پوناتینیب یک داروی ضدسرطان خوراکی است. این دارو بیشتر برای بعضی سرطانهای خون استفاده میشود.
مهمترین کاربردهای این دارو شامل این موارد است:
پوناتینیب جلوی بعضی پیامهای رشد در سلولهای سرطانی را میگیرد. به همین دلیل، میتواند به کند شدن رشد بیماری کمک کند.
اگر لازم باشد نام علمی آن گفته شود، در گروه مهارکنندههای تیروزین کیناز قرار میگیرد (داروهایی که بعضی پیامهای رشد سلول سرطانی را کم میکنند).
این دارو معمولاً برای همه بیماران انتخاب اول نیست. بیشتر در این شرایط مطرح میشود:
گاهی در سلولهای سرطانی یک تغییر خاص دیده میشود که T315I نام دارد. این تغییر میتواند باعث شود بعضی داروها خوب اثر نکنند.
در این شرایط، پوناتینیب ممکن است یکی از گزینههای مهم درمان باشد.
کاربرد اصلی پوناتینیب در سرطانهای خون است. برای سرطانهای گوارشی، مصرف آن معمول و رایج نیست.
گاهی در شرایط خاص یا در بعضی بررسیهای درمانی، پزشک ممکن است آن را در موارد محدود در نظر بگیرد. این تصمیم فقط باید توسط پزشک متخصص گرفته شود.
پوناتینیب به شکل قرص خوراکی تولید میشود. دوزهای شناختهشده آن معمولاً ۱۵، ۳۰ و ۴۵ میلیگرم هستند.
دوز مناسب برای همه بیماران یکسان نیست. پزشک با توجه به چند عامل تصمیم میگیرد:
خیر. ممکن است همه دوزها در همه کشورها، داروخانهها یا برندها موجود نباشند.
به همین دلیل، نوع قرص و مقدار آن باید دقیقاً طبق نسخه تهیه شود.
خیر. بیمار نباید دوز دارو را خودسرانه کم، زیاد یا قطع کند.
زیاد کردن دوز باعث درمان سریعتر نمیشود. اما میتواند خطر عوارض را بیشتر کند.
کم کردن یا قطع خودسرانه هم ممکن است اثر درمان را کم کند.
پوناتینیب معمولاً یک بار در روز مصرف میشود. بهتر است دارو هر روز در یک ساعت ثابت خورده شود.
این دارو را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد.
اگر معده را اذیت کرد، ممکن است پزشک یا داروساز پیشنهاد کند آن را همراه غذا بخورید.
مصرف در ساعت ثابت چند فایده دارد:
قرص باید کامل بلعیده شود. آن را خرد نکنید. نصف نکنید. نجوید. له نکنید.
اگر بلع قرص برای بیمار سخت است، باید از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرد.
خرد کردن قرص میتواند تماس ناخواسته با دارو را بیشتر کند. این موضوع برای این افراد مهمتر است:
در طول درمان، نوشیدن آب کافی مهم است. البته اگر پزشک به دلیل بیماری قلبی، کلیوی یا علت دیگر محدودیت مایعات داده باشد، باید همان دستور رعایت شود.
آب کافی میتواند به کار بهتر کلیهها کمک کند. همچنین ممکن است در کم کردن خطر بعضی عوارض مفید باشد.
پیش از شروع مصرف، بهتر است برگه راهنمای دارو خوانده شود.
اگر بخشی از آن نامفهوم بود، بیمار باید از پزشک یا داروساز سؤال کند.
اگر یک نوبت مصرف فراموش شد، بیمار باید طبق دستور پزشک یا داروساز عمل کند.
در بیشتر موارد:
برای جبران، نباید دو دوز را با هم مصرف کرد.
مصرف بیش از حد این دارو میتواند خطرناک باشد. در این حالت نباید منتظر بروز علائم ماند.
باید سریع با پزشک یا مرکز درمانی تماس گرفته شود.
پیش از شروع درمان، بیمار باید سابقه پزشکی خود را کامل به پزشک بگوید. این کار به تصمیمگیری درستتر کمک میکند.
چون پوناتینیب میتواند خطر بعضی عوارض را بیشتر کند.
برای نمونه، این دارو ممکن است روی قلب، رگها، فشار خون، کبد، خونریزی و پانکراس اثر بگذارد.
بله. مصرف دخانیات میتواند خطر بعضی مشکلات قلبی و عروقی را بیشتر کند.
اگر بیمار سیگار یا مواد دخانی مصرف میکند، باید این موضوع را حتماً به پزشک بگوید.
پوناتینیب داروی مؤثری است. اما میتواند عوارض جدی هم ایجاد کند.
شناختن علائم خطر مهم است. چون مراجعه زودتر میتواند از شدید شدن مشکل جلوگیری کند.
این دارو ممکن است خطر لخته خون، حمله قلبی، سکته مغزی و کم شدن جریان خون در رگها را بیشتر کند.
این خطر در بعضی افراد بیشتر است. مثل کسانی که فشار خون بالا، دیابت، چربی خون بالا، سابقه بیماری قلبی یا مصرف دخانیات دارند.
پوناتینیب ممکن است فشار خون را بالا ببرد. بالا بودن فشار خون همیشه علامت واضح ندارد.
به همین دلیل، کنترل منظم فشار خون مهم است.
پزشک ممکن است این کارها را انجام دهد:
این دارو در بعضی بیماران میتواند خطر خونریزی را بیشتر کند. هر خونریزی غیرعادی باید جدی گرفته شود.
پوناتینیب ممکن است تعداد بعضی سلولهای خونی را کم کند. در این حالت، بدن نسبت به عفونت حساستر میشود.
در این شرایط، بیمار نباید خودسرانه آنتیبیوتیک مصرف کند.
این دارو ممکن است به کبد فشار وارد کند. به همین دلیل، پزشک معمولاً آزمایش کبد مینویسد.
پوناتینیب ممکن است باعث التهاب پانکراس شود. پانکراس عضوی در شکم است.
این عضو به هضم غذا و تنظیم قند خون کمک میکند.
گاهی سلولهای سرطانی سریع از بین میروند. در این حالت، مواد داخل آنها وارد خون میشود.
این وضعیت میتواند به کلیه، قلب و تعادل مواد بدن آسیب بزند. به این حالت سندرم لیز تومور میگویند (وضعیتی که با از بین رفتن سریع سلولهای سرطانی، مواد داخل آنها ناگهان وارد خون میشود).
این دارو ممکن است باعث تاری دید، درد چشم، خشکی چشم یا تغییر در بینایی شود.
هر مشکل جدید در دید باید به پزشک گفته شود.
پوناتینیب ممکن است خوب شدن زخم را کندتر کند.
اگر بیمار قرار است جراحی، کشیدن دندان یا کار درمانی مهم انجام دهد، باید مصرف این دارو را به پزشک یا دندانپزشک بگوید.
تشنج، غش، گیجی شدید یا پایین آمدن هوشیاری از علائم جدی هستند.
در صورت بروز این علائم، بیمار باید سریع به مرکز درمانی منتقل شود.
همه بیماران دچار عارضه نمیشوند. شدت عوارض هم در افراد مختلف فرق دارد.
اما آشنایی با عوارض شایع و عوارض خطرناک مهم است.
افزایش وزن ناگهانی مهم است. این حالت ممکن است به جمع شدن مایع در بدن یا مشکل قلبی مربوط باشد.
ورم پا، ورم مچ پا، تنگی نفس و خستگی شدید باید به پزشک گفته شود.
خستگی از شکایتهای شایع بیماران است. گاهی خفیف است و گاهی شدید میشود.
اگر خستگی خیلی زیاد شد یا انجام کارهای روزانه را سخت کرد، باید بررسی شود.
پوناتینیب میتواند با بعضی داروها، مکملها، گیاهان دارویی و خوراکیها تداخل داشته باشد.
به همین دلیل، بیمار باید فهرست کامل داروهای خود را به پزشک و داروساز بدهد.
در زمان مصرف این دارو، بهتر است از گریپفروت و آب گریپفروت پرهیز شود.
چون گریپفروت میتواند مقدار بعضی داروها را در بدن بالا ببرد و خطر عوارض را بیشتر کند.
بعضی داروهای معده ممکن است روی جذب یا اثر داروهای خوراکی اثر بگذارند.
نمونهها:
این داروها نباید خودسرانه همراه پوناتینیب مصرف شوند.
بعضی داروهای ضدقارچ و بعضی آنتیبیوتیکها میتوانند مقدار پوناتینیب را در بدن بالا ببرند.
نمونهها:
بعضی داروهای درمان اچآیوی هم ممکن است با پوناتینیب تداخل داشته باشند.
برای نمونه:
اگر بیمار هر نوع داروی ضدویروس مصرف میکند، باید آن را به پزشک بگوید.
بعضی داروهای تشنج ممکن است اثر پوناتینیب را کم کنند.
نمونهها:
این داروها نباید خودسرانه قطع شوند.
ریفامپین و ریفابوتین میتوانند مقدار پوناتینیب را در بدن کم کنند. در نتیجه، ممکن است اثر درمان کمتر شود.
گل راعی یا علف چای هم یک فرآورده گیاهی است که با داروهای زیادی تداخل دارد. مصرف آن بدون نظر پزشک توصیه نمیشود.
پوناتینیب ممکن است برای جنین خطرناک باشد. به همین دلیل، موضوع بارداری در زمان مصرف این دارو بسیار مهم است.
در بارداری، مصرف این دارو فقط در شرایط خاص و با تصمیم پزشک انجام میشود.
اگر بیمار باردار است، احتمال بارداری دارد یا برای بارداری برنامه دارد، باید قبل از شروع درمان این موضوع را بگوید.
در بعضی بیماران، پزشک پیش از شروع درمان تست بارداری درخواست میکند.
هدف این کار، پیشگیری از مصرف ناخواسته دارو در دوران بارداری است.
در طول مصرف این دارو باید از روش مطمئن جلوگیری از بارداری استفاده شود.
معمولاً لازم است این مراقبت تا مدتی بعد از قطع دارو هم ادامه پیدا کند. مدت دقیق را پزشک مشخص میکند.
باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود.
بیمار نباید خودسرانه دارو را قطع یا ادامه دهد.
زنان باردار یا زنانی که احتمال بارداری دارند، نباید قرص شکسته یا خردشده را لمس کنند.
اگر قرص آسیب دیده باشد، بهتر است طبق راهنمای داروساز با آن برخورد شود.
شیردهی در زمان مصرف این دارو توصیه نمیشود.
چون ممکن است برای نوزاد خطر داشته باشد. شروع دوباره شیردهی باید با نظر پزشک انجام شود.
این دارو فقط روی بیماری اثر ندارد. ممکن است روی بینایی، هوشیاری، خونریزی و ترمیم زخم هم اثر بگذارد.
پوناتینیب ممکن است باعث سرگیجه یا تاری دید شود.
تا وقتی بیمار مطمئن نشده که دارو چه اثری روی او دارد، باید در رانندگی و کار با وسایل خطرناک احتیاط کند.
قبل از جراحی، کشیدن دندان، ایمپلنت یا کارهای مهم دندانپزشکی، بیمار باید مصرف پوناتینیب را اطلاع دهد.
چون این دارو ممکن است ترمیم زخم را کند کند یا روی خونریزی اثر بگذارد.
خیر. قطع دارو قبل از عمل فقط باید با نظر پزشک باشد.
پزشک درباره زمان توقف و شروع دوباره دارو تصمیم میگیرد.
بیمار نباید بدون اجازه پزشک واکسن بزند.
این موضوع بهویژه درباره واکسنهای زنده مهمتر است.
اگر یکی از اطرافیان بهتازگی واکسن زنده زده است، بهتر است بیمار از پزشک سؤال کند که آیا نیاز به احتیاط بیشتر هست یا نه.
اگر خطر خونریزی بالا باشد، بیمار باید در کار با وسایل تیز احتیاط کند.
نمونهها:
ورزشهای پربرخورد هم باید با احتیاط انجام شوند.
درمان با پوناتینیب نیاز به پیگیری منظم دارد. این پیگیریها به پزشک کمک میکنند اثر دارو و عوارض آن را بهتر بررسی کند.
چون پوناتینیب میتواند فشار خون را بالا ببرد.
فشار خون بالا اگر کنترل نشود، خطر عوارض قلبی و عروقی را بیشتر میکند.
آزمایش خون میتواند تغییر در گلبولها و پلاکت را نشان دهد.
این موضوع برای بررسی خطر عفونت، کمخونی و خونریزی مهم است.
پزشک باید بداند دارو تا چه حد روی بیماری اثر کرده است.
برای همین، ممکن است از آزمایشهای تخصصیتر هم کمک بگیرد.
این آزمایش یکی از بررسیهای مهم در بعضی سرطانهای خون است.
BCR-ABL یک نشانگر بیماری است (یعنی چیزی که به پزشک کمک میکند وضعیت بیماری و پاسخ به درمان را بهتر بسنجد).
تفسیر نتیجه فقط باید توسط پزشک انجام شود.
پوناتینیب باید در دمای اتاق نگهداری شود. دارو باید دور از نور مستقیم و رطوبت باشد.
این دارو نباید خودسرانه در توالت، چاه فاضلاب یا زباله معمولی ریخته شود.
برای دور ریختن داروی اضافی یا تاریخگذشته، بهتر است از داروساز راهنمایی گرفته شود.
بعضی علائم در زمان مصرف پوناتینیب نیاز به اقدام فوری دارند. بیمار و خانواده او بهتر است این علائم را بشناسند.
پوناتینیب دارویی مؤثر اما حساس است. مصرف درست دارو، انجام آزمایشها و گزارش سریع علائم غیرعادی بسیار مهم است.
بیمار باید این دارو را دقیقاً طبق نسخه مصرف کند و بدون هماهنگی پزشک چیزی را تغییر ندهد.
تجربه بیماران با پوناتینیب یکسان نیست. بعضی افراد گفتهاند که با تنظیم دوز و پیگیری منظم، مصرف دارو برایشان قابلتحملتر شده است.
بعضی بیماران از این موارد صحبت میکنند:
بعضی مصرفکنندگان گفتهاند که با مصرف منظم دارو و انجام آزمایشها در زمان مناسب، کنترل بیماری بهتر شده است.
این تجربهها برای همه یکسان نیست. چون شرایط هر بیمار فرق دارد.
خیر. تجربه دیگران میتواند مفید باشد، اما جای نظر پزشک را نمیگیرد.
تصمیم نهایی باید بر اساس وضعیت خود بیمار، نوع بیماری، نتیجه آزمایشها و نظر پزشک گرفته شود.
این دارو بیشتر برای بعضی سرطانهای خون استفاده میشود. مهمترین آنها لوسمی میلوئیدی مزمن و لوسمی لنفوبلاستیک حاد فیلادلفیا مثبت هستند.
کاربرد اصلی این دارو در سرطانهای خون است. مصرف آن در سرطانهای گوارشی رایج نیست و فقط در شرایط خاص ممکن است مطرح شود.
معمولاً با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است. اگر معده را اذیت کند، ممکن است مصرف همراه غذا بهتر باشد.
اگر تا نوبت بعدی زمان زیادی مانده باشد، معمولاً دوز فراموششده مصرف میشود. اگر زمان نوبت بعدی نزدیک باشد، دوز جاافتاده رها میشود. دو دوز را با هم نخورید.
بله، ممکن است. به همین دلیل کنترل منظم فشار خون مهم است.
از عوارض مهم آن میتوان به بالا رفتن فشار خون، خونریزی، لخته خون، مشکلات قلبی، تهوع، خستگی، مشکلات کبدی، درد شکم و تغییر در بینایی اشاره کرد.
خیر، این دارو میتواند برای جنین خطرناک باشد. مصرف آن در بارداری فقط با تصمیم پزشک انجام میشود.
خیر، شیردهی در زمان مصرف این دارو توصیه نمیشود. برای شروع دوباره شیردهی باید با پزشک مشورت شود.
بله. بهتر است از گریپفروت و آب گریپفروت پرهیز شود؛ مگر این که پزشک اجازه داده باشد.
دارو باید در دمای اتاق، دور از نور، رطوبت و دور از دسترس کودکان نگهداری شود.
خیر. قرص باید کامل بلعیده شود، مگر این که پزشک یا داروساز دستور دیگری داده باشد.
در بسیاری از بیماران، بله. چون این دارو ممکن است فشار خون را بالا ببرد. برنامه دقیق کنترل فشار خون را پزشک مشخص میکند.
بله. آزمایش خون، بررسی کبد، بررسی پانکراس و کنترل فشار خون از پیگیریهای مهم در طول درمان هستند.
پوناتینیب یک مهار کننده قوی و نسل سوم تیروزین کیناز است که با هدف غلبه بر مقاومت های دارویی در انواع خاصی از بدخیمی های خونی توسعه یافته است. تجویز این دارو نیازمند دقت بالینی بالایی است و باید بر اساس پروفایل ژنتیکی تومور بیمار صورت گیرد. در این بخش ، موارد مصرف تایید شده و خارج از برچسب این دارو بر اساس دستورالعمل های معتبر بین المللی و با رویکرد کاملا کاربردی برای پزشکان ارائه شده است.
موارد مصرف تایید شده پوناتینیب
موارد مصرف خارج از برچسب پوناتینیب
مکانیسم اثر پوناتینیب در بدخیمی های خونی
موارد منع مصرف پوناتینیب در بیماری های زمینه ای
تجویز این دارو در شرایط بالینی خاصی ممنوع است یا نیازمند احتیاط بسیار شدید می باشد. مهم ترین موارد منع مصرف بالینی شامل موارد زیر است :
تداخلات دارویی پوناتینیب
مسیر اصلی متابولیسم این دارو از طریق سیستم آنزیمی سیتوکروم در کبد است ، از این رو بیشترین تداخلات مربوط به دارو هایی است که این سیستم را تحت تاثیر قرار می دهند.
هشدار ها و احتیاط های بالینی پوناتینیب
پوناتینیب دارای هشدار های جعبه سیاه و احتیاط های جدی متعددی است که پایش دقیق بالینی و آزمایشگاهی را در طول درمان الزامی می کند :
توصیه های دارویی برای بیمار
به عنوان پزشک معالج، ضروری است نکات زیر را به صورت واضح و قابل فهم به بیمار آموزش دهید تا ایمنی و اثربخشی درمان تضمین شود:
برای دسترسی به اطلاعات تخصصی و جامع در زمینه مقدارمصرف، فارماکولوژی،تداخلات دارویی و راهنماییهای کلینیکی،از وبسایت Medscape استفاده کنید.
Drugs.comبرای بررسی دقیق دوزها،عوارض جانبی،هشدارها و جزئیات کاربرد داروها،میتوانید به وبسایت Drugs.com مراجعه کنید.
استفاده نشود: شواهدی دال بر خطر مرگ جنین با مصرف این دارو در دوران بارداری وجود دارد. این شواهد به واسطه تحقیقات، تجربه عرضه در بازار و یا مطالعات انسانی به دست آمده است. منافع دارو در مقابل خطرات احتمالی، تعیین کننده مصرف یا عدم مصرف این دارو در دوران بارداری است
| کد ژنریک | نام شکل دارویی | پرخطر | دما | حیاتی | برچسب هشدار بالا |
|---|---|---|---|---|---|
| 52639 |
قرص پوناتینیب (معادل هیدروکلراید) ۴۵ میلیگرم |
اسامی تجاری موجود در ایران |
|||
| نام تجاری | |||
|---|---|---|---|
|
قرص پوناکسن 45 میلی گرم
|
|||
|
قرص ایکلوسیگ 45 میلی گرم
|
|||
|
قرص پوناکسن 15 میلی گرم
|
|||
