لاپاتینیب چیست و برای چه مواردی استفاده می شود؟

لاپاتینیب چیست؟

لاپاتینیب یک داروی ضدسرطان است. این دارو به صورت قرص خوراکی مصرف می‌شود. بیشتر برای بعضی از بیماران مبتلا به سرطان پستان با گیرنده مثبت ۲ استفاده می‌شود. این نوع سرطان، رشد بیشتری دارد و به درمان ویژه نیاز دارد.

این دارو بیشتر در بیماری پیشرفته به کار می‌رود. یعنی زمانی که بیماری گسترده شده یا با درمان‌های قبلی به طور کامل کنترل نشده است. نام تجاری شناخته‌شده آن تایکرب است.

قرص لاپاتینیب برای چیست؟

کار اصلی این دارو، کند کردن رشد سلول‌های سرطانی است. لاپاتینیب روی بخشی از سلول اثر می‌گذارد که به رشد سرطان کمک می‌کند. به همین دلیل، آن را از داروهای هدفمند می‌دانند (یعنی دارویی که روی بخش خاصی از سلول اثر می‌گذارد).

لاپاتینیب در چه بیمارانی استفاده می‌شود؟

این دارو برای همه بیماران مبتلا به سرطان سینه مناسب نیست. بیشتر در افرادی استفاده می‌شود که نوع خاصی از سرطان پستان را دارند. تصمیم نهایی را پزشک بر اساس نوع بیماری، درمان‌های قبلی و وضعیت عمومی بیمار می‌گیرد.

لاپاتینیب چگونه اثر می‌کند؟

لاپاتینیب جلوی پیام‌هایی را می‌گیرد که به سلول سرطانی فرمان رشد می‌دهند. وقتی این پیام‌ها کمتر شوند، سرعت رشد سلول‌ها هم کمتر می‌شود. در نتیجه، ممکن است روند پیشرفت بیماری کندتر شود.

اثر این دارو در همه بیماران یکسان نیست. بعضی بیماران پاسخ بهتری می‌گیرند. بعضی دیگر نیاز به تغییر برنامه درمان دارند.

اثر لاپاتینیب در سرطان سینه

در بعضی از سرطان‌های پستان، یک عامل رشد در سلول‌ها بیش از حد فعال است. لاپاتینیب کمک می‌کند این فعالیت کمتر شود. به همین دلیل، در برخی بیماران می‌تواند بخشی مهم از درمان باشد.

آیا لاپاتینیب درمان قطعی است

این دارو به تنهایی به معنی درمان قطعی نیست. بیشتر برای کنترل بیماری به کار می‌رود. هدف درمان، کم کردن سرعت پیشرفت بیماری و کمک به بهتر ماندن حال بیمار است.

لاپاتینیب برای چیست؟

مهم‌ترین کاربرد لاپاتینیب، درمان بعضی موارد سرطان پستان پیشرفته است. این دارو معمولاً زمانی تجویز می‌شود که پزشک بخواهد از یک درمان هدفمند در کنار برنامه اصلی درمان استفاده کند.

گاهی این دارو به تنهایی نیست. در بسیاری از بیماران، همراه با داروهای دیگر مصرف می‌شود. این کار می‌تواند اثر درمان را بیشتر کند.

کاربرد لاپاتینیب در سرطان پستان

این دارو بیشتر در سرطان پستانی استفاده می‌شود که نوع خاصی از گیرنده را دارد. در این حالت، لاپاتینیب می‌تواند به کمتر شدن رشد سلول‌های بیمار کمک کند. این موضوع در درمان‌های طولانی‌مدت اهمیت دارد.

لاپاتینیب تنها مصرف می‌شود یا همراه داروهای دیگر

لاپاتینیب اغلب همراه داروهای دیگر مصرف می‌شود. برای نمونه، ممکن است در کنار کپسیتابین یا لتروزول تجویز شود. نوع ترکیب درمان را پزشک مشخص می‌کند.

عوارض لاپاتینیب چیست؟

لاپاتینیب مانند بیشتر داروهای ضدسرطان می‌تواند عوارض داشته باشد. شدت عوارض در همه افراد یکسان نیست. بعضی افراد عوارض خفیف دارند. بعضی دیگر به مراقبت بیشتر نیاز پیدا می‌کنند.

بخش زیادی از عوارض با پیگیری منظم قابل کنترل است. به همین دلیل، اطلاع دادن علائم به پزشک اهمیت زیادی دارد.

عوارض شایع لاپاتینیب

• اسهال
• تهوع
• استفراغ
• درد شکم
• خستگی
• کم شدن اشتها
• زخم دهان
• سوزش معده

عوارض پوستی لاپاتینیب

بعضی بیماران دچار مشکل پوستی می‌شوند. این مشکل‌ها می‌تواند به شکل قرمزی پوست، خشکی پوست یا دانه‌های پوستی باشد. گاهی کف دست و کف پا هم درگیر می‌شود.

ممکن است بیمار درد، سوزش یا پوسته‌ریزی در دست و پا داشته باشد. این حالت در درمان ترکیبی بیشتر دیده می‌شود.

آیا لاپاتینیب باعث اسهال می‌شود

بله. اسهال از عوارض شایع این دارو است. در بعضی بیماران خفیف است. در بعضی دیگر شدید می‌شود و نیاز به درمان سریع دارد.

چه عوارضی خطرناک هستند

این نشانه‌ها باید جدی گرفته شوند:

• اسهال شدید یا طولانی
• خشکی دهان و کم شدن ادرار
• سرگیجه و ضعف شدید
• تب یا لرز
• تنگی نفس
• تپش قلب
• درد قفسه سینه
• خونریزی غیرعادی
• کبودی بدون علت
• مدفوع سیاه یا خونی
• استفراغ شدید
• زرد شدن پوست یا چشم

عوارض مهم لاپاتینیب روی قلب و کبد

این دارو در مواردی می‌تواند روی قلب اثر بگذارد. همچنین ممکن است به کبد فشار وارد کند. به همین دلیل، پزشک در طول درمان وضعیت بدن را بررسی می‌کند.

نحوه مصرف لاپاتینیب چگونه است؟

لاپاتینیب به شکل قرص مصرف می‌شود. مقدار مصرف در بیماران مختلف یکسان نیست. تعداد قرص‌ها را پزشک تعیین می‌کند و بیمار نباید آن را خودسرانه کم یا زیاد کند.

طریقه مصرف قرص لاپاتینیب

قرص باید کامل بلعیده شود. خرد کردن، نصف کردن یا جویدن آن مناسب نیست، مگر پزشک دستور دیگری بدهد. بهتر است دارو هر روز در ساعت مشخص مصرف شود.

لاپاتینیب قبل از غذا یا بعد از غذا

این دارو باید با فاصله از غذا مصرف شود. معمولاً باید حداقل یک ساعت قبل از غذا یا یک ساعت بعد از غذا باشد. خوردن دارو همراه غذا می‌تواند مقدار جذب آن را تغییر دهد.

در زمان مصرف لاپاتینیب از چه چیزهایی پرهیز کنیم

• خوردن گریپ‌فروت
• نوشیدن آب گریپ‌فروت
• تغییر خودسرانه مقدار دارو
• قطع خودسرانه درمان

اگر مصرف دارو فراموش شد چه کنیم

اگر یک نوبت را فراموش کردید، باید طبق نظر پزشک یا برگه دارو عمل کنید. معمولاً نباید دوز بعدی را دو برابر کرد. اگر زمان زیادی گذشته باشد، بهتر است برنامه معمول ادامه پیدا کند.

اگر درباره زمان درست مصرف مطمئن نیستید، از پزشک یا داروساز سؤال کنید.

قرص لاپاتینیب ۲۵۰ چیست؟

لاپاتینیب معمولاً به صورت قرص ۲۵۰ میلی‌گرمی عرضه می‌شود. این عدد فقط مقدار دارو در هر قرص را نشان می‌دهد. معنی آن این نیست که همه بیماران باید یک تعداد ثابت مصرف کنند.

قرص لاپاتینیب ۲۵۰ برای چه بیمارانی است

این شکل دارویی برای بیمارانی است که پزشک برای آن‌ها لاپاتینیب تجویز کرده است. تعداد قرص مصرفی در هر روز به برنامه درمان بستگی دارد. بنابراین، بیمار باید فقط از نسخه خود پیروی کند.

نام تجاری لاپاتینیب چیست

یکی از نام‌های تجاری شناخته‌شده این دارو تایکرب است. با این حال، مهم‌تر از نام روی جعبه، همان ماده دارویی و نسخه پزشک است.

لاپاتینیب برای سرطان سینه چه کاربردی دارد؟

این دارو در بعضی بیماران مبتلا به سرطان پستان پیشرفته استفاده می‌شود. هدف از مصرف آن، کمک به کنترل بهتر بیماری است. همچنین ممکن است به کند شدن پیشرفت بیماری کمک کند.

نقش لاپاتینیب در سرطان پستان پیشرفته

در بیماری پیشرفته، درمان معمولاً برای کنترل طولانی‌تر بیماری انجام می‌شود. لاپاتینیب می‌تواند بخشی از این برنامه باشد. این دارو بیشتر در بیمارانی کاربرد دارد که نوع خاصی از بیماری را دارند.

لاپاتینیب همراه چه داروهایی مصرف می‌شود

این دارو ممکن است همراه داروهای دیگر مصرف شود. نمونه‌های رایج آن شامل کپسیتابین و لتروزول است. در بعضی بیماران، پزشک درمان‌های ترکیبی دیگر را هم در نظر می‌گیرد.

تداخل دارویی لاپاتینیب چیست؟

لاپاتینیب با بعضی داروها و حتی بعضی خوراکی‌ها تداخل دارد. تداخل یعنی یک ماده، اثر دارو را کم یا زیاد کند. این موضوع می‌تواند خطر عوارض را بالا ببرد یا اثر درمان را کمتر کند.

لاپاتینیب با چه چیزهایی تداخل دارد

• بعضی داروهای ضدقارچ
• بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها
• بعضی داروهای ضدتشنج
• بعضی داروهای قلبی
• بعضی داروهای معده
• بعضی داروهای گیاهی
• گریپ‌فروت و آب آن

آیا لاپاتینیب با داروهای معده تداخل دارد

بله. بعضی داروهای معده می‌توانند جذب لاپاتینیب را تغییر دهند. به همین دلیل، بیمار باید همه داروهای مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهد.

آیا لاپاتینیب با داروهای ضدقارچ و ضدتشنج تداخل دارد

بله. بعضی از این داروها می‌توانند مقدار لاپاتینیب را در بدن بالا ببرند یا پایین بیاورند. این تغییر می‌تواند روی اثر درمان و عوارض آن اثر بگذارد.

آیا الکل و آسپرین با لاپاتینیب مشکل دارند

نوشیدن الکل معمولاً توصیه نمی‌شود. چون ممکن است فشار بیشتری به کبد وارد کند. مصرف آسپرین هم باید فقط با اجازه پزشک باشد.

لاپاتینیب و کپسیتابین چه فرقی دارند؟

لاپاتینیب و کپسیتابین یکسان نیستند. لاپاتینیب یک داروی هدفمند است. کپسیتابین یک داروی ضدسرطان از نوع شیمی‌درمانی است.

گاهی این دو دارو با هم مصرف می‌شوند. دلیل آن این است که هر کدام از راهی متفاوت بر سلول‌های سرطانی اثر می‌گذارند.

مصرف همزمان لاپاتینیب و کپسیتابین

این ترکیب بیشتر در بعضی از بیماران مبتلا به سرطان پستان پیشرفته به کار می‌رود. تصمیم برای این درمان به وضعیت بیمار و نظر پزشک بستگی دارد.

عوارض ترکیب لاپاتینیب و کپسیتابین

• اسهال
• تهوع
• استفراغ
• خستگی
• زخم دهان
• مشکل پوستی دست و پا
• کم‌خونی (کم شدن گلبول‌های قرمز)

آیا درمان ترکیبی عوارض بیشتری دارد

بله. در بعضی بیماران، درمان ترکیبی می‌تواند عوارض را بیشتر کند. به همین دلیل، پیگیری منظم در این بیماران خیلی مهم است.

هشدارها و احتیاط‌های مصرف لاپاتینیب

این دارو برای همه مناسب نیست. قبل از شروع درمان، پزشک باید از بیماری‌های قبلی و داروهای مصرفی شما آگاه باشد. در طول درمان هم پیگیری منظم اهمیت دارد.

مصرف لاپاتینیب در بارداری

مصرف این دارو در بارداری می‌تواند برای جنین زیان‌بار باشد. به همین دلیل، در این دوره باید با دقت زیادی تصمیم‌گیری شود. پیشگیری مطمئن از بارداری در زمان درمان اهمیت دارد.

مصرف لاپاتینیب در شیردهی

در دوران شیردهی هم باید احتیاط کرد. ممکن است دارو برای نوزاد مناسب نباشد. ادامه شیردهی یا مصرف دارو باید فقط با نظر پزشک باشد.

لاپاتینیب برای بیماران قلبی و کبدی

بیماران قلبی و کبدی باید با دقت بیشتری بررسی شوند. چون این دارو ممکن است روی قلب و کبد اثر بگذارد. گاهی نیاز به آزمایش و بررسی بیشتر وجود دارد.

مصرف لاپاتینیب در سالمندان و کودکان

سالمندان ممکن است به عوارض دارو حساس‌تر باشند. در کودکان هم مصرف این دارو محدودتر است و باید با نظر پزشک متخصص انجام شود.

آزمایش‌ها و نگهداری لاپاتینیب

در طول درمان، مراجعه منظم به پزشک مهم است. پزشک با این پیگیری‌ها، هم اثر دارو را بررسی می‌کند و هم عوارض احتمالی را زیر نظر می‌گیرد.

چه آزمایش‌هایی در زمان مصرف لاپاتینیب لازم است

معمولاً پزشک آزمایش خون درخواست می‌کند. این آزمایش‌ها برای بررسی وضعیت کبد و شرایط کلی بدن انجام می‌شوند. گاهی بررسی وضعیت قلب هم لازم است.

نحوه نگهداری قرص لاپاتینیب

این دارو باید در دمای اتاق نگهداری شود. ظرف دارو باید بسته بماند. همچنین باید دور از دسترس کودکان باشد.

تجربه بیماران از مصرف لاپاتینیب

تجربه بیماران یکسان نیست. بعضی افراد از کنترل بهتر بیماری صحبت می‌کنند. بعضی دیگر بیشتر از عوارض دارو گلایه دارند.

نظر بیماران درباره اثر لاپاتینیب

در بعضی بیماران، این دارو به کنترل بیماری کمک کرده است. در بعضی دیگر، نیاز به تغییر درمان وجود داشته است. نتیجه درمان به شرایط هر بیمار بستگی دارد.

شایع‌ترین شکایت بیماران از لاپاتینیب

بیشتر شکایت‌ها مربوط به اسهال، خستگی، تهوع، زخم دهان و مشکل‌های پوستی است. شدت این عوارض در افراد مختلف فرق می‌کند.

شروع اثر لاپاتینیب چقدر طول می‌کشد؟

اثر این دارو معمولاً فوری نیست. نتیجه درمان بیشتر با بررسی پزشک، آزمایش و تصویربرداری مشخص می‌شود. بنابراین، بیمار نباید فقط بر اساس احساس خود قضاوت کند.

آیا می‌توان درمان را خودسرانه قطع کرد؟

خیر. قطع خودسرانه درمان مناسب نیست. اگر عوارض شدید شود، پزشک درباره کم کردن مقدار دارو یا تغییر درمان تصمیم می‌گیرد.

سوالات پرتکرار درباره لاپاتینیب

آیا لاپاتینیب شیمی‌درمانی است؟

خیر. این دارو شیمی‌درمانی کلاسیک نیست. این دارو از نوع درمان هدفمند است (یعنی روی بخش مشخصی از سلول اثر می‌گذارد).

آیا لاپاتینیب باعث ریزش مو می‌شود؟

ریزش مو ممکن است در بعضی بیماران دیده شود. اما از عوارض اصلی این دارو نیست. کاهش اشتها و کم شدن وزن در بعضی بیماران بیشتر دیده می‌شود.

آیا لاپاتینیب برای همه بیماران سرطان سینه مناسب است؟

خیر. این دارو فقط برای بعضی از بیماران مناسب است. نوع بیماری و نظر پزشک در این تصمیم اهمیت دارد.

آیا لاپاتینیب روی قلب و کبد اثر می‌گذارد؟

بله. این دارو ممکن است روی قلب یا کبد اثر بگذارد. به همین دلیل، پیگیری منظم پزشکی لازم است.

اگر اسهال شدید شد چه باید کرد؟

اسهال شدید باید جدی گرفته شود. اگر با ضعف، سرگیجه، خشکی دهان یا کم شدن ادرار همراه باشد، باید سریع به پزشک اطلاع داده شود.

اگر مقدار زیادی لاپاتینیب مصرف شود چه باید کرد؟

مصرف بیش از حد می‌تواند خطرناک باشد. ممکن است عوارض دارو شدیدتر شود. در این حالت باید فوراً پیگیری پزشکی انجام شود.

آیا در زمان مصرف لاپاتینیب واکسن زدن مجاز است؟

هر واکسن باید با نظر پزشک انجام شود. بیمار نباید بدون هماهنگی، واکسن دریافت کند.

آیا نوشیدن مایعات در زمان مصرف لاپاتینیب مهم است؟

بله. اگر بیمار اسهال یا استفراغ داشته باشد، دریافت مایعات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. این کار به کم شدن خطر کم‌آبی بدن کمک می‌کند.

آیا نوشیدن الکل در زمان مصرف لاپاتینیب مناسب است؟

معمولاً خیر. بهتر است از الکل پرهیز شود. چون ممکن است به کبد فشار بیشتری وارد کند.

لاپاتینیب چقدر در بدن می‌ماند؟

مدت ماندن دارو در بدن در افراد مختلف یکسان نیست. وضعیت کبد و داروهای دیگر روی این موضوع اثر می‌گذارند. پزشک بر اساس شرایط بیمار، پیگیری لازم را انجام می‌دهد.

اطلاعات تخصصی

موارد مصرف لاپاتینیب

موارد مصرف تایید شده داروی لاپاتینیب

سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک

• این دارو در ترکیب با داروی کپسیتابین برای درمان بیماران مبتلا به سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک که تومور آن ها بیان بیش از حد گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی انسانی نوع دو را نشان می دهد، تایید شده است. این رژیم درمانی مختص بیمارانی است که پیش از این تحت درمان با دارو های خانواده آنتراسایکلین، خانواده تاکسان و داروی تراستوزومب قرار گرفته اند و با وجود این درمان ها، بیماری در آن ها پیشرفت کرده است. در عمل بالینی، ترکیب لاپاتینیب و کپسیتابین توانسته است بقای بدون پیشرفت بیماری را به طور قابل توجهی افزایش دهد. پزشک معالج باید توجه داشته باشد که دوز استاندارد لاپاتینیب در این رژیم هزار و دویست و پنجاه میلی گرم در روز به صورت خوراکی و مداوم است، در حالی که کپسیتابین در روز های اول تا چهاردهم یک سیکل بیست و یک روزه تجویز می شود. ارزیابی دقیق عملکرد کبد پیش از شروع درمان و در طول آن کاملا الزامی است.

سرطان پستان متاستاتیک حساس به هورمون

• لاپاتینیب در ترکیب با داروی لتروزول برای درمان زنان یائسه مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک که تومور آن ها به صورت همزمان دارای گیرنده هورمونی مثبت و بیان بیش از حد گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی انسانی نوع دو است، تایید شده است. این ترکیب درمانی برای بیمارانی بسیار مناسب است که کاندیدای دریافت هورمون درمانی هستند و از نظر بالینی نیازی به شروع سریع شیمی درمانی سیتوتوکسیک ندارند. دوز توصیه شده لاپاتینیب در این رژیم بالینی هزار و پانصد میلی گرم یک بار در روز است که به طور همزمان با دو و نیم میلی گرم داروی لتروزول در روز تجویز می شود. این استراتژی درمانی امکان مهار همزمان مسیر های سیگنال دهی هورمونی و فاکتور های رشد را فراهم می کند که منجر به تاخیر در بروز مقاومت دارویی می گردد.

موارد مصرف خارج برچسب داروی لاپاتینیب

متاستاز های مغزی ناشی از سرطان پستان

• یکی از چالش های بزرگ در انکولوژی و درمان سرطان پستان مثبت از نظر گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی انسانی نوع دو، نفوذ بسیار ضعیف آنتی بادی های مونوکلونال بزرگ مانند تراستوزومب به سد خونی مغزی است. لاپاتینیب به دلیل مولکول های بسیار کوچک تر و ماهیت چربی دوست خود، توانایی نفوذ به مراتب بهتری به سیستم اعصاب مرکزی دارد. بر همین اساس، پزشکان متخصص انکولوژی اغلب از ترکیب لاپاتینیب و کپسیتابین به عنوان یک گزینه درمانی خارج برچسب اما بسیار موثر برای کنترل متاستاز های مغزی فعال، علامت دار یا پیشرونده در این بیماران بهره می برند. این رویکرد می تواند نیاز به رادیوتراپی تمام مغز را به تاخیر بیندازد.

سرطان پیشرفته و متاستاتیک روده بزرگ

• بر اساس داده های علمی و دستورالعمل های شبکه ملی جامع سرطان، در بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ متاستاتیک که تومور آن ها دارای جهش ژنتیکی یا بیان بیش از حد گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی انسانی نوع دو است و به درمان های خط اول استاندارد مقاوم شده اند، استفاده از لاپاتینیب یک استراتژی نوین محسوب می شود. در این موارد بالینی پیچیده، تجویز لاپاتینیب در ترکیب با تراستوزومب به عنوان یک درمان خارج برچسب مد نظر قرار می گیرد. این ترکیب باعث مهار دوگانه و قدرتمند تر مسیر های سیگنال دهی سلولی تومور شده و در مطالعات فاز دو، پاسخ های بالینی امیدوار کننده ای در بیماران مقاوم به درمان نشان داده است.

سرطان معده یا محل اتصال مری به معده

• اگرچه خط اول درمان استاندارد برای سرطان معده متاستاتیک حاوی بیان بیش از حد گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی انسانی نوع دو شامل تراستوزومب است، اما در بیمارانی که بیماری آن ها پس از دریافت خط اول درمان مجددا پیشرفت می کند، لاپاتینیب به عنوان یک درمان هدفمند خارج برچسب مورد ارزیابی های بالینی قرار گرفته است. انکولوژیست ها ممکن است در موارد خاص بالینی و در صورت در دسترس نبودن سایر گزینه های درمانی خط دوم، از لاپاتینیب به تنهایی یا در ترکیب با دارو های شیمی درمانی پایه مانند پاکلیتاکسل برای مهار رشد و کنترل علائم در تومور های معده استفاده نمایند. انتخاب این مسیر درمانی نیازمند بررسی دقیق وضعیت عملکردی بیمار و سنجش منافع در برابر عوارض جانبی گوارشی دارو می باشد.

مکانیسم اثر لاپاتینیب

مهار کننده دوگانه تیروزین کیناز

• لاپاتینیب یک مولکول کوچک و مهار کننده برگشت پذیر آنزیم تیروزین کیناز است. این دارو به طور اختصاصی و همزمان به دو گیرنده مهم شامل گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی انسانی نوع یک و گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی انسانی نوع دو متصل می شود.

انسداد مسیر های سیگنال دهی درون سلولی

• بر خلاف پادتن های مونوکلونال که به قسمت خارج سلولی گیرنده متصل می شوند، لاپاتینیب وارد سلول شده و به جایگاه اتصال آدنوزین تری فسفات در بخش درون سلولی این گیرنده ها متصل می گردد. این اتصال مانع از فسفوریلاسیون و فعال شدن گیرنده ها شده و در نتیجه مسیر های حیاتی انتقال پیام به ویژه مسیر های بقا و تکثیر سلولی را مسدود می کند.

توقف رشد و القای مرگ سلولی

• با مسدود شدن این مسیر های پیام رسان، سیگنال های محرک رشد به هسته سلول سرطانی نمی رسند. این فرایند منجر به توقف چرخه سلولی، کاهش شدید تکثیر سلول های بدخیم و در نهایت القای آپوپتوز یا مرگ برنامه ریزی شده در سلول های تومور می شود که بیان بیش از حد این گیرنده ها را دارند.

اثربخشی در تومور های مقاوم

• به دلیل اندازه کوچک مولکولی و مکانیسم داخل سلولی، لاپاتینیب می تواند در بیمارانی که تومور آن ها شکل های جهش یافته گیرنده را دارند یا به دارو های مهار کننده خارج سلولی مقاومت نشان داده اند، همچنان اثرات درمانی قدرتمندی اعمال کند.

فارماکوکینتیک لاپاتینیب

مرحله جذب و تاثیر مواد غذایی

• جذب لاپاتینیب پس از مصرف خوراکی متغیر و ناقص است. اوج غلظت پلاسمایی دارو حدود چهار ساعت پس از مصرف به دست می آید. نکته بسیار مهم بالینی برای پزشکان این است که مصرف لاپاتینیب همراه با غذا، به ویژه غذا های چرب، میزان جذب و فراهمی زیستی آن را به شدت افزایش می دهد. برای جلوگیری از نوسانات غیر قابل پیش بینی در غلظت خونی و عوارض جانبی، دارو باید حتما با معده خالی، یعنی حداقل یک ساعت قبل یا یک ساعت بعد از غذا مصرف شود.

توزیع در بافت های بدن

• لاپاتینیب به میزان بسیار بالایی و بیش از نود و نه درصد به پروتئین های پلاسمای خون، عمدتا آلبومین و آلفا یک اسید گلیکوپروتئین، متصل می شود. حجم توزیع دارو بالا است که نشان دهنده نفوذ گسترده آن به بافت های مختلف بدن می باشد. همچنین به دلیل ماهیت چربی دوست و اندازه کوچک، این دارو قابلیت عبور از سد خونی مغزی را دارد که در درمان متاستاز های سیستم اعصاب مرکزی بسیار حائز اهمیت است.

متابولیسم و تداخلات آنزیمی

• متابولیسم لاپاتینیب عمدتا در کبد انجام می شود. این دارو یک سوبسترای اصلی برای آنزیم سیتوکروم پی چهارصد و پنجاه نوع سه آ چهار است و بخش کوچکی از آن نیز توسط آنزیم های نوع دو سی هشت و دو سی نوزده متابولیزه می گردد. لاپاتینیب همچنین خود یک مهار کننده برای آنزیم سه آ چهار و برخی ناقل های پروتئینی است. پزشک باید در تجویز همزمان این دارو با القا کننده ها یا مهار کننده های قوی آنزیمی احتیاط کند، زیرا غلظت پلاسمایی لاپاتینیب می تواند دچار تغییرات خطرناکی شود.

دفع از بدن و نیمه عمر دارو

• مسیر اصلی دفع لاپاتینیب از طریق سیستم صفراوی و مدفوع است. کمتر از دو درصد دوز مصرفی از طریق کلیه ها و ادرار دفع می شود، بنابراین در بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی معمولا نیازی به تنظیم دوز نیست. در مقابل، نارسایی شدید کبدی نیازمند کاهش دوز دارو است. نیمه عمر حذفی دارو در دوز های مکرر حدود بیست و چهار ساعت است که تجویز یک بار در روز آن را توجیه می کند. وضعیت غلظت پایدار دارو در خون پس از شش تا هفت روز مصرف مداوم ایجاد می گردد.

منع مصرف لاپاتینیب

موارد منع مصرف در بیماری ها

حساسیت مفرط

• تنها مورد منع مصرف مطلق داروی لاپاتینیب وجود سابقه حساسیت مفرط و واکنش های آنافیلاکسی به ماده موثره دارو یا هر یک از ترکیبات جانبی موجود در فرمولاسیون آن است. در صورت بروز واکنش های حساسیتی شدید، مصرف دارو باید فورا قطع گردد و درمان های حمایتی مناسب آغاز شود.

نارسایی شدید کبدی

• اگرچه نارسایی کبدی یک منع مصرف مطلق اولیه نیست، اما به دلیل متابولیسم گسترده کبدی لاپاتینیب، در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبدی خطر تجمع دارو و سمیت به شدت افزایش می یابد. در این شرایط کاهش قابل توجه دوز دارو ضروری است و در صورت بروز سمیت کبدی شدید در طول دوره درمان، مصرف دارو باید به طور کامل متوقف شود و از تجویز مجدد آن پرهیز گردد.

اختلالات قلبی و افت کسر جهشی بطن چپ

• لاپاتینیب می تواند باعث کاهش کسر جهشی بطن چپ شود. مصرف این دارو در بیمارانی که در ارزیابی های پایه دچار افت شدید عملکرد بطن چپ هستند توصیه نمی شود و یک منع مصرف نسبی بسیار جدی تلقی می گردد. ارزیابی دقیق عملکرد قلب پیش از شروع درمان و به صورت دوره ای در حین درمان الزامی است.

طولانی شدن فاصله در نوار قلب

• در بیمارانی که دارای سابقه طولانی شدن فاصله قلبی در نوار الکتروکاردیوگرام هستند یا از دارو های دیگری استفاده می کنند که این فاصله را افزایش می دهند، مصرف لاپاتینیب باید با احتیاط بسیار شدید و پایش مداوم انجام شود. اختلالات الکترولیتی مانند کاهش پتاسیم یا کاهش منیزیم خون پیش از شروع درمان باید حتما اصلاح شوند تا خطر آریتمی های کشنده به حداقل برسد.

موارد منع مصرف بارداری و شیردهی

منع مصرف در دوران بارداری

• بر اساس مطالعات حیوانی و شناخت دقیق مکانیسم اثر دارو، لاپاتینیب می تواند باعث بروز آسیب های جدی و سمیت برای جنین شود. مصرف این دارو در دوران بارداری به شدت منع می گردد. پزشک معالج باید به زنان در سنین باروری اکیدا توصیه کند که در طول دوره درمان با لاپاتینیب و حداقل تا یک هفته پس از دریافت آخرین دوز دارو، از روش های پیشگیری از بارداری بسیار مطمئن استفاده کنند. در صورت وقوع بارداری در حین درمان، بیمار باید فورا از خطرات احتمالی برای جنین آگاه شود.

منع مصرف در دوران شیردهی

• ترشح لاپاتینیب در شیر انسان به صورت دقیق اندازه گیری و اثبات نشده است، اما به دلیل احتمال بروز عوارض جانبی خطرناک و جبران ناپذیر در شیرخوار، تغذیه با شیر مادر در طول دوره درمان با این دارو و دست کم تا یک هفته پس از پایان درمان اکیدا ممنوع می باشد. پزشک باید به مادران آموزش دهد که در این مدت از جایگزین های مناسب برای تغذیه نوزاد استفاده نمایند.

موارد منع مصرف کودکان

عدم تایید ایمنی و اثربخشی

• تاکنون هیچ گونه مطالعه بالینی معتبر و کنترل شده ای که ایمنی و اثربخشی داروی لاپاتینیب را در بیماران خردسال و کودکان زیر هجده سال تایید کند انجام نشده است.

منع مصرف بالینی

• با توجه به کمبود اطلاعات علمی مستند و همچنین پروفایل عوارض جانبی جدی این دارو از جمله سمیت های قلبی و آسیب های کبدی، تجویز لاپاتینیب برای کودکان و نوجوانان اکیدا توصیه نمی شود و در طب اطفال جایگاهی ندارد. درمان بدخیمی ها در این گروه سنی نیازمند استفاده از پروتکل های درمانی تایید شده و اختصاصی اطفال می باشد.

عوارض جانبی لاپاتینیب

عوارض دستگاه گوارش

اسهال

• شایع ترین عارضه این دارو اسهال است که در حدود شصت و پنج درصد بیماران گزارش می شود و نیازمند مدیریت سریع برای جلوگیری از کم آبی بدن است.

تهوع

• این عارضه در حدود چهل و چهار درصد بیماران مشاهده می گردد.

استفراغ

• حدود بیست و شش درصد از بیماران در طول درمان دچار استفراغ می شوند.

التهاب مخاط دهان

• سوء هاضمه و التهاب مخاط دهان در حدود چهارده درصد افراد تحت درمان رخ می دهد.

عوارض پوستی و بافت زیر جلدی

سندرم دست و پا

• قرمزی، تورم و درد در کف دست ها و پاها در حدود پنجاه و سه درصد بیماران بروز می کند که می تواند محدود کننده فعالیت های روزمره باشد.

بثورات پوستی

• انواع راش های پوستی در حدود بیست و هشت درصد بیماران ایجاد می شود.

خشکی پوست

• حدود ده درصد بیماران خشکی قابل توجه پوست را تجربه می کنند.

عوارض سیستم عصبی و عمومی

خستگی و ضعف

• احساس خستگی شدید و ضعف عمومی در حدود بیست و سه درصد از بیماران گزارش شده است.

سردرد

• حدود ده تا چهارده درصد بیماران ممکن است در طول دوره درمان دچار سردرد های خفیف تا متوسط شوند.

عوارض کبدی و قلبی

افزایش آنزیم های کبدی

• افزایش سطح بیلی روبین و آنزیم های کبدی در آزمایش های خون حدود چهل و پنج درصد بیماران دیده می شود که نیازمند پایش مستمر است.

کاهش عملکرد پمپاژ قلب

• افت بدون علامت کسر جهشی بطن چپ در حدود یک تا دو درصد بیماران رخ می دهد، اما به دلیل اهمیت بالینی بالا، اکوکاردیوگرافی دوره ای ضروری است.

عوارض تنفسی

تنگی نفس

• مشکلات تنفسی و تنگی نفس در موارد کمتری رخ می دهد، اما پنومونیت در حدود یک تا دو درصد بیماران گزارش شده است که نیازمند قطع فوری دارو می باشد.

تداخلات دارویی لاپاتینیب

مشخصات کلی تداخلات:

• سوبسترای CYP3A4
• سوبسترای BCRP
• سوبسترای P-gp
• مهارکننده CYP2C8 (ضعیف)
• مهارکننده CYP3A4 (ضعیف)
• مهارکننده P-gp (متوسط)
• افزایش فاصله QT (بسته به شرایط)

تداخلات رده X (پرهیز):

بیلاستین، کانیواپتان، دگزامتازون (سیستمیک)، فوسیدیک اسید (سیستمیک)، آب گریپ‌فروت، ایدلالیسیب، لاسمیدیتان، اوزانیمود، پازوپانیب، پیموزاید، ریمگپنت، گیاه علف چای، توپوتکان، وین کریستین (لیپوزومال)

کاهش اثرات داروها توسط لاپاتینیب:

تداخل قابل توجهی مشخص نشده است.

کاهش اثرات لاپاتینیب توسط داروها:

القاکننده‌های قوی و متوسط CYP3A4، دابرافنیب، دفراسیروکس، دگزامتازون (سیستمیک)، انزالوتامید، اردافتینیب، ایووسیدنیب، میتوتان، القا کننده‌های P-gp/ABCB1، ساریلومب، سیلتوکسیمب، گیاه علف چای، توسیلیزومب

افزایش اثرات داروها توسط لاپاتینیب:

آفاتینیب، آلیسکایرن، آلپلیسیب، بتریکسابان، بیلاستین، سلیپرولول، کلادریبین، کلشی سین، دابیگاتران اتکسیلات، دوفتیلید، دوکسوروبیسین (متداول)، ادوکسابان، اورولیموس، فلیبانسرین، هالوپریدول، لاروترکتینیب، لفامولین، لمبورکسانت، لومیتاپید، نالدمدین، نالوکسگل، نیمودیپین، اوزانیمود، پازوپانیب، سوبسترای P-gp/ABCB1، پیموزاید، پروکالوپرید، عوامل طولانی کننده فاصله QT (بیشترین خطر)، رانولازین، ریفاکسیمین، ریمگپنت، سیلودوسین، تالازوپاریب، تگاسرود، توپوتکان، تریازولام، آبروگپنت، ونتوکلاکس، وین کریستین (لیپوزومال)

افزایش اثرات لاپاتینیب توسط داروها:

اپرپیتانت، کلوفازیمین، کانیواپتان، مهارکننده‌های قوی و متوسط CYP3A4، دولیسیب، اردافتینیب، فوس اپرپیتانت، فوس نتوپیتانت، فوسیدیک اسید (سیستمیک)، آب گریپ‌فروت، ایدلالیسیب، لاروترکتینیب، لاسمیدیتان، میفپریستون، نتوپیتانت، پالبوسیکلیب، مهارکننده‌های P-gp/ABCB1، رانولازین، سیمپرویر، استریپنتول

تداخلات دارویی لاپاتینیب
لاپاتینیب عمدتا توسط سیستم آنزیمی کبد متابولیزه می شود و تداخلات گسترده ای با دارو های تاثیر گذار بر این سیستم دارد.

مهار کننده های قوی آنزیم های کبدی

• مصرف همزمان لاپاتینیب با دارو هایی مانند کتوکونازول، ایتراکونازول، کلاریترومایسین، آتازاناویر و ریتوناویر باعث کاهش متابولیسم و افزایش شدید غلظت خونی لاپاتینیب می شود. این امر خطر سمیت و عوارض جانبی دارو را به شدت بالا می برد. در صورت نیاز الزامی به تجویز همزمان، کاهش دوز لاپاتینیب اکیدا توصیه می گردد.

القا کننده های قوی آنزیم های کبدی

• دارو هایی نظیر ریفامپین، کاربامازپین، فنی توئین و داروی گیاهی مخمر سنت جان باعث تسریع متابولیسم و کاهش غلظت خونی لاپاتینیب می شوند. این تداخل می تواند منجر به کاهش یا از بین رفتن اثرات درمانی لاپاتینیب شود. در این موارد افزایش دوز لاپاتینیب بر اساس تحمل بیمار باید مد نظر قرار گیرد.

دارو های کاهنده اسید معده

• حلالیت لاپاتینیب وابستگی زیادی به اسیدیته معده دارد. مصرف دارو های مهار کننده پمپ پروتون مانند امپرازول و پانتوپرازول و مسدود کننده های گیرنده هیستامین مانند رانیتیدین و فاموتیدین، باعث کاهش چشمگیر جذب لاپاتینیب می شود. از تجویز همزمان این دارو ها با لاپاتینیب باید پرهیز شود. در صورت نیاز به مصرف آنتی اسید ها، باید فاصله زمانی حداقل یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از مصرف لاپاتینیب رعایت گردد.

دارو های طولانی کننده فاصله الکتریکی قلب

• لاپاتینیب می تواند باعث طولانی شدن این فاصله در نوار قلب شود. تجویز همزمان با دارو هایی مانند آمیودارون، سوتالول، هالوپریدول و اریترومایسین خطر بروز آریتمی های خطرناک قلبی را به شدت افزایش می دهد و نیازمند پایش دقیق نوار قلب است.

تداخل با غذا

• مصرف لاپاتینیب همراه با غذا، به ویژه غذا های چرب، جذب سیستمیک دارو را به شکل غیر قابل پیش بینی و تا چندین برابر افزایش می دهد. این افزایش جذب می تواند به مسمومیت دارویی منجر شود. لاپاتینیب باید حتما با معده خالی، حداقل یک ساعت قبل و یا یک ساعت بعد از صرف غذا مصرف شود.
• همچنین مصرف میوه گریپ فروت یا آب آن به دلیل مهار آنزیم های روده ای، باعث افزایش غلظت خونی لاپاتینیب می شود و مصرف آن در طول دوره درمان کاملا ممنوع است.

تداخل در آزمایشات
لاپاتینیب می تواند باعث تغییرات قابل توجهی در نتایج آزمایشگاهی شود که نیازمند پایش منظم توسط پزشک معالج است.

تست های عملکرد کبدی

• مصرف این دارو می تواند باعث افزایش کاذب یا واقعی آنزیم های کبدی و بیلی روبین در خون شود. اندازه گیری پایه و دوره ای این فاکتور ها در آزمایش خون ضروری است. در صورت بروز اختلالات شدید کبدی، قطع دارو یا تنظیم دوز الزامی می باشد.

آزمایش های خونی

• در مواردی که لاپاتینیب به صورت ترکیبی با سایر دارو های شیمی درمانی تجویز می شود، ممکن است باعث کاهش رده های سلول های خونی مانند کاهش گلبول های سفید خون شود و در نتایج آزمایش خون کامل تاثیر بگذارد. بررسی دوره ای شمارش سلول های خونی توصیه می گردد.

هشدار ها لاپاتینیب

هشدار های بالینی و احتیاطات جدی

سمیت شدید کبدی

• یکی از مهم ترین هشدار ها در مصرف لاپاتینیب، بروز آسیب های شدید کبدی است که در مواردی می تواند تهدید کننده حیات باشد. این سمیت ممکن است در عرض چند روز تا چند ماه پس از شروع درمان رخ دهد. پزشک باید آنزیم های کبدی و بیلی روبین را پیش از شروع درمان و سپس به صورت دوره ای هر چهار تا شش هفته ارزیابی کند. در صورت بروز اختلالات شدید کبدی، مصرف دارو باید فورا متوقف شود.

کاهش عملکرد بطن چپ قلب

• لاپاتینیب می تواند منجر به کاهش کسر جهشی بطن چپ شود. ارزیابی عملکرد قلب با استفاده از اکوکاردیوگرافی پیش از شروع درمان و به صورت دوره ای در حین درمان الزامی است. در صورت افت قابل توجه عملکرد قلبی یا بروز علائم نارسایی قلب، مصرف دارو باید قطع یا تعلیق گردد.

اسهال شدید

• بروز اسهال در بیماران تحت درمان بسیار شایع است و می تواند به سرعت منجر به کم آبی شدید بدن و نارسایی حاد کلیوی شود. مدیریت پیشگیرانه و درمان سریع با دارو های ضد اسهال مانند لوپرامید و جبران مایعات از راه دهان یا ورید بسیار حیاتی می باشد.

بیماری های بینابینی ریه و پنومونیت

• التهاب ریه ناشی از مصرف لاپاتینیب گزارش شده است. در بیمارانی که دچار علائم تنفسی جدید مانند تنگی نفس یا سرفه می شوند، ارزیابی دقیق ریوی لازم است و در صورت تایید پنومونیت، مصرف دارو باید برای همیشه قطع شود.

طولانی شدن فاصله در نوار قلب

• خطر بروز آریتمی های بطنی به دلیل تغییرات الکتریکی در نوار قلب وجود دارد. تصحیح اختلالات الکترولیتی خون پیش از تجویز دارو و پایش دقیق نوار قلب در بیماران پر خطر ضروری است.

واکنش های شدید پوستی

• بروز سندرم های خطرناک پوستی هرچند نادر است، اما در صورت مشاهده هرگونه ضایعه پیش رونده پوستی یا التهاب شدید مخاطی، مصرف دارو باید بلافاصله قطع گردد.

مسمومیت و اوردوز داروی لاپاتینیب و مدیریت درمان

علائم و نشانه های مسمومیت و اوردوز

• مصرف مقادیر بیش از حد لاپاتینیب معمولا منجر به تشدید عوارض جانبی شناخته شده دارو می شود. بارز ترین علائم شامل اسهال بسیار شدید، تهوع، استفراغ، افت شدید عملکرد پمپاژ قلب، آریتمی های قلبی و آسیب های حاد کبدی می باشد.

اقدامات درمانی و مدیریت بالینی مسمومیت و اوردوز

• هیچ پادزهر اختصاصی برای اوردوز با داروی لاپاتینیب وجود ندارد. در صورت مصرف بیش از حد، اقدامات حمایتی اورژانسی باید فورا آغاز شود. قطع فوری مصرف دارو اولین قدم در مدیریت بیمار است. با توجه به اتصال بسیار بالای لاپاتینیب به پروتئین های پلاسمای خون، انجام همودیالیز در پاکسازی این دارو از جریان خون بیمار هیچ گونه تاثیر مثبتی ندارد.
• مدیریت عوارض اوردوز نیازمند جبران سریع مایعات و الکترولیت های از دست رفته به دلیل اسهال و استفراغ است. پایش مداوم نوار قلب و ارزیابی اکوکاردیوگرافی برای بررسی عملکرد سیستم قلبی و عروقی الزامی است. همچنین عملکرد ارگان های حیاتی از جمله کبد و کلیه ها باید به صورت مستمر و از طریق آزمایش های خون کنترل شود تا از بروز نارسایی های جبران ناپذیر جلوگیری به عمل آید.

توصیه های دارویی لاپاتینیب

توصیه های دارویی بیمار

نحوه مصرف دارو

• به بیمار تاکید کنید که لاپاتینیب را حتما با معده خالی، حداقل 1 ساعت قبل یا 1 ساعت پس از صرف غذا مصرف کند. مصرف دارو به همراه غذا باعث افزایش شدید و غیر قابل پیش بینی جذب دارو در خون شده و خطر مسمومیت را بالا می برد.

پرهیز های غذایی

• بیمار باید از مصرف میوه گریپ فروت و آب آن در تمام طول دوره درمان جدا خودداری کند، زیرا این میوه مانع دفع صحیح دارو از بدن می شود.

گزارش سریع عوارض گوارشی

• به بیمار آموزش دهید که اسهال یکی از شایع ترین و خطرناک ترین عوارض این دارو است. بیمار باید با شروع اولین علائم اسهال، مایعات فراوان بنوشد و فورا به تیم درمان اطلاع دهد تا دارو های کنترل کننده تجویز شوند.

شناخت علائم خطر کبدی و قلبی

• بیمار باید آگاه باشد که در صورت بروز علائمی مانند زردی سفیدی چشم یا پوست، ادرار بسیار تیره، درد در سمت راست شکم، تنگی نفس غیر عادی، سرفه های خشک، تورم پا ها و تپش قلب، باید در سریع ترین زمان ممکن به اورژانس مراجعه کند.

مراقبت های پوستی

• برای پیشگیری یا کاهش شدت سندرم دست و پا، به بیمار توصیه کنید از شستشوی دست و پا با آب بسیار داغ پرهیز کرده و به صورت مداوم از کرم های مرطوب کننده فاقد عطر استفاده نماید.

توصیه های دارویی مخصوص پزشک

پایش مستمر عملکرد قلبی

• پیش از شروع درمان با لاپاتینیب، ارزیابی کسر جهشی بطن چپ توسط اکوکاردیوگرافی الزامی است. این ارزیابی باید به صورت دوره ای در طول درمان تکرار شود. در صورت افت قابل توجه عملکرد پمپاژ قلب، دارو باید فورا قطع شده و شرایط بیمار تثبیت گردد.

بررسی عملکرد آنزیم های کبدی

• فاکتور های کبدی شامل بیلی روبین و آنزیم های ترانس آمیناز باید در ابتدای درمان و سپس به صورت منظم هر 4 تا 6 هفته اندازه گیری شوند. در صورت بروز سمیت شدید کبدی، قطع دائمی دارو توصیه می شود.

مدیریت تداخلات و تنظیم دوز

• با توجه به متابولیسم دارو توسط آنزیم های سیستم سیتوکروم کبد، تجویز همزمان با مهار کننده ها یا القا کننده های قوی این آنزیم ها نیازمند تنظیم دقیق دوز است. همچنین در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبدی از پیش از شروع درمان، دوز لاپاتینیب باید به میزان قابل توجهی کاهش یابد.

بررسی نوار قلب و الکترولیت ها

• لاپاتینیب می تواند باعث طولانی شدن فاصله الکتریکی در نوار قلب شود. پیش از شروع دارو، سطح پتاسیم و منیزیم خون باید بررسی و در صورت نیاز اصلاح شود. پایش نوار قلب در بیماران مستعد آریتمی بسیار مهم است.

مدیریت پیشگیرانه اسهال

• اسهال ناشی از لاپاتینیب می تواند منجر به کم آبی شدید و آسیب حاد کلیوی شود. پروتکل های درمانی با دارو های ضد اسهال باید در دسترس باشند و در صورت عدم پاسخ به درمان خوراکی، بستری بیمار و مایع درمانی داخل وریدی باید به سرعت انجام پذیرد.