افزایش حذف هورمون‌های تیروئیدی از بدن
• تشدید اثرات افزاینده فشارخون
• تشدید سمیت کلیوی
• افزایش فاصله QT (بسته به شرایط)

تداخلات رده X (پرهیز):

ب.ث.ژ (داخل مثانه‌ای)، مهارکننده‌های BCRP/ABCG2، کلادریبین، کانیواپتان، القاکننده‌های قوی CYP3A4، فوزیدیک اسید (سیستمیک)، آب گریپ‌فروت، آنتاگونیست های گیرنده هیستامینی H2، ایدلالیسیب، فراورده‌های ایرینوتکان، لاپاتینیب، لاسمیدیتان، ناتالیزومب، مهارکننده‌های P-gp/ABCB1، پیمکرولیموس، پیموزاید، مهارکننده‌های پمپ پروتون، تاکرولیموس (موضعی)، اوپاداسیتینیب، واکسن (زنده)، وکسیلاپرویر

کاهش اثرات داروها توسط پازوپانیب:

ب.ث.ژ (داخل مثانه‌ای)، تست پوستی کوکسیدیوئید ایمیت، نیوولومب، پیدوتیمود، سیپولوسل-تی، واکسن آبله و آبله میمونی (زنده)، ترتوموتید، واکسن (زنده)، واکسن (غیرفعال)

کاهش اثرات پازوپانیب توسط داروها:

آنتی‌اسیدها، القاکننده‌های متوسط و قوی CYP3A4، دابرافنیب، دفراسیروکس، اکیناسه، اردافیتینیب، آنتاگونیست های گیرنده هیستامینی H2، ایووسیدنیب، القاکننده‌های P-gp/ABCB1، مهارکننده‌های پمپ پروتون، ساریلومب، سیلتوکسیمب، توسیلیزومب

افزایش اثرات داروها توسط پازوپانیب:

باریسیتینیب، مشتقات بیس‌فسفونات ها، دوفتیلید، فینگولیمود، هالوپریدول، فراورده‌های ایرینوتکان، لمبورکسانت، لومیتاپید، ناتالیزومب، نیمودیپین، پیموزاید، اوزانیمود، عوامل طولانی کننده‌ی فاصله QT (بیشترین خطر)، رپاگلینید، ساسیتوزومبگویتکان، سیپونیمود، توفاسیتینیب، تریازولام، آبروگپنت، اوپاداسیتینیب، واکسن (زنده)، وینفلونین

افزایش اثرات پازوپانیب توسط داروها:

آپرپیتانت، مهارکننده‌های BCRP/ABCG2، کلادریبین، کلوفازیمین، کانیواپتان، مهارکننده‌های متوسط وقوی CYP3A4، دنوزومب، دوولیسیب، اردافیتینیب، فوس آپرپیتانت، فوس نتوپیتانت، فوزیدیک اسید (سیستمیک)، آب گریپ‌فروت، ایدلالیسیب، اینبلیزومب، لاپاتینیب، لاروترکتینیب، لاسمیدیتان، میفپریستون، نتوپیتانت، اوکرلیزومب، پالبوسیکلیب، مهارکننده‌های P-gp/ABCB1، پیمکرولیموس، روفلومیلاست، سیمواستاتین، سولریامفتول، استریپنتول، تاکرولیموس (موضعی)، تافامیدیس، تولواپتان، تراستوزومب، وکسیلاپرویر


تداخلات دارویی و نوع تداخل

مهارکننده‌های قوی آنزیم‌های کبدی

• مانند: کتوکونازول، ایتراکونازول، کلاریترومایسین و ریتوناویر
• این داروها باعث کاهش متابولیسم پازوپانیب و در نتیجه افزایش چشمگیر غلظت خونی و سمیت آن می‌شوند. از تجویز همزمان باید خودداری شود و در صورت الزام بالینی، دوز پازوپانیب باید توسط پزشک به شدت کاهش یابد.

القا کننده‌های قوی آنزیم‌های کبدی

• مانند: ریفامپین، کاربامازپین و فنی توئین
• این داروها متابولیسم پازوپانیب را تسریع کرده و غلظت خونی و اثربخشی بالینی آن را به شدت کاهش می‌دهند. مصرف همزمان این داروها با پازوپانیب ممنوع است و باید از داروهای جایگزین استفاده شود.

داروهای کاهنده اسید معده

• مانند: امپرازول، پانتوپرازول، لانسوپرازول، فاموتیدین و رانیتیدین
• افزایش اسیدیته معده برای جذب پازوپانیب ضروری است. مصرف همزمان مهارکننده‌های پمپ پروتون و مسدودکننده‌های گیرنده هیستامین باعث افت شدید جذب و کاهش اثربخشی دارو می‌شود. توصیه می‌شود از تجویز همزمان خودداری شود و در صورت نیاز به کنترل اسید معده، از آنتی‌اسیدهای ساده با رعایت فاصله زمانی (حداقل 2 ساعت قبل یا 2 ساعت بعد از پازوپانیب) استفاده گردد.

سیمواستاتین

• مصرف همزمان پازوپانیب با سیمواستاتین خطر بروز سمیت کبدی و افزایش شدید آنزیم‌های کبدی را به طور قابل‌توجهی بالا می‌برد. در صورت امکان باید مصرف سیمواستاتین در طول درمان قطع شود یا پایش بسیار دقیق کبدی صورت گیرد.

داروهای طولانی‌کننده فاصله کیوتی

• مانند: آمیودارون، هالوپریدول، سوتالول و کلروکین
• مصرف همزمان این داروها با پازوپانیب اثرات افزایشی بر طولانی شدن فاصله کیوتی در نوار قلب دارد و خطر آریتمی‌های بطنی کشنده را افزایش می‌دهد. تجویز همزمان باید با احتیاط فراوان و پایش مداوم نوار قلب انجام شود.

تداخل با غذا

زمان مصرف نسبت به غذا

• مصرف پازوپانیب همراه با غذا باعث افزایش شدید جذب و غلظت خونی دارو (تا دو برابر) می‌شود که خطر سمیت و عوارض جانبی حاد را به همراه دارد. این دارو باید حتما با معده خالی، یعنی حداقل 1 ساعت قبل یا 2 ساعت بعد از صرف غذا مصرف شود.

آب گریپ فروت

• ترکیبات موجود در گریپ فروت مهارکننده قوی آنزیم‌های روده‌ای و کبدی هستند و می‌توانند غلظت پازوپانیب را در خون افزایش دهند. بیمار باید در طول دوره درمان از مصرف گریپ فروت و آب آن به طور کامل خودداری کند.

تداخل در آزمایشات
پازوپانیب می‌تواند تغییرات قابل‌توجهی در نتایج تست‌های آزمایشگاهی ایجاد کند که پزشک باید در تفسیر نتایج به آن‌ها توجه داشته باشد:

• تست‌های عملکرد کبدی: این دارو به شدت باعث افزایش کاذب و واقعی آنزیم‌های کبدی (آسپارتات آمینوترانسفراز و آلانین آمینوترانسفراز) و بیلی‌روبین خون می‌شود.
• آزمایشات غدد درون‌ریز: پازوپانیب می‌تواند باعث تغییر در سطح هورمون تحریک‌کننده تیروئید شده و نتایج آزمایش تیروئید را به سمت کم‌کاری تیروئید تغییر دهد.
• آزمایشات قند و الکترولیت‌ها: تغییرات آزمایشگاهی شامل افزایش قند خون و همچنین تغییر در سطح الکترولیت‌ها به ویژه کاهش کلسیم، منیزیم و پتاسیم خون به کرات گزارش می‌شود.
• آزمایش ادرار: بروز پروتئین در ادرار به صورت تغییرات آزمایشگاهی نمایان می‌شود که نیازمند پایش کمی پروتئین در ادرار 24 ساعته است.

هشدار ها پازوپانیب

هشدارهای بالینی داروی پازوپانیب (ویژه پزشکان)
پازوپانیب دارای پروفایل عوارض جانبی گسترده‌ای است که نیازمند پایش مداوم و دقیق بالینی و آزمایشگاهی توسط پزشک معالج می‌باشد. بر اساس رفرنس‌های معتبر دارویی، هشدارهای کلیدی و کاربردی به شرح زیر است:

سمیت کبدی (هشدار جعبه سیاه)

• شدیدترین هشدار این دارو مربوط به سمیت کبدی است که می‌تواند منجر به نارسایی کبد و حتی مرگ شود. پزشک باید آنزیم‌های کبدی و بیلی‌روبین را قبل از شروع درمان و سپس در هفته‌های 3، 5، 7 و 9 ارزیابی کند. پس از ماه دوم، پایش در ماه سوم و چهارم و سپس بر اساس علائم بالینی ضروری است. در صورت افزایش سطح آنزیم‌ها، تنظیم دوز، قطع موقت یا قطع دائم دارو الزامی است.

پرفشاری خون

• افزایش فشار خون یک عارضه بسیار شایع است که معمولا در هفته‌های اول درمان رخ می‌دهد. فشار خون بیمار باید قبل از شروع دارو به خوبی کنترل شده باشد و در طول درمان به صورت دوره‌ای (ابتدا هر هفته و سپس منظم) پایش شود. در صورت بروز پرفشاری خون، استفاده از داروهای ضد فشار خون استاندارد ضروری است و در موارد بحران فشار خون، پازوپانیب باید فورا قطع گردد.

خونریزی‌های شدید

• این دارو خطر خونریزی‌های کشنده (از جمله خونریزی گوارشی، ریوی و مغزی) را افزایش می‌دهد. در بیمارانی که سابقه اخیر خلط خونی یا خونریزی فعال دارند، دارو نباید تجویز شود.

حوادث ترومبوآمبولیک شریانی و وریدی

• مواردی از سکته قلبی، آنژین، سکته مغزی، حمله ایسکمیک گذرا، ترومبوز وریدی عمقی و آمبولی ریه گزارش شده است. در بیماران با سابقه این حوادث، دارو باید با احتیاط فراوان و ارزیابی دقیق خطر به نفع تجویز شود.

سوراخ‌شدگی و فیستول گوارشی

• موارد کشنده‌ای از سوراخ‌شدگی معده یا روده گزارش شده است. بیمار باید از نظر علائم شکمی به دقت بررسی شود و در صورت بروز این عارضه، دارو برای همیشه قطع گردد.

طولانی شدن فاصله کیوتی و آریتمی

• پازوپانیب می‌تواند باعث طولانی شدن این فاصله در نوار قلب و بروز آریتمی‌های بطنی کشنده شود. پزشک باید نوار قلب و الکترولیت‌های خون (به ویژه کلسیم، منیزیم و پتاسیم) را به طور منظم پایش کند.

سندرم لکوآنسفالوپاتی خلفی برگشت‌پذیر

• این سندرم عصبی نادر می‌تواند با سردرد، تشنج، بی‌پهلوگی، فشار خون بالا و اختلالات بینایی تظاهر یابد. در صورت شک بالینی، تصویربرداری مغزی (ام آر آی) الزامی است و دارو باید به طور کامل قطع شود.

اختلال در ترمیم زخم

• به دلیل مکانیسم مهار رگ‌زایی، ترمیم زخم مختل می‌شود. مصرف پازوپانیب باید حداقل 777 روز قبل از جراحی‌های برنامه‌ریزی‌شده متوقف شود و شروع مجدد آن بر اساس ارزیابی بالینی از التیام کامل زخم صورت گیرد.

کم‌کاری تیروئید

• پایش منظم عملکرد تیروئید در طول درمان توصیه می‌شود، زیرا نیاز به درمان جایگزین هورمونی در بسیاری از بیماران ایجاد می‌گردد.

مسمومیت پازوپانیب و مدیریت درمان

موارد مصرف بیش از حد (مسمومیت ) با داروی پازوپانیب به دلیل دوز محدود و سمیت وابسته به دوز، نیازمند اقدام فوری است.

• علائم مسمومیت : در کارآزمایی‌های بالینی، مواردی از مصرف مقادیر بالای پازوپانیب (تا 2000 میلی‌گرم در روز و بیشتر) گزارش شده است. شایع‌ترین علائم شامل خستگی مفرط شدید، پرفشاری خون با درجات بالا (گرید 3)، و تشدید عوارض جانبی معمول مانند سمیت کبدی، اسهال شدید و اختلالات انعقادی است.

پروتکل درمان مسمومیت :

• هیچ پادزهر (آنتی‌دوت) اختصاصی برای مصرف بیش از حد پازوپانیب وجود ندارد.
• درمان بر اساس اقدامات حمایتی عمومی، پایش دقیق علائم حیاتی و کنترل فوری عوارض حاد (به ویژه کنترل سریع فشار خون با داروهای تزریقی در صورت نیاز) استوار است.
• پایش فوری و مداوم نوار قلب برای بررسی آریتمی و بررسی مکرر آنزیم‌های کبدی الزامی است.
• به دلیل اینکه پازوپانیب به میزان بسیار بالایی (بیش از 99%) به پروتئین‌های پلاسمای خون متصل می‌شود و حجم توزیع پایینی دارد، روش همودیالیز به احتمال بسیار زیاد در دفع سریع دارو از بدن بی‌تاثیر است و نباید به عنوان خط اول درمان اوردوز در نظر گرفته شود.

توصیه های دارویی پازوپانیب

توصیه‌های دارویی مخصوص پزشک

پایش دقیق عملکرد کبدی

• با توجه به خطر بالای سمیت کبدی، پزشک باید سطح آنزیم‌های کبدی و بیلی‌روبین را قبل از شروع درمان اندازه‌گیری کند. این پایش باید به صورت دوره‌ای در هفته‌های 3، 5، 7 و 9، سپس در ماه سوم و چهارم و پس از آن بر اساس اندیکاسیون‌های بالینی به دقت تکرار شود.

مدیریت پیش‌گیرانه فشار خون

• فشار خون بیمار باید قبل از شروع درمان به طور کامل کنترل شده باشد. پایش فشار خون در هفته اول درمان و سپس به صورت منظم الزامی است. در صورت بروز پرفشاری خون، باید سریعا مداخله دارویی انجام شود و در صورت بروز بحران فشار خون، دارو بلافاصله قطع گردد.

اصلاح الکترولیت‌ها و نوار قلب

• قبل از تجویز دارو، بررسی نوار قلب و اصلاح هرگونه اختلال در سطح الکترولیت‌های خون (از جمله کلسیم، منیزیم و پتاسیم) برای جلوگیری از طولانی شدن فاصله کیوتی و آریتمی‌های بطنی ضروری است.

مدیریت تداخلات دارویی گوارشی

• پزشک باید از تجویز همزمان داروهای کاهنده اسید معده (مانند مهارکننده‌های پمپ پروتون) اکیدا خودداری کند، زیرا کاهش اسیدیته معده به شدت جذب پازوپانیب را مختل می‌کند.

پروتکل قطع دارو قبل از جراحی

• به دلیل اثرات ضد رگ‌زایی دارو و اختلال در ترمیم زخم، مصرف پازوپانیب باید حداقل 777 روز قبل از هرگونه عمل جراحی برنامه‌ریزی‌شده متوقف شود و شروع مجدد آن منوط به اطمینان از التیام کامل زخم است.

بررسی عملکرد تیروئید

• پایش پایه و دوره‌ای عملکرد تیروئید توصیه می‌شود، زیرا احتمال بروز کم‌کاری تیروئید در طول درمان بسیار بالاست و ممکن است نیاز به شروع درمان جایگزین هورمونی باشد.

توصیه‌های دارویی مهم برای آموزش به بیمار
پزشک معالج یا داروساز بالینی باید نکات زیر را به طور کامل و واضح به بیمار آموزش دهد:

نحوه و زمان مصرف دارو

• بیمار باید دارو را حتما با معده خالی مصرف کند. این یعنی باید دارو را حداقل 1 ساعت قبل از غذا یا حداقل 2 ساعت پس از صرف غذا میل کند. مصرف دارو همراه با غذا باعث افزایش خطرناک غلظت دارو در خون و تشدید عوارض می‌شود.

روش بلع قرص

• قرص‌ها باید به صورت کامل همراه با یک لیوان آب بلعیده شوند. بیمار نباید به هیچ عنوان قرص را خرد کند، بشکند یا بجود، زیرا این کار باعث تغییر در جذب و افزایش عوارض جانبی می‌شود.

پرهیز غذایی

• بیمار باید در تمام طول دوره درمان از مصرف میوه گریپ فروت و آب آن به طور کامل خودداری کند، زیرا این ماده با دارو تداخل شدید دارد.

علائم هشداردهنده کبدی

• بیمار باید آگاه باشد که در صورت بروز علائمی مانند زردی سفیدی چشم یا پوست، ادرار تیره رنگ، خستگی مفرط، بی‌اشتهایی شدید، تهوع و استفراغ مداوم یا درد در سمت راست بالای شکم، فورا به پزشک خود اطلاع دهد.

پایش خانگی فشار خون

• به بیمار توصیه شود که فشار خون خود را در منزل به طور منظم اندازه‌گیری کرده و ثبت کند و در صورت مشاهده اعداد بالا یا احساس سردرد شدید و سرگیجه، سریعا به مراکز درمانی مراجعه کند.

جلوگیری از بارداری

• زنان در سنین باروری و همچنین مردانی که همسرشان در سنین باروری است، باید در طول دوره درمان و تا حداقل 2 هفته پس از مصرف آخرین دوز، از روش‌های مطمئن و موثر پیشگیری از بارداری استفاده کنند، زیرا این دارو می‌تواند باعث آسیب شدید به جنین شود.

پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای معده

• بیمار باید آگاه شود که بدون مشورت با پزشک از مصرف هرگونه داروی ضد اسید معده یا قرص‌های سوزش سر دل خودداری کند، زیرا این داروها اثر داروی ضد سرطان را از بین می‌برند.